{"id":801731,"date":"2025-04-22T09:22:01","date_gmt":"2025-04-22T05:22:01","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=801731"},"modified":"2025-04-22T09:22:01","modified_gmt":"2025-04-22T05:22:01","slug":"bu-respublikada-1928-ci-il%c9%99-q%c9%99d%c9%99r-r%c9%99smi-dil-az%c9%99rbaycan-dili-olub","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=801731","title":{"rendered":"Bu respublikada 1928-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r r\u0259smi dil Az\u0259rbaycan dili olub"},"content":{"rendered":"<p><strong>1923-ci ild\u0259n 1928-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r Da\u011f\u0131standa r\u0259smi dil Az\u0259rbaycan t\u00fcrkc\u0259si olub.<\/strong><\/p>\n<p>Kult.az x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 tarix\u00e7i alim Zaur \u018fliyev bildirib.<\/p>\n<p>O qeyd edib ki, Abdulqadir Alq\u0259d\u0259rinin m\u00fc\u0259llif oldu\u011fu &#8220;Yeni t\u00fcrk \u0259lifbas\u0131 v\u0259 ilk qira\u0259t&#8221; adl\u0131 kitab da orta m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 t\u0259dris edilib:<\/p>\n<p>\u201cBu q\u0259rar q\u0259bul edil\u0259n zaman Da\u011f\u0131standa \u00e7ox m\u00fcbahis\u0259l\u0259r gedib. Moskvaya xidm\u0259t ed\u0259nl\u0259r \u201crusca Leninin dilidir, inqilab\u0131n dilidir\u201d dey\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan t\u00fcrkc\u0259sinin q\u0259bul edilm\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edibl\u0259r.<\/p>\n<p>Halbuki Az\u0259rbaycan t\u00fcrkc\u0259sinin q\u0259bul edilm\u0259si el\u0259 Moskvan\u0131n t\u0259l\u0259bi idi. 1923-c\u00fc ild\u0259 Da\u011f\u0131standa Moskvan\u0131n t\u00f6vsiy\u0259si il\u0259 g\u00fccl\u00fc bir din \u0259leyhin\u0259 h\u0259r\u0259kat ba\u015flad\u0131. Bu h\u0259r\u0259kat\u0131n \u0259n vacib hiss\u0259si \u0259r\u0259b dilin\u0259 qar\u015f\u0131 kampaniya idi. Bel\u0259c\u0259, 1923-c\u00fc ild\u0259 Da\u011f\u0131stan\u0131n yegan\u0259 r\u0259smi dili Az\u0259rbaycan t\u00fcrkc\u0259si elan edildi.<\/p>\n<p>Da\u011f\u0131stan r\u0259hb\u0259rl\u0259rind\u0259n N.Samurskinin fikrinc\u0259, rus dili Da\u011f\u0131stan xalqlar\u0131n\u0131n dili ola bilm\u0259zdi. Onun fikrinc\u0259, bu, da\u011f c\u0259miyy\u0259tind\u0259 rus dilin\u0259 m\u0259nfi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259, \u00e7arizmin z\u00fclm v\u0259 zorla rusla\u015fd\u0131rma siyas\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 idi v\u0259 eyni zamanda Da\u011f\u0131standa bu, m\u00fcs\u0259lman din xadiml\u0259ri aras\u0131nda q\u0259z\u0259bli naraz\u0131l\u0131q yarada bil\u0259rdi. Az\u0259rbaycan t\u00fcrkc\u0259si is\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n dili olaraq bel\u0259 mane\u0259l\u0259rl\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fa bilm\u0259z. Da\u011flarda d\u00fcny\u0259vi t\u0259hsil\u0259 nail olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn silah kimi istifad\u0259 edil\u0259n Az\u0259rbaycan t\u00fcrkc\u0259si \u0259r\u0259b sxolastikas\u0131n\u0131n v\u0259 fanatizminin h\u00f6kmranl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sars\u0131tma\u011fa qadir olan yegan\u0259 dildir\u201d.<\/p>\n<p>1928-ci ild\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 rus dili v\u0259 \u0259lifbas\u0131 qalib g\u0259ls\u0259 d\u0259, 1952-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r rutul v\u0259 saxurlar ya\u015fayan \u0259razil\u0259rd\u0259 t\u0259dris Az\u0259rbaycan t\u00fcrkc\u0259sind\u0259 davam edib\u201d.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/eb8a8215daa8e7dd5bd6f5c597bcc7d1.jpg\" alt=\"Screenshot_1.png (75 KB)\" width=\"600\" height=\"516\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1923-ci ild\u0259n 1928-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r Da\u011f\u0131standa r\u0259smi dil Az\u0259rbaycan t\u00fcrkc\u0259si olub. Kult.az x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 tarix\u00e7i alim Zaur \u018fliyev bildirib. O qeyd edib ki, Abdulqadir Alq\u0259d\u0259rinin m\u00fc\u0259llif oldu\u011fu &#8220;Yeni t\u00fcrk \u0259lifbas\u0131 v\u0259 ilk qira\u0259t&#8221; adl\u0131 kitab da orta m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 t\u0259dris edilib: \u201cBu q\u0259rar q\u0259bul edil\u0259n zaman Da\u011f\u0131standa \u00e7ox m\u00fcbahis\u0259l\u0259r gedib. Moskvaya xidm\u0259t ed\u0259nl\u0259r \u201crusca Leninin dilidir, inqilab\u0131n dilidir\u201d dey\u0259r\u0259k Az\u0259rbaycan t\u00fcrkc\u0259sinin q\u0259bul edilm\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edibl\u0259r. Halbuki Az\u0259rbaycan t\u00fcrkc\u0259sinin q\u0259bul edilm\u0259si el\u0259 Moskvan\u0131n t\u0259l\u0259bi idi. 1923-c\u00fc ild\u0259 Da\u011f\u0131standa Moskvan\u0131n t\u00f6vsiy\u0259si il\u0259 g\u00fccl\u00fc bir din \u0259leyhin\u0259 h\u0259r\u0259kat ba\u015flad\u0131. Bu&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":801733,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/302cd3bf9bfd59daac34575bb5aafd6f-1.jpg",515,350,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/302cd3bf9bfd59daac34575bb5aafd6f-1.jpg",515,350,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/302cd3bf9bfd59daac34575bb5aafd6f-1.jpg",515,350,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/302cd3bf9bfd59daac34575bb5aafd6f-1-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/302cd3bf9bfd59daac34575bb5aafd6f-1.jpg",515,350,false],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/302cd3bf9bfd59daac34575bb5aafd6f-1.jpg",515,350,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/302cd3bf9bfd59daac34575bb5aafd6f-1.jpg",515,350,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/302cd3bf9bfd59daac34575bb5aafd6f-1.jpg",515,350,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/302cd3bf9bfd59daac34575bb5aafd6f-1-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/302cd3bf9bfd59daac34575bb5aafd6f-1.jpg",515,350,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"1923-ci ild\u0259n 1928-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r Da\u011f\u0131standa r\u0259smi dil Az\u0259rbaycan t\u00fcrkc\u0259si olub. Kult.az x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 tarix\u00e7i alim Zaur \u018fliyev bildirib. O qeyd edib ki, Abdulqadir Alq\u0259d\u0259rinin m\u00fc\u0259llif oldu\u011fu &#8220;Yeni t\u00fcrk \u0259lifbas\u0131 v\u0259 ilk qira\u0259t&#8221; adl\u0131 kitab da orta m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 t\u0259dris edilib: \u201cBu q\u0259rar q\u0259bul edil\u0259n zaman Da\u011f\u0131standa \u00e7ox m\u00fcbahis\u0259l\u0259r gedib. Moskvaya xidm\u0259t ed\u0259nl\u0259r&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/801731"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=801731"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/801731\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":801735,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/801731\/revisions\/801735"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/801733"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=801731"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=801731"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=801731"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}