{"id":803912,"date":"2025-05-03T10:21:25","date_gmt":"2025-05-03T06:21:25","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=803912"},"modified":"2025-05-03T10:21:25","modified_gmt":"2025-05-03T06:21:25","slug":"k%c9%99nd-t%c9%99s%c9%99rrufatinin-iqlim-d%c9%99yisikliyin%c9%99-adaptasiyasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=803912","title":{"rendered":"K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n iqlim d\u0259yi\u015fikliyin\u0259 adaptasiyas\u0131"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ekspertl\u0259r bu istiqam\u0259td\u0259 i\u015fl\u0259rin s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sini vacib say\u0131rlar<\/strong><\/p>\n<p><em>Bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn \u0259vv\u0259l Az\u0259rbaycan M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131 iqlim d\u0259yi\u015fikliyinin inflyasiyaya t\u0259siri il\u0259 ba\u011fl\u0131 proqnozunu a\u00e7\u0131qlay\u0131b. Bildirilib ki, iqlim d\u0259yi\u015fikliyi son ill\u0259rd\u0259 t\u0259kc\u0259 ekoloji deyil, h\u0259m d\u0259 iqtisadi sabitlik bax\u0131m\u0131ndan ciddi riskl\u0259r yarad\u0131r. Bu riskl\u0259r aras\u0131nda x\u00fcsusil\u0259 \u0259rzaq inflyasiyas\u0131 v\u0259 \u00fcmumi qiym\u0259t art\u0131mlar\u0131 \u00f6n\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r.<\/em><\/p>\n<p>T\u0259nziml\u0259yiciy\u0259 g\u00f6r\u0259, 2035-ci il\u0259 kimi iqlim d\u0259yi\u015fikliyi Az\u0259rbaycanda \u0259rzaq inflyasiyas\u0131na 1.5 &#8211; 2.0 faiz b\u0259ndi art\u0131r\u0131c\u0131 t\u0259sir ed\u0259c\u0259k. AMB hesab edir ki, \u00fcmumi inflyasiyaya t\u0259sir is\u0259 0.5 &#8211; 1.0 faiz b\u0259ndi ola bil\u0259r. Qeyd olunub ki, artan temperatur v\u0259 iqlim riskl\u0259ri, x\u00fcsusil\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131n azalmas\u0131 qiym\u0259t art\u0131m\u0131n\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259ndirir.<\/p>\n<p><strong>\u00dcmumilikd\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rinin qlobal t\u0259sirl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0259rzaq inflyasiyas\u0131 illik 3.2 faiz\u0259 q\u0259d\u0259r, \u00fcmumi inflyasiya illik 1.18 faiz\u0259 q\u0259d\u0259r arta bil\u0259r.<\/strong><\/p>\n<p>M\u0259lumdur ki, Az\u0259rbaycan qlobal iqlim d\u0259yi\u015fikliyinin m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259rin\u0259 \u0259n \u00e7ox m\u0259ruz qalan 18 \u00f6lk\u0259 s\u0131ras\u0131ndad\u0131r. Bu t\u0259sir h\u0259m ya\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131n azalmas\u0131, h\u0259m onlar\u0131n qeyri-b\u0259rab\u0259r paylanmas\u0131, h\u0259m d\u0259 torpaqlarda s\u0259hrala\u015fma formas\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. Son ill\u0259rd\u0259 ilin m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u00f6vrl\u0259rind\u0259 q\u0259fil v\u0259 g\u00fccl\u00fc ya\u011f\u0131nt\u0131lar b\u00f6y\u00fck sel-da\u015fq\u0131n f\u0259lak\u0259tl\u0259rin\u0259 s\u0259b\u0259b olur, dig\u0259r d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 quraql\u0131q k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u0259kinl\u0259rini m\u0259hv edir v\u0259 sair. \u201c4-c\u00fc AqroBiznesin \u0130nki\u015faf\u0131 Forumu: Harmoniyaya ged\u0259n yol\u201d t\u0259dbirind\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 zaman\u0131 Az\u0259rbaycan Prezidentinin \u0130qlim M\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Muxtar Babayevin dediyin\u0259 g\u00f6r\u0259, bu ilin 16 aprel tarixind\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259, paytaxt Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri d\u0259 daxil olmaqla, bir g\u00fcnd\u0259 \u00fc\u00e7 ayl\u0131q ya\u011f\u0131nt\u0131 normas\u0131 q\u0259d\u0259r ya\u011f\u0131\u015f ya\u011f\u0131b v\u0259 17 da\u011f \u00e7ay\u0131nda sel v\u0259 da\u015fq\u0131nlar ba\u015f verib. O qeyd edib ki, \u00dcmumd\u00fcnya Meteorologiya T\u0259\u015fkilat\u0131 (WMO) v\u0259 FAO-nun m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, son 30 ild\u0259 ba\u015f ver\u0259n f\u0259lak\u0259tl\u0259r k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda t\u0259xmin\u0259n 3,8 AB\u015e trilyon dollar\u0131, y\u0259ni h\u0259r il orta hesabla 123 milyard AB\u015e dollar\u0131 v\u0259 ya illik qlobal k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u00dcDM-nin 5 faizi q\u0259d\u0259r z\u0259r\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olub:<\/p>\n<p><em>\u201c\u0130qlim d\u0259yi\u015fikliyi \u015f\u0259raitind\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dqiqat v\u0259 yeni texnologiyalar\u0131n t\u0259tbiqi b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. Fermerl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259na\u0259tli \u0259kin\u00e7ilik v\u0259 innovativ suvarma \u00fcsullar\u0131 suya v\u0259 vaxta ciddi q\u0259na\u0259t etm\u0259y\u0259 imkan verir. \u0130qlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rdiyi kimi, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 f\u0259aliyy\u0259ti d\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin\u0259 s\u0259b\u0259b olan amill\u0259rd\u0259n biridir. Haz\u0131rda qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 yaranan istixana qazlar\u0131n\u0131n t\u0259xmin\u0259n 20 faizi m\u0259hz bu sah\u0259 il\u0259 \u0259laq\u0259dard\u0131r\u201d.<\/em><\/p>\n<p><strong>M.Babayev bildirib ki, Az\u0259rbaycanda k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131 iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas add\u0131mlar su v\u0259 torpaq resurslar\u0131n\u0131n s\u0259m\u0259r\u0259li idar\u0259 olunmas\u0131, suvarma sisteml\u0259rinin modernl\u0259\u015fdirilm\u0259si, su itkil\u0259rinin azald\u0131lmas\u0131 v\u0259 torpaq m\u00fcnbitliyinin qorunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r:<\/strong>\u00a0\u201cEyni zamanda m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131 art\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn quraql\u0131\u011fa, \u015foranl\u0131\u011fa v\u0259 istiliy\u0259 davaml\u0131 bitki sortlar\u0131n\u0131n yeti\u015fdirilm\u0259si v\u0259 m\u00fcasir aqrotexniki t\u0259dbirl\u0259rin t\u0259tbiqi m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. H\u0259m\u00e7inin aqroparklar\u0131n inki\u015faf\u0131 ekoloji v\u0259 iqtisadi c\u0259h\u0259td\u0259n dayan\u0131ql\u0131 istehsal\u0131n t\u0259\u015fkili il\u0259 yana\u015f\u0131, su, g\u00fcbr\u0259 v\u0259 pestisidl\u0259rin istifad\u0259sind\u0259 innovativ v\u0259 bioloji \u00fcsullar\u0131n t\u0259tbiqi il\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Bu sah\u0259d\u0259 d\u00f6vl\u0259t v\u0259 \u00f6z\u0259l sektorun birg\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti vacibdir. Bu \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 yeni texnologiyalar v\u0259 r\u0259q\u0259msal h\u0259ll\u0259r t\u0259tbiq olunmal\u0131 v\u0259 m\u0259hsuldarl\u0131q art\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u0130qlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 geni\u015f, \u0259laq\u0259l\u0259ndirilmi\u015f v\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli t\u0259dbirl\u0259r t\u0259l\u0259b edir. K\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda bu t\u0259sirl\u0259ri azaltmaq \u00fc\u00e7\u00fcn fermerl\u0259ri m\u0259lumatland\u0131rmaq v\u0259 onlar\u0131n istehsal v\u0259rdi\u015fl\u0259rini iqlim \u015f\u0259raitin\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131rmaq vacibdir&#8221;(APA).<\/strong><\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, son ill\u0259rd\u0259 h\u00f6kum\u0259t r\u0259smil\u0259rinin k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda iqlim d\u0259yi\u015fikliyinin t\u0259sirl\u0259rin\u0259 adaptasiya il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131 m\u00fcnt\u0259z\u0259m olaraq s\u0259sl\u0259ndirilir. Lakin h\u0259l\u0259 d\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259ki \u0259kin sah\u0259l\u0259rinin 10 faizi bel\u0259 m\u00fcasir v\u0259 q\u0259na\u0259tli suvarma sisteml\u0259ri il\u0259 \u0259hat\u0259 olunmay\u0131b. D\u00f6vl\u0259tin bu sah\u0259d\u0259 qoydu\u011fu t\u0259l\u0259bl\u0259r, t\u0259tbiq olunan t\u0259\u015fviq mexanizml\u0259rinin ciddi bir n\u0259tic\u0259 verdiyini s\u00f6yl\u0259m\u0259k qeyri-m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. M\u0259s\u0259l\u0259n, m\u00fcasir suvarma sisteml\u0259ri il\u0259 t\u0259min olunmu\u015f bu\u011fda sah\u0259l\u0259rind\u0259n \u0259ld\u0259 olunacaq y\u00fcks\u0259k keyfiyy\u0259tli bu\u011fdan\u0131n h\u0259r tonuna g\u00f6r\u0259 d\u00f6vl\u0259tin 100 manat \u00f6d\u0259m\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan mexanizm 2022-ci ild\u0259n t\u0259tbiq olunsa da, \u00f6lk\u0259d\u0259 bu m\u0259hsulun istehsal\u0131 ild\u0259n-il\u0259 azal\u0131r. Eyni zamanda pivot suvarma sisteml\u0259ri il\u0259 t\u0259chiz olunan bu\u011fda sah\u0259l\u0259rind\u0259 art\u0131m \u00e7ox c\u00fczidir.<\/p>\n<p>Haz\u0131rda \u00f6lk\u0259d\u0259 sal\u0131nan m\u00fcasir v\u0259 q\u0259na\u0259tli suvarma sisteml\u0259rin\u0259 malik meyv\u0259 ba\u011flar\u0131na, \u0259kinl\u0259r\u0259 ayr\u0131lan d\u00f6vl\u0259t subsidiyas\u0131n\u0131n m\u0259bl\u0259\u011fi bel\u0259 sisteml\u0259rin olmad\u0131\u011f\u0131 sah\u0259l\u0259rd\u0259n daha \u00e7oxdur. Eyni zamanda m\u00fcasir suvarma sisteml\u0259rinin idxal\u0131 v\u0259 qura\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yi t\u0259tbiq olunur. Lakin bu t\u0259dbirl\u0259r ki\u00e7ik fermerl\u0259ri, k\u0259ndli t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 etm\u0259diyin\u0259 g\u00f6r\u0259 proses l\u0259ng gedir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 ekspertl\u0259r aqrar sah\u0259y\u0259, x\u00fcsusil\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin\u0259 adaptasiya m\u0259qs\u0259dli d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yi mexanizminin b\u00fct\u00fcn istehsal\u00e7\u0131lar\u0131 \u0259hat\u0259 etm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn add\u0131mlar\u0131n at\u0131lmas\u0131n\u0131 z\u0259ruri hesab edirl\u0259r. Bu is\u0259 d\u00f6vl\u0259tin daha s\u00fcr\u0259tli v\u0259 effektiv t\u0259sir\u0259 malik mexanizml\u0259r t\u0259tbiq etm\u0259sini son d\u0259r\u0259c\u0259 vacib hala g\u0259tirir.<\/p>\n<p>Dig\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 m\u00f6vcud olan torpaq su kanallar\u0131n\u0131n \u00f6rt\u00fcl\u00fc v\u0259 d\u0259mir-beton kanallarla \u0259v\u0259zl\u0259nm\u0259sidir. Kifay\u0259t q\u0259d\u0259r v\u0259sait tutumlu bir proses olan bu i\u015fin d\u0259 s\u00fcr\u0259tini qaneedici saymaq m\u00fcmk\u00fcn deyil. Ekspertl\u0259r bu istiqam\u0259td\u0259 d\u0259 i\u015fl\u0259rin s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sini vacib say\u0131rlar.<\/p>\n<p><strong>Yaz\u0131n\u0131 haz\u0131rlad\u0131: D\u00fcnya SAK\u0130T<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ekspertl\u0259r bu istiqam\u0259td\u0259 i\u015fl\u0259rin s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sini vacib say\u0131rlar Bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn \u0259vv\u0259l Az\u0259rbaycan M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131 iqlim d\u0259yi\u015fikliyinin inflyasiyaya t\u0259siri il\u0259 ba\u011fl\u0131 proqnozunu a\u00e7\u0131qlay\u0131b. Bildirilib ki, iqlim d\u0259yi\u015fikliyi son ill\u0259rd\u0259 t\u0259kc\u0259 ekoloji deyil, h\u0259m d\u0259 iqtisadi sabitlik bax\u0131m\u0131ndan ciddi riskl\u0259r yarad\u0131r. Bu riskl\u0259r aras\u0131nda x\u00fcsusil\u0259 \u0259rzaq inflyasiyas\u0131 v\u0259 \u00fcmumi qiym\u0259t art\u0131mlar\u0131 \u00f6n\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r. T\u0259nziml\u0259yiciy\u0259 g\u00f6r\u0259, 2035-ci il\u0259 kimi iqlim d\u0259yi\u015fikliyi Az\u0259rbaycanda \u0259rzaq inflyasiyas\u0131na 1.5 &#8211; 2.0 faiz b\u0259ndi art\u0131r\u0131c\u0131 t\u0259sir ed\u0259c\u0259k. AMB hesab edir ki, \u00fcmumi inflyasiyaya t\u0259sir is\u0259 0.5 &#8211; 1.0 faiz b\u0259ndi ola bil\u0259r. Qeyd olunub ki, artan temperatur v\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":803913,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/2399b9537fc391d1713306b7d06e6271.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/2399b9537fc391d1713306b7d06e6271.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/2399b9537fc391d1713306b7d06e6271.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/2399b9537fc391d1713306b7d06e6271-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/2399b9537fc391d1713306b7d06e6271-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/2399b9537fc391d1713306b7d06e6271-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/2399b9537fc391d1713306b7d06e6271.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/2399b9537fc391d1713306b7d06e6271.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/2399b9537fc391d1713306b7d06e6271-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/2399b9537fc391d1713306b7d06e6271.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Ekspertl\u0259r bu istiqam\u0259td\u0259 i\u015fl\u0259rin s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirilm\u0259sini vacib say\u0131rlar Bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn \u0259vv\u0259l Az\u0259rbaycan M\u0259rk\u0259zi Bank\u0131 iqlim d\u0259yi\u015fikliyinin inflyasiyaya t\u0259siri il\u0259 ba\u011fl\u0131 proqnozunu a\u00e7\u0131qlay\u0131b. Bildirilib ki, iqlim d\u0259yi\u015fikliyi son ill\u0259rd\u0259 t\u0259kc\u0259 ekoloji deyil, h\u0259m d\u0259 iqtisadi sabitlik bax\u0131m\u0131ndan ciddi riskl\u0259r yarad\u0131r. Bu riskl\u0259r aras\u0131nda x\u00fcsusil\u0259 \u0259rzaq inflyasiyas\u0131 v\u0259 \u00fcmumi qiym\u0259t art\u0131mlar\u0131 \u00f6n\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r. T\u0259nziml\u0259yiciy\u0259 g\u00f6r\u0259, 2035-ci il\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/803912"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=803912"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/803912\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":803914,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/803912\/revisions\/803914"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/803913"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=803912"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=803912"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=803912"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}