{"id":802971,"date":"2025-04-28T11:30:11","date_gmt":"2025-04-28T07:30:11","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=802971"},"modified":"2025-04-28T11:30:11","modified_gmt":"2025-04-28T07:30:11","slug":"qara-g%c9%99lmis-28-aprelin-105-ci-ili-kreml-isgal-gununu-biz%c9%99-bayram-kimi-sirimisdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=802971","title":{"rendered":"Qara g\u0259lmi\u015f 28 aprelin 105-ci ili \u2013 Kreml i\u015f\u011fal g\u00fcn\u00fcn\u00fc biz\u0259 bayram kimi s\u0131r\u0131m\u0131\u015fd\u0131"},"content":{"rendered":"<p>Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan tarixinin qara g\u00fcnl\u0259rind\u0259n biridir. 1920-ci ilin bu g\u00fcn\u00fc \u00f6lk\u0259nin Rusiya ordusu t\u0259r\u0259find\u0259n ikinci i\u015f\u011fal\u0131n\u0131n birinci g\u00fcn\u00fc 28 aprel olub.<\/p>\n<p>\u018fslind\u0259 i\u015f\u011fal aprelin 27-d\u0259 olub, amma g\u0259lm\u0259 bol\u015fevikl\u0259r v\u0259 onlar\u0131n yerli \u0259lalt\u0131lar\u0131 28 apreli tarix\u0259 t\u0259nt\u0259n\u0259li g\u00fcn kimi \u0131sal\u0131blar. Bu g\u00fcn\u00fcn \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 metro stansiyas\u0131, kollektiv t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar, dig\u0259r m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r adland\u0131r\u0131l\u0131b. Y\u0259ni sovet-rus bol\u015fevikl\u0259ri \u00f6lk\u0259mizin i\u015f\u011fal g\u00fcn\u00fcn\u00fc biz\u0259 bayram g\u00fcn\u00fc kimi s\u0131r\u0131y\u0131blar.<\/p>\n<p>O vaxtdan 105 il ke\u00e7ir. Aram\u0131zda o g\u00fcn\u00fcn \u015fahidl\u0259ri qalmay\u0131b. Bu m\u00f6vzuda he\u00e7 k\u0259s xatir\u0259 dan\u0131\u015fm\u0131r art\u0131q. Ancaq arxivl\u0259r, yaz\u0131lanlar qal\u0131r. Faktlar\u0131n, ger\u00e7\u0259klikl\u0259rin yozumu d\u0259yi\u015fs\u0259 d\u0259, mahiyy\u0259ti d\u0259yi\u015fmir, sad\u0259c\u0259, indi h\u0259r \u015feyi \u00f6z ad\u0131yla \u00e7a\u011f\u0131rmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr v\u0259 laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>Leninin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etdiyi bol\u015fevikl\u0259rin d\u00f6vl\u0259t \u00e7evrili\u015fi n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0259l\u0259 ke\u00e7irdikl\u0259ri hakimiyy\u0259t 105 il \u00f6nc\u0259 bu aprel g\u00fcnl\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131, Bak\u0131n\u0131 ona g\u00f6r\u0259 i\u015f\u011fal edirdi ki, buralar\u0131 Rusiyan\u0131n \u0259razisi say\u0131rd\u0131.<br \/>\n\u00d6lk\u0259 m\u00fcst\u0259qillik qazanm\u0131\u015fd\u0131, d\u00fcnya birliyinin \u00fczv\u00fc olmu\u015fdu, himni, gerbi, bayra\u011f\u0131, parlamenti, demokratik \u0259saslarla f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n, h\u0259tta Avropaya n\u00fcmun\u0259 ola bil\u0259c\u0259k h\u00f6kum\u0259ti vard\u0131, ancaq Kreml buna m\u0259h\u0259l qoymurdu. \u201cBak\u0131 bizimdir, bizim olmal\u0131d\u0131r\u201d \u2013 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 bu idi.<\/p>\n<p>\u018fslind\u0259 Bak\u0131 nefti olmasa da, Moskva Az\u0259rbaycandan \u0259l \u00e7\u0259k\u0259si deyildi, ancaq yerd\u0259n f\u0259vvar\u0259 vuran q\u0131z\u0131l seli dem\u0259k olan neft Bak\u0131n\u0131 daha da cazib\u0259dar edirdi. 105-120 il \u00f6nc\u0259 Bak\u0131 Moskva v\u0259 Peterburqdan sonra \u00e7ar Rusiyas\u0131n\u0131n \u0259n \u00f6n\u0259mli \u015f\u0259h\u0259ri say\u0131l\u0131rd\u0131. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 buralar bol\u015fevik h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc yuvas\u0131na d\u00f6nd\u0259rilmi\u015fdi.<\/p>\n<p>Erm\u0259nil, g\u00fcrc\u00fc, rus, y\u0259hudi, polyak \u0259silli inqilab\u00e7\u0131lar Bak\u0131da qar\u0131\u015fqa kimi qayna\u015f\u0131rd\u0131lar. Onlara bizimkil\u0259r d\u0259 qo\u015fulmu\u015fdular, yadellil\u0259rl\u0259 \u0259l-\u0259l\u0259 verib marksist ideyalarla xalq\u0131 xo\u015fb\u0259xt ed\u0259c\u0259kdil\u0259r.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcnd\u0259n baxanda ayd\u0131n \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6rm\u0259k v\u0259 iddia etm\u0259k olur ki, Az\u0259rbaycan \u0259silli bol\u015fevikl\u0259r b\u00f6y\u00fck aldan\u0131\u015f i\u00e7\u0259risind\u0259 olublar. Onlar xarakter etibaril\u0259 d\u0259 n\u00fcmun\u0259vi adamlar olmay\u0131blar, \u0259ll\u0259rind\u0259n h\u0259r c\u00fcr xainlik, satq\u0131nl\u0131q, riyakarl\u0131q, m\u0259rdim\u0259zarl\u0131q, b\u00f6htan\u00e7\u0131l\u0131q, \u015f\u0259rbazl\u0131q g\u0259lib.<\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259n, \u0259n n\u00fcmun\u0259vi bol\u015fevik say\u0131lan, \u201c\u015e\u0259rqin Lenini\u201d adland\u0131r\u0131lan, yaz\u0131\u00e7\u0131, h\u0259kim, b\u00f6y\u00fck ziyal\u0131 kimi tan\u0131nan N\u0259riman N\u0259rimanov 1920-ci ilin may ay\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 bir m\u0259qal\u0259d\u0259 bel\u0259 m\u00fclahiz\u0259l\u0259r ir\u0259li s\u00fcr\u00fcb: \u201c\u0130ki il \u0259rzind\u0259 M\u00fcsavat Az\u0259rbaycan\u0131 qar\u0259t etdi v\u0259 iflasa u\u011frad\u0131. Hakimiyy\u0259t bol\u015fevikl\u0259r\u0259 ke\u00e7di. Bir ay \u0259rzind\u0259 d\u00f6vl\u0259tin daxili v\u0259 xarici i\u015fl\u0259ri il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan bol\u015fevikl\u0259r M\u00fcsavat\u0131 devirdil\u0259r\u201d.<\/p>\n<p>Bu \u201cb\u00f6y\u00fck ziyal\u0131\u201d, ba\u015f nazir oldu\u011fu halda atas\u0131ndan dolan\u0131\u015f\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn pul ist\u0259y\u0259n N\u0259sib b\u0259y Yusifb\u0259yliy\u0259, \u018flim\u0259rdan b\u0259y Top\u00e7uba\u015fova, Finlandiyadan siyasi s\u0131\u011f\u0131nacaq alark\u0259n sovet d\u00f6vl\u0259tinin verdiyi ezamiyy\u0259t pulunu apar\u0131b s\u0259firliy\u0259 t\u0259qdim ed\u0259n M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fmin R\u0259sulzad\u0259y\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 d\u00f6vl\u0259tin, xalq\u0131n varidat\u0131na xor baxmam\u0131\u015f dig\u0259r qurucu liderl\u0259r\u0259 \u201cqar\u0259t\u00e7i\u201d deyir.<\/p>\n<p>Sonras\u0131 nec\u0259 oldu? C\u0259mi bir ne\u00e7\u0259 ilin i\u00e7ind\u0259 o, Kreml t\u0259r\u0259find\u0259n nec\u0259 aldand\u0131qlar\u0131n\u0131 anlad\u0131. Bu, o zaman ba\u015f verdi ki, Bak\u0131da \u00e7oxsayl\u0131 v\u0259zif\u0259l\u0259r\u0259 dara\u015fm\u0131\u015f erm\u0259ni v\u0259 rus bol\u015fevikl\u0259r ona i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259, \u00f6z xalq\u0131na r\u0259hb\u0259rlik etm\u0259y\u0259 imkan verm\u0259dil\u0259r, h\u0259r iclasda ona qar\u015f\u0131 ittiham ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcl\u0259r, \u00f6lk\u0259 xalq\u0131n\u0131n \u00fcmd\u0259 maraqlar\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn onu \u201cmill\u0259t\u00e7i\u201d adland\u0131rd\u0131lar, ax\u0131rda Bak\u0131dan perik sald\u0131lar, Moskvaya apar\u0131b ax\u0131r\u0131na \u00e7\u0131xd\u0131lar.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin devrilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259rid\u0259n-qab\u0131qdan \u00e7\u0131xan, Rusiyan\u0131n h\u0259rbi g\u0259mil\u0259rin\u0259, s\u0259rh\u0259di ke\u00e7\u0259n 11-ci q\u0131rm\u0131z\u0131 orduya g\u00fcv\u0259n\u0259n dig\u0259r yerli bol\u015fevikl\u0259r d\u0259 sonradan yanl\u0131\u015f i\u015f tutduqlar\u0131n\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r \u2013 amma onlar bunu \u00e7ox gec, divara s\u00f6yk\u0259dilib g\u00fcll\u0259l\u0259nd\u0259, da\u015f divarlar\u0131n aras\u0131nda i\u015fg\u0259nc\u0259y\u0259 m\u0259ruz qalanda bildil\u0259r.<\/p>\n<p>Dem\u0259k, i\u015f\u011fal olunmu\u015f \u00f6lk\u0259nin devrilmi\u015f h\u00f6kum\u0259ti, \u201cEy Az\u0259rbaycan m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131, biz hakimiyy\u0259ti m\u00fcs\u0259lman kommunistl\u0259r\u0259 t\u0259hvil verdik, onlar is\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 Rusiyaya satd\u0131lar\u201d dey\u0259rk\u0259n haql\u0131ym\u0131\u015flar.<br \/>\nAncaq 105 il \u0259vv\u0259lin hadis\u0259l\u0259rin\u0259 bu g\u00fcn qiym\u0259t ver\u0259nd\u0259 etiraf etm\u0259k laz\u0131m g\u0259lir ki, o zaman Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal olunmas\u0131 lab\u00fcd, qa\u00e7\u0131lmaz olub. M\u00fcst\u0259qilliyi, d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyi qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn yet\u0259rli g\u00fcc\u00fcm\u00fcz olmay\u0131b. \u00d6lk\u0259 z\u0259if, ordusu yox, xalq qeyri-m\u00fct\u0259\u015f\u0259kkil, daxild\u0259 qarmaqar\u0131\u015f\u0131ql\u0131q, \u0259yal\u0259tl\u0259rd\u0259 feodal rejimi, a\u011fa-b\u0259y, qul-k\u00f6l\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri, k\u00fctl\u0259vi c\u0259hal\u0259t v\u0259 nadanl\u0131q olan yerd\u0259 qurulmu\u015f d\u00f6vl\u0259ti yaln\u0131z o zaman qoruyub saxlamaq olard\u0131 ki, xaricd\u0259n t\u0259zyiq, t\u0259cav\u00fcz olmas\u0131n. B\u0259lk\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin 10 il vaxt\u0131 olsa, toparlana, \u00f6z\u00fcn\u00fc qoruya bil\u0259c\u0259k duruma g\u0259l\u0259 bil\u0259rdi. (33 ildir m\u00fcst\u0259qilik, h\u0259l\u0259 indi-indi \u00f6z ba\u015f\u0131m\u0131z\u0131n salamatl\u0131\u011f\u0131n\u0131 pis-yax\u015f\u0131 qorumaq imkan\u0131 yaratm\u0131\u015f\u0131q).<\/p>\n<p>O zamanlar \u00f6lk\u0259d\u0259 olan ali t\u0259hsilli \u015f\u0259xsl\u0259rin say\u0131 n\u0259inki 100-\u0259, he\u00e7 70-\u0259 d\u0259 \u00e7atmay\u0131b. T\u0259s\u0259vv\u00fcr edirsinizmi, indi adi bir ortabab k\u0259ndd\u0259 y\u00fczl\u0259rl\u0259 ali t\u0259hsilli kadr tapmaq olar.<\/p>\n<p>Biz o vaxt m\u00fcst\u0259qilliyimiz yaln\u0131z yax\u0131n, dost-qarda\u015f, dinda\u015f T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 \u0130ran\u0131n k\u00f6m\u0259yi say\u0259sind\u0259 qoruya bil\u0259rdik. Onlar is\u0259 \u00f6zl\u0259ri i\u015f\u011fal alt\u0131nda, inqilabi t\u0259lat\u00fcml\u0259rd\u0259 idil\u0259r, he\u00e7 \u00f6z \u0259razil\u0259rini qoruya bilmirdil\u0259r.<br \/>\nH\u0259tta ham\u0131 \u00e7\u0259kici bir zindana vursa da, daxili satq\u0131nlar, aldanm\u0131\u015f f\u0259allar olmasa da, aclar v\u0259 \u00e7\u0131lpaqlardan ordu qurmu\u015f Rusiyaya m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259k \u00e7\u0259tin idi.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div class=\"news-author text-left\"><a href=\"https:\/\/musavat.com\/author\/xalid-kazimli_38\"><img class=\"img-responsive img-author\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/authors\/thumbnails\/7b4a53a5a5343a43be46eaabb8cf36a0.jpg\" \/>Xalid KAZIMLI<\/a><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan tarixinin qara g\u00fcnl\u0259rind\u0259n biridir. 1920-ci ilin bu g\u00fcn\u00fc \u00f6lk\u0259nin Rusiya ordusu t\u0259r\u0259find\u0259n ikinci i\u015f\u011fal\u0131n\u0131n birinci g\u00fcn\u00fc 28 aprel olub. \u018fslind\u0259 i\u015f\u011fal aprelin 27-d\u0259 olub, amma g\u0259lm\u0259 bol\u015fevikl\u0259r v\u0259 onlar\u0131n yerli \u0259lalt\u0131lar\u0131 28 apreli tarix\u0259 t\u0259nt\u0259n\u0259li g\u00fcn kimi \u0131sal\u0131blar. Bu g\u00fcn\u00fcn \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 metro stansiyas\u0131, kollektiv t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar, dig\u0259r m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r adland\u0131r\u0131l\u0131b. Y\u0259ni sovet-rus bol\u015fevikl\u0259ri \u00f6lk\u0259mizin i\u015f\u011fal g\u00fcn\u00fcn\u00fc biz\u0259 bayram g\u00fcn\u00fc kimi s\u0131r\u0131y\u0131blar. O vaxtdan 105 il ke\u00e7ir. Aram\u0131zda o g\u00fcn\u00fcn \u015fahidl\u0259ri qalmay\u0131b. Bu m\u00f6vzuda he\u00e7 k\u0259s xatir\u0259 dan\u0131\u015fm\u0131r art\u0131q. Ancaq arxivl\u0259r, yaz\u0131lanlar qal\u0131r. Faktlar\u0131n, ger\u00e7\u0259klikl\u0259rin yozumu d\u0259yi\u015fs\u0259 d\u0259, mahiyy\u0259ti d\u0259yi\u015fmir,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":802972,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/6f8e3bc207055ff7852d1ed705c1c4ad.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/6f8e3bc207055ff7852d1ed705c1c4ad.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/6f8e3bc207055ff7852d1ed705c1c4ad.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/6f8e3bc207055ff7852d1ed705c1c4ad-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/6f8e3bc207055ff7852d1ed705c1c4ad-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/6f8e3bc207055ff7852d1ed705c1c4ad-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/6f8e3bc207055ff7852d1ed705c1c4ad.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/6f8e3bc207055ff7852d1ed705c1c4ad.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/6f8e3bc207055ff7852d1ed705c1c4ad-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/6f8e3bc207055ff7852d1ed705c1c4ad.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan tarixinin qara g\u00fcnl\u0259rind\u0259n biridir. 1920-ci ilin bu g\u00fcn\u00fc \u00f6lk\u0259nin Rusiya ordusu t\u0259r\u0259find\u0259n ikinci i\u015f\u011fal\u0131n\u0131n birinci g\u00fcn\u00fc 28 aprel olub. \u018fslind\u0259 i\u015f\u011fal aprelin 27-d\u0259 olub, amma g\u0259lm\u0259 bol\u015fevikl\u0259r v\u0259 onlar\u0131n yerli \u0259lalt\u0131lar\u0131 28 apreli tarix\u0259 t\u0259nt\u0259n\u0259li g\u00fcn kimi \u0131sal\u0131blar. Bu g\u00fcn\u00fcn \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 metro stansiyas\u0131, kollektiv t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar, dig\u0259r m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r adland\u0131r\u0131l\u0131b. Y\u0259ni sovet-rus bol\u015fevikl\u0259ri \u00f6lk\u0259mizin&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/802971"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=802971"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/802971\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":802973,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/802971\/revisions\/802973"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/802972"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=802971"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=802971"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=802971"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}