{"id":802376,"date":"2025-04-24T20:17:52","date_gmt":"2025-04-24T16:17:52","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=802376"},"modified":"2025-04-24T20:17:52","modified_gmt":"2025-04-24T16:17:52","slug":"ana-dili-xalqin-milli-m%c9%99n%c9%99vi-s%c9%99rv%c9%99tidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=802376","title":{"rendered":"Ana dili xalq\u0131n milli-m\u0259n\u0259vi s\u0259rv\u0259tidir"},"content":{"rendered":"<h5>Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili kimi q\u0259bul olunmas\u0131nda \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin misilsiz xidm\u0259tl\u0259ri olmu\u015fdur. O, Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi v\u0259 xalq dan\u0131\u015f\u0131q dilini d\u0259rind\u0259n bil\u0259n, dilimizin z\u0259ngin l\u00fc\u011f\u0259t ehtiyat\u0131na v\u0259 qrammatik imkanlar\u0131na m\u00fck\u0259mm\u0259l b\u0259l\u0259d olan nadir \u015f\u0259xsiyy\u0259t idi. Ulu \u00d6nd\u0259r y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li t\u0259dbirl\u0259rd\u0259 ana dilind\u0259 etdiyi parlaq v\u0259 t\u0259sirli \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131 il\u0259 ictimai r\u0259yd\u0259 dilimiz\u0259 olan h\u00f6rm\u0259t v\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259ti daha da art\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. Onun \u015f\u0259xsi n\u00fcfuzu, xalq t\u0259r\u0259find\u0259n duyulan sevgi v\u0259 r\u0259\u011fb\u0259t, eyni zamanda istifad\u0259 etdiyi Az\u0259rbaycan dilin\u0259 d\u0259 x\u00fcsusi m\u00fcnasib\u0259tin formala\u015fmas\u0131na s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur. Bu da \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 h\u0259m yuxar\u0131dan-a\u015fa\u011f\u0131ya, h\u0259m d\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dan-yuxar\u0131ya g\u00fccl\u00fc d\u00f6vl\u0259t dili m\u00fchitinin formala\u015fmas\u0131na s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur.<\/h5>\n<p>1977\u20131978-ci ill\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rlik etdiyi respublika \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi s\u0131naq ill\u0259ri idi. Bel\u0259 ki, 1977-ci ild\u0259 SSR\u0130-nin yeni Konstitusiyas\u0131 q\u0259bul edildi v\u0259 bu s\u0259n\u0259d dig\u0259r ittifaq respublikalar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn n\u00fcmun\u0259 kimi n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulurdu. H\u0259min Konstitusiyada d\u00f6vl\u0259t dili il\u0259 ba\u011fl\u0131 he\u00e7 bir madd\u0259 yer almam\u0131\u015fd\u0131 v\u0259 buna uy\u011fun olaraq, dig\u0259r respublikalarda q\u0259bul edil\u0259n konstitusiyalarda da bel\u0259 bir m\u00fcdd\u0259a \u00f6z \u0259ksini tapmam\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>Lakin Az\u0259rbaycanda v\u0259ziyy\u0259t f\u0259rqli idi. Heyd\u0259r \u018fliyev ana dilimizin h\u00fcquqi statusunun t\u0259sbit olunmas\u0131 u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259sini davam etdirirdi. D\u00f6vl\u0259t dili m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 prinsipial m\u00f6vqe s\u0259rgil\u0259y\u0259n respublika r\u0259hb\u0259ri bu m\u0259s\u0259l\u0259nin konstitusiyada yer almamas\u0131na raz\u0131 ola bilm\u0259zdi. O, ziyal\u0131lar\u0131, ictimaiyy\u0259ti, b\u00fct\u00fcn xalq\u0131 bu m\u00fcbariz\u0259y\u0259 s\u0259f\u0259rb\u0259r ed\u0259r\u0259k b\u00f6y\u00fck \u0259zmkarl\u0131q g\u00f6st\u0259rmi\u015f, qar\u015f\u0131ya \u00e7\u0131xan \u00e7\u0259tinlikl\u0259r\u0259 v\u0259 t\u0259zyiql\u0259r\u0259 q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 sin\u0259 g\u0259lmi\u015fdir.<\/p>\n<p>1978-ci il aprelin 21-d\u0259 Az\u0259rbaycan SSR Ali Sovetinin doqquzuncu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f yeddinci sessiyas\u0131nda \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 Konstitusiyan\u0131n 73-c\u00fc madd\u0259sinin a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 redaksiyada verilm\u0259si t\u0259klif edildi: \u201cAz\u0259rbaycan Sovet Sosialist Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t dili Az\u0259rbaycan dilidir\u201d.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, Konstitusiyada d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131nda, ictimai t\u0259\u015fkilatlarda, maarif v\u0259 dig\u0259r sah\u0259l\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan dilinin i\u015fl\u0259dilm\u0259si, onun h\u0259rt\u0259r\u0259fli inki\u015faf\u0131na d\u00f6vl\u0259t qay\u011f\u0131s\u0131 g\u00f6st\u0259rilm\u0259si d\u0259 \u00f6z \u0259ksini tapd\u0131. 1978-ci il Konstitusiyas\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyevin \u00f6z xalq\u0131 v\u0259 v\u0259t\u0259ni qar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00f6st\u0259rdiyi m\u00fch\u00fcm xidm\u0259tl\u0259rd\u0259n biri kimi tarix\u0259 d\u00fc\u015fd\u00fc.<\/p>\n<p>M\u00fcst\u0259qillik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 is\u0259 bu siyas\u0259t davam etdirildi. 1995-ci ild\u0259 \u00fcmumxalq referendumu il\u0259 q\u0259bul olunan Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131nda da (21-ci madd\u0259) Az\u0259rbaycan dili d\u00f6vl\u0259t dili kimi t\u0259sbit olundu. Konstitusiyada h\u0259m\u00e7inin d\u00f6vl\u0259t dilinin inki\u015faf\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131 da h\u00fcquqi norma kimi \u00f6z yerini tapd\u0131.<\/p>\n<p>Ana dilin\u0259 daim x\u00fcsusi \u00f6n\u0259m ver\u0259n, onun qorunmas\u0131 v\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm add\u0131mlar atan Heyd\u0259r \u018fliyev 2001-ci il iyunun 18-d\u0259 \u201cD\u00f6vl\u0259t dilinin t\u0259tbiqi i\u015finin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d F\u0259rman imzalad\u0131. Bu s\u0259n\u0259dd\u0259 h\u0259m dilimizin tarixi inki\u015faf\u0131 qeyd olunmu\u015f, h\u0259m d\u0259 m\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 meydana \u00e7\u0131xan probleml\u0259r t\u0259hlil edil\u0259r\u0259k onlar\u0131n h\u0259lli yollar\u0131 g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdi.<\/p>\n<p>Bu siyas\u0259t sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 d\u0259 ard\u0131c\u0131l olaraq davam etdirilmi\u015fdir. 2004-c\u00fc il yanvar\u0131n 12-d\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyevin imzalad\u0131\u011f\u0131 \u201cAz\u0259rbaycan dilind\u0259 lat\u0131n qrafikas\u0131 il\u0259 k\u00fctl\u0259vi n\u0259\u015frl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d S\u0259r\u0259ncam \u00f6lk\u0259d\u0259 \u0259lifba il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin h\u0259llin\u0259 m\u00fch\u00fcm t\u00f6hf\u0259 vermi\u015fdir.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/ikisahil.az\/upload\/\/2025\/04\/24\/\/-6abba5d8174550346256745748710153647.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><strong>Zaur Muradov,<\/strong><\/p>\n<p><em>YAP \u0130smay\u0131ll\u0131 rayon t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n s\u0259dri<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili kimi q\u0259bul olunmas\u0131nda \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin misilsiz xidm\u0259tl\u0259ri olmu\u015fdur. O, Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi v\u0259 xalq dan\u0131\u015f\u0131q dilini d\u0259rind\u0259n bil\u0259n, dilimizin z\u0259ngin l\u00fc\u011f\u0259t ehtiyat\u0131na v\u0259 qrammatik imkanlar\u0131na m\u00fck\u0259mm\u0259l b\u0259l\u0259d olan nadir \u015f\u0259xsiyy\u0259t idi. Ulu \u00d6nd\u0259r y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li t\u0259dbirl\u0259rd\u0259 ana dilind\u0259 etdiyi parlaq v\u0259 t\u0259sirli \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131 il\u0259 ictimai r\u0259yd\u0259 dilimiz\u0259 olan h\u00f6rm\u0259t v\u0259 m\u0259h\u0259bb\u0259ti daha da art\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. Onun \u015f\u0259xsi n\u00fcfuzu, xalq t\u0259r\u0259find\u0259n duyulan sevgi v\u0259 r\u0259\u011fb\u0259t, eyni zamanda istifad\u0259 etdiyi Az\u0259rbaycan dilin\u0259 d\u0259 x\u00fcsusi m\u00fcnasib\u0259tin formala\u015fmas\u0131na s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur. Bu da \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 h\u0259m yuxar\u0131dan-a\u015fa\u011f\u0131ya, h\u0259m d\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dan-yuxar\u0131ya g\u00fccl\u00fc&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":802377,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/0533a888162780052269716029710636132-1.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/0533a888162780052269716029710636132-1.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/0533a888162780052269716029710636132-1.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/0533a888162780052269716029710636132-1-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/0533a888162780052269716029710636132-1-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/0533a888162780052269716029710636132-1-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/0533a888162780052269716029710636132-1.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/0533a888162780052269716029710636132-1.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/0533a888162780052269716029710636132-1-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/0533a888162780052269716029710636132-1.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili kimi q\u0259bul olunmas\u0131nda \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyevin misilsiz xidm\u0259tl\u0259ri olmu\u015fdur. O, Az\u0259rbaycan \u0259d\u0259bi v\u0259 xalq dan\u0131\u015f\u0131q dilini d\u0259rind\u0259n bil\u0259n, dilimizin z\u0259ngin l\u00fc\u011f\u0259t ehtiyat\u0131na v\u0259 qrammatik imkanlar\u0131na m\u00fck\u0259mm\u0259l b\u0259l\u0259d olan nadir \u015f\u0259xsiyy\u0259t idi. Ulu \u00d6nd\u0259r y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li t\u0259dbirl\u0259rd\u0259 ana dilind\u0259 etdiyi parlaq v\u0259 t\u0259sirli \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131 il\u0259 ictimai r\u0259yd\u0259 dilimiz\u0259 olan h\u00f6rm\u0259t v\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/802376"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=802376"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/802376\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":802378,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/802376\/revisions\/802378"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/802377"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=802376"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=802376"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=802376"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}