{"id":804535,"date":"2025-05-07T09:14:54","date_gmt":"2025-05-07T05:14:54","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=804535"},"modified":"2025-05-07T09:14:54","modified_gmt":"2025-05-07T05:14:54","slug":"naxcivandan-baslanan-istiqlal-yolu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=804535","title":{"rendered":"NAX\u00c7IVANDAN BA\u015eLANAN \u0130ST\u0130QLAL YOLU"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n qurucu Lideri, milli strategiyan\u0131n v\u0259 milli diplomatiyan\u0131n yarad\u0131c\u0131s\u0131 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259timizin qurucusu, memar\u0131 kimi m\u00fcasir tariximizd\u0259 \u0259b\u0259diya\u015farl\u0131q qazanm\u0131\u015fd\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliy\u0259 ged\u0259n yolunda g\u00f6rk\u0259mli d\u00f6vl\u0259t xadimi Heyd\u0259r \u018fliyevin ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 olan \u201cQurtulu\u015f yolu\u201d Nax\u00e7\u0131vandan ba\u015flayaraq sabitliyin, \u0259min-amanl\u0131\u011f\u0131n, t\u0259r\u0259qqinin, s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131n qarant\u0131 olmu\u015fdur.<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Dahi r\u0259hb\u0259rin siyasi hakimiyy\u0259tinin birinci d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 formala\u015fd\u0131r\u0131lan, milli m\u0259fkur\u0259y\u0259 s\u00f6yk\u0259n\u0259n siyasi strategiya, milli istiqlal ideyalar\u0131 zamanla b\u0259hr\u0259l\u0259rini verdi, milli m\u00fcst\u0259qillik u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin b\u0259rpas\u0131 il\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259m qoydu. S\u00f6zs\u00fcz ki, bu m\u00fcbariz\u0259 qurbans\u0131z \u00f6t\u00fc\u015fm\u0259di. 1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 19-dan 20-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 sovet ordu hiss\u0259l\u0259ri \u0259liyal\u0131n, g\u00fcnahs\u0131z insanlara v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 divan tutdu. Hadis\u0259nin sabah\u0131 g\u00fcn\u00fc Moskvadak\u0131 daimi n\u00fcmay\u0259nd\u0259liy\u0259 g\u0259l\u0259n Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev t\u00f6r\u0259dil\u0259n qanl\u0131 hadis\u0259l\u0259r\u0259 etiraz s\u0259sini ucaltd\u0131, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n diqq\u0259tini yanvar hadis\u0259l\u0259rin\u0259 y\u00f6n\u0259ltdi.<\/p>\n<p>Yaranm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259td\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259qibl\u0259r, kampaniyalar ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. C\u0259r\u0259yan ed\u0259n hadis\u0259l\u0259rin do\u011furaca\u011f\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259ri g\u00f6z \u00f6n\u00fcnd\u0259 tutan Ulu \u00d6nd\u0259r 1990-c\u0131 ilin 22 iyul tarixind\u0259 do\u011fma Nax\u00e7\u0131vana g\u0259ldi. H\u0259min g\u00fcn Nax\u00e7\u0131vanda \u0259sl bayram \u0259hvali-ruhiyy\u0259si ya\u015fan\u0131rd\u0131. Nax\u00e7\u0131vanl\u0131lar dahi r\u0259hb\u0259rin timsal\u0131nda \u00f6z xilaskarlar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrd\u00fcl\u0259r. El\u0259 bu \u00fcmidl\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevi 80 mind\u0259n \u00e7ox insan qar\u015f\u0131lay\u0131rd\u0131. Xalq\u0131n xilaskar\u0131 kimi \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n missiyan\u0131 q\u0259bul ed\u0259n Ulu \u00d6nd\u0259r el\u0259 xalq\u0131n etimad\u0131 il\u0259 d\u0259 h\u0259min ild\u0259 Nax\u00e7\u0131van v\u0259 Az\u0259rbaycan Ali Sovetinin deputat\u0131 se\u00e7ildi. Zaman o zaman idi ki, \u00f6lk\u0259d\u0259 h\u0259rc-m\u0259rclik, anarxiya ba\u015f al\u0131b gedirdi, iqtisadiyyat t\u0259n\u0259zz\u00fcl etmi\u015f, probleml\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131al\u0131nmaz h\u0259dd\u0259 \u00e7at\u0131rd\u0131. Nax\u00e7\u0131van Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin dediyi kimi, \u201ctaleyin \u00fcmidin\u0259 burax\u0131lm\u0131\u015f t\u0259nha ada\u201dn\u0131 xat\u0131rlad\u0131rd\u0131.\u00a0Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f \u0259traf\u0131nda c\u0259r\u0259yan ed\u0259n hadis\u0259l\u0259r, torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n i\u015f\u011fal olunmas\u0131 yaranm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259ti daha da m\u00fcr\u0259kk\u0259bl\u0259\u015fdirirdi.<\/p>\n<p>G\u00f6rk\u0259mli d\u00f6vl\u0259t xadiminin Nax\u00e7\u0131van d\u00f6vr\u00fc siyasi v\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik f\u0259aliyy\u0259ti bir s\u0131ra taley\u00fckl\u00fc q\u0259rarlar\u0131n q\u0259bulu il\u0259 m\u00fcasir d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik tariximiz\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fcr. Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 Ali M\u0259clisinin S\u0259dri kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rdiyi 1991-1993-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin h\u0259yata ke\u00e7irdiyi i\u015fl\u0259r, q\u0259bul etdiyi q\u0259rarlar Nax\u00e7\u0131vanda sabitliyin yaranmas\u0131na hesablanmaqla yana\u015f\u0131, m\u0259rk\u0259zd\u0259 d\u0259 birm\u0259nal\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 q\u0259bul olunmurdu. B\u00fct\u00fcn bunlara baxmayaraq, Heyd\u0259r \u018fliyevin q\u0131sa zamanda h\u0259yata ke\u00e7irdiyi t\u0259dbirl\u0259r Muxtar Respublikada sabitlik yaratd\u0131, Nax\u00e7\u0131van\u0131n i\u015f\u011fal t\u0259hl\u00fck\u0259si aradan qald\u0131r\u0131ld\u0131, blokada \u015f\u0259raiti il\u0259 \u0259laq\u0259dar \u00a0yaranm\u0131\u015f \u0259rzaq, enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi probleminin h\u0259llin\u0259 nail olundu. Uzaqg\u00f6r\u0259n siyasi liderin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 strategiya n\u0259tic\u0259sind\u0259 d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu, d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si, idar\u0259etm\u0259 mexanizminin yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si, qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 diplomatik \u0259laq\u0259l\u0259rin qurulmas\u0131 v\u0259 diplomatik korpuslar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131, iqtisadiyyat\u0131n inki\u015faf\u0131, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n dir\u00e7\u0259ldilm\u0259si, enerji v\u0259 t\u0259bii qaza olan ehtiyaclar\u0131n t\u0259mini, ordu quruculu\u011fu, \u0259mlaklar\u0131n millil\u0259\u015fdirilm\u0259si, Muxtar Respublikan\u0131n m\u00fcdaif\u0259sinin t\u0259\u015fkili v\u0259 M\u00fcdafi\u0259 Fondunun yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 dig\u0259r t\u0259dbirl\u0259r h\u0259m d\u0259 Nax\u00e7\u0131vanda r\u0259hb\u0259r-xalq birliyinin \u0259m\u0259li n\u0259tic\u0259l\u0259ri idi. 16 dekabr 1991-ci ild\u0259 haz\u0131rlanan q\u0259rara \u0259sas\u0259n 31 dekabr tarixinin H\u0259mr\u0259ylik G\u00fcn\u00fc elan olunmas\u0131 da Heyd\u0259r \u018fliyevin az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q m\u0259fkur\u0259sinin b\u0259hr\u0259si kimi milli birlik, h\u0259mr\u0259ylik ideyalar\u0131n\u0131 g\u00fccl\u0259ndirm\u0259y\u0259 xidm\u0259t edirdi.<\/p>\n<p>17 noyabr 1990-c\u0131 ild\u0259 m\u00f6ht\u0259r\u0259m Heyd\u0259r \u018fliyevin s\u0259drliyi il\u0259 ke\u00e7iril\u0259n Nax\u00e7\u0131van MSSR Ali Sovetinin iclas\u0131nda bir s\u0131ra d\u00f6vl\u0259t \u0259h\u0259miyy\u0259tli q\u0259rarlar\u0131n q\u0259bulu idar\u0259\u00e7ilik mexanizminin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 hesablanmaqla yana\u015f\u0131, milli strategiyan\u0131n da \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edirdi. D\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin \u0259ld\u0259 olunmas\u0131na hesablanan milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik strategiyas\u0131n\u0131n m\u00fch\u00fcm t\u0259rkib hiss\u0259si olan Nax\u00e7\u0131van MSSR-n\u0131n ad\u0131ndan \u201cSovet Sosialist\u201d s\u00f6zl\u0259rinin g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si, ali qanunverici orqan\u0131n ad\u0131n\u0131n Ali M\u0259clis elan olunmas\u0131, d\u00f6vl\u0259t r\u0259mzl\u0259rinin haz\u0131rlanmas\u0131 v\u0259 q\u0259bulu Heyd\u0259r \u018fliyevin d\u00f6vl\u0259t idar\u0259\u00e7ilik mexanizminin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 g\u00f6rd\u00fcy\u00fc i\u015fl\u0259r kimi m\u00fch\u00fcm tarixi \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131. SSR\u0130-nin qorunmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 referendumda s\u0259s verm\u0259m\u0259si, 19 iyul 1991-ci ild\u0259 kommunist partiyas\u0131 s\u0131ralar\u0131ndan \u00e7\u0131xmas\u0131n\u0131 elan etm\u0259si, 28 aprel 1920-ci il tarixini Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin devrilm\u0259si v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259si Heyd\u0259r \u018fliyevin milli m\u0259fkur\u0259y\u0259, milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik ideyalar\u0131na ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ifad\u0259si kimi q\u0259bul olunurdu. 1991-ci ilin sentyabr\u0131nda Nax\u00e7\u0131van MR D\u00f6vl\u0259t M\u00fcdafi\u0259 Komit\u0259sinin yarad\u0131lmas\u0131, Nax\u00e7\u0131van\u0131n \u0130nki\u015faf v\u0259 M\u00fcdafi\u0259 Fondunun yarad\u0131lmas\u0131, 25 iyul 1992-ci ild\u0259 \u201cNax\u00e7\u0131van MR-in m\u00fcdafi\u0259sinin t\u0259\u015fkili haqq\u0131nda\u201d q\u0259rar\u0131n q\u0259bul olunmas\u0131 Muxtar Respublikan\u0131n m\u00fcdafi\u0259si, erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131, sabitliyin b\u0259rpa olunmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259ki \u0259m\u0259li t\u0259dbirl\u0259r Ulu \u00d6nd\u0259rin d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik konsepsiyas\u0131n\u0131n m\u00fch\u00fcm t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259ri idi.<\/p>\n<p>Qeyd olunan 1990-1993-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Nax\u00e7\u0131vanda yaranm\u0131\u015f blokada v\u0259ziyy\u0259ti \u00e7oxsayl\u0131 \u00e7\u0259tinlikl\u0259r yarad\u0131rd\u0131. Bak\u0131da, m\u0259rk\u0259zd\u0259 hakimiyy\u0259tdaxili \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259l\u0259r, \u015f\u0259xsi maraqlar\u0131n g\u00fcd\u00fclm\u0259si v\u0259 dig\u0259r ox\u015far probleml\u0259r Nax\u00e7\u0131vana laz\u0131mi diqq\u0259tin ayr\u0131lmamas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131. Yaranm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259td\u0259 Nax\u00e7\u0131vanda ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259rin, probleml\u0259rin m\u0259rk\u0259z\u0259 v\u0259 d\u00fcnyaya \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 sah\u0259sind\u0259 d\u0259 informasiya blokadas\u0131 yaranm\u0131\u015fd\u0131. Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 7 iyun 1992-ci ild\u0259 \u201cReal\u201d informasiya agentliyinin yarad\u0131lmas\u0131 informasiya blokadas\u0131n\u0131n yar\u0131lmas\u0131na xidm\u0259t edirdi. Bu d\u00f6vrd\u0259 d\u00fcnyan\u0131n b\u00f6y\u00fck informasiya agentlikl\u0259rinin Heyd\u0259r \u018fliyevd\u0259n m\u00fcsahib\u0259 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn Nax\u00e7\u0131vana g\u0259lm\u0259si, Ulu \u00d6nd\u0259rin \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131nda yaranm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259ti siyasi d\u0259qiqlikl\u0259 analiz etm\u0259si, v\u0259ziyy\u0259td\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f yollar\u0131n\u0131n m\u00fczakir\u0259 edilm\u0259si, AB\u015e, Fransa, T\u00fcrkiy\u0259, \u0130ran v\u0259 s. d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin r\u0259smi n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r ke\u00e7irm\u0259si, mill\u0259timizin haqq s\u0259sini d\u00fcnyaya \u00e7atd\u0131rmas\u0131, yaranm\u0131\u015f g\u0259rgin v\u0259ziyy\u0259td\u0259n, t\u00f6r\u0259dilmi\u015f q\u0131r\u011f\u0131nlardan, torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n i\u015f\u011fal t\u0259hl\u00fck\u0259si alt\u0131nda olmas\u0131ndan\u00a0 b\u0259hs edilm\u0259si b\u00fct\u00fcnl\u00fckd\u0259 taleyini mill\u0259tin, d\u00f6vl\u0259tin taleyin\u0259 ba\u011flam\u0131\u015f siyas\u0259t n\u0259h\u0259nginin milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik konsepsiyas\u0131n\u0131n m\u00fch\u00fcm t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259ri idi.<\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259d\u0259 yaranm\u0131\u015f g\u0259rgin, m\u00fcr\u0259kk\u0259b v\u0259ziyy\u0259t iqtisadi probelml\u0259ri d\u0259 do\u011fururdu. Bu m\u0259nada Nax\u00e7\u0131vanda yaranm\u0131\u015f blokada v\u0259ziyy\u0259ti probleml\u0259rin daha da \u00e7oxlu\u011fu il\u0259 xarakteriz\u0259 olunurdu. Nax\u00e7\u0131vana g\u0259l\u0259n qatarlar dayand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, enerjinin, t\u0259bii qaz\u0131n verili\u015find\u0259 probleml\u0259r yaranm\u0131\u015fd\u0131. Enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n, \u00fcmumilikd\u0259 iqtisadiyyat\u0131n \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc, \u0259rzaq ehtiyatlar\u0131n\u0131n t\u00fck\u0259nm\u0259si bu d\u00f6vrd\u0259 Nax\u00e7\u0131van\u0131n reall\u0131\u011f\u0131 idi v\u0259 bu probleml\u0259rin h\u0259lli il\u0259 Nax\u00e7\u0131vanda sabitliy\u0259, inki\u015fafa nail olmaq olard\u0131.<\/p>\n<p>Yaranm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259td\u0259 Nax\u00e7\u0131vanda at\u0131las\u0131 birinci add\u0131m blokadan\u0131n yar\u0131lmas\u0131, qon\u015fu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rl\u0259 balansl\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin, siyasi, diplomatik v\u0259 ticar\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259rinin qurulmas\u0131 idi. Ulu \u00d6nd\u0259rin q\u0131sa zamanda apard\u0131\u011f\u0131 diplomatik dan\u0131\u015f\u0131qlar \u00f6z b\u0259hr\u0259sini verdi. 1991-ci ilin 16 aprelind\u0259 Nehr\u0259m k\u0259ndind\u0259n \u0130ranla k\u00f6rp\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131, el\u0259 h\u0259min ilin 29 oktyabr tarixind\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 s\u0259rh\u0259d k\u00f6rp\u00fcs\u00fcn\u00fcn a\u00e7\u0131lmas\u0131 (1992-ci il may\u0131n 28-d\u0259 S\u0259d\u0259r\u0259k-Dilucu k\u00f6rp\u00fcs\u00fc istifad\u0259y\u0259 verilmi\u015fdir), T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 \u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri il\u0259 diplomatik dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 Nax\u00e7\u0131vana \u0259rzaq v\u0259 dig\u0259r z\u0259ruri m\u0259hsullar\u0131n g\u00f6nd\u0259rilm\u0259si, 1 mart 1992-ci ild\u0259 Nax\u00e7\u0131vanda hava liman\u0131n\u0131n istifad\u0259y\u0259 verilm\u0259si, h\u0259min ild\u0259 \u015eahtaxt\u0131-Pold\u0259\u015fr ke\u00e7id m\u0259nt\u0259q\u0259sinin a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131, h\u0259m\u00e7inin \u0130ranla \u0259ld\u0259 olunan raz\u0131l\u0131\u011fa \u0259sas\u0259n 40 meqavat g\u00fcc\u00fcnd\u0259 elektrik enerjisinin al\u0131nmas\u0131 Nax\u00e7\u0131van\u0131n d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc \u0259rzaq, n\u0259qliyyat, enerji, informasiya blokadas\u0131ndan azad olunmas\u0131na hesablanm\u0131\u015f m\u00fch\u00fcm nailiyy\u0259tl\u0259r idi.<\/p>\n<p>Nax\u00e7\u0131van\u0131n m\u00fcdafi\u0259sinin ba\u015fl\u0131ca \u015f\u0259rtl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 milli ordu hiss\u0259l\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131, sovet qo\u015funlar\u0131n\u0131n Nax\u00e7\u0131vandan \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 idi. G\u00f6rk\u0259mli d\u00f6vl\u0259t xadimi, SSR\u0130 kimi bir imperiyada r\u0259hb\u0259rlik t\u0259cr\u00fcb\u0259si qazanm\u0131\u015f, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik orqanlar\u0131nda general r\u00fctb\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259lmi\u015f Heyd\u0259r \u018fliyev h\u0259l\u0259 siyasi hakimiyy\u0259tinin birinci d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycanda milli h\u0259rbi kadrlar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 u\u011furlu add\u0131mlar atm\u0131\u015f, h\u0259rbi\u00e7i kadrlar\u0131n yeti\u015fdirilm\u0259sin\u0259 nail olmu\u015fdu. Nax\u00e7\u0131vanda da m\u00fcdafi\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin t\u0259\u015fkilinin birinci m\u0259rh\u0259l\u0259sini Heyd\u0259r \u018fliyev rus qo\u015funlar\u0131n\u0131n Nax\u00e7\u0131vandan \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131nda g\u00f6r\u00fcrd\u00fc. 18 avqust 1992-ci ild\u0259 75-ci diviziyan\u0131n \u015f\u0259xsi hey\u0259tinin son d\u0259st\u0259si, 18 oktyabr 1992-ci ild\u0259 sonuncu rus s\u0259rh\u0259d\u00e7il\u0259ri Nax\u00e7\u0131van\u0131 t\u0259rk etmi\u015fdir. H\u0259rbi sursat v\u0259 \u0259mlaklar\u0131n millil\u0259\u015fdirilm\u0259si sah\u0259sin\u0259 x\u00fcsusi diqq\u0259t yetir\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyevin q\u0259tiyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 mili ordu hiss\u0259l\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 sah\u0259sind\u0259 ilk add\u0131mlar at\u0131lm\u0131\u015fd\u0131 ki, bu da Nax\u00e7\u0131van\u0131 erm\u0259nil\u0259rd\u0259n qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn ba\u015fl\u0131ca amil idi.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259rin Nax\u00e7\u0131vanda Ali M\u0259clisin S\u0259dri i\u015fl\u0259diyi d\u00f6vrd\u0259 siyasi s\u0259ri\u015ft\u0259 il\u0259 haz\u0131rlanan, h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n qanun layih\u0259l\u0259ri milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyin baza prinsipl\u0259rinin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t etm\u0259kl\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik konsepsiyas\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259 d\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynad\u0131. 17 noyabr 1990-c\u0131 ild\u0259 q\u0259bul olunan q\u0259rarlar, d\u00f6vl\u0259r strukturlar\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 f\u0259aliyy\u0259tinin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si, idar\u0259\u00e7ilik orqanlar\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkili v\u0259 onalara n\u0259zar\u0259t mexanizminin haz\u0131rlanmas\u0131 v\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si, kolxozlar\u0131n millil\u0259\u015fdirilm\u0259si dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259tin siyasi strategiyas\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259l prinsipl\u0259ri kimi Nax\u00e7\u0131van\u0131 \u201cSabitlik m\u0259rk\u0259zi\u201dn\u0259 \u00e7evirmi\u015fdi.<\/p>\n<p>Uzaqg\u00f6r\u0259n siyasi lider, dahi r\u0259hb\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik prinsipl\u0259rind\u0259, siyasi strategiyas\u0131nda diqq\u0259t \u00e7\u0259kil\u0259si m\u0259qamlardan biri d\u0259 varislik prinsipi idi. G\u00f6rk\u0259mli d\u00f6vl\u0259t xadimi Heyd\u0259r \u018fliyev \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131nda, m\u0259ruz\u0259l\u0259rind\u0259 d\u00f6n\u0259-d\u00f6n\u0259 qeyd edirdi ki, m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin siyasi varisidir. Bu varisliyin \u0259n g\u00f6z\u0259l n\u00fcmun\u0259si is\u0259 AXC-nin \u00fc\u00e7r\u0259ngli bayra\u011f\u0131n\u0131n ilk d\u0259f\u0259 Nax\u00e7\u0131van Ali Sovetind\u0259 dal\u011falanmas\u0131 olmu\u015fdur. Geni\u015f m\u00fctali\u0259y\u0259, d\u0259rin yadda\u015fa, hafiz\u0259y\u0259, milli qay\u0259y\u0259 s\u00f6yk\u0259n\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131nda Ulu \u00d6nd\u0259r AXC d\u00f6vr\u00fcn\u00fc analitikc\u0259sin\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirir, Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyinin ke\u00e7diyi tarixi inki\u015faf yolunun h\u0259r bir m\u0259rh\u0259l\u0259sini x\u00fcsusi h\u0259ssasl\u0131qla qiym\u0259tl\u0259ndirirdi. H\u0259l\u0259 sovet imperiyas\u0131n\u0131n tam olaraq da\u011f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrd\u0259 Ali Sovetd\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 zaman\u0131 Dahi Lider bu tarixi Az\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal olundu\u011fu g\u00fcn kimi qiym\u0259tl\u0259ndirirdi.<\/p>\n<p>S\u0259ri\u015ft\u0259siz r\u0259hb\u0259rliyin yaratd\u0131\u011f\u0131 xaos v\u0259ziyy\u0259ti, v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259si, d\u00f6vl\u0259t \u00e7evrili\u015fi c\u0259hdl\u0259ri, \u00f6lk\u0259nin par\u00e7alanmaq t\u0259hl\u00fck\u0259si qar\u015f\u0131s\u0131nda qald\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6vrd\u0259 taleyini xalq\u0131n\u0131n taleyin\u0259 ba\u011flayan dahi r\u0259hb\u0259r xalq\u0131n\u0131n \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131na s\u0259s verdi, xalq\u0131n\u0131n yan\u0131nda oldu\u011funu ifad\u0259 etdi v\u0259 zaman g\u00f6st\u0259rdi ki, xalq \u00f6z m\u00fcdrik liderini \u00e7a\u011f\u0131randa yan\u0131lmam\u0131\u015fd\u0131. Az\u0259rbaycan ziyal\u0131lar\u0131n\u0131n \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131na s\u0259s ver\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyev yaranm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259td\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolunun konturlar\u0131n\u0131 da m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirir, g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131n yolunu g\u00f6st\u0259rir, q\u00fcdr\u0259tli, \u0259z\u0259m\u0259tli Az\u0259rbaycana ged\u0259n siyasi x\u0259tti d\u0259 i\u015fl\u0259yib haz\u0131rlay\u0131rd\u0131. Amma qar\u015f\u0131da g\u0259rgin, m\u00fcbariz\u0259l\u0259rl\u0259 dolu yol var idi. \u00d6lk\u0259 el\u0259 bir par\u00e7alanma, b\u00f6hran v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 idi ki, Az\u0259rbaycan xalq\u0131 d\u00f6vl\u0259tin xilas yolunu, Qurtulu\u015f yolunu Heyd\u0259r \u018fliyevd\u0259 g\u00f6r\u00fcrd\u00fc. Ona b\u0259sl\u0259n\u0259n \u00fcmidl\u0259r\u0259, ona uzanan \u0259ll\u0259r\u0259 bigan\u0259 qalmayan Heyd\u0259r \u018fliyev xalq\u0131n \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f\u0131 il\u0259 9 iyun 1993-c\u00fc ild\u0259 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 gedir.<\/p>\n<p>Zaman\u0131n o vaxt\u0131 idi ki, bir qurup separat\u00e7\u0131 d\u0259st\u0259 G\u0259nc\u0259d\u0259 d\u00f6vl\u0259t \u00e7evrili\u015fin\u0259 c\u0259hd edir, \u00f6lk\u0259nin \u015fimal\u0131nda \u201cL\u0259zgistan\u201d, c\u0259nubunda \u201cTal\u0131\u015f-mu\u011fan\u201d respublikalar\u0131 qurma\u011fa c\u0259hd ed\u0259n q\u00fcvv\u0259l\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131 par\u00e7alanmaq, m\u0259hv olmaq t\u0259hl\u00fck\u0259si qar\u015f\u0131s\u0131nda qoymu\u015fdu. Hadis\u0259l\u0259rl\u0259 yerind\u0259 tan\u0131\u015f olan Heyd\u0259r \u018fliyevin q\u0259tiyy\u0259ti, c\u0259sar\u0259ti v\u0259 siyasi s\u0259ri\u015ft\u0259si il\u0259 q\u0131sa zamanda b\u00fct\u00fcn c\u0259hdl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nd\u0131. V\u0259 n\u0259hay\u0259t, b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n g\u00f6zl\u0259diyi m\u0259qam g\u0259lib \u00e7atm\u0131\u015fd\u0131. Heyd\u0259r \u018fliyevl\u0259 ba\u015flanan Qurtulu\u015f h\u0259r\u0259kat\u0131 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdi-15 iyun 1993-c\u00fc ild\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan Ali Sovetinin s\u0259dri se\u00e7ildi. Bununla da Heyd\u0259r \u018fliyevin siyasi hakimiyy\u0259tinin ikinci d\u00f6vr\u00fc ba\u015fland\u0131. Qurtulu\u015fla ba\u015flayan yol q\u00fcdr\u0259tli, \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259n\u0259n Az\u0259rbaycana ged\u0259n yol idi. 24 iyun 1993-c\u00fc ild\u0259 Ali Sovetin q\u0259rar\u0131 il\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin prezident s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rini icra etm\u0259si, 3 oktyabr 1993-c\u00fc ild\u0259 xalq\u0131n inam\u0131n\u0131 do\u011fruldan, \u00f6lk\u0259ni v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259sind\u0259n qurtaran g\u00f6rk\u0259mli d\u00f6vl\u0259t xadimi Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti se\u00e7ildi. Xalq-r\u0259hb\u0259r birliyinin g\u00fcc\u00fc, siyasi s\u0259ri\u015ft\u0259, milli-tarixi yadda\u015fa ba\u011fl\u0131l\u0131q, xalq\u0131na v\u0259 d\u00f6vl\u0259tin\u0259 olan sonsuz sevgi il\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131 i\u015f\u0131ql\u0131 sabaha do\u011fru apard\u0131. Q\u0131sa zamanda at\u0259\u015fk\u0259s\u0259 nail olundu, \u00f6lk\u0259d\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259sin\u0259, b\u00f6hran v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 son qoyuldu, Az\u0259rbaycan\u0131n beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 imici, n\u00fcfuzu m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirildi, \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d kimi beyn\u0259lxalq \u0259h\u0259miyy\u0259tli m\u00fcqavil\u0259nin imzalanmas\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00fcnyan\u0131n enerji x\u0259rit\u0259sind\u0259 \u00f6z yerini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirdi v\u0259 eyni zamanda, d\u00fcnya d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 sabit, etibarl\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015f kimi q\u0259bul etdi.<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn \u00dcmummilli Lider, g\u00f6rk\u0259mli d\u00f6vl\u0259t xadimi Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdiyi siyasi strategiya, milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik konsepsiyas\u0131 \u00f6lk\u0259 prezidenti c\u0259nab \u0130lham \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n u\u011furla davam etdirilir. Bunu d\u00f6vl\u0259timizin artan g\u00fcc\u00fc, potensial\u0131, beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259ki n\u00fcfuzu da birm\u0259nal\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259sdiq edir. Yeni D\u00fcnya Nizam\u0131nda Az\u0259rbaycan n\u0259inki regionun, h\u0259tta d\u00fcnyan\u0131n diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259dir. N\u0259h\u0259ng enerji, n\u0259qliyyat-logistika layih\u0259l\u0259rinin m\u00fch\u00fcm t\u0259r\u0259fda\u015f\u0131 olan \u00f6lk\u0259miz \u015fanl\u0131 q\u0259l\u0259b\u0259mizd\u0259n sonra h\u0259m d\u0259 diplomatik, h\u0259rbi, siyasi c\u0259h\u0259td\u0259n d\u0259 g\u00fcc m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. B\u00fct\u00fcn \u0259ld\u0259 olunan nailiyy\u0259tl\u0259rin k\u00f6k\u00fcnd\u0259 is\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin uzaqg\u00f6r\u0259nlikl\u0259 i\u015fl\u0259yib haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik strategiyas\u0131 dayan\u0131r, \u00f6lk\u0259miz r\u0259hb\u0259r-xalq birliyinin m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m t\u0259nt\u0259n\u0259sini ya\u015fay\u0131r.<\/p>\n<p><em><strong>As\u0259f Orucov,<br \/>\nNax\u00e7\u0131van MR Ali M\u0259clisin deputat\u0131<\/strong><\/em><\/p>\n<p><em><strong>\u018fli H\u0259\u015fimov,<br \/>\nNax\u00e7\u0131van MR Ali M\u0259clisin deputat\u0131<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n qurucu Lideri, milli strategiyan\u0131n v\u0259 milli diplomatiyan\u0131n yarad\u0131c\u0131s\u0131 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259timizin qurucusu, memar\u0131 kimi m\u00fcasir tariximizd\u0259 \u0259b\u0259diya\u015farl\u0131q qazanm\u0131\u015fd\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliy\u0259 ged\u0259n yolunda g\u00f6rk\u0259mli d\u00f6vl\u0259t xadimi Heyd\u0259r \u018fliyevin ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 olan \u201cQurtulu\u015f yolu\u201d Nax\u00e7\u0131vandan ba\u015flayaraq sabitliyin, \u0259min-amanl\u0131\u011f\u0131n, t\u0259r\u0259qqinin, s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131n qarant\u0131 olmu\u015fdur. Dahi r\u0259hb\u0259rin siyasi hakimiyy\u0259tinin birinci d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 formala\u015fd\u0131r\u0131lan, milli m\u0259fkur\u0259y\u0259 s\u00f6yk\u0259n\u0259n siyasi strategiya, milli istiqlal ideyalar\u0131 zamanla b\u0259hr\u0259l\u0259rini verdi, milli m\u00fcst\u0259qillik u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin b\u0259rpas\u0131 il\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259m qoydu. S\u00f6zs\u00fcz ki, bu m\u00fcbariz\u0259 qurbans\u0131z \u00f6t\u00fc\u015fm\u0259di. 1990-c\u0131 il yanvar\u0131n 19-dan 20-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":804536,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/808e22af171747564061347786110484404.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/808e22af171747564061347786110484404.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/808e22af171747564061347786110484404.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/808e22af171747564061347786110484404-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/808e22af171747564061347786110484404-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/808e22af171747564061347786110484404-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/808e22af171747564061347786110484404.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/808e22af171747564061347786110484404.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/808e22af171747564061347786110484404-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/808e22af171747564061347786110484404.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n qurucu Lideri, milli strategiyan\u0131n v\u0259 milli diplomatiyan\u0131n yarad\u0131c\u0131s\u0131 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259timizin qurucusu, memar\u0131 kimi m\u00fcasir tariximizd\u0259 \u0259b\u0259diya\u015farl\u0131q qazanm\u0131\u015fd\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliy\u0259 ged\u0259n yolunda g\u00f6rk\u0259mli d\u00f6vl\u0259t xadimi Heyd\u0259r \u018fliyevin ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 olan \u201cQurtulu\u015f yolu\u201d Nax\u00e7\u0131vandan ba\u015flayaraq sabitliyin, \u0259min-amanl\u0131\u011f\u0131n, t\u0259r\u0259qqinin, s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131n qarant\u0131 olmu\u015fdur. Dahi r\u0259hb\u0259rin siyasi hakimiyy\u0259tinin birinci d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 formala\u015fd\u0131r\u0131lan, milli&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/804535"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=804535"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/804535\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":804537,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/804535\/revisions\/804537"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/804536"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=804535"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=804535"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=804535"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}