{"id":800244,"date":"2025-04-15T17:54:32","date_gmt":"2025-04-15T13:54:32","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=800244"},"modified":"2025-04-15T17:54:32","modified_gmt":"2025-04-15T13:54:32","slug":"z%c9%99rif%c9%99-xanim-%c9%99liyeva-t%c9%99bab%c9%99td%c9%99-oz-d%c9%99st-x%c9%99tti-olan-novator-bir-alim-idi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=800244","title":{"rendered":"Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva t\u0259bab\u0259td\u0259 \u00f6z d\u0259st-x\u0259tti olan novator bir alim idi"},"content":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131 tarixin b\u00fct\u00fcn d\u00f6vrl\u0259rind\u0259 d\u00fcnya elmin\u0259 b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r b\u0259x\u015f etmi\u015fdir. Bu d\u0259y\u0259rli elm xadiml\u0259rind\u0259n biri d\u0259 Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva olmu\u015fdur. O, 1923-c\u00fc il aprelin 28-d\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n \u015e\u0259rur rayonunun \u015eahtaxt\u0131 k\u0259ndind\u0259 d\u00fcnyaya g\u00f6z a\u00e7m\u0131\u015fd\u0131. Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n atas\u0131 \u018fziz \u018fliyev d\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259t v\u0259 elm xadimi olmu\u015fdur. O, q\u0259dim Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131nda \u2013 \u0130r\u0259van quberniyas\u0131n\u0131n Hamaml\u0131 k\u0259ndind\u0259 anadan olmu\u015fdu.\u00a0Sonralar \u018fziz \u018fliyev bir \u00e7ox m\u00fch\u00fcm v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n rektor, nazir, M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259nin katibi, Az\u0259rbaycan SSR Nazirl\u0259r Soveti s\u0259drinin birinci m\u00fcavini kimi m\u00fch\u00fcm v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, y\u00fcks\u0259k intellekti v\u0259 t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131l\u0131q bacar\u0131\u011f\u0131 il\u0259 b\u00f6y\u00fck n\u00fcfuz qazanm\u0131\u015fd\u0131. O, h\u0259m\u00e7inin qon\u015fu Da\u011f\u0131standa da y\u00fcks\u0259k v\u0259zif\u0259d\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f v\u0259 bu d\u00f6vrd\u0259 Da\u011f\u0131stan xalq\u0131n\u0131n Stalinin q\u0259z\u0259bind\u0259n qoruyaraq, dogma v\u0259t\u0259nl\u0259rind\u0259n s\u00fcrg\u00fcn edilm\u0259l\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alm\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259hz bel\u0259 bir \u015f\u0259xsiyy\u0259tin \u00f6vlad\u0131 olmaq, n\u0259 q\u0259d\u0259r q\u00fcrurlu olsa da, h\u0259m\u00e7inin m\u0259suliyy\u0259tli idi. Onun eni\u015fli-yoxu\u015flu h\u0259yat yolu \u00f6vladlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sl m\u0259kt\u0259b idi. Atas\u0131n\u0131n yolunu davam etdir\u0259n Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m, da h\u0259kim oldu. O, t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycanda deyil, b\u00fct\u00fcn Sovet \u0130ttifaq\u0131nda tan\u0131nm\u0131\u015f g\u00f6z h\u0259kimi idi. Y\u00fczl\u0259rl\u0259 insan\u0131n g\u00f6zl\u0259rin\u0259 i\u015f\u0131q b\u0259x\u015f etmi\u015fdi. Bu n\u0259cib Az\u0259rbaycan xan\u0131m\u0131 xeyirxahl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 z\u0259rifliyi il\u0259 b\u00fct\u00fcn h\u0259yat\u0131 boyu i\u015f\u0131\u011f\u0131, ziyan\u0131 t\u0259c\u0259ss\u00fcm etdirmi\u015fdi. Xeyirxahl\u0131q Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n h\u0259yat t\u0259rzi olmu\u015fdu. Onun n\u0259cib n\u0259slin\u0259 v\u0259 ail\u0259sin\u0259 m\u0259xsus ziyal\u0131l\u0131q, xalqa v\u0259 V\u0259t\u0259n\u0259 ba\u011fl\u0131l\u0131q kimi y\u00fcks\u0259k x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r Z\u0259rif\u0259 xan\u0131ma da siray\u0259t etmi\u015fdi.<\/p>\n<p>1942-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Tibb \u0130nstitutunun M\u00fcalic\u0259-profilaktika fak\u00fclt\u0259sin\u0259 q\u0259bul olan Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m, oran\u0131 \u0259la qiym\u0259tl\u0259rl\u0259 bitirdi. Oftalmologiya pe\u015f\u0259sin\u0259 daha d\u0259rind\u0259n yiy\u0259l\u0259nm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Moskvaya \u00fcz tutdu, \u00dcmumittifaq M\u0259rk\u0259zi H\u0259kiml\u0259ri T\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259 \u0130nstitutunda ixtisasart\u0131rma kursu ke\u00e7di.<\/p>\n<p>1940-1950-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda g\u00f6z x\u0259st\u0259likl\u0259ri, o c\u00fcml\u0259d\u0259n traxoma geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. \u0130nsanlar\u0131 bu x\u0259st\u0259likd\u0259n xilas etm\u0259k, el\u0259c\u0259 d\u0259 dig\u0259r aktual problem olan g\u00f6z\u00fcn pe\u015f\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259rin\u0259 dair fundamental t\u0259dqiqatlar aparmaq, onlar\u0131n effektli m\u00fcalic\u0259 metodlar\u0131n\u0131 v\u0259 profilaktik t\u0259dbirl\u0259ri i\u015fl\u0259yib-haz\u0131rlamaq laz\u0131m idi. Z\u0259rif\u0259 \u018fliyeva m\u0259hz bel\u0259 bir vaxtda Moskvadan V\u0259t\u0259n\u0259 qay\u0131d\u0131r v\u0259 1949-cu ild\u0259 Az\u0259rbaycan Elmi-T\u0259dqiqat G\u00f6z X\u0259st\u0259likl\u0259ri \u0130nstitutunda elmi i\u015f\u00e7i v\u0259zif\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fma\u011fa ba\u015flay\u0131r. G\u0259nc t\u0259dqiqat\u00e7\u0131n\u0131n elmi ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n\u0131n m\u00f6vzusunu h\u0259yat \u00f6z\u00fc m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirir v\u0259 o, elmi istiqam\u0259tl\u0259rinin ilkin m\u0259rh\u0259l\u0259sini traxoman\u0131n m\u00fcalic\u0259sin\u0259 h\u0259sr edir. Onun t\u0259klif etdiyi m\u00fcalic\u0259 metodu tezlikl\u0259 geni\u015f t\u0259cr\u00fcbi t\u0259tbiqini tapd\u0131 v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 respublikada traxoma bir x\u0259st\u0259lik kimi aradan qald\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rd\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 t\u0259dqiqatlar oftalmologiya elmind\u0259 b\u00f6y\u00fck r\u0259\u011fb\u0259tl\u0259 qar\u015f\u0131lanm\u0131\u015fd\u0131r. Alim g\u00f6z ya\u015f\u0131 aparat\u0131n\u0131n x\u0259st\u0259likl\u0259rinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259sin\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirmi\u015f, bu sah\u0259y\u0259 h\u0259sr etdiyi \u0259s\u0259rl\u0259ri il\u0259 Az\u0259rbaycan lakrimologiyas\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 qoymu\u015fdur. Bunlarla yana\u015f\u0131, Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva nadir sah\u0259 olan iridodiaqnostika v\u0259 iridoterapiya probleml\u0259ri il\u0259 ciddi m\u0259\u015f\u011ful olmu\u015f, bu sah\u0259y\u0259 dair monoqrafiyalar haz\u0131rlam\u0131\u015fd\u0131r. Qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, d\u00fcnya miqyas\u0131nda iridodiaqnostikaya aid kitablar\u0131 ilk d\u0259f\u0259 Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva yazm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyevan\u0131n elmi f\u0259aliyy\u0259tinin \u0259sas istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 pe\u015f\u0259 oftalmologiyas\u0131na h\u0259sr edilmi\u015fdir. Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m, s\u00f6z\u00fcn \u0259sl m\u0259nas\u0131nda, bu sah\u0259nin ilk pioneri olmu\u015fdur. Alim d\u00fcnyada ilk d\u0259f\u0259 olaraq g\u00f6rm\u0259 orqan\u0131n\u0131n pe\u015f\u0259 patologiyas\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131ran elmi-t\u0259dqiqat laboratoriyas\u0131 yaratm\u0131\u015f v\u0259 praktik olaraq elm al\u0259mind\u0259 yeni bir istiqam\u0259tin, &#8220;pe\u015f\u0259 oftalmologiyas\u0131&#8221;n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 qoymu\u015fdur. Oftalmologiyada pe\u015f\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259ri problemi Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Oftalmologiyan\u0131n s\u0259naye il\u0259 ba\u011fl\u0131 probleml\u0259rinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259sin\u0259 h\u0259sr etdiyi fundamental t\u0259dqiqatlar\u0131 alim\u0259 b\u00f6y\u00fck \u015f\u00f6hr\u0259t g\u0259tirmi\u015f v\u0259 onu d\u00fcnya oftalmologiyas\u0131 m\u0259kan\u0131nda m\u0259\u015fhurla\u015fd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. Onun bu istiqam\u0259td\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 elmi-t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259ri d\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131nda analoqu olmayan nadir t\u0259dqiqatlar s\u0131ras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>G\u00f6rm\u0259 orqan\u0131n\u0131n pe\u015f\u0259 patologiyas\u0131 sah\u0259sind\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 elmi-t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259rinin u\u011furlu n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 akademik Z\u0259rif\u0259 \u018fliyeva ke\u00e7mi\u015f SSR\u0130-nin oftalmologiya sah\u0259sind\u0259 \u0259n m\u00f6t\u0259b\u0259r m\u00fckafat olan SSR\u0130 Tibb Elml\u0259ri Akademiyas\u0131n\u0131n M.\u0130.Averbax ad\u0131na m\u00fckafat\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. O, h\u0259min m\u00fckafata layiq g\u00f6r\u00fcl\u0259n ilk qad\u0131n alim idi.<\/p>\n<p>\u00dclvi keyfiyy\u0259tl\u0259r\u0259 malik olan akademik Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva \u00f6z elmi f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 etika v\u0259 tibbi deontologiya m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 x\u00fcsusi yer vermi\u015fdir. Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n m\u0259n\u0259vi z\u0259nginliyi, v\u0259zif\u0259 borcuna, tibbi etika v\u0259 deontologiyaya dair bax\u0131\u015flar\u0131 onun &#8220;H\u0259kimin \u0259xlaqi t\u0259rbiy\u0259si, deontologiya, tibbi etika v\u0259 \u0259xlaq m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri&#8221; \u0259s\u0259rind\u0259 daha \u0259trafl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 \u0259ks olunmu\u015fdur. Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 deyirdi ki, h\u0259kiml\u0259 x\u0259st\u0259nin birba\u015fa \u0259laq\u0259si m\u00fcalic\u0259nin \u0259h\u0259miyy\u0259tini y\u00fcks\u0259ldir, x\u0259st\u0259y\u0259 \u00fcmid verir, orqanizmin x\u0259st\u0259liy\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcqavim\u0259tini art\u0131r\u0131r v\u0259 b\u0259z\u0259n dava-d\u0259rmandan da g\u00fccl\u00fc t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m h\u0259kim v\u0259 x\u0259st\u0259nin qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin \u0259sas qaydalar\u0131n\u0131 t\u0259rtib etmi\u015f, m\u00fcalic\u0259 h\u0259kiminin diaqnostika v\u0259 m\u00fcalic\u0259 prosesind\u0259 apar\u0131c\u0131 rolunu g\u00f6st\u0259rmi\u015f, b\u00fct\u00fcn tibb i\u015f\u00e7il\u0259rinin t\u0259kc\u0259 t\u0259hsilinin yox, h\u0259m d\u0259 t\u0259rbiy\u0259sinin vacibliyini \u00f6n plana \u00e7\u0259kmi\u015fdir. Alim h\u0259kim-x\u0259st\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259 toxunaraq, insanlar aras\u0131nda \u0259n inc\u0259, yax\u0131n v\u0259 h\u0259ssas m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin m\u0259hz h\u0259kiml\u0259 x\u0259st\u0259 aras\u0131nda oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rmi\u015f, &#8220;h\u0259kim x\u0259st\u0259nin \u0259n do\u011fma adam\u0131d\u0131r&#8221; demi\u015fdir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan oftalmologiyas\u0131n\u0131 d\u00fcnya s\u0259viyy\u0259sind\u0259 tan\u0131dan akademik Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva t\u0259bab\u0259td\u0259 \u00f6z d\u0259st-x\u0259tti olan novator bir alim idi. O, elmi-pedaqoji f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 t\u0259kc\u0259 \u00e7ox\u015fax\u0259li elmi-t\u0259diqat i\u015fl\u0259ri aparmaqla kifay\u0259tl\u0259nm\u0259mi\u015f, y\u00fcks\u0259kixtisasl\u0131 g\u0259nc alim kadrlar\u0131n yeti\u015fdirilm\u0259sin\u0259 v\u0259 oftalmoloq-h\u0259kiml\u0259rin ixtisaslar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u015fin\u0259 d\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t yetirmi\u015fdir. D\u00fcnya oftalmologiya elminin tan\u0131nm\u0131\u015f simalar\u0131 Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva haqq\u0131nda tarixi s\u00f6zl\u0259r demi\u015fl\u0259r. Moskva oftalmoloji m\u0259kt\u0259bi Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131 &#8220;oftalmologiyan\u0131n mirvarisi&#8221; adland\u0131r\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m insanlara nur b\u0259x\u015f etmi\u015f h\u0259kim-oftalmoloq, elm f\u0259daisi, v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r alim, xeyirxah insan v\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, Az\u0259rbaycan qad\u0131n\u0131n\u0131n m\u00fcc\u0259ss\u0259m\u0259si olaraq s\u0259daq\u0259tli \u00f6m\u00fcr-g\u00fcn yolda\u015f\u0131, c\u0259fake\u015f ana kimi bu g\u00fcn xatir\u0259l\u0259rd\u0259 ya\u015fay\u0131r. O, h\u0259yat\u0131 daim m\u00fcbariz\u0259l\u0259rd\u0259 ke\u00e7\u0259n Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin \u00f6m\u00fcr-g\u00fcn yolda\u015f\u0131 idi. H\u0259yat yollar\u0131nda daim birg\u0259 add\u0131mlay\u0131r, \u00e7\u0259tinlikl\u0259r\u0259 birg\u0259 sin\u0259 g\u0259rirdil\u0259r. Ulu \u00d6nd\u0259r deyirdi: G\u0259nc ya\u015flar\u0131mdan m\u0259nim h\u0259yat\u0131m d\u00f6vl\u0259t i\u015fi il\u0259 ba\u011fl\u0131 olubdur. M\u0259n b\u00fct\u00fcn h\u0259yat\u0131m\u0131 buna s\u0259rf etmi\u015f\u0259m v\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 bu yolda \u00e7al\u0131\u015f\u0131ram. Bu yolda m\u0259nim h\u0259mi\u015f\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li, m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tl\u0259 \u00e7al\u0131\u015fma\u011f\u0131mda hesab edir\u0259m ki, ail\u0259 v\u0259ziyy\u0259timin \u00e7ox b\u00f6y\u00fck rolu olub. Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m kimi h\u0259yat yolda\u015f\u0131m oldu\u011funa v\u0259 o, ail\u0259md\u0259 \u00e7ox y\u00fcks\u0259k m\u0259n\u0259vi m\u00fchit yaratd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 m\u0259n xo\u015fb\u0259xt olmu\u015fam. H\u0259yat\u0131m\u0131n b\u00fct\u00fcn d\u00f6vrl\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful oldu\u011fuma g\u00f6r\u0259 ail\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 fikir verm\u0259y\u0259 vaxt\u0131m olmay\u0131b. Bunlar\u0131n ham\u0131s\u0131 Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb v\u0259 o da bu v\u0259zif\u0259ni \u015f\u0259r\u0259fl\u0259, s\u0259daq\u0259tl\u0259, \u00e7ox b\u00f6y\u00fck m\u0259har\u0259tl\u0259 yerin\u0259 yetirib.\u201d<\/p>\n<p>Ail\u0259nin y\u00fck\u00fcn\u00fc z\u0259rif \u00e7iyinl\u0259rind\u0259 m\u0259tan\u0259tl\u0259 da\u015f\u0131yan Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m V\u0259t\u0259n\u0259 layiqli \u00f6vladlar b\u0259x\u015f edib. B\u00fct\u00fcn m\u00f6t\u0259b\u0259r elmi f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 yana\u015f\u0131 Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m, eyni zamanda, qay\u011f\u0131ke\u015f ana, g\u00f6z\u0259l, v\u0259fal\u0131 \u00f6m\u00fcr-g\u00fcn yolda\u015f\u0131 olmu\u015fdur. Deyirl\u0259r, ana \u00f6vlad\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259n d\u0259 \u00e7ox ist\u0259yir. Tanr\u0131n\u0131n b\u0259x\u015f etdiyi \u00f6vladlar\u0131na qar\u015f\u0131 Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m da m\u0259hz bel\u0259 ana idi. Prezident \u0130lham \u018fliyev Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva haqq\u0131nda dediyi a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 s\u00f6zl\u0259r bu n\u0259cib Az\u0259rbaycan anas\u0131n\u0131n m\u0259n\u0259vi d\u00fcnyas\u0131n\u0131 ifad\u0259 edir:<\/p>\n<p>\u201cM\u0259nim anam\u0131n h\u0259yat f\u0259ls\u0259f\u0259sinin k\u00f6kl\u0259rini, h\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l onun u\u015faql\u0131\u011f\u0131nda axtarmaq laz\u0131md\u0131r. O biz\u0259 tez-tez dey\u0259rdi ki, u\u015faql\u0131q &#8211; insan h\u0259yat\u0131n\u0131n \u00e7ox m\u00fch\u00fcm d\u00f6vr\u00fcd\u00fcr v\u0259 he\u00e7 n\u0259 bu d\u00f6vr\u00fc \u0259v\u0259z ed\u0259 bilm\u0259z. U\u015faql\u0131q &#8211; insan\u0131n \u00f6mr\u00fc boyu t\u0259krar-t\u0259krar m\u00fcraci\u0259t etdiyi d\u00fcnyad\u0131r. \u0130nsan xeyirxahl\u0131\u011f\u0131n, \u015f\u0259fq\u0259tin n\u0259 oldu\u011funu u\u015faql\u0131qda d\u0259rk edir. O, \u00e7ox xo\u015fb\u0259xt u\u015faq olub, u\u015faql\u0131q onun yadda\u015f\u0131nda m\u0259h\u0259bb\u0259t v\u0259 \u0259ziz xatir\u0259l\u0259r m\u0259nb\u0259yi kimi qalm\u0131\u015fd\u0131.\u201d<\/p>\n<p><em><strong>Hafiz Cabbarov,<br \/>\nHeyd\u0259r \u018fliyev ad\u0131na liseyin tarix m\u00fc\u0259llimi<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131 tarixin b\u00fct\u00fcn d\u00f6vrl\u0259rind\u0259 d\u00fcnya elmin\u0259 b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r b\u0259x\u015f etmi\u015fdir. Bu d\u0259y\u0259rli elm xadiml\u0259rind\u0259n biri d\u0259 Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva olmu\u015fdur. O, 1923-c\u00fc il aprelin 28-d\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n \u015e\u0259rur rayonunun \u015eahtaxt\u0131 k\u0259ndind\u0259 d\u00fcnyaya g\u00f6z a\u00e7m\u0131\u015fd\u0131. Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n atas\u0131 \u018fziz \u018fliyev d\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259t v\u0259 elm xadimi olmu\u015fdur. O, q\u0259dim Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131nda \u2013 \u0130r\u0259van quberniyas\u0131n\u0131n Hamaml\u0131 k\u0259ndind\u0259 anadan olmu\u015fdu.\u00a0Sonralar \u018fziz \u018fliyev bir \u00e7ox m\u00fch\u00fcm v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n rektor, nazir, M\u0259rk\u0259zi Komit\u0259nin katibi, Az\u0259rbaycan SSR Nazirl\u0259r Soveti s\u0259drinin birinci m\u00fcavini kimi m\u00fch\u00fcm v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, y\u00fcks\u0259k intellekti v\u0259 t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131l\u0131q bacar\u0131\u011f\u0131 il\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":800245,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/1b38735516825919822993214791013220-1.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/1b38735516825919822993214791013220-1.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/1b38735516825919822993214791013220-1.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/1b38735516825919822993214791013220-1-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/1b38735516825919822993214791013220-1-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/1b38735516825919822993214791013220-1-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/1b38735516825919822993214791013220-1.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/1b38735516825919822993214791013220-1.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/1b38735516825919822993214791013220-1-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/1b38735516825919822993214791013220-1.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycan xalq\u0131 tarixin b\u00fct\u00fcn d\u00f6vrl\u0259rind\u0259 d\u00fcnya elmin\u0259 b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r b\u0259x\u015f etmi\u015fdir. Bu d\u0259y\u0259rli elm xadiml\u0259rind\u0259n biri d\u0259 Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m \u018fliyeva olmu\u015fdur. O, 1923-c\u00fc il aprelin 28-d\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n \u015e\u0259rur rayonunun \u015eahtaxt\u0131 k\u0259ndind\u0259 d\u00fcnyaya g\u00f6z a\u00e7m\u0131\u015fd\u0131. Z\u0259rif\u0259 xan\u0131m\u0131n atas\u0131 \u018fziz \u018fliyev d\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259t v\u0259 elm xadimi olmu\u015fdur. O, q\u0259dim Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131nda \u2013 \u0130r\u0259van&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/800244"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=800244"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/800244\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":800246,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/800244\/revisions\/800246"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/800245"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=800244"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=800244"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=800244"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}