{"id":799790,"date":"2025-04-14T13:42:55","date_gmt":"2025-04-14T09:42:55","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=799790"},"modified":"2025-04-14T13:42:55","modified_gmt":"2025-04-14T09:42:55","slug":"ingilt%c9%99r%c9%99d%c9%99n-x%c9%99z%c9%99rl%c9%99-bagli-d%c9%99hs%c9%99tli-x%c9%99b%c9%99rdarliq-baki-bulvari-yoxa-cixacaq-15-milyon-insan","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=799790","title":{"rendered":"\u0130ngilt\u0259r\u0259d\u0259n X\u0259z\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 d\u0259h\u015f\u0259tli x\u0259b\u0259rdarl\u0131q: Bak\u0131 bulvar\u0131 yoxa \u00e7\u0131xacaq, 15 milyon insan&#8230;"},"content":{"rendered":"<p><strong>Lids Universitetinin britaniyal\u0131 aliml\u0259rinin ara\u015fd\u0131rmalar\u0131na g\u00f6r\u0259, h\u0259tta qlobal istil\u0259\u015fm\u0259nin \u0259n \u0259lveri\u015fli ssenarisi (+2\u00b0C) \u015f\u0259raitind\u0259 bel\u0259, cari \u0259srin sonunda X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin s\u0259viyy\u0259si 5-10 metr a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u0259 bil\u0259r.<\/strong><\/p>\n<p>Aliml\u0259r iddia edibl\u0259r ki, \u0259n pessimist proqnoz do\u011fru olarsa, eni\u015f 21 metr olacaq.<\/p>\n<p>Bu perspektiv 15 milyona yax\u0131n insan\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn region \u00fc\u00e7\u00fcn geni\u015fmiqyasl\u0131 ekoloji f\u0259lak\u0259t v\u0259d edir. Elmi ara\u015fd\u0131rman\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri \u201cCommunications Earth &amp; Environment\u201d (CEE) jurnal\u0131nda d\u0259rc olunub.<\/p>\n<p>Planetin \u0259n b\u00f6y\u00fck endoreik su h\u00f6vz\u0259si olan X\u0259z\u0259r d\u0259nizi unikal ekosistemin saxlanmas\u0131nda \u0259sas rol oynay\u0131r. X\u0259z\u0259r suitisi, a\u011fcaqay\u0131n, ulduz n\u0259r\u0259 bal\u0131qlar\u0131 v\u0259 bir \u00e7ox dig\u0259r endemik n\u00f6vl\u0259rin m\u0259sk\u0259ni kimi xidm\u0259t edir.<\/p>\n<p>Hesablamalar g\u00f6st\u0259rib ki, temperaturun minimal artmas\u0131 il\u0259 bel\u0259 d\u0259nizin su s\u0259thinin sah\u0259si 112 min kvadrat kilometr azala bil\u0259r ki, bu da \u0130slandiya kimi bir \u00f6lk\u0259nin \u0259razisind\u0259n b\u00f6y\u00fckd\u00fcr.<\/p>\n<p>Ekoloji v\u0259 iqtisadi c\u0259h\u0259td\u0259n \u0259n qiym\u0259tli torpaqlar\u0131n \u00e7oxu dayaz sularda yerl\u0259\u015fdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259, bel\u0259 dayazla\u015fma biom\u00fcxt\u0259lifliy\u0259 v\u0259 yerli \u0259halinin rifah\u0131na da\u011f\u0131d\u0131c\u0131 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>X\u0259z\u0259rin \u015fimal sahill\u0259rinin sakinl\u0259ri \u0259n h\u0259ssas olacaqlar, \u00e7\u00fcnki bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n yoxa \u00e7\u0131xmas\u0131 onlar\u0131 \u0259sas g\u0259lir m\u0259nb\u0259yind\u0259n m\u0259hrum ed\u0259c\u0259k, s\u0259rt iqlim \u015f\u0259raiti is\u0259 alternativ iqtisadi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131 faktiki olaraq qeyri-m\u00fcmk\u00fcn ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>\u00dcst\u0259lik, Bak\u0131 v\u0259 Aktau kimi iri liman \u015f\u0259h\u0259rl\u0259ri yeni sahil zola\u011f\u0131ndan onlarla kilometr aral\u0131da yerl\u0259\u015f\u0259 bil\u0259r ki, bu da regionda neft hasilat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri olan b\u00fct\u00fcn logistik infrastrukturun k\u00f6kl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 yenid\u0259n qurulmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>N\u0259hay\u0259t, Aral faci\u0259si kimi X\u0259z\u0259rin dayazla\u015fmas\u0131 da d\u0259niz dibind\u0259n duz v\u0259 s\u0259naye \u00e7irkl\u0259ndiricil\u0259rinin yay\u0131lmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaranan z\u0259h\u0259rli toz f\u0131rt\u0131nalar\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>Yekun olaraq, t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar g\u00f6zl\u0259nil\u0259n f\u0259lak\u0259tin t\u0259sirini yum\u015faltmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dbirl\u0259r kimi qorunan \u0259razil\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131n\u0131, biom\u00fcxt\u0259lifliyin monitorinqin\u0259 aktiv investisiya qoyulmas\u0131n\u0131 v\u0259 sahilyan\u0131 iqtisadiyyatlar\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259sini q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 t\u00f6vsiy\u0259 edirl\u0259r.\/\/publika.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Lids Universitetinin britaniyal\u0131 aliml\u0259rinin ara\u015fd\u0131rmalar\u0131na g\u00f6r\u0259, h\u0259tta qlobal istil\u0259\u015fm\u0259nin \u0259n \u0259lveri\u015fli ssenarisi (+2\u00b0C) \u015f\u0259raitind\u0259 bel\u0259, cari \u0259srin sonunda X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin s\u0259viyy\u0259si 5-10 metr a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u0259 bil\u0259r. Aliml\u0259r iddia edibl\u0259r ki, \u0259n pessimist proqnoz do\u011fru olarsa, eni\u015f 21 metr olacaq. Bu perspektiv 15 milyona yax\u0131n insan\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn region \u00fc\u00e7\u00fcn geni\u015fmiqyasl\u0131 ekoloji f\u0259lak\u0259t v\u0259d edir. Elmi ara\u015fd\u0131rman\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri \u201cCommunications Earth &amp; Environment\u201d (CEE) jurnal\u0131nda d\u0259rc olunub. Planetin \u0259n b\u00f6y\u00fck endoreik su h\u00f6vz\u0259si olan X\u0259z\u0259r d\u0259nizi unikal ekosistemin saxlanmas\u0131nda \u0259sas rol oynay\u0131r. X\u0259z\u0259r suitisi, a\u011fcaqay\u0131n, ulduz n\u0259r\u0259 bal\u0131qlar\u0131 v\u0259 bir \u00e7ox dig\u0259r&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":799791,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/c9da1e6e43189ae070f78d5d27fd0413.jpg",649,365,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/c9da1e6e43189ae070f78d5d27fd0413.jpg",649,365,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/c9da1e6e43189ae070f78d5d27fd0413.jpg",649,365,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/c9da1e6e43189ae070f78d5d27fd0413-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/c9da1e6e43189ae070f78d5d27fd0413.jpg",649,365,false],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/c9da1e6e43189ae070f78d5d27fd0413.jpg",640,360,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/c9da1e6e43189ae070f78d5d27fd0413.jpg",649,365,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/c9da1e6e43189ae070f78d5d27fd0413.jpg",649,365,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/c9da1e6e43189ae070f78d5d27fd0413-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/c9da1e6e43189ae070f78d5d27fd0413.jpg",649,365,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Lids Universitetinin britaniyal\u0131 aliml\u0259rinin ara\u015fd\u0131rmalar\u0131na g\u00f6r\u0259, h\u0259tta qlobal istil\u0259\u015fm\u0259nin \u0259n \u0259lveri\u015fli ssenarisi (+2\u00b0C) \u015f\u0259raitind\u0259 bel\u0259, cari \u0259srin sonunda X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin s\u0259viyy\u0259si 5-10 metr a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u0259 bil\u0259r. Aliml\u0259r iddia edibl\u0259r ki, \u0259n pessimist proqnoz do\u011fru olarsa, eni\u015f 21 metr olacaq. Bu perspektiv 15 milyona yax\u0131n insan\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn region \u00fc\u00e7\u00fcn geni\u015fmiqyasl\u0131 ekoloji f\u0259lak\u0259t v\u0259d edir. Elmi&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/799790"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=799790"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/799790\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":799793,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/799790\/revisions\/799793"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/799791"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=799790"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=799790"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=799790"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}