{"id":804518,"date":"2025-05-07T08:58:13","date_gmt":"2025-05-07T04:58:13","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=804518"},"modified":"2025-05-07T08:58:13","modified_gmt":"2025-05-07T04:58:13","slug":"aliml%c9%99ri-pulla-avropaya-yigirlar-az%c9%99rbaycandan-kiml%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=804518","title":{"rendered":"Aliml\u0259ri pulla Avropaya y\u0131\u011f\u0131rlar- Az\u0259rbaycandan kiml\u0259r&#8230;"},"content":{"rendered":"<p><strong>Professor deyir ki, \u00e7ox da g\u00fccl\u00fc olmayan aliml\u0259r bel\u0259 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 Avropada inki\u015faf ed\u0259 bil\u0259r; \u201cAliml\u0259ri bir \u015f\u0259rtl\u0259 g\u00f6nd\u0259rm\u0259k olar, qay\u0131d\u0131b \u00f6lk\u0259mizin inki\u015faf\u0131na t\u00f6hf\u0259 versinl\u0259r\u201d<\/strong><\/p>\n<p>Avropa Komissiyas\u0131 (AK) b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyadan aliml\u0259rin Avropaya c\u0259lb olunmas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fviq ed\u0259n proqramlara d\u0259st\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 500 milyon avro ay\u0131racaq.<\/p>\n<p>Bu bar\u0259d\u0259 Avropa Komissiyas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259ri Ursula fon der Lyayen Sorbonna Universitetind\u0259 \u201cAvropan\u0131 se\u00e7\u201d proqram\u0131n\u0131 t\u0259qdim ed\u0259rk\u0259n bildirib.<\/p>\n<p>\u201cBiz h\u0259r zaman \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131q ki, aliml\u0259r \u00f6z se\u00e7iml\u0259rini Avropadan yana etsinl\u0259r\u201d, &#8211; dey\u0259 o vur\u011fulay\u0131b. \u201cM\u0259mnuniyy\u0259tl\u0259 bildirir\u0259m ki, Avropa Komissiyas\u0131 2025-2027-ci ill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn 500 milyon avroluq bir paket ay\u0131r\u0131r. M\u0259qs\u0259d yeni aliml\u0259ri Avropaya c\u0259lb etm\u0259kdir\u201d.<\/p>\n<p>O, h\u0259m\u00e7inin qeyd edib ki, A\u0130 \u00f6lk\u0259l\u0259ri 2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r elmi-t\u0259dqiqat v\u0259 inki\u015faf sah\u0259sin\u0259 \u00dcDM-in 3 faizin\u0259 q\u0259d\u0259r s\u0259rmay\u0259 yat\u0131rmaq s\u0259viyy\u0259sin\u0259 \u00e7atmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Aliml\u0259ri pulla Avropaya y\u0131\u011f\u0131rlar, b\u0259s bizimkil\u0259r\u0259 Avropada ehtiyac varm\u0131?<\/strong><\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, AB\u015e, \u00c7in, Kanada v\u0259 dig\u0259r inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259r d\u0259 istedadl\u0131 aliml\u0259ri c\u0259lb etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Avropa geri qalmaq ist\u0259mir v\u0259 elm, texnologiya, innovasiya sah\u0259sind\u0259 qabaqc\u0131l m\u00f6vqeyini qorumaq ist\u0259yir. Aliml\u0259rin apard\u0131\u011f\u0131 t\u0259dqiqatlar texnologiyalar\u0131n inki\u015faf\u0131na, s\u0259nayenin modernl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 iqtisadi art\u0131ma s\u0259b\u0259b olur. Y\u0259ni elm\u0259 yat\u0131r\u0131lan pul g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 daha b\u00f6y\u00fck iqtisadi qazanc kimi qay\u0131d\u0131r. Avropada do\u011fum s\u0259viyy\u0259si a\u015fa\u011f\u0131d\u0131r v\u0259 \u0259hali ya\u015flan\u0131r. G\u0259nc v\u0259 enerjili beyn\u0259lxalq aliml\u0259r c\u0259miyy\u0259tin v\u0259 universitetl\u0259rin yenil\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn vacibdir. O da qeyd edilir ki, elm azad d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259ni, \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 insan h\u00fcquqlar\u0131n\u0131 t\u0259\u015fviq edir. Aliml\u0259r vasit\u0259sil\u0259 bu d\u0259y\u0259rl\u0259ri d\u00fcnyaya yaymaq Avropan\u0131n ideoloji m\u0259qs\u0259didir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/upload.wikimedia.org\/wikipedia\/commons\/7\/7e\/Z.Mammedov.jpg\" alt=\"Zahid M\u0259mm\u0259dov (iqtisad\u00e7\u0131) \u2014 Vikipediya\" width=\"800\" height=\"533\" \/><\/p>\n<p><strong>\u00a0Zahid M\u0259mm\u0259dov<\/strong><\/p>\n<p>\u0130qtisad elml\u0259ri doktoru, professor Zahid M\u0259mm\u0259dov m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da fikrini b\u00f6l\u00fc\u015f\u00fcb: \u201cAvropa il\u0259 Amerika aras\u0131nda m\u00fcqayis\u0259 aparsaq, Amerikada apar\u0131lan t\u0259dqiqatlar kitabxana \u00fc\u00e7\u00fcn, Avropada apar\u0131lan t\u0259dqiqatlar is\u0259 ad\u0259t\u0259n s\u0259naye \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. 60-c\u0131 ill\u0259rd\u0259n sonra t\u0259dqiqatlar\u0131n s\u0259nayed\u0259 istifad\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 Amerika \u00f6n\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131. Haz\u0131rda is\u0259 \u0259ksin\u0259dir &#8211; Amerikada apar\u0131lan t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259ri daha \u00e7ox kitabxana \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr, Avropada apar\u0131lan t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259ri is\u0259 s\u0259naye \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. \u018flb\u0259tt\u0259, Avropan\u0131n aliml\u0259rin c\u0259lb edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 bel\u0259 bir q\u0259rar verm\u0259si t\u0259sad\u00fcfi deyil &#8211; onlar bilirl\u0259r ki, c\u0259miyy\u0259tin rifah\u0131 v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131 elmd\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r. Hans\u0131 \u00f6lk\u0259 elm\u0259 sahib \u00e7\u0131x\u0131rsa, q\u00fcdr\u0259tli \u00f6lk\u0259y\u0259 \u00e7evrilir.<\/p>\n<p>\u018fvv\u0259ll\u0259r \u00f6lk\u0259nin iqtisadi g\u00fcc\u00fc yaln\u0131z t\u0259bii resurslarla \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcrd\u00fc. Lakin art\u0131q bu anlay\u0131\u015f ke\u00e7mi\u015fd\u0259 qald\u0131. Biz bunun \u015fahidiyik: he\u00e7 bir t\u0259bii resursa sahib olmayan C\u0259nubi Koreya bir vaxtlar yoxsulluq i\u00e7ind\u0259 olsa da, 90-c\u0131 ill\u0259rd\u0259n sonra d\u00fcnyan\u0131n \u0259n inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n birin\u0259 \u00e7evrildi. Az\u0259rbaycan da elm\u0259 y\u00f6n\u0259lik strateji plan haz\u0131rlamal\u0131d\u0131r. Hesablama Palatas\u0131 ara\u015fd\u0131rmal\u0131d\u0131r ki, xaric\u0259 g\u00f6nd\u0259ril\u0259n aliml\u0259rin ne\u00e7\u0259 faizi orada qal\u0131r. Biz soru\u015fmal\u0131y\u0131q: xaricd\u0259 qalan az\u0259rbaycanl\u0131 aliml\u0259rin \u00f6lk\u0259mizin inki\u015faf\u0131na hans\u0131 t\u00f6hf\u0259l\u0259ri var?<\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259n, t\u00fcrkiy\u0259li alim \u018fziz Sancar Amerikaya gedib, oradan da T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 geri d\u00f6n\u00fcb. O, T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 v\u0259 \u00d6zb\u0259kistana s\u0259f\u0259rl\u0259r edir, t\u00fcrk g\u0259ncl\u0259ri toplay\u0131b apar\u0131r. Bu, \u00e7ox vacib m\u0259s\u0259l\u0259dir: gedib \u00f6yr\u0259nm\u0259k v\u0259 h\u0259min bilikl\u0259ri \u00f6lk\u0259d\u0259 t\u0259tbiq etm\u0259k. \u00c7in niy\u0259 qalib g\u0259ldi? \u00c7\u00fcnki \u00e7inlil\u0259r ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 \u00f6yr\u0259ndikl\u0259rini g\u0259lib \u00f6z \u00f6lk\u0259l\u0259rinin inki\u015faf\u0131na y\u00f6n\u0259ltdil\u0259r. \u00c7inin iqtisadiyyat\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259nm\u0259sinin \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 budur.<\/p>\n<p>M\u00fchit ist\u0259nil\u0259n adam\u0131 yeti\u015fdirir. M\u0259s\u0259l\u0259n, tan\u0131d\u0131qlar\u0131m\u0131z var ki, Avropa m\u00fchitind\u0259, Leninqradda, Moskvada \u00e7ox da g\u00fccl\u00fc olmayan aliml\u0259r q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 inki\u015faf edibl\u0259r. \u00c7\u00fcnki m\u00fchit onlar\u0131 inki\u015faf etdirir &#8211; d\u00f6vl\u0259t onlar\u0131 m\u0259i\u015f\u0259t probleml\u0259rind\u0259n azad edir. Elm v\u0259 m\u0259i\u015f\u0259t problemi bir-biri il\u0259 t\u0259rs m\u00fct\u0259nasibdir. Universitetin qar\u015f\u0131s\u0131nda ba\u011f\u00e7a, m\u0259kt\u0259b &#8211; y\u0259ni alimi narahat ed\u0259n b\u00fct\u00fcn sosial infrastruktur h\u0259ll olunub. Alimin inki\u015faf etm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fchit 70 faiz rol oynay\u0131r. Nec\u0259 ola bil\u0259r ki, pakistanl\u0131 Pakistanda yox, gedib \u0130ngilt\u0259r\u0259d\u0259 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 apar\u0131c\u0131 universitetin rektoru olur?<\/p>\n<p>D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn, \u018fziz Sancar deyir ki, Amerikaya getm\u0259s\u0259ydi, Nobel m\u00fckafat\u0131 ala bilm\u0259zdi. Bizim \u0259n b\u00f6y\u00fck problemimiz budur ki, xaricd\u0259 olanlarla f\u0259xr edirik, amma \u00f6z\u00fcm\u00fczl\u0259 f\u0259xr etmirik. F\u0259xr is\u0259 \u00f6lk\u0259nin iqtisadiyyat\u0131 v\u0259 inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259kdir. Maliyy\u0259 resurslar\u0131 elmi t\u0259dqiqatlar\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil etm\u0259lidir&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Professor deyir ki, \u00e7ox da g\u00fccl\u00fc olmayan aliml\u0259r bel\u0259 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 Avropada inki\u015faf ed\u0259 bil\u0259r; \u201cAliml\u0259ri bir \u015f\u0259rtl\u0259 g\u00f6nd\u0259rm\u0259k olar, qay\u0131d\u0131b \u00f6lk\u0259mizin inki\u015faf\u0131na t\u00f6hf\u0259 versinl\u0259r\u201d Avropa Komissiyas\u0131 (AK) b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyadan aliml\u0259rin Avropaya c\u0259lb olunmas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fviq ed\u0259n proqramlara d\u0259st\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 500 milyon avro ay\u0131racaq. Bu bar\u0259d\u0259 Avropa Komissiyas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259ri Ursula fon der Lyayen Sorbonna Universitetind\u0259 \u201cAvropan\u0131 se\u00e7\u201d proqram\u0131n\u0131 t\u0259qdim ed\u0259rk\u0259n bildirib. \u201cBiz h\u0259r zaman \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131q ki, aliml\u0259r \u00f6z se\u00e7iml\u0259rini Avropadan yana etsinl\u0259r\u201d, &#8211; dey\u0259 o vur\u011fulay\u0131b. \u201cM\u0259mnuniyy\u0259tl\u0259 bildirir\u0259m ki, Avropa Komissiyas\u0131 2025-2027-ci ill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn 500 milyon avroluq bir paket ay\u0131r\u0131r. M\u0259qs\u0259d&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":804519,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/08ad7dc79b9c6df49ecfd8aa2813df53.jpg",850,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/08ad7dc79b9c6df49ecfd8aa2813df53.jpg",850,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/08ad7dc79b9c6df49ecfd8aa2813df53.jpg",850,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/08ad7dc79b9c6df49ecfd8aa2813df53-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/08ad7dc79b9c6df49ecfd8aa2813df53-621x365.jpg",621,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/08ad7dc79b9c6df49ecfd8aa2813df53-840x494.jpg",640,376,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/08ad7dc79b9c6df49ecfd8aa2813df53.jpg",850,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/08ad7dc79b9c6df49ecfd8aa2813df53.jpg",850,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/08ad7dc79b9c6df49ecfd8aa2813df53-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/08ad7dc79b9c6df49ecfd8aa2813df53.jpg",850,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Professor deyir ki, \u00e7ox da g\u00fccl\u00fc olmayan aliml\u0259r bel\u0259 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 Avropada inki\u015faf ed\u0259 bil\u0259r; \u201cAliml\u0259ri bir \u015f\u0259rtl\u0259 g\u00f6nd\u0259rm\u0259k olar, qay\u0131d\u0131b \u00f6lk\u0259mizin inki\u015faf\u0131na t\u00f6hf\u0259 versinl\u0259r\u201d Avropa Komissiyas\u0131 (AK) b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyadan aliml\u0259rin Avropaya c\u0259lb olunmas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fviq ed\u0259n proqramlara d\u0259st\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 500 milyon avro ay\u0131racaq. Bu bar\u0259d\u0259 Avropa Komissiyas\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259ri Ursula fon der Lyayen Sorbonna Universitetind\u0259 \u201cAvropan\u0131&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/804518"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=804518"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/804518\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":804521,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/804518\/revisions\/804521"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/804519"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=804518"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=804518"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=804518"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}