{"id":800578,"date":"2025-04-16T18:13:10","date_gmt":"2025-04-16T14:13:10","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=800578"},"modified":"2025-04-16T18:13:10","modified_gmt":"2025-04-16T14:13:10","slug":"siyasi-muflislik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=800578","title":{"rendered":"Siyasi m\u00fcflislik"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Siyas\u0259t ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 ictimai t\u0259zah\u00fcr, siyas\u0259t\u00e7i is\u0259 ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 publik \u015f\u0259xsdir &#8211; y\u0259qin ki, bu c\u00fcr q\u0259bul olunmu\u015f v\u0259 art\u0131q klassik, h\u0259tta m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259nada b\u0259sit hesab olunan fikirl\u0259rl\u0259 ham\u0131 raz\u0131d\u0131r. Bu sad\u0259 h\u0259qiq\u0259ti n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, anlamaq \u00e7\u0259tin deyil ki, u\u011fur \u0259ld\u0259 etm\u0259k ist\u0259y\u0259n siyas\u0259t\u00e7i ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 ictimaiyy\u0259tin r\u0259\u011fb\u0259tini qazanmal\u0131d\u0131r. Siyas\u0259td\u0259 is\u0259 ictimai r\u0259\u011fb\u0259tin \u0259ld\u0259 olunmas\u0131n\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259ri bunlard\u0131r: \u015f\u0259xsi nailiyy\u0259tl\u0259r, xarizma, ucuz populizmd\u0259n uzaq olan ritorika, veril\u0259n v\u0259dl\u0259rl\u0259 \u0259m\u0259ll\u0259rin v\u0259hd\u0259ti, \u00f6zg\u00fcv\u0259n, m\u0259suliyy\u0259t hissi v\u0259 ya\u015fanan konkret situasiyadan as\u0131l\u0131 olmayan strateji d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259. Bunlar\u0131 anlamayan, ancaq yen\u0259 d\u0259 siyas\u0259td\u0259n d\u00f6rd\u0259lli yap\u0131\u015fan \u015f\u0259xsin siyas\u0259td\u0259 m\u00f6vcudlu\u011funun\u00a0 bir s\u0259b\u0259bi ola bil\u0259r: \u015f\u0259xsi m\u0259nafel\u0259r namin\u0259 siyasi alver il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmaq ist\u0259yi. M\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcasir reall\u0131\u011f\u0131 prizmas\u0131ndan baxanda is\u0259 m\u00fctl\u0259q olaraq \u00f6n\u0259mli bir amil n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r: Az\u0259rbaycan xalq\u0131 art\u0131q Qalib xalqd\u0131r, Qalib xalq\u0131n siyasi r\u0259\u011fb\u0259tini is\u0259 yaln\u0131z Q\u0259l\u0259b\u0259 il\u0259 assosiasiya oluna bil\u0259c\u0259k siyasi Lider qazana bil\u0259r.<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Bu c\u00fcml\u0259l\u0259ri tez oxuyub ke\u00e7m\u0259y\u0259 t\u0259l\u0259sm\u0259yin, \u00e7\u00fcnki bu reall\u0131q bizi yanl\u0131\u015f emosiyalardan qoruya v\u0259 bir \u00e7ox h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri g\u00f6rm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6zl\u0259rimizi a\u00e7a bil\u0259r. Unutmayaq ki, radikal m\u00fcxalif\u0259t\u00e7ilik f\u0259aliyy\u0259ti bu d\u00fcstur \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulub: qalmaqal b\u0259rab\u0259rdir siyasi m\u00f6vcudluq. Siyasi \u015fiv\u0259nlikl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olanlar\u0131n ard-arda veril\u0259n m\u0259suliyy\u0259tsiz b\u0259yanatlar\u0131n\u0131n \u0259sas h\u0259d\u0259fi m\u0259hz qalmaqal xarakterli situasiyalar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131d\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 sonsuz informasiya ax\u0131n\u0131 ya\u015fanan d\u00f6vrd\u0259 f\u0259rdin siyasi ay\u0131q-say\u0131ql\u0131\u011f\u0131n\u0131 qorumas\u0131 olduqca z\u0259ruridir. \u018fks halda, o \u00f6z\u00fc d\u0259 bilm\u0259d\u0259n yaramazlar\u0131n siyasi oyunlar\u0131nda sad\u0259c\u0259 bir al\u0259t\u0259 \u00e7evril\u0259 bil\u0259r. Bu m\u0259nada siyasi maarif\u00e7ilik f\u0259aliyy\u0259tinin \u0259h\u0259miyy\u0259ti bir daha aktualla\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>30 il \u0259rzind\u0259 qalmaqal v\u0259 ixtilaflardan ba\u015fqa c\u0259miyy\u0259t\u0259 he\u00e7 n\u0259 verm\u0259y\u0259n faydas\u0131z radikallar art\u0131q s\u00f6z\u00fcn \u0259sl m\u0259nas\u0131nda t\u00fck\u0259nibl\u0259r. M\u0259hz el\u0259 buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 onlar ifrat \u0259m\u0259ll\u0259r\u0259 \u0259l at\u0131rlar. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, n\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r ki, radikal t\u0259f\u0259kk\u00fcr \u201cm\u0259suliyy\u0259t\u201d hissind\u0259n m\u0259hrumdur. \u201cM\u0259suliyy\u0259tli davran\u0131\u015f\u201d anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n radikal t\u0259f\u0259kk\u00fcr \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 bir d\u0259y\u0259ri yoxdur. \u201cRadikal\u201d siyas\u0259t\u00e7i \u0259ks\u0259r hallarda k\u00fctl\u0259nin arxas\u0131nda gizl\u0259nir, f\u0259aliyy\u0259tini is\u0259 yaln\u0131z dig\u0259rl\u0259rinin t\u0259nqidi \u00fcz\u0259rind\u0259 qurur. Bu c\u00fcr siyas\u0259tin sa\u011flam v\u0259 m\u00fcasir t\u0259f\u0259kk\u00fcrd\u0259 h\u0259r hans\u0131 bir simpatiya qazanmas\u0131, sad\u0259c\u0259 m\u00fcmk\u00fcns\u00fczd\u00fcr. 30 illik siyasi \u201cf\u0259aliyy\u0259t\u201d yet\u0259rli deyilmi\u015f ki, bunlar xalq\u0131n arzusunun nifaq deyil, rifah oldu\u011funu anlas\u0131nlar. Siyasi m\u00fcflislik v\u0259 siyasi t\u00fck\u0259nmi\u015flik ya\u015fayanlar\u0131n siyas\u0259td\u0259 he\u00e7 bir sa\u011flam aqib\u0259ti ola bilm\u0259z. Bir daha vur\u011fulayaq ki, onlar\u0131n siyasi f\u0259aliyy\u0259ti rifaha yox, c\u0259miyy\u0259td\u0259 \u015f\u00fcbh\u0259 v\u0259 inams\u0131zl\u0131q toxumunun s\u0259pilm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t edir.<\/p>\n<p>\u00d6z populist demaqogiyalar\u0131nda h\u0259r zaman \u201cxalqa\u201d m\u00fcraci\u0259t ed\u0259n ucuz siyasi \u015foumenl\u0259r \u0259slind\u0259 b\u00fct\u00fcn v\u0259chl\u0259 milli h\u0259mr\u0259yliy\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edirl\u0259r. Onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti milli birliyin qorunmas\u0131 metodlar\u0131n\u0131n axtar\u0131\u015f\u0131na y\u00f6n\u0259lm\u0259yib, \u0259ksin\u0259, niyy\u0259tl\u0259ri c\u0259miyy\u0259td\u0259 ixtilaf yaradaraq yeni manipulyasiya imkanlar\u0131 qazanmaqd\u0131r. Siyas\u0259td\u0259 \u00f6z m\u00f6vcudlu\u011funu qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn yegan\u0259 \u00fcmidini c\u0259miyy\u0259td\u0259 emosional g\u0259rginliyin yarad\u0131lmas\u0131na ba\u011flam\u0131\u015f b\u0259lal\u0131 v\u0259t\u0259n\u015fiv\u0259nl\u0259r h\u0259r zaman \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar ki, siyasi qalmaqal yarats\u0131nlar. Ya\u015fanan b\u0259zi hadis\u0259l\u0259r\u0259 diqq\u0259t yetir\u0259n zaman g\u00f6r\u0259 bilirik ki, emosional qalmaqal namin\u0259 onlar h\u0259tta \u00f6z t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131n\u0131 qurban verm\u0259y\u0259 bel\u0259 haz\u0131rd\u0131rlar. Budur onlar\u0131n siyas\u0259td\u0259 m\u00f6vcudlu\u011funun \u0259sl mahiyy\u0259ti. Sahib olduqlar\u0131 q\u0259r\u0259z, x\u0259st\u0259 ambisiyalar v\u0259 natamaml\u0131q kompleksi oda at\u0131lan odun kimi zamanla onlar\u0131n yanmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259nin u\u011furlar\u0131nda z\u0259rr\u0259 q\u0259d\u0259r pay\u0131 olmayan, habel\u0259 milli birliyi inkar ed\u0259n v\u0259 d\u00f6vl\u0259timiz\u0259 qar\u015f\u0131 q\u0259r\u0259zli m\u00f6vqe tutan q\u00fcvv\u0259l\u0259rin \u0259ll\u0259rind\u0259 \u201cmarionet kukla\u201d kimi oynad\u0131lma\u011fa raz\u0131 olanlar\u0131n n\u0259inki milli siyasi q\u00fcvv\u0259 kimi adlanma\u011fa, h\u0259tta siyas\u0259td\u0259 olma\u011fa bel\u0259 haqlar\u0131 yoxdur. Ya\u015fad\u0131qlar\u0131 \u201csiyasi t\u00fck\u0259nmi\u015flik\u201d sindromu is\u0259 onlar\u0131n aqressiv davran\u0131\u015flar\u0131na haqq qazand\u0131ra bilm\u0259z.<\/p>\n<p>Onu da unutmayaq ki, \u201chakimiyy\u0259t Qaraba\u011f\u0131 qaytarmaq ist\u0259mir v\u0259 bunun \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fcc\u00fc yoxdur\u201d, \u201cAz\u0259rbaycan\u0131 d\u00fcnyada he\u00e7 k\u0259s tan\u0131m\u0131r\u201d, \u201cAz\u0259rbaycan\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259r yoxdur\u201d, \u201cAz\u0259rbaycan beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemind\u0259 d\u0259st\u0259ksiz v\u0259 t\u0259k qal\u0131b\u201d, \u201cAz\u0259rbaycan yanl\u0131\u015f siyas\u0259t apar\u0131r\u201d, \u201cAz\u0259rbaycanda he\u00e7 bir inki\u015faf yoxdur\u201d, \u201cAz\u0259rbaycan\u0131n Ordusu t\u0259n\u0259zz\u00fcl i\u00e7ind\u0259dir\u201d &#8211; kimi xain, m\u0259suliyy\u0259tsiz fikirl\u0259ri s\u0259sl\u0259ndir\u0259nl\u0259r m\u0259hz h\u0259min o radikallard\u0131r ki, indi d\u0259 \u00f6z \u201csiyasi mahn\u0131lar\u0131\u201d \u00fc\u00e7\u00fcn yeni \u201cn\u0259q\u0259ratlar\u0131n\u201d axtar\u0131\u015f\u0131ndad\u0131r v\u0259 \u201cxorlar\u0131\u201d \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 adamlar\u0131 da yoxdur. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti istisna t\u0259\u015fkil ed\u0259n f\u0259rdl\u0259rin \u00f6zf\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 m\u0259hdudla\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>Radikal t\u0259f\u0259kk\u00fcrl\u00fc siyas\u0259tbazlar\u0131n bu c\u00fcr x\u00fcsusiyy\u0259t v\u0259 \u0259lam\u0259tl\u0259rini yadda saxlayaq, \u00a0siyas\u0259t\u00e7iy\u0259 ictimai r\u0259\u011fb\u0259ti qazand\u0131ra bil\u0259c\u0259k yuxar\u0131da b\u0259hs etdiyimiz amill\u0259ri bir daha qeyd ed\u0259k: \u201c\u015f\u0259xsi nailiyy\u0259tl\u0259r\u201d, \u201cxarizma\u201d, \u201cucuz populizmd\u0259n uzaq olan ritorika\u201d, \u201cs\u00f6z il\u0259 \u0259m\u0259ll\u0259rin v\u0259hd\u0259ti\u201d, \u201c\u00f6zg\u00fcv\u0259nlik\u201d, \u201cm\u0259suliyy\u0259t hissi\u201d v\u0259 \u201cya\u015fanan konkret situasiyalardan as\u0131l\u0131 olmayan strateji d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259\u201d. Bu c\u00fcr keyfiyy\u0259tl\u0259rin siyas\u0259tbazlar\u0131n x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 tutu\u015fdurulmas\u0131 bel\u0259 kifay\u0259tdir ki, radikallar\u0131n aqib\u0259tsizlik v\u0259 siyasi m\u00fcflislik fakt\u0131n\u0131 t\u0259sbit ed\u0259 bil\u0259k.<\/p>\n<p>Siyas\u0259t\u0259 t\u0259l\u0259 qurmaq, intriqa yaratmaq v\u0259 x\u0259st\u0259 ambisiyalar\u0131 \u00f6d\u0259m\u0259k m\u0259nb\u0259yi kimi baxanlar\u0131n if\u015fas\u0131 qa\u00e7\u0131lmazd\u0131r, onlar\u0131n ictimai r\u0259\u011fb\u0259t qazanmas\u0131 is\u0259 sad\u0259c\u0259 m\u00fcmk\u00fcns\u00fczd\u00fcr. Manipulyasiya m\u0259qs\u0259dil\u0259 istifad\u0259 olunan m\u0259zlum obraz m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 siyas\u0259t\u00e7iy\u0259 u\u011fur qazand\u0131rmaz, emosional manipulyasiyalar is\u0259 onlara davaml\u0131 d\u0259st\u0259yi t\u0259min ed\u0259 bilm\u0259z. \u00d6z x\u0259st\u0259 t\u0259x\u0259yy\u00fcll\u0259rind\u0259 yaratd\u0131qlar\u0131 boz reall\u0131qda ya\u015fayan bu c\u00fcr siyas\u0259t\u00e7il\u0259rin yegan\u0259 t\u0259s\u0259llil\u0259ri ucuz demaqogiyaya g\u00f6r\u0259 ya\u015fad\u0131qlar\u0131 anl\u0131q \u015f\u00f6hr\u0259t hissl\u0259ri v\u0259 \u00f6zl\u0259ri haqq\u0131nda \u201cm\u00fck\u0259mm\u0259l intriqan\u201d fikrind\u0259 olmalar\u0131d\u0131r. Ola bilsin ki, populizm emosiyan\u0131 sevsin, ancaq d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik, milli maraqlar v\u0259 inki\u015faf\u0131n fundamental \u0259sas\u0131 olan sabitlik \u201ckirli\u201d emosiyalar \u00fcz\u0259rind\u0259n qazan\u0131lmaz.<\/p>\n<p><em><strong>Asif Adil<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Siyas\u0259t ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 ictimai t\u0259zah\u00fcr, siyas\u0259t\u00e7i is\u0259 ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 publik \u015f\u0259xsdir &#8211; y\u0259qin ki, bu c\u00fcr q\u0259bul olunmu\u015f v\u0259 art\u0131q klassik, h\u0259tta m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259nada b\u0259sit hesab olunan fikirl\u0259rl\u0259 ham\u0131 raz\u0131d\u0131r. Bu sad\u0259 h\u0259qiq\u0259ti n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, anlamaq \u00e7\u0259tin deyil ki, u\u011fur \u0259ld\u0259 etm\u0259k ist\u0259y\u0259n siyas\u0259t\u00e7i ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 ictimaiyy\u0259tin r\u0259\u011fb\u0259tini qazanmal\u0131d\u0131r. Siyas\u0259td\u0259 is\u0259 ictimai r\u0259\u011fb\u0259tin \u0259ld\u0259 olunmas\u0131n\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259ri bunlard\u0131r: \u015f\u0259xsi nailiyy\u0259tl\u0259r, xarizma, ucuz populizmd\u0259n uzaq olan ritorika, veril\u0259n v\u0259dl\u0259rl\u0259 \u0259m\u0259ll\u0259rin v\u0259hd\u0259ti, \u00f6zg\u00fcv\u0259n, m\u0259suliyy\u0259t hissi v\u0259 ya\u015fanan konkret situasiyadan as\u0131l\u0131 olmayan strateji d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259. Bunlar\u0131 anlamayan, ancaq yen\u0259 d\u0259 siyas\u0259td\u0259n d\u00f6rd\u0259lli yap\u0131\u015fan \u015f\u0259xsin&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":800579,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/872694b2174480966422376742811103149.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/872694b2174480966422376742811103149.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/872694b2174480966422376742811103149.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/872694b2174480966422376742811103149-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/872694b2174480966422376742811103149-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/872694b2174480966422376742811103149-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/872694b2174480966422376742811103149.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/872694b2174480966422376742811103149.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/872694b2174480966422376742811103149-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/872694b2174480966422376742811103149.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Siyas\u0259t ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 ictimai t\u0259zah\u00fcr, siyas\u0259t\u00e7i is\u0259 ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 publik \u015f\u0259xsdir &#8211; y\u0259qin ki, bu c\u00fcr q\u0259bul olunmu\u015f v\u0259 art\u0131q klassik, h\u0259tta m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259nada b\u0259sit hesab olunan fikirl\u0259rl\u0259 ham\u0131 raz\u0131d\u0131r. Bu sad\u0259 h\u0259qiq\u0259ti n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, anlamaq \u00e7\u0259tin deyil ki, u\u011fur \u0259ld\u0259 etm\u0259k ist\u0259y\u0259n siyas\u0259t\u00e7i ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 ictimaiyy\u0259tin r\u0259\u011fb\u0259tini qazanmal\u0131d\u0131r. Siyas\u0259td\u0259 is\u0259 ictimai r\u0259\u011fb\u0259tin \u0259ld\u0259 olunmas\u0131n\u0131n&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/800578"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=800578"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/800578\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":800580,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/800578\/revisions\/800580"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/800579"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=800578"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=800578"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=800578"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}