{"id":802453,"date":"2025-04-25T10:27:14","date_gmt":"2025-04-25T06:27:14","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=802453"},"modified":"2025-04-25T10:27:14","modified_gmt":"2025-04-25T06:27:14","slug":"olk%c9%99mizd%c9%99-n%c9%99-q%c9%99d%c9%99r-issiz-var","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=802453","title":{"rendered":"\u00d6lk\u0259mizd\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r i\u015fsiz var?"},"content":{"rendered":"<p><strong>Az\u0259rbaycanda statistik v\u0259 real i\u015fsizlik r\u0259q\u0259ml\u0259ri<\/strong><\/p>\n<p><em>Az\u0259rbaycanda i\u015fsizlik r\u0259q\u0259ml\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 r\u0259smi v\u0259 beyn\u0259lxalq hesabatlarda t\u0259qdim olunan statistikalar uzun ill\u0259rdir m\u00fcbahis\u0259 do\u011furur. \u0130qtisadiyyat\u0131n \u0259sas g\u00f6st\u0259ricil\u0259rind\u0259n biri olan i\u015fsizlik h\u0259m d\u0259 \u0259halinin sosial rifah\u0131n\u0131n barometridir.<\/em><\/p>\n<p>Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondunun (BVF) 2024-c\u00fc ilin aprelind\u0259 a\u00e7\u0131qlad\u0131\u011f\u0131 \u201cWorld Economic Outlook\u201d hesabat\u0131na \u0259sas\u0259n, Az\u0259rbaycanda i\u015fsizlik s\u0259viyy\u0259si 2024-c\u00fc ild\u0259 5,4% olub. Proqnozlara g\u00f6r\u0259, bu g\u00f6st\u0259rici 2025-ci ild\u0259 5,3%-\u0259 en\u0259c\u0259k v\u0259 n\u00f6vb\u0259ti ill\u0259rd\u0259 &#8211; 2026 v\u0259 2027-ci ill\u0259rd\u0259 d\u0259 bu s\u0259viyy\u0259d\u0259 sabit qalacaq.<\/p>\n<p>Ka\u011f\u0131z \u00fcz\u0259rind\u0259 t\u0259qdim olunan bu proqnozlar h\u0259r n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00fcmidverici s\u0259sl\u0259ns\u0259 d\u0259, m\u00f6vcud sosial-iqtisadi reall\u0131q bu r\u0259q\u0259ml\u0259rl\u0259 uy\u011funluq t\u0259\u015fkil etmir. Az\u0259rbaycanda i\u015fsizlik g\u00f6st\u0259ricil\u0259rinin r\u0259smi \u015f\u0259kild\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259 g\u00f6st\u0259rilm\u0259si ill\u0259rdir ictimaiyy\u0259tin etiraz\u0131na s\u0259b\u0259b olur. R\u0259smi statistikaya yaln\u0131z \u018fm\u0259k v\u0259 \u018fhalinin Sosial M\u00fcdafi\u0259si Nazirliyind\u0259 qeydiyyatdan ke\u00e7mi\u015f i\u015fsizl\u0259r daxil edilir. Halbuki \u00f6lk\u0259d\u0259 minl\u0259rl\u0259 insan faktiki olaraq i\u015fsiz olsa da, bu kateqoriyaya daxil edilmir.<\/p>\n<p>Geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f qeyri-formal m\u0259\u015f\u011fulluq da problemin dig\u0259r t\u0259r\u0259fidir. \u0130\u015fsiz kimi qeydiyyata d\u00fc\u015fm\u0259y\u0259n, lakin m\u00f6vs\u00fcmi v\u0259 ya qeyri-sabit i\u015fl\u0259rl\u0259 dolanan \u015f\u0259xsl\u0259r real v\u0259ziyy\u0259ti k\u00f6lg\u0259d\u0259 qoyur.<\/p>\n<p>\u0130qtisad\u00e7\u0131lar\u0131n fikrinc\u0259, BVF-nin proqnozlar\u0131 h\u00f6kum\u0259tin t\u0259qdim etdiyi r\u0259smi statistikaya \u0259saslan\u0131r. Lakin h\u0259min statistikaya real i\u015fsizl\u0259rin b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259si d\u00fc\u015fm\u00fcr. Bel\u0259 olan halda, 5,3%-lik i\u015fsizlik s\u0259viyy\u0259si sad\u0259c\u0259 statistikada qal\u0131r, xalq\u0131n g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131nda is\u0259 bunun \u0259ksini g\u00f6rm\u0259k olur.<\/p>\n<p>Ekspertl\u0259r qeyd edir ki, Az\u0259rbaycanda i\u015fsizliyin real m\u0259nz\u0259r\u0259sini g\u00f6rm\u0259k v\u0259 effektiv iqtisadi siyas\u0259t formala\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 statistikan\u0131n d\u00fcr\u00fcstl\u00fcy\u00fc t\u0259min edilm\u0259lidir. Eyni zamanda yeni i\u015f yerl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131, g\u0259ncl\u0259rin ixtisasl\u0131 m\u0259\u015f\u011fullu\u011fu, regionlarda iqtisadi aktivliyin art\u0131r\u0131lmas\u0131, qeyri-neft sektorunun g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si vacibdir. \u018fks halda, r\u0259q\u0259ml\u0259r ka\u011f\u0131z \u00fcz\u0259rind\u0259 g\u00f6z ox\u015fasa da, real h\u0259yatda i\u015fsizlik problemi daha da d\u0259rinl\u0259\u015f\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.axar.az\/2018\/03\/12\/sahib.jpg\" alt=\"Sahib M\u0259mm\u0259dov x\u0259st\u0259xanaya yerl\u0259\u015fdirildi\" \/><\/p>\n<p><strong>Sahib M\u0259mm\u0259dov<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u018fm\u0259k H\u00fcquqlar\u0131n\u0131 M\u00fcdafi\u0259 Liqas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259ri Sahib M\u0259mm\u0259dov \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda bildirib ki, BVF-nin g\u00f6st\u0259rdiyi r\u0259q\u0259ml\u0259r r\u0259smi statistikaya v\u0259 m\u0259\u015f\u011fulluq haqq\u0131nda qanuna \u0259saslan\u0131r:<\/strong>\u00a0\u201cAz\u0259rbaycanda muzdla i\u015fl\u0259y\u0259nl\u0259rin say\u0131 2 milyona \u00e7atm\u0131r, lakin \u00fcmumi m\u0259\u015f\u011ful \u0259halinin say\u0131 5 milyon g\u00f6st\u0259rilir. \u018fm\u0259k qabiliyy\u0259tli olub, iqtisadi qeyri-f\u0259al \u0259halinin say\u0131 1 milyon 200 mindir.\u00a0 Bu statistikadan bel\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r ki, d\u00fcnyan\u0131n \u0259n t\u0259nb\u0259l xalq\u0131y\u0131q, \u0259halinin 23 faizi i\u015fl\u0259m\u0259k ist\u0259mir. Bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 m\u0259\u015f\u011fullu\u011fun t\u0259snifatland\u0131r\u0131lmas\u0131na da baxmaq laz\u0131md\u0131r. Kim daimi, kim m\u00f6vs\u00fcm\u00fc, kim is\u0259 qism\u0259n m\u0259\u015f\u011fuldur. Bunlar\u0131 real v\u0259ziyy\u0259t\u0259 uy\u011fun d\u0259y\u0259rl\u0259ndirs\u0259k, r\u0259q\u0259ml\u0259r d\u0259yi\u015f\u0259 bil\u0259r. \u015e\u0259xs i\u015f axtarm\u0131rsa, o, avtomatik iqtisadi qeyri-f\u0259al \u0259hali kateqoriyas\u0131na aid olur.<\/p>\n<p>B\u0259z\u0259n is\u0259 vakansiyalar elan olunur, ona uy\u011fun ixtisasl\u0131 i\u015f\u00e7il\u0259r \u00e7at\u0131\u015fm\u0131r. \u018fm\u0259k q\u00fcvv\u0259l\u0259ri Az\u0259rbaycanda co\u011frafi bax\u0131mdan qeyri-b\u0259rab\u0259r b\u00f6l\u00fcn\u00fcb. M\u0259s\u0259l\u0259n, rayonlarda h\u0259kim, m\u00fc\u0259llim \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 var, Ab\u015feronda is\u0259 \u0259ksin\u0259, \u00e7oxdur.<\/p>\n<p>Aqrar sektorda\u00a0 i\u015fl\u0259y\u0259nl\u0259rin he\u00e7 birinin \u0259m\u0259k m\u00fcqavil\u0259si yoxdur. Amma faktiki olaraq m\u0259\u015f\u011fuldurlar. Pay torpaq sah\u0259l\u0259rind\u0259 kimin sah\u0259si v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 t\u0259yinatl\u0131 torpa\u011f\u0131 varsa, orada \u00e7al\u0131\u015fan \u0259m\u0259k qabiliyy\u0259tli ail\u0259 \u00fczvl\u0259ri m\u0259\u015f\u011ful say\u0131l\u0131r. Ara\u015fd\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r ki, insanlar pay torpa\u011f\u0131ndan istifad\u0259 edir, yoxsa etmir.\u00a0 Etmirs\u0259, qeyri-m\u0259\u015f\u011ful say\u0131lacaq&#8221;.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/files.modern.az\/articles\/2024\/07\/12\/1720780333_na.jpg\" alt=\"Natiq C\u0259f\u0259rli bu dair\u0259d\u0259 imzatoplama kampaniyas\u0131na ba\u015flay\u0131b\" \/><\/p>\n<p><strong>Natiq C\u0259f\u0259rli<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0130qtisad\u00e7\u0131 Natiq C\u0259f\u0259rli q\u0259zet\u0259 deyib ki, Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondu, D\u00fcnya Bank\u0131 v\u0259 bu tip beyn\u0259lxalq qurumlar\u00a0 Az\u0259rbaycanda alternativ hesablama m\u0259rk\u0259zl\u0259ri olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yaln\u0131z r\u0259smi statistika il\u0259 kifay\u0259tl\u0259nm\u0259li olurlar:<\/strong>\u00a0\u201cT\u00fcrkiy\u0259d\u0259 makroiqtisadi g\u00f6st\u0259ricil\u0259r t\u0259k d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n yox, i\u015f adamlar\u0131 birliyi v\u0259 yaxud da h\u0259mkarlar t\u0259\u015fkilat\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n ayr\u0131ca hesablan\u0131r. \u0130\u015fsizlik v\u0259 inflyasiya il\u0259 ba\u011fl\u0131 r\u0259q\u0259ml\u0259ri m\u00fcxt\u0259lif m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n \u0259ld\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Az\u0259rbaycanda is\u0259 dig\u0259r qurumlar\u0131n ara\u015fdlrma aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259lumat bazas\u0131 yoxdur. D\u00fcnya Bank\u0131 da buna \u0259saslan\u0131r, lakin r\u0259q\u0259ml\u0259ri \u00f6z metodologiyas\u0131na \u0259sas\u0259n hesablay\u0131r. Yax\u015f\u0131 olard\u0131 ki, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 d\u0259 alternativ hesablama m\u0259rk\u0259zl\u0259ri yarans\u0131n v\u0259 D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sinin r\u0259q\u0259ml\u0259rini tutu\u015fdurmaq m\u00fcmk\u00fcn olsun.<\/p>\n<p>\u0130\u015fsizlikl\u0259 ba\u011fl\u0131 r\u0259q\u0259ml\u0259r s\u0259sl\u0259ndiril\u0259nd\u0259 insanlarda disbalans yaran\u0131r. H\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f \u0259n az\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr ki, tan\u0131\u015flar\u0131 v\u0259 qohumlar\u0131 i\u015fsizdir. \u018fg\u0259r o, bu q\u0259d\u0259r i\u015fsiz tan\u0131y\u0131rsa, ola bilm\u0259z ki, \u00f6lk\u0259d\u0259 c\u0259mi 5 faiz i\u015fsiz olsun. \u0130nand\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir az itirmi\u015f say\u0131l\u0131r. \u00c7ox yax\u015f\u0131 olard\u0131 ki, alternativ hesablama m\u0259nb\u0259l\u0259ri yaranandan sonra bu r\u0259q\u0259ml\u0259r m\u00fcqayis\u0259 olunsun. Bizd\u0259 i\u015fsizliyin s\u0259viyy\u0259sinin \u00e7ox y\u00fcks\u0259k oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcr\u0259m. El\u0259 i\u015f yerl\u0259ri var ki, qeydiyyatdan ke\u00e7m\u0259yib dey\u0259 a\u015fkara \u00e7\u0131xm\u0131r. \u0130nsanlar r\u0259sm\u0259n i\u015fl\u0259m\u0259s\u0259l\u0259r d\u0259, g\u00fcn\u0259muzd i\u015fl\u0259yirl\u0259r. Bu, onu g\u00f6st\u0259rir ki, r\u0259smi r\u0259q\u0259ml\u0259rl\u0259 h\u0259qiq\u0259t aras\u0131nda o q\u0259d\u0259r d\u0259 f\u0259rq yoxdur. Biz ancaq r\u0259smi i\u015f yerl\u0259rini siyah\u0131ya alsaq, m\u0259lum olar ki, Az\u0259rbaycanda i\u015fsizlik s\u0259viyy\u0259si y\u00fcks\u0259kdir&#8221;.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, Az\u0259rbaycanda \u0259n yuxar\u0131 i\u015fsizlik s\u0259viyy\u0259si Ming\u0259\u00e7evir, Naftalan v\u0259 \u015eirvandad\u0131r.\u00a0 \u018fn a\u015fa\u011f\u0131 i\u015fsizlik s\u0259viyy\u0259si is\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131nda qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda i\u015fsizlik s\u0259viyy\u0259si regionlar \u00fczr\u0259 f\u0259rqlilik g\u00f6st\u0259rir. B\u0259zi rayonlarda i\u015fsizlik s\u0259viyy\u0259si \u00f6lk\u0259 ortalamas\u0131ndan xeyli y\u00fcks\u0259kdir, bu da h\u0259min b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 iqtisadi inki\u015faf v\u0259 m\u0259\u015f\u011fulluq imkanlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n vacibliyini g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycanda statistik v\u0259 real i\u015fsizlik r\u0259q\u0259ml\u0259ri Az\u0259rbaycanda i\u015fsizlik r\u0259q\u0259ml\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 r\u0259smi v\u0259 beyn\u0259lxalq hesabatlarda t\u0259qdim olunan statistikalar uzun ill\u0259rdir m\u00fcbahis\u0259 do\u011furur. \u0130qtisadiyyat\u0131n \u0259sas g\u00f6st\u0259ricil\u0259rind\u0259n biri olan i\u015fsizlik h\u0259m d\u0259 \u0259halinin sosial rifah\u0131n\u0131n barometridir. Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondunun (BVF) 2024-c\u00fc ilin aprelind\u0259 a\u00e7\u0131qlad\u0131\u011f\u0131 \u201cWorld Economic Outlook\u201d hesabat\u0131na \u0259sas\u0259n, Az\u0259rbaycanda i\u015fsizlik s\u0259viyy\u0259si 2024-c\u00fc ild\u0259 5,4% olub. Proqnozlara g\u00f6r\u0259, bu g\u00f6st\u0259rici 2025-ci ild\u0259 5,3%-\u0259 en\u0259c\u0259k v\u0259 n\u00f6vb\u0259ti ill\u0259rd\u0259 &#8211; 2026 v\u0259 2027-ci ill\u0259rd\u0259 d\u0259 bu s\u0259viyy\u0259d\u0259 sabit qalacaq. Ka\u011f\u0131z \u00fcz\u0259rind\u0259 t\u0259qdim olunan bu proqnozlar h\u0259r n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00fcmidverici s\u0259sl\u0259ns\u0259 d\u0259, m\u00f6vcud sosial-iqtisadi reall\u0131q&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":802454,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/166d23b14d53f6722bc3dd373bff201e.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/166d23b14d53f6722bc3dd373bff201e.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/166d23b14d53f6722bc3dd373bff201e.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/166d23b14d53f6722bc3dd373bff201e-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/166d23b14d53f6722bc3dd373bff201e-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/166d23b14d53f6722bc3dd373bff201e.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/166d23b14d53f6722bc3dd373bff201e.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/166d23b14d53f6722bc3dd373bff201e.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/166d23b14d53f6722bc3dd373bff201e-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/166d23b14d53f6722bc3dd373bff201e.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycanda statistik v\u0259 real i\u015fsizlik r\u0259q\u0259ml\u0259ri Az\u0259rbaycanda i\u015fsizlik r\u0259q\u0259ml\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 r\u0259smi v\u0259 beyn\u0259lxalq hesabatlarda t\u0259qdim olunan statistikalar uzun ill\u0259rdir m\u00fcbahis\u0259 do\u011furur. \u0130qtisadiyyat\u0131n \u0259sas g\u00f6st\u0259ricil\u0259rind\u0259n biri olan i\u015fsizlik h\u0259m d\u0259 \u0259halinin sosial rifah\u0131n\u0131n barometridir. Beyn\u0259lxalq Valyuta Fondunun (BVF) 2024-c\u00fc ilin aprelind\u0259 a\u00e7\u0131qlad\u0131\u011f\u0131 \u201cWorld Economic Outlook\u201d hesabat\u0131na \u0259sas\u0259n, Az\u0259rbaycanda i\u015fsizlik s\u0259viyy\u0259si 2024-c\u00fc ild\u0259 5,4% olub. Proqnozlara&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/802453"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=802453"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/802453\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":802455,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/802453\/revisions\/802455"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/802454"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=802453"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=802453"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=802453"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}