{"id":801749,"date":"2025-04-22T09:34:49","date_gmt":"2025-04-22T05:34:49","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=801749"},"modified":"2025-04-22T09:34:49","modified_gmt":"2025-04-22T05:34:49","slug":"sulh-yolunda-%c9%99n-boyuk-mane%c9%99-erm%c9%99nistan-konstitusiyasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=801749","title":{"rendered":"S\u00fclh yolunda \u0259n b\u00f6y\u00fck mane\u0259: Erm\u0259nistan konstitusiyas\u0131"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Pa\u015finyan h\u00f6kum\u0259ti bu m\u00f6vzuda spekulyasiyan\u0131 davam etdirir<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Haz\u0131rda Erm\u0259nistan konstitusiyas\u0131n\u0131n d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si g\u00fcnd\u0259min \u0259sas m\u00f6vzular\u0131ndan biridir. \u00c7\u00fcnki bu \u00f6lk\u0259nin konstitusiyas\u0131n\u0131n d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259sas t\u0259l\u0259bl\u0259ri s\u0131ras\u0131ndad\u0131r. S\u0259b\u0259b is\u0259 burada Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 \u0259razi iddialar\u0131n\u0131n yer almas\u0131d\u0131r. Bel\u0259 ki, Erm\u0259nistan\u0131n M\u00fcst\u0259qillik B\u0259yannam\u0259sinin preambulas\u0131nda \u201cErm\u0259nistan SSR Ali Sovetinin v\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Milli \u015euras\u0131n\u0131n 1 dekabr 1989-cu il tarixli \u201cErm\u0259nistan SSR-\u0259 yenid\u0259n birl\u0259\u015fm\u0259k haqq\u0131nda\u201d birg\u0259 qondarma q\u0259rar yer almaqdad\u0131r. Y\u0259ni, r\u0259smi olaraq Erm\u0259nistan h\u0259l\u0259 d\u0259 4.4 min kv km-lik Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131na iddia ortaya qoyur. Y\u0259ni, fakt a\u00e7\u0131q-a\u015fkar ortadad\u0131r v\u0259 \u0259lav\u0259 \u015f\u0259rh\u0259 ehtiyac yoxdur. Lakin erm\u0259ni t\u0259r\u0259fi bu m\u00f6vzuda spekulyasiyan\u0131 davam etdirm\u0259kd\u0259dir. Bir m\u00fcdd\u0259t \u00f6nc\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n xarici i\u015fl\u0259r naziri Ararat Mirzoyan T\u00fcrkiy\u0259 m\u0259tbuat\u0131na m\u00fcsahib\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycanla s\u00fclh v\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin qurulmas\u0131 haqq\u0131nda ikit\u0259r\u0259fli sazi\u015f layih\u0259sinin imzalanmas\u0131 prosesi bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015f\u0131b. O, yen\u0259 d\u0259 \u0259vv\u0259lki fikirl\u0259rini t\u0259krarlay\u0131b. \u018fvv\u0259lc\u0259 \u00f6lk\u0259sinin \u0259sas qanununda Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 \u0259razi iddialar\u0131n\u0131n olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fan Mirzoyan m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 h\u00fcquqi \u015f\u0259rh verm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131b. \u0130ddia edib ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259 ciddi problem yaratm\u0131r: \u201cAz\u0259rbaycanl\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131m\u0131z daim Erm\u0259nistan konstitusiyas\u0131na istinad edirl\u0259r. Onlar konstitusiyam\u0131za d\u0259yi\u015fiklik t\u0259l\u0259b edirl\u0259r. Deyirl\u0259r ki, konstitusiyam\u0131zda, onun preambulas\u0131nda bizim M\u00fcst\u0259qillik B\u0259yannam\u0259sin\u0259 istinad var ki, bu da do\u011frudur. Onlar\u0131n dediyin\u0259 g\u00f6r\u0259, bizim onlara \u0259razi iddiam\u0131z var. Bu, o q\u0259d\u0259r d\u0259 do\u011fru deyil, \u00e7\u00fcnki konstitusiyada M\u00fcst\u0259qillik B\u0259yannam\u0259sinin yaln\u0131z h\u0259min hiss\u0259l\u0259ri h\u00fcquqi q\u00fcvv\u0259y\u0259 malikdir\u201d. Daha sonra uzun-uzad\u0131 t\u0259fsir\u00e7ilik ed\u0259n nazir \u0259ks-arqument g\u0259tirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131b: \u201cBu arada bizim d\u0259 Az\u0259rbaycan Konstitusiyas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 narahatl\u0131qlar\u0131m\u0131z var. \u0130caz\u0259 verin, bir daha izah edim. Bu, sad\u0259c\u0259, g\u00fczg\u00fc effekti il\u0259 ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u0259n iddia deyil. Onlar\u0131n Konstitusiyas\u0131nda \u0130stiqlal B\u0259yannam\u0259sin\u0259 (Az\u0259rbaycan Milli \u015euras\u0131n\u0131n 1918-ci il may\u0131n 28-d\u0259 q\u0259bul etdiyi \u0130stiqlal B\u0259yannam\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur \u2013 red.) istinad var. Bel\u0259likl\u0259, onlar \u00f6z \u0130stiqlal B\u0259yannam\u0259l\u0259rind\u0259 m\u00fcasir Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Sovet Az\u0259rbaycan\u0131n\u0131n deyil, ondan \u0259vv\u0259l m\u00f6vcud olmu\u015f Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin varisi oldu\u011funu b\u0259yan edirl\u0259r. M\u0259lumdur ki, Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti m\u00fcasir Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131ndan daha geni\u015f \u0259razil\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00f6z suverenliyini elan edib. Onun t\u0259rkibin\u0259 m\u00fcasir Erm\u0259nistan\u0131n suveren \u0259razil\u0259rinin 60 faizd\u0259n \u00e7ox hiss\u0259si daxil idi. O zaman bizim d\u0259 \u00f6z narahatl\u0131\u011f\u0131m\u0131z oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fck, amma niy\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259ni daim g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirmirik? Ona g\u00f6r\u0259 ki, biz bayaq dediyim kimi, \u00f6z konstitusiyam\u0131z\u0131n n\u00fcmun\u0259sind\u0259 oldu\u011fu kimi g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, h\u0259ll yolu s\u00fclh m\u00fcqavil\u0259sind\u0259dir. Biz onu imzalay\u0131b problemi h\u0259ll edirik\u201d.<\/p>\n<p>Xat\u0131rladaq Erm\u0259nistan\u0131n ba\u015f naziri Nikol Pa\u015finyan bundan \u0259vv\u0259l M\u00fcst\u0259qillik B\u0259yannam\u0259sin\u0259 istinadlar\u0131n yeni konstitusiyadan \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etmi\u015fdi. Mart\u0131n sonunda o, 2027-ci ild\u0259 yeni konstitusiyaya dair referendum ke\u00e7irm\u0259yi planla\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131qlam\u0131\u015fd\u0131. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, konstitusiyan\u0131n d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si \u00f6lk\u0259daxili m\u0259s\u0259l\u0259dir, lakin bu, qa\u00e7\u0131lmaz sur\u0259td\u0259 \u201cregional v\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259sir\u201d g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k. \u0130r\u0259vanda ke\u00e7iril\u0259n \u201c\u018fdal\u0259t m\u0259hk\u0259m\u0259sinin \u0259dal\u0259t\u0259 nail olmaq vasit\u0259si kimi\u201d adl\u0131 konfransdak\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda Nikol Pa\u015finyan, h\u0259m\u00e7inin \u00f6lk\u0259d\u0259 \u0259vv\u0259lki b\u00fct\u00fcn konstitusiya referendumlar\u0131n\u0131n xalq\u0131n h\u0259qiqi irad\u0259sini \u0259ks etdirm\u0259diyini bildirib.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 \u0259sas problem ba\u015fda \u201cErm\u0259nistan v\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n birl\u0259\u015fm\u0259si\u201dn\u0259 \u00e7a\u011f\u0131ran Erm\u0259nistan\u0131n M\u00fcst\u0259qillik Akt\u0131na a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 istinad ed\u0259n Erm\u0259nistan konstitusiyas\u0131 olmaqla, bu \u00f6lk\u0259nin \u00e7oxsayl\u0131 h\u00fcquqi v\u0259 siyasi s\u0259n\u0259dl\u0259rind\u0259 t\u0259sbit edilmi\u015f Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 davam ed\u0259n \u0259razi iddialar\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 bilavasit\u0259 t\u0259sir ed\u0259n bu iddian\u0131n konstitusiyadan \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259l\u0259b etm\u0259y\u0259 legitim h\u00fcququ var v\u0259 bu, Erm\u0259nistan\u0131n daxili i\u015fl\u0259rin\u0259 m\u00fcdaxil\u0259 kimi q\u0259l\u0259m\u0259 veril\u0259 bilm\u0259z. S\u00fclh ist\u0259y\u0259n \u00f6lk\u0259 \u0259sas qanunundan \u0259razi iddialar\u0131 olan m\u00fcdd\u0259alar\u0131 \u00e7\u0131xarmal\u0131d\u0131r. Lakin r\u0259smi \u0130r\u0259van h\u0259l\u0259 d\u0259 prosesi uzatmaqla m\u0259\u015f\u011fuldur.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, Erm\u0259nistan\u0131n konstitusiyas\u0131 1995-ci il iyulun 5-d\u0259 \u00fcmummilli erm\u0259ni referendumu n\u0259tic\u0259sind\u0259 q\u0259bul edilib. 2005-ci il noyabr\u0131n 27-d\u0259 is\u0259 bu \u0259sas qanunla ba\u011fl\u0131 referendum ke\u00e7iril\u0259r\u0259k d\u00fcz\u0259li\u015fl\u0259r olunub, yeni bir konstitusiya q\u0259bul edilib. 2015-ci il dekabr\u0131n 5-d\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f n\u00f6vb\u0259ti \u00fcmumxalq s\u0259sverm\u0259sind\u0259n sonra yenid\u0259n konstitusiyada d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r olunub. Bununla da d\u00f6vl\u0259tin siyasi qurulu\u015fu yar\u0131 prezident respublikas\u0131 sistemind\u0259n parlamentli respublikaya d\u0259yi\u015fdirilib. Ancaq bu d\u0259yi\u015fiklik v\u0259 d\u00fcz\u0259li\u015fl\u0259rin he\u00e7 birind\u0259 konstitusiya preambulas\u0131na (\u00f6n s\u00f6z) diqq\u0259t edilm\u0259yib. Preambula konstitusiyan\u0131n \u00fcmumi prinsipl\u0259rini v\u0259 m\u0259qs\u0259dl\u0259rini bildirir. \u00d6n s\u00f6zd\u0259 is\u0259 yuxar\u0131da qeyd etdiyimiz m\u0259s\u0259l\u0259 t\u0259sbit edilib. 5 il \u0259vv\u0259l, h\u0259l\u0259 Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131 i\u015f\u011fal alt\u0131nda olanda Nikol Pa\u015finyan h\u00f6kum\u0259ti konstitusiya islahat\u0131 aparaca\u011f\u0131n\u0131 b\u0259yan etmi\u015fdi. Ovaxtk\u0131 \u0259dliyy\u0259 naziri R\u00fcst\u0259m Badalyan bu siyasi kampaniyan\u0131 2020-ci ild\u0259 aparacaqlar\u0131na dair a\u00e7\u0131qlama vermi\u015fdi. Ancaq h\u0259min m\u00fcdd\u0259td\u0259n 5 il ke\u00e7m\u0259sin\u0259 baxmayaraq, r\u0259smi \u0130r\u0259van bu istiqam\u0259td\u0259 add\u0131m atmay\u0131b. 2020-ci ild\u0259n 2027-ci il\u0259d\u0259k konstitusiya islahat\u0131 apar\u0131lmas\u0131n\u0131n gecikdirilm\u0259sini Pa\u015finyan h\u00f6kum\u0259tinin vaxt udmaq, yaxud \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259rait qazanmaq c\u0259hdi kimi d\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259k olar.<\/p>\n<p><strong>Sevinc Azadi, \u201c\u0130ki sahil\u201d<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Pa\u015finyan h\u00f6kum\u0259ti bu m\u00f6vzuda spekulyasiyan\u0131 davam etdirir Haz\u0131rda Erm\u0259nistan konstitusiyas\u0131n\u0131n d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si g\u00fcnd\u0259min \u0259sas m\u00f6vzular\u0131ndan biridir. \u00c7\u00fcnki bu \u00f6lk\u0259nin konstitusiyas\u0131n\u0131n d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259sas t\u0259l\u0259bl\u0259ri s\u0131ras\u0131ndad\u0131r. S\u0259b\u0259b is\u0259 burada Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 \u0259razi iddialar\u0131n\u0131n yer almas\u0131d\u0131r. Bel\u0259 ki, Erm\u0259nistan\u0131n M\u00fcst\u0259qillik B\u0259yannam\u0259sinin preambulas\u0131nda \u201cErm\u0259nistan SSR Ali Sovetinin v\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Milli \u015euras\u0131n\u0131n 1 dekabr 1989-cu il tarixli \u201cErm\u0259nistan SSR-\u0259 yenid\u0259n birl\u0259\u015fm\u0259k haqq\u0131nda\u201d birg\u0259 qondarma q\u0259rar yer almaqdad\u0131r. Y\u0259ni, r\u0259smi olaraq Erm\u0259nistan h\u0259l\u0259 d\u0259 4.4 min kv km-lik Az\u0259rbaycan torpa\u011f\u0131na iddia ortaya qoyur. Y\u0259ni, fakt a\u00e7\u0131q-a\u015fkar ortadad\u0131r v\u0259 \u0259lav\u0259 \u015f\u0259rh\u0259 ehtiyac yoxdur. Lakin erm\u0259ni t\u0259r\u0259fi&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":801750,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/a2232b5b174524525197932371911075824.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/a2232b5b174524525197932371911075824.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/a2232b5b174524525197932371911075824.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/a2232b5b174524525197932371911075824-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/a2232b5b174524525197932371911075824-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/a2232b5b174524525197932371911075824-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/a2232b5b174524525197932371911075824.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/a2232b5b174524525197932371911075824.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/a2232b5b174524525197932371911075824-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/a2232b5b174524525197932371911075824.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Pa\u015finyan h\u00f6kum\u0259ti bu m\u00f6vzuda spekulyasiyan\u0131 davam etdirir Haz\u0131rda Erm\u0259nistan konstitusiyas\u0131n\u0131n d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si g\u00fcnd\u0259min \u0259sas m\u00f6vzular\u0131ndan biridir. \u00c7\u00fcnki bu \u00f6lk\u0259nin konstitusiyas\u0131n\u0131n d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259sas t\u0259l\u0259bl\u0259ri s\u0131ras\u0131ndad\u0131r. S\u0259b\u0259b is\u0259 burada Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 \u0259razi iddialar\u0131n\u0131n yer almas\u0131d\u0131r. Bel\u0259 ki, Erm\u0259nistan\u0131n M\u00fcst\u0259qillik B\u0259yannam\u0259sinin preambulas\u0131nda \u201cErm\u0259nistan SSR Ali Sovetinin v\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f Milli \u015euras\u0131n\u0131n 1 dekabr 1989-cu il tarixli \u201cErm\u0259nistan SSR-\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/801749"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=801749"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/801749\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":801751,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/801749\/revisions\/801751"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/801750"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=801749"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=801749"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=801749"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}