{"id":80171,"date":"2019-09-19T14:29:05","date_gmt":"2019-09-19T11:29:05","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=80171"},"modified":"2019-09-19T14:29:05","modified_gmt":"2019-09-19T11:29:05","slug":"%c9%99srin-muqavil%c9%99si-az%c9%99rbaycani-qlobal-dunya-iqtisadiyyatinin-t%c9%99rkib-hiss%c9%99sin%c9%99-cevir%c9%99n-layih%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=80171","title":{"rendered":"&#8220;\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si&#8221; &#8211; Az\u0259rbaycan\u0131 qlobal d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131n\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evir\u0259n layih\u0259"},"content":{"rendered":"<p><strong>Az\u0259rbaycan tarixin\u0259 q\u0131z\u0131l h\u0259rfl\u0259rl\u0259 yaz\u0131laraq xalq\u0131m\u0131z\u0131n v\u0259 d\u00f6vl\u0259timizin taleyind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynayan &#8220;\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si&#8221;nin imzalanmas\u0131ndan 25 il \u00f6t\u00fcr. 1994-c\u00fc il sentyabr\u0131n 20-d\u0259 Bak\u0131da Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Neft \u015eirk\u0259ti il\u0259 d\u00fcnyan\u0131n 11 apar\u0131c\u0131 neft \u015firk\u0259ti aras\u0131nda &#8220;Az\u0259ri&#8221;,&#8221; \u00c7\u0131raq&#8221; v\u0259 &#8220;G\u00fcn\u0259\u015fli&#8221; yataqlar\u0131n\u0131n birg\u0259 i\u015fl\u0259nilm\u0259si v\u0259 hasilat\u0131n pay b\u00f6lg\u00fcs\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131 &#8220;\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si&#8221; imzaland\u0131. Bunun ard\u0131nca sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 d\u00fcnyan\u0131n 19 \u00f6lk\u0259sini t\u0259msil ed\u0259n 41 neft \u015firk\u0259ti il\u0259 daha 26 sazi\u015f imzalanm\u0131\u015fd\u0131r. Avrasiyan\u0131n yeni geoiqtisadi x\u0259rit\u0259sini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n bu hadis\u0259 h\u0259m d\u0259 yenic\u0259 m\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 etmi\u015f Az\u0259rbaycan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131n\u0131n v\u0259 d\u00fcnya birliyi il\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259n h\u0259lledici amilin\u0259 \u00e7evrildi.<\/strong><\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ\u00a0<\/strong>\u00a0<a href=\"http:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>-a istinad\u0259n\u00a025 il \u00f6nc\u0259 imzalanm\u0131\u015f m\u00fcqavil\u0259nin tarixi \u0259h\u0259miyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin \u0130ctimai-siyasi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 k\u00f6m\u0259k\u00e7isi \u018fli H\u0259s\u0259novun &#8220;\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si&#8221; &#8211; Az\u0259rbaycan\u0131 qlobal d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131n\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evir\u0259n layih\u0259&#8221; s\u0259rl\u00f6vh\u0259li m\u0259qal\u0259sini t\u0259qdim edir.<\/p>\n<p>&#8220;\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si&#8221;n\u0259 ged\u0259n yol m\u00fcxt\u0259lif \u00e7\u0259tinlikl\u0259rd\u0259n v\u0259 mane\u0259l\u0259rd\u0259n ke\u00e7\u0259r\u0259k, Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00fcmummilli lideri, g\u00f6rk\u0259mli siyasi v\u0259 d\u00f6vl\u0259t xadimi Prezident Heyd\u0259r \u018fliyevin d\u0259mir irad\u0259si v\u0259 m\u00f6hk\u0259m d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259zminin, q\u0259tiyy\u0259tli v\u0259 ard\u0131c\u0131l siyas\u0259tinin n\u0259tic\u0259si olaraq realla\u015fd\u0131. 1990-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa etdikd\u0259n sonra Az\u0259rbaycan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda dayanan \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri \u00f6lk\u0259nin g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn hava v\u0259 su kimi t\u0259l\u0259b olunan maliyy\u0259 v\u0259saiti &#8211; ilkin kapital \u0259ld\u0259 etm\u0259kd\u0259n ibar\u0259t idi. X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin z\u0259ngin karbohidrogen ehtiyatlar\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259nilm\u0259si v\u0259 d\u00fcnya bazarlar\u0131na \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131, \u0259ld\u0259 edil\u0259n v\u0259saitin \u00f6lk\u0259nin m\u00f6vcud ehtiyaclar\u0131na, g\u0259l\u0259c\u0259k sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131na y\u00f6n\u0259ldilm\u0259si o zaman \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259lk\u0259 d\u0259 yegan\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu hesab olunurdu. Lakin 1991-1993-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 X\u0259z\u0259r-Qara d\u0259niz h\u00f6vz\u0259si v\u0259 C\u0259nubi Qafqaz b\u00f6lg\u0259sind\u0259 h\u00f6km s\u00fcr\u0259n regional qar\u015f\u0131durma, qeyri-sabit m\u00fchit, o c\u00fcml\u0259d\u0259n respublikan\u0131n daxilind\u0259 ya\u015fanan xaos v\u0259 anarxiya, hakimiyy\u0259td\u0259 olan siyasi q\u00fcvv\u0259l\u0259rin yar\u0131tmaz v\u0259 s\u0259ri\u015ft\u0259siz siyas\u0259ti v\u0259 dig\u0259r s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n d\u00fcnyan\u0131n apar\u0131c\u0131 neft \u015firk\u0259tl\u0259rini Az\u0259rbaycan\u0131n z\u0259ngin enerji resurslar\u0131n\u0131n hasilat\u0131 v\u0259 ixrac\u0131na c\u0259lb etm\u0259k, bu sah\u0259d\u0259 qar\u015f\u0131ya \u00e7\u0131xan mane\u0259l\u0259ri d\u0259f etm\u0259k o q\u0259d\u0259r d\u0259 asan m\u0259s\u0259l\u0259 deyildi. H\u0259tta b\u0259zi analitikl\u0259r o d\u00f6vrd\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin Az\u0259rbaycana m\u0259xsus sektorundak\u0131 neft v\u0259 qaz layih\u0259l\u0259rinin beyn\u0259lxalq konsorsiumun i\u015ftirak\u0131 il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini \u0259fsan\u0259 say\u0131r v\u0259 qeyri-m\u00fcmk\u00fcn hesab edirdil\u0259r.<\/p>\n<p>1993-c\u00fc ild\u0259 \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131ndan sonra \u00f6lk\u0259d\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f qar\u015f\u0131durmas\u0131na son qoyulmas\u0131, ictimai-siyasi sabitliyin b\u0259rq\u0259rar olmas\u0131, qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 k\u0259skin m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin qism\u0259n yum\u015fald\u0131lmas\u0131, xarici s\u0259rmay\u0259l\u0259r\u0259 ciddi d\u00f6vl\u0259t t\u0259minat\u0131n\u0131n verilm\u0259si v\u0259 s. Q\u0259rbin \u0259n b\u00f6y\u00fck neft \u015firk\u0259tl\u0259rinin diqq\u0259tini yenid\u0259n X\u0259z\u0259r d\u0259nizin\u0259 y\u00f6n\u0259ltdi v\u0259 haqq\u0131nda b\u0259hs olunan transmilli m\u00fcqavil\u0259nin haz\u0131rlanaraq imzalanmas\u0131na \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259rait yaratd\u0131. Prezident Heyd\u0259r \u018fliyev uzaqg\u00f6r\u0259n v\u0259 q\u0259tiyy\u0259tli siyas\u0259t y\u00fcr\u00fcd\u0259r\u0259k b\u0259zi qon\u015fu v\u0259 beyn\u0259lxalq dair\u0259l\u0259rin X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin statusu il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00f6vcud olan problemi qabartmaq yolu il\u0259 &#8220;\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si&#8221;ni pozmaq planlar\u0131n\u0131 pu\u00e7a \u00e7\u0131xard\u0131. O, m\u00fcdrikc\u0259sin\u0259 b\u00fct\u00fcn naraz\u0131 t\u0259r\u0259fl\u0259ri inand\u0131raraq s\u00fcbut etdi ki, Az\u0259rbaycan bu add\u0131mla he\u00e7 bir \u00f6lk\u0259nin iqtisadi-siyasi maraqlar\u0131na toxunmur, \u0259ksin\u0259, b\u00f6lg\u0259d\u0259 ham\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259rab\u0259r \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q v\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q \u015f\u0259raiti yarad\u0131r.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259r h\u0259m d\u0259 xarici neft \u015firk\u0259tl\u0259ri il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n imzalayaca\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn neft-qaz m\u00fcqavil\u0259l\u0259rinin \u015f\u0259rtl\u0259rini bizim milli maraqlara maksimum d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131ra bildi. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 c\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin ARDN\u015e-in vitse-prezidenti t\u0259yin edilm\u0259si onun m\u00fcdrik v\u0259 uzaqg\u00f6r\u0259n add\u0131mlar\u0131ndan biri oldu. Xarici neft \u015firk\u0259tl\u0259ri il\u0259 apar\u0131lan dan\u0131\u015f\u0131qlarda birba\u015fa i\u015ftirak ed\u0259n c\u0259nab \u0130lham \u018fliyev imzalanacaq b\u00fct\u00fcn neft-qaz m\u00fcqavil\u0259l\u0259rinin xalq\u0131m\u0131z\u0131n milli maraqlar\u0131na cavab ver\u0259n \u015f\u0259rtl\u0259r \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 haz\u0131rlanmas\u0131n\u0131 y\u00fcks\u0259k s\u0259ri\u015ft\u0259 v\u0259 bacar\u0131qla t\u0259min etdi.<\/p>\n<p>2002-ci ild\u0259 \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin davaml\u0131 s\u0259yl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 &#8220;\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si&#8221;nd\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan, lakin yen\u0259 d\u0259 b\u0259zil\u0259rinin \u0259fsan\u0259 v\u0259 ya &#8220;ka\u011f\u0131z \u00fcz\u0259rind\u0259 k\u0259m\u0259r&#8221; hesab etdiyi \u0259sas ixrac k\u0259m\u0259rinin &#8211; Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan\u0131n t\u0259m\u0259li qoyuldu. M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 x\u00fcsusi qlobal \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n bu k\u0259m\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00fcnya bazarlar\u0131na alternativ enerji ixrac\u0131 siyas\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm amil oldu.<\/p>\n<p>2005-ci il may\u0131n 25-d\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyevin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan neft k\u0259m\u0259rinin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f m\u0259rasimi ke\u00e7irildi, 2006-c\u0131 ild\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin Ceyhan liman\u0131ndan Az\u0259rbaycan neftinin n\u0259qlin\u0259 ba\u015flan\u0131ld\u0131. 2007-ci ild\u0259 is\u0259 &#8220;\u015eahd\u0259niz&#8221; qaz-kondensat yata\u011f\u0131ndan hasil edil\u0259n t\u0259bii qaz Bak\u0131-Tbilisi-\u018frzurum mar\u015frutu \u00fczr\u0259 C\u0259nubi Qafqaz qaz boru k\u0259m\u0259ri il\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259rini a\u015faraq qarda\u015f \u00f6lk\u0259nin qaz k\u0259m\u0259rl\u0259ri sistemin\u0259 daxil oldu.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, Az\u0259rbaycan n\u0259inki z\u0259ngin neft v\u0259 qaz yataqlar\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259nilm\u0259sin\u0259 v\u0259 enerji resurslar\u0131n\u0131n hasilat\u0131na, h\u0259m\u00e7inin onlar\u0131n d\u00fcnya bazar\u0131na \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yeni ixrac mar\u015frutlar\u0131n\u0131n i\u015f\u0259 sal\u0131nmas\u0131na v\u0259 enerji n\u0259qlinin \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 nail olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>M\u00fcqavil\u0259nin \u0259sas beyn\u0259lxalq geosiyasi v\u0259 geoiqtisadi \u0259h\u0259miyy\u0259ti ondan ibar\u0259t idi ki, bu tarixi raz\u0131la\u015fma \u0259sas\u0131nda X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259 ilk d\u0259f\u0259 beyn\u0259lxalq \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n, region d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin\u0259 m\u0259xsus karbohidrogen ehtiyatlar\u0131n\u0131n alternativ istehsal\u0131 v\u0259 ixrac\u0131n\u0131n, yeni transmilli enerji v\u0259 kommunikasiya layih\u0259l\u0259rinin ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fm\u0259sinin t\u0259m\u0259li qoyuldu.<\/p>\n<p>&#8220;\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si&#8221; Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tin\u0259, \u00f6lk\u0259nin ictimai-siyasi v\u0259 iqtisadi institutlar\u0131na xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rin maliyy\u0259 v\u0259 texnoloji resurslar\u0131ndan geni\u015f istifad\u0259 etm\u0259k imkan\u0131 qazand\u0131rd\u0131. Bu m\u00fcqavil\u0259 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n transmilli layih\u0259l\u0259r C\u0259nubi Qafqaz v\u0259 X\u0259z\u0259r h\u00f6vz\u0259sinin dig\u0259r d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 geosiyasi v\u0259 geoiqtisadi d\u0259y\u0259rini art\u0131rd\u0131, xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin inki\u015faf\u0131na v\u0259 d\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 m\u00fch\u00fcm t\u0259sir g\u00f6st\u0259rdi.<\/p>\n<p>&#8220;\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si&#8221; n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan \u00f6z g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m olan maliyy\u0259 v\u0259saiti v\u0259 qabaqc\u0131l texnologiya \u0259ld\u0259 etdi ki, bunun say\u0259sind\u0259 d\u0259 \u00f6lk\u0259miz qlobal d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131n\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evrildi.<\/p>\n<p>\u0130lkin hesablamalara g\u00f6r\u0259, &#8220;Az\u0259ri-\u00c7\u0131raq-G\u00fcn\u0259\u015fli&#8221; (A\u00c7G) yataqlar\u0131n\u0131n \u00e7\u0131xar\u0131la bil\u0259n neft ehtiyat\u0131 511 milyon ton olsa da, sonralar yeni qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259l\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n bu g\u00f6st\u0259rici 1.072 milyard ton h\u0259cmind\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015fdir. 2017-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r bu yataqlardak\u0131 neft v\u0259 qaz ehtiyatlar\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259nilm\u0259sin\u0259 t\u0259xmin\u0259n 33 milyard dollar investisiya qoyulmu\u015f v\u0259 bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r 3,2 milyard barrel neft hasil olunmu\u015fdur. H\u0259m\u00e7inin A\u00c7G yataqlar blokundan \u00fcmumilikd\u0259 30 milyard kubmetr s\u0259mt qaz\u0131 hasil edil\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tin\u0259 t\u0259hvil verilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>2001-ci ild\u0259n \u00f6t\u0259n d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 neft v\u0259 qaz sazi\u015fl\u0259ri \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 D\u00f6vl\u0259t Neft Fonduna daxilolmalar b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 148.3 milyard AB\u015e dollar\u0131 t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir. Bu v\u0259saitin 95.61 milyard dollar\u0131 d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sin\u0259 transfert olunmu\u015f, 9.3 milyard dollar\u0131 strateji, infrastruktur v\u0259 sosial layih\u0259l\u0259r\u0259 y\u00f6n\u0259ldilmi\u015fdir. Haz\u0131rda ARDNF-in aktivl\u0259ri 42.5 milyard dollar t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<p>2006-c\u0131 ild\u0259n ba\u015flayaraq enerji ixrac\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycana daxil olan b\u00f6y\u00fck maliyy\u0259 resurslar\u0131 s\u00fcr\u0259tli iqtisadi t\u0259r\u0259qqiy\u0259, m\u00fcasir sosial-iqtisadi v\u0259 m\u0259d\u0259ni infrastrukturlar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131na, respublika h\u0259yat\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rinin yenil\u0259nm\u0259sin\u0259, iqtisadiyyat\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 qeyri-neft sektorunun dinamik inki\u015faf\u0131na y\u00f6n\u0259ldilmi\u015fdir. Bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259, son 25 il \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycanda \u00fcmumi daxili m\u0259hsul istehsal\u0131 216 d\u0259f\u0259, adamba\u015f\u0131na d\u00fc\u015f\u0259n m\u0259hsul 162 d\u0259f\u0259 artm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Son 15 ild\u0259 is\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 \u00fcmumi daxili m\u0259hsul istehsal\u0131 3,2 d\u0259f\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n qeyri-neft sah\u0259sind\u0259 \u00dcDM 2,8 d\u0259f\u0259, s\u0259naye m\u0259hsulu istehsal\u0131 2,6 d\u0259f\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n qeyri-neft s\u0259nayesi 2,2 d\u0259f\u0259, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131 istehsal\u0131 2 d\u0259f\u0259y\u0259 yax\u0131n \u00e7oxalm\u0131\u015fd\u0131r. Bu d\u00f6vrd\u0259 d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sinin g\u0259lirl\u0259ri 13,5 d\u0259f\u0259, \u00f6lk\u0259nin strateji valyuta ehtiyatlar\u0131 is\u0259 28 d\u0259f\u0259 artaraq 45 milyard AB\u015e dollar\u0131n\u0131 \u00f6tm\u00fc\u015fd\u00fcr. 2003-2018-ci ill\u0259rd\u0259 \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131na 250 milyard AB\u015e dollar\u0131na yax\u0131n investisiya yat\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r ki, bunun da t\u0259xmin\u0259n yar\u0131s\u0131 xarici s\u0259rmay\u0259dir. \u00dcmumi investisiya qoyulu\u015funun 60 faizd\u0259n \u00e7oxu qeyri-neft sektorunun inki\u015faf\u0131na y\u00f6n\u0259ldilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>\u0130ndiy\u0259d\u0259k regionlar\u0131n inki\u015faf\u0131na dair 4 d\u00f6vl\u0259t proqram\u0131 q\u0259bul olunmu\u015f v\u0259 onlardan \u00fc\u00e7\u00fc art\u0131q u\u011furla icra edilmi\u015fdir. D\u00f6vl\u0259t proqramlar\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 regionlarda b\u00fct\u00fcn k\u00f6kl\u00fc probleml\u0259r h\u0259ll olunmu\u015f, m\u00fcasir infrastruktur formala\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, \u0259halinin m\u0259\u015f\u011fulluq s\u0259viyy\u0259si y\u00fcks\u0259ldilmi\u015fdir. \u00dcmumilikd\u0259, bu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 regionlar\u0131n inki\u015faf\u0131na 67 milyard manatdan \u00e7ox v\u0259sait y\u00f6n\u0259ldilmi\u015f, yarad\u0131lm\u0131\u015f 2 milyondan \u00e7ox yeni i\u015f yerinin 75 faizi regionlar\u0131n pay\u0131na d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr.<\/p>\n<p>Aqrar sah\u0259d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f sistemli t\u0259dbirl\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n son iki ild\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n ayr\u0131-ayr\u0131 sah\u0259l\u0259rinin inki\u015faf etdirilm\u0259si \u00f6lk\u0259mizin \u0259rzaq m\u0259hsullar\u0131 \u00fczr\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fct\u0259minetm\u0259 s\u0259viyy\u0259sini y\u00fcks\u0259ltmi\u015f, ixrac potensial\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndirmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Bu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycanda m\u00fcasir n\u0259qliyyat infrastrukturu formala\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 7 hava liman\u0131 in\u015fa olunmu\u015f, 14 min kilometrd\u0259n \u00e7ox m\u00fcasir yollar \u00e7\u0259kilmi\u015f, \u00f6lk\u0259mizin xarici ticar\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259rinin inki\u015faf\u0131na v\u0259 tranzit imkanlar\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 m\u00fch\u00fcm t\u00f6hf\u0259 olan Bak\u0131 Beyn\u0259lxalq D\u0259niz Ticar\u0259t Liman\u0131 v\u0259 Bak\u0131-Tbilisi-Qars d\u0259mir yolu x\u0259tti in\u015fa edil\u0259r\u0259k istifad\u0259y\u0259 verilmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan &#8220;\u015e\u0259rq-Q\u0259rb&#8221; v\u0259 &#8220;\u015eimal-C\u0259nub&#8221; beyn\u0259lxalq n\u0259qliyyat d\u0259hlizl\u0259rinin f\u0259al i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131na \u00e7evrilmi\u015f, h\u0259m\u00e7inin tranzit da\u015f\u0131malar\u0131 sah\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259mizin potensial\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259lm\u0259sind\u0259 \u00f6n\u0259mli rol oynaya bil\u0259c\u0259k \u00c7inin &#8220;Bir k\u0259m\u0259r, bir yol&#8221; t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcn\u0259 qo\u015fulmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n enerji resurslar\u0131ndan \u0259ld\u0259 etdiyi g\u0259lirl\u0259r h\u0259m d\u0259 \u0259halinin sosial m\u00fcdafi\u0259sinin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 xalq\u0131n rifah\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 ard\u0131c\u0131l d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259tinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini, inqilabi q\u0259rarlar\u0131n q\u0259bulu v\u0259 icras\u0131n\u0131 t\u0259min etmi\u015fdir. \u00dcmumilikd\u0259 son 15 ild\u0259 Az\u0259rbaycanda \u0259m\u0259khaqlar\u0131 7,5 d\u0259f\u0259, pensiyalar is\u0259 10 d\u0259f\u0259d\u0259n \u00e7ox art\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. 2003-2018-ci ill\u0259rd\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 i\u015fsizlik s\u0259viyy\u0259si 49 faizd\u0259n 5,4 faiz\u0259, yoxsulluq s\u0259viyy\u0259si is\u0259 5 faiz\u0259 enmi\u015fdir. \u00d6lk\u0259 \u00fczr\u0259 b\u00fct\u00fcn sosial infrastruktur yenil\u0259nmi\u015f v\u0259 m\u00fcasir t\u0259l\u0259bl\u0259r s\u0259viyy\u0259sind\u0259 yenid\u0259n qurulmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Prezidentinin 2019-cu ilin \u0259vv\u0259lind\u0259n ba\u015flayaraq t\u0259sdiq etdiyi sosial paketl\u0259r \u0259sl inqilabi xarakter da\u015f\u0131m\u0131\u015fd\u0131r. \u018fhalinin b\u00fct\u00fcn kateqoriyalar\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259n v\u0259 maa\u015flar\u0131n, pensiyalar\u0131n, t\u0259qa\u00fcdl\u0259rin \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan bu paketl\u0259rin \u00fcmumi d\u0259y\u0259ri 2019-2020-ci ill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn 5,3 milyard manat \u0259lav\u0259 v\u0259sait c\u0259lb etm\u0259kl\u0259 4,2 milyon insan\u0131 \u0259hat\u0259 ed\u0259c\u0259kdir. N\u0259tic\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycanda minimum pensiya MDB m\u0259kan\u0131nda al\u0131c\u0131l\u0131q qabiliyy\u0259ti \u00fczr\u0259 birinci, minimum \u0259m\u0259khaqq\u0131 is\u0259 bu g\u00f6st\u0259rici \u00fczr\u0259 ikinci olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>M\u00fcasir Az\u0259rbaycan\u0131n n\u00fcmun\u0259si \u0259yani \u015f\u0259kild\u0259 bir daha t\u0259sdiq etdi ki, \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00fc\u0259llifi oldu\u011fu v\u0259 25 il bundan \u0259vv\u0259l imzalanan &#8220;\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si&#8221; il\u0259 Az\u0259rbaycanda yeni neft strategiyas\u0131 ba\u015flanm\u0131\u015f v\u0259 \u00f6t\u0259n m\u00fcdd\u0259td\u0259 u\u011furla h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdir. Bu strategiya \u00f6lk\u0259mizin m\u00fcst\u0259qil g\u0259l\u0259c\u0259yini, d\u00fcnya d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri il\u0259 strateji t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131, iqtisadi inki\u015faf\u0131n\u0131n u\u011furlu n\u0259tic\u0259l\u0259rini, beyn\u0259lxalq v\u0259 regional al\u0259md\u0259ki apar\u0131c\u0131 rolunu t\u0259min etmi\u015f v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00fcnyan\u0131n qabaqc\u0131l \u00f6lk\u0259l\u0259ri s\u0131ras\u0131na \u00e7\u0131xmas\u0131na t\u0259kan vermi\u015fdir.<\/p>\n<p>&#8220;\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si&#8221; Az\u0259rbaycan\u0131n siyasi v\u0259 iqtisadi q\u00fcdr\u0259tini art\u0131raraq, sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 onun t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc v\u0259 liderliyi il\u0259 regionun v\u0259 Avropan\u0131n enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min ed\u0259c\u0259k ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259 yeni transmilli enerji v\u0259 n\u0259qliyyat layih\u0259l\u0259rinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yaratm\u0131\u015fd\u0131r. Qeyd edilm\u0259lidir ki, 2010-cu ild\u0259 &#8220;\u00dcmid&#8221; v\u0259 &#8220;Bab\u0259k&#8221;, 2011-ci ild\u0259 is\u0259 &#8220;Ab\u015feron&#8221; yata\u011f\u0131nda b\u00f6y\u00fck qaz ehtiyatlar\u0131 a\u015fkar edildikd\u0259n sonra, n\u0259h\u0259ng &#8220;\u015eahd\u0259niz&#8221; qaz yata\u011f\u0131 da n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259sdiq olunmu\u015f t\u0259bii qaz ehtiyat\u0131 2,6 trilyon kubmetr\u0259 kimi artm\u0131\u015fd\u0131r. Bu is\u0259 o dem\u0259k idi ki, Az\u0259rbaycan t\u0259kc\u0259 neft deyil, h\u0259m d\u0259 yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 d\u00fcnyan\u0131n b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 qaz ixrac ed\u0259n \u0259sas \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n birin\u0259 \u00e7evrilm\u0259k potensial\u0131na malikdir.<\/p>\n<p>Bir fakt\u0131 xat\u0131rlamaq yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259r ki, C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi istiqam\u0259tind\u0259 2000-ci ilin ortalar\u0131ndan Avropan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif strukturlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u0259n bir ne\u00e7\u0259 layih\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n NABUCCO layih\u0259si \u0259traf\u0131nda apar\u0131lan m\u00fczakir\u0259l\u0259r he\u00e7 bir n\u0259tic\u0259 verm\u0259mi\u015f v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc v\u0259 b\u00fct\u00fcn t\u0259r\u0259fda\u015flar t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259st\u0259kl\u0259n\u0259n &#8220;C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi&#8221; layih\u0259si h\u0259yata v\u0259siq\u0259 alm\u0131\u015fd\u0131r. 2011-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti v\u0259 Avropa Komissiyas\u0131n\u0131n s\u0259dri t\u0259r\u0259find\u0259n &#8220;C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi&#8221; layih\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 Birg\u0259 B\u0259yannam\u0259, 2012-ci ilin iyununda Az\u0259rbaycanla T\u00fcrkiy\u0259 aras\u0131nda TANAP layih\u0259sin\u0259 dair Sazi\u015f, 2013-c\u00fc ilin fevral\u0131nda TAP layih\u0259si \u00fczr\u0259 Albaniya, \u0130taliya v\u0259 Yunan\u0131stan aras\u0131nda D\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 Sazi\u015f, 2013-c\u00fc ilin dekabr\u0131nda is\u0259 Bak\u0131da &#8220;XXI \u0259srin m\u00fcqavil\u0259si&#8221; kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n &#8220;\u015eahd\u0259niz-2&#8221; \u00fczr\u0259 Yekun \u0130nvestisiya Q\u0259rar\u0131 imzalanm\u0131\u015fd\u0131r. \u00d6t\u0259n d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n liderliyi il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n &#8220;C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi&#8221; layih\u0259sinin \u00fc\u00e7 seqmenti &#8211; &#8220;\u015eahd\u0259niz-2&#8221;, C\u0259nubi Qafqaz Qaz Boru K\u0259m\u0259ri v\u0259 TANAP \u00fczr\u0259 b\u00fct\u00fcn i\u015fl\u0259r tamamlanm\u0131\u015f, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc seqment olan TAP is\u0259 art\u0131q yekunla\u015fmaq m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259dir.<\/p>\n<p>\u018fminlikl\u0259 dem\u0259k olar ki, yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131nda m\u00fch\u00fcm amil\u0259 \u00e7evril\u0259r\u0259k, \u00f6lk\u0259mizin regionda v\u0259 Avropada geoiqtisadi \u0259h\u0259miyy\u0259tini bir q\u0259d\u0259r d\u0259 art\u0131racaq, Avropan\u0131n enerji t\u0259chizat\u0131n\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259sind\u0259 v\u0259 enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259min olunmas\u0131nda ciddi faktora \u00e7evril\u0259c\u0259k. Prezident \u0130lham \u018fliyevin s\u00f6yl\u0259diyi kimi, Az\u0259rbaycan f\u0259al v\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc enerji diplomatiyas\u0131 y\u00fcr\u00fcd\u0259r\u0259k, \u00f6z t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 n\u0259inki regionun, h\u0259m d\u0259 Avrasiyan\u0131n enerji x\u0259rit\u0259sini yenid\u0259n t\u0259rtib etm\u0259y\u0259 nail olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>2017-ci il dekabr\u0131n 23-d\u0259 SOCAR-la BP-nin \u0259m\u0259liyyat\u00e7\u0131s\u0131 oldu\u011fu Az\u0259rbaycan Beyn\u0259lxalq \u018fm\u0259liyyat \u015eirk\u0259ti (AB\u018f\u015e) aras\u0131nda X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin Az\u0259rbaycan sektorunda yerl\u0259\u015f\u0259n A\u00c7G yata\u011f\u0131ndak\u0131 i\u015fl\u0259rin davam etdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn Niyy\u0259t Protokolu imzaland\u0131 v\u0259 bununla da &#8220;\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si&#8221;nin m\u00fcdd\u0259ti 2050-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r uzad\u0131ld\u0131. Yeni m\u00fcqavil\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n SOCAR-\u0131n A\u00c7G-d\u0259ki i\u015ftirak pay\u0131 11,65 faizd\u0259n 25 faiz\u0259 qald\u0131r\u0131ld\u0131. H\u0259m\u00e7inin beyn\u0259lxalq t\u0259r\u0259fda\u015f \u015firk\u0259tl\u0259r Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Neft Fonduna 3.6 milyard dollar bonus \u00f6d\u0259m\u0259k bar\u0259d\u0259 \u00f6hd\u0259lik g\u00f6t\u00fcrd\u00fcl\u0259r.<\/p>\n<p>M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf perspektivl\u0259rini yaln\u0131z onlar\u0131n malik oldu\u011fu z\u0259ngin t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259r deyil, h\u0259m d\u0259 \u00f6lk\u0259nin elmi-m\u0259d\u0259ni, intellektual potensial\u0131 v\u0259 eyni zamanda, b\u00fct\u00fcn bunlardan y\u00fcks\u0259kd\u0259 dayanan insan kapital\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan \u00f6z\u00fcn\u00fcn inki\u015faf\u0131nda yaln\u0131z t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259rin g\u0259tirdiyi g\u0259lirl\u0259r\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 neft kapital\u0131n\u0131n insan kapital\u0131na \u00e7evrilm\u0259sin\u0259 b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t verir, bu istiqam\u0259td\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259ti apar\u0131l\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan tarixin\u0259 q\u0131z\u0131l h\u0259rfl\u0259rl\u0259 yaz\u0131laraq xalq\u0131m\u0131z\u0131n v\u0259 d\u00f6vl\u0259timizin taleyind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynayan &#8220;\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si&#8221;nin imzalanmas\u0131ndan 25 il \u00f6t\u00fcr. 1994-c\u00fc il sentyabr\u0131n 20-d\u0259 Bak\u0131da Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Neft \u015eirk\u0259ti il\u0259 d\u00fcnyan\u0131n 11 apar\u0131c\u0131 neft \u015firk\u0259ti aras\u0131nda &#8220;Az\u0259ri&#8221;,&#8221; \u00c7\u0131raq&#8221; v\u0259 &#8220;G\u00fcn\u0259\u015fli&#8221; yataqlar\u0131n\u0131n birg\u0259 i\u015fl\u0259nilm\u0259si v\u0259 hasilat\u0131n pay b\u00f6lg\u00fcs\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131 &#8220;\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si&#8221; imzaland\u0131. Bunun ard\u0131nca sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 d\u00fcnyan\u0131n 19 \u00f6lk\u0259sini t\u0259msil ed\u0259n 41 neft \u015firk\u0259ti il\u0259 daha 26 sazi\u015f imzalanm\u0131\u015fd\u0131r. Avrasiyan\u0131n yeni geoiqtisadi x\u0259rit\u0259sini m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdir\u0259n bu hadis\u0259 h\u0259m d\u0259 yenic\u0259 m\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 etmi\u015f Az\u0259rbaycan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131n\u0131n v\u0259 d\u00fcnya birliyi il\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259n&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":80172,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/787454.jpg",800,600,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/787454.jpg",800,600,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/787454.jpg",800,600,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/787454-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/787454-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/787454.jpg",640,480,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/787454.jpg",800,600,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/787454.jpg",800,600,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/787454-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/787454.jpg",800,600,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycan tarixin\u0259 q\u0131z\u0131l h\u0259rfl\u0259rl\u0259 yaz\u0131laraq xalq\u0131m\u0131z\u0131n v\u0259 d\u00f6vl\u0259timizin taleyind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynayan &#8220;\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si&#8221;nin imzalanmas\u0131ndan 25 il \u00f6t\u00fcr. 1994-c\u00fc il sentyabr\u0131n 20-d\u0259 Bak\u0131da Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n D\u00f6vl\u0259t Neft \u015eirk\u0259ti il\u0259 d\u00fcnyan\u0131n 11 apar\u0131c\u0131 neft \u015firk\u0259ti aras\u0131nda &#8220;Az\u0259ri&#8221;,&#8221; \u00c7\u0131raq&#8221; v\u0259 &#8220;G\u00fcn\u0259\u015fli&#8221; yataqlar\u0131n\u0131n birg\u0259 i\u015fl\u0259nilm\u0259si v\u0259 hasilat\u0131n pay b\u00f6lg\u00fcs\u00fc il\u0259 ba\u011fl\u0131 &#8220;\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si&#8221; imzaland\u0131. Bunun ard\u0131nca sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/80171"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=80171"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/80171\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/80172"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=80171"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=80171"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=80171"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}