{"id":804272,"date":"2025-05-06T09:05:40","date_gmt":"2025-05-06T05:05:40","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=804272"},"modified":"2025-05-06T09:05:40","modified_gmt":"2025-05-06T05:05:40","slug":"niy%c9%99-kartinda-pul-olana-z%c9%99ng-g%c9%99lir-bizi-satan-kimdir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=804272","title":{"rendered":"Niy\u0259 kart\u0131nda pul olana z\u0259ng g\u0259lir? Bizi \u201csatan\u201d kimdir?"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Az\u0259rbaycanda narahatedici v\u0259 paradoksal bir v\u0259ziyy\u0259t yaran\u0131b. H\u0259r g\u00fcn &#8211; b\u0259li, h\u0259r g\u00fcn &#8211; v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n bank kartlar\u0131ndan 25-30 min manat civar\u0131nda v\u0259sait kiberd\u0259l\u0259duzluq yolu il\u0259 o\u011furlan\u0131r. Bu r\u0259q\u0259ml\u0259r art\u0131q adi statistikaya \u00e7evrilib. Daxili \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyi dem\u0259k olar ki, h\u0259r g\u00fcn bu bar\u0259d\u0259 h\u0259y\u0259can siqnal\u0131 verir, lakin problem azalm\u0131r, \u0259ksin\u0259, d\u0259rinl\u0259\u015fir. A\u00e7\u0131q g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, bu, art\u0131q t\u0259k-t\u0259k hadis\u0259 deyil, sistemli v\u0259 k\u00fctl\u0259vi xarakterli cinay\u0259t dal\u011fas\u0131d\u0131r.<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Milli.Az x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan \u0130nternet Forumunun r\u0259hb\u0259ri Osman G\u00fcnd\u00fcz deyib.<\/p>\n<p>&#8220;T\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259nm\u0259m\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil: ax\u0131 son 2-3 ild\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 bu sah\u0259d\u0259 m\u00fcsb\u0259t istiqam\u0259td\u0259 ciddi add\u0131mlar at\u0131l\u0131b. Y\u0259ni h\u0259r \u015fey artma istiqam\u0259tind\u0259 olub:<\/p>\n<p>&#8211; Maarifl\u0259ndirm\u0259 kampaniyalar\u0131 g\u00fccl\u0259nib,<\/p>\n<p>&#8211; Kiberm\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin say\u0131 xeyli art\u0131b,<\/p>\n<p>&#8211; \u0130nfrastruktur m\u00fcasirl\u0259\u015fdirilib,<\/p>\n<p>&#8211; D\u0130N n\u0259zdind\u0259 Kibercinay\u0259tkarl\u0131qla M\u00fcbariz\u0259 Ba\u015f \u0130dar\u0259si yarad\u0131l\u0131b, konkret m\u00fcsb\u0259t n\u0259tic\u0259l\u0259r var ortada,<\/p>\n<p>&#8211; Bu Ba\u015f \u0130dar\u0259 il\u0259 Banklar aras\u0131nda real v\u0259ziyy\u0259td\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n anti-fraud system qurulub v\u0259 s.<\/p>\n<p>Amma maraql\u0131 v\u0259 absurd olan budur ki, n\u0259tic\u0259 f\u0259rqli istiqam\u0259td\u0259 inki\u015faf edir: kiber cinay\u0259tkarl\u0131q art\u0131r, daha h\u0259d\u0259fli v\u0259 a\u011f\u0131ll\u0131 formalar al\u0131r. H\u0259r g\u00fcn k\u00fclli miqdarda talamalar var.<\/p>\n<p>Burada n\u0259s\u0259 \u00e7at\u0131\u015fm\u0131r v\u0259 \u00e7ox g\u00fcman ki, bu \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131q texnologiya deyil, \u0130NSAN amilidir.<\/p>\n<p>Art\u0131q m\u00fc\u015fahid\u0259l\u0259rim\u0259 \u0259saslanaraq bel\u0259 q\u0259na\u0259t\u0259 g\u0259lmi\u015f\u0259m ki, bu f\u0131r\u0131ldaq sxeml\u0259rinin effektivliyi banklar\u0131n m\u00fc\u015ft\u0259ri m\u0259lumatlar\u0131n\u0131n haradansa s\u0131zmas\u0131 il\u0259 birba\u015fa ba\u011fl\u0131d\u0131r. Sad\u0259c\u0259 t\u0259sad\u00fcfi n\u00f6mr\u0259l\u0259r\u0259 z\u0259ng vurulmur. \u018fksin\u0259, d\u00f6vriyy\u0259si olan, kart\u0131nda pul olan &#8220;ya\u011fl\u0131 m\u00fc\u015ft\u0259ril\u0259r&#8221; h\u0259d\u0259f se\u00e7ilir.<\/p>\n<p>Bu is\u0259 biz\u0259 \u0259sas verir ki, m\u0259lumat s\u0131z\u0131nt\u0131s\u0131 ehtimal\u0131n\u0131 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 ara\u015fd\u0131raq&#8221;, &#8211; ekspert bildirib.<\/p>\n<p>Onun fikrinc\u0259, \u0259g\u0259r bu q\u0259d\u0259r k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259, y\u00fcks\u0259k m\u0259bl\u0259\u011fli v\u0259 d\u0259qiq h\u0259d\u0259fl\u0259rl\u0259 d\u0259l\u0259duzluqlar h\u0259yata ke\u00e7irilirs\u0259, bu art\u0131q adi bir bank \u0259m\u0259kda\u015f\u0131n\u0131n f\u0259rdi bir m\u00fc\u015ft\u0259ri m\u0259lumat\u0131n\u0131 s\u0131zd\u0131rmas\u0131-sat\u0131\u015f\u0131 ola bilm\u0259z:<\/p>\n<p>&#8220;Bu, y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 m\u0259lumat bazas\u0131na \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 olan \u015f\u0259xsl\u0259rin, b\u0259lk\u0259 d\u0259 sistemli \u015f\u0259kild\u0259 bu m\u0259lumatlar\u0131 f\u0131r\u0131ldaq \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin\u0259 \u00f6t\u00fcrm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>Bu m\u0259lumatlar h\u0259m banklardan, h\u0259m d\u0259 mobil operatorlardan s\u0131zd\u0131r\u0131la bil\u0259r, lakin \u0259n \u00e7ox ehtimal bank m\u0259lumat bazalar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>N\u0259 etm\u0259liyik?<\/p>\n<p>1. F\u0259rdi m\u0259lumatlar\u0131n qorunmas\u0131 haqq\u0131nda qanunvericilik t\u0259cili \u015f\u0259kild\u0259 s\u0259rtl\u0259\u015fdirilm\u0259lidir;<\/p>\n<p>2. Banklarda v\u0259 mobil operatorlarda m\u00fc\u015ft\u0259ri bazas\u0131na \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 olan b\u00fct\u00fcn \u0259m\u0259kda\u015flar \u00fczr\u0259 daxili audit v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik yoxlamalar\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259lidir;<\/p>\n<p>3. M\u0259suliyy\u0259t yaln\u0131z istifad\u0259\u00e7iy\u0259 yox, m\u0259lumat\u0131 qoruma\u011fa borclu olanlara da \u015famil edilm\u0259lidir v\u0259 s.<\/p>\n<p>\u018fg\u0259r bu sah\u0259d\u0259 ciddi ara\u015fd\u0131rma v\u0259 h\u00fcquqi m\u00f6vqe ortaya qoyulmasa, kibercinay\u0259tkarl\u0131q daha da sistemli xarakter alacaq.<\/p>\n<p>H\u0259r g\u00fcn a\u00e7\u0131qlanan statistikalarla yaln\u0131z v\u0259t\u0259nda\u015flar yox, d\u00f6vl\u0259tin r\u0259q\u0259msal etimad\u0131 v\u0259 maliyy\u0259 sabitliyi d\u0259 z\u0259rb\u0259 alt\u0131nda qalacaq. Bel\u0259, davam ed\u0259rs\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar kartlar\u0131nda pul saxlamaq ist\u0259m\u0259y\u0259c\u0259kl\u0259r.<\/p>\n<p>Bu, dolay\u0131s\u0131 il\u0259 n\u0259qdsiz \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259r\u0259, \u015f\u0259ffafl\u0131\u011f\u0131n z\u0259ifl\u0259m\u0259sin\u0259, r\u0259q\u0259msal transformasiyaya m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>\u00dcmid edir\u0259m t\u0259hl\u00fck\u0259sizliy\u0259 cavabdeh olan \u0259laq\u0259dar qurumlar da ba\u015f ver\u0259nl\u0259rin f\u0259rqind\u0259dir v\u0259 ciddi t\u0259dbril\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u0259c\u0259k&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycanda narahatedici v\u0259 paradoksal bir v\u0259ziyy\u0259t yaran\u0131b. H\u0259r g\u00fcn &#8211; b\u0259li, h\u0259r g\u00fcn &#8211; v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n bank kartlar\u0131ndan 25-30 min manat civar\u0131nda v\u0259sait kiberd\u0259l\u0259duzluq yolu il\u0259 o\u011furlan\u0131r. Bu r\u0259q\u0259ml\u0259r art\u0131q adi statistikaya \u00e7evrilib. Daxili \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyi dem\u0259k olar ki, h\u0259r g\u00fcn bu bar\u0259d\u0259 h\u0259y\u0259can siqnal\u0131 verir, lakin problem azalm\u0131r, \u0259ksin\u0259, d\u0259rinl\u0259\u015fir. A\u00e7\u0131q g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, bu, art\u0131q t\u0259k-t\u0259k hadis\u0259 deyil, sistemli v\u0259 k\u00fctl\u0259vi xarakterli cinay\u0259t dal\u011fas\u0131d\u0131r. Milli.Az x\u0259b\u0259r verir ki, bu bar\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan \u0130nternet Forumunun r\u0259hb\u0259ri Osman G\u00fcnd\u00fcz deyib. &#8220;T\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259nm\u0259m\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil: ax\u0131 son 2-3 ild\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 bu sah\u0259d\u0259 m\u00fcsb\u0259t istiqam\u0259td\u0259 ciddi&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":804273,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/62fc3b74caecdd2bf53f05a0a43d6112.png",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/62fc3b74caecdd2bf53f05a0a43d6112.png",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/62fc3b74caecdd2bf53f05a0a43d6112.png",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/62fc3b74caecdd2bf53f05a0a43d6112-500x280.png",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/62fc3b74caecdd2bf53f05a0a43d6112-635x365.png",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/62fc3b74caecdd2bf53f05a0a43d6112-840x483.png",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/62fc3b74caecdd2bf53f05a0a43d6112.png",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/62fc3b74caecdd2bf53f05a0a43d6112.png",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/62fc3b74caecdd2bf53f05a0a43d6112-240x172.png",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/62fc3b74caecdd2bf53f05a0a43d6112.png",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycanda narahatedici v\u0259 paradoksal bir v\u0259ziyy\u0259t yaran\u0131b. H\u0259r g\u00fcn &#8211; b\u0259li, h\u0259r g\u00fcn &#8211; v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n bank kartlar\u0131ndan 25-30 min manat civar\u0131nda v\u0259sait kiberd\u0259l\u0259duzluq yolu il\u0259 o\u011furlan\u0131r. Bu r\u0259q\u0259ml\u0259r art\u0131q adi statistikaya \u00e7evrilib. Daxili \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyi dem\u0259k olar ki, h\u0259r g\u00fcn bu bar\u0259d\u0259 h\u0259y\u0259can siqnal\u0131 verir, lakin problem azalm\u0131r, \u0259ksin\u0259, d\u0259rinl\u0259\u015fir. A\u00e7\u0131q g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, bu, art\u0131q&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/804272"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=804272"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/804272\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":804274,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/804272\/revisions\/804274"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/804273"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=804272"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=804272"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=804272"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}