{"id":806330,"date":"2025-05-15T19:48:09","date_gmt":"2025-05-15T15:48:09","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=806330"},"modified":"2025-05-15T19:48:09","modified_gmt":"2025-05-15T15:48:09","slug":"ugrunda-100-milyardlar-x%c9%99rcl%c9%99nir-bu-gun-haqqinda-n%c9%99l%c9%99ri-bilirik-muhum-arasdirma","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=806330","title":{"rendered":"U\u011frunda 100 milyardlar x\u0259rcl\u0259nir: Bu g\u00fcn haqq\u0131nda n\u0259l\u0259ri bilirik? M\u00dcH\u00dcM ARA\u015eDIRMA"},"content":{"rendered":"<h3><strong><em>15 may d\u00fcnyada Beyn\u0259lxalq \u0130qlim G\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur.<\/em><\/strong><\/h3>\n<p><strong>\u0130qlimi qorumaq bu g\u00fcn b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin qar\u015f\u0131s\u0131nda duran \u0259n b\u00f6y\u00fck probleml\u0259rd\u0259n biridir.\u00a0<\/strong>Qlobal istil\u0259\u015fm\u0259, t\u0259bii f\u0259lak\u0259tl\u0259r, hava \u015f\u0259raitinin d\u0259yi\u015fm\u0259si v\u0259 s. Yer k\u00fcr\u0259sinin iqliminin pisl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur, n\u0259tic\u0259d\u0259 insanlar\u0131n \u0259rzaq, h\u0259yat v\u0259 \u0259mlak t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259, t\u0259bii ehtiyatlar\u0131n v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 v\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin tarazl\u0131 inki\u015faf\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p><strong>Planetd\u0259 gerid\u00f6nm\u0259z iqlim d\u0259yi\u015fikliyin\u0259 s\u0259b\u0259b olan \u0259sas probleml\u0259rd\u0259n biri atmosferd\u0259 istixana qazlar\u0131n\u0131n konsentrasiyas\u0131n\u0131n artmas\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>H\u0259l\u0259 1992-ci ild\u0259 Rio-de-Janeyroda 180 \u00f6lk\u0259nin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin i\u015ftirak etdiyi Yer Sammiti (Earth Summit) ke\u00e7irilib v\u0259 h\u0259min \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259d\u0259 BMT-nin \u00c7\u0259r\u00e7iv\u0259 Konvensiyas\u0131 q\u0259bul edilib.<\/p>\n<p>Konvensiya ozon t\u0259b\u0259q\u0259sinin v\u0259ziyy\u0259tini t\u0259nziml\u0259y\u0259n \u0259vv\u0259lki b\u0259yannam\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 protokollara \u0259saslan\u0131r. Konvensiya \u0259traf m\u00fchiti insan f\u0259aliyy\u0259tind\u0259n qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas qaydalar\u0131 ehtiva edir. Daha sonra planetd\u0259 iqlimin stabill\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f dig\u0259r m\u00fch\u00fcm s\u0259n\u0259dl\u0259r d\u0259 imzalan\u0131b.<\/p>\n<p><strong><em>B\u0259s bu g\u00fcn d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259ri iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri il\u0259 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r v\u0259sait x\u0259rcl\u0259yirl\u0259r?<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong>Musavat.com<\/strong>\u00a0bununla ba\u011fl\u0131 ara\u015fd\u0131rma apar\u0131b.<\/p>\n<p><strong><em>2024-c\u00fc il \u00fc\u00e7\u00fcn iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 sah\u0259sind\u0259 s\u0259rf edil\u0259n v\u0259saitl\u0259r h\u0259l\u0259 r\u0259smi olaraq yekunla\u015fmam\u0131\u015f olsa da, b\u0259zi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n bu bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat \u0259ld\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/em><\/strong><\/p>\n<p>AB\u015e 2024-c\u00fc il \u00fc\u00e7\u00fcn iqlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 t\u0259dbirl\u0259rin\u0259 \u0130nflyasiya Azaltma Qanunu (\u201cInflation Reduction Act\u201d) \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 t\u0259qrib\u0259n 370 milyard dollar ay\u0131r\u0131b. Bu m\u0259bl\u0259\u011f \u0259sas\u0259n t\u0259miz enerji, elektromobil n\u0259qliyyat\u0131 v\u0259 karbon emissiyalar\u0131n\u0131n azald\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunur.<\/p>\n<p>Avropa \u0130ttifaq\u0131 da (A\u0130) iqlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 v\u0259 ekoloji ke\u00e7id \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi v\u0259saitl\u0259r ay\u0131r\u0131b. A\u0130 2021-2027-ci ill\u0259r aras\u0131nda iqlim v\u0259 ya\u015f\u0131l enerji ke\u00e7idin\u0259 s\u0259rf etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 1 trilyon avrodan \u00e7ox v\u0259sait ay\u0131rma\u011f\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131b. Bu v\u0259sait h\u0259m\u00e7inin \u201cAvropa Ya\u015f\u0131l Sazi\u015f\u201di \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 iqtisadiyyat\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 karbonlu model\u0259 ke\u00e7m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunacaq. Qeyd edilir ki, bu, A\u0130-nin \u00fcmumi b\u00fcdc\u0259sinin \u00e7ox b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si dem\u0259kdir.<\/p>\n<p><strong>Xat\u0131rladaq ki, \u201cAvropa Ya\u015f\u0131l Sazi\u015fi\u201d \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259, 2020-ci ild\u0259 Avropa Komissiyas\u0131 750 milyard avro d\u0259y\u0259rind\u0259 t\u0259dbirl\u0259r paketi q\u0259bul etdi ki, v\u0259sait COVID-19 pandemiyas\u0131ndan sonra iqtisadi b\u0259rpa prosesind\u0259 h\u0259m d\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 m\u0259qs\u0259dil\u0259 ya\u015f\u0131l enerji v\u0259 dig\u0259r ekoloji layih\u0259l\u0259r\u0259 investisiya qoyulmas\u0131na y\u00f6n\u0259ldildi.<\/strong><\/p>\n<p>M\u0259qs\u0259d A\u0130-nin iqlim siyas\u0259tin\u0259 d\u0259st\u0259k verm\u0259k v\u0259 2050-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r karbon neytral h\u0259d\u0259fini h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259kdir.<\/p>\n<p>Beyn\u0259lxalq maliyy\u0259 qurumlar\u0131, x\u00fcsusil\u0259 D\u00fcnya Bank\u0131 v\u0259 Asiya \u0130nki\u015faf Bank\u0131 iqlim d\u0259yi\u015fikliyinin t\u0259sirin\u0259 m\u0259ruz qalan \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi t\u0259min edirl\u0259r.<\/p>\n<h3><strong><em>D\u00fcnya Bank\u0131 2024-c\u00fc ild\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 ciddi v\u0259saitl\u0259r ay\u0131rma\u011fa davam edib.<\/em><\/strong><\/h3>\n<p><strong>\u00d6t\u0259n il D\u00fcnya Bank\u0131 iqlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259xmin\u0259n 30 milyard AB\u015e dollar\u0131 h\u0259cmind\u0259 v\u0259sait ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131qlay\u0131b.<\/strong><\/p>\n<p>Bu m\u0259bl\u0259\u011f h\u0259m s\u0259rmay\u0259, h\u0259m d\u0259 kreditl\u0259r \u015f\u0259klind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif iqlim layih\u0259l\u0259rin\u0259 y\u00f6n\u0259ldilir. D\u00fcnya Bank\u0131 h\u0259m b\u0259rpaolunan enerji, h\u0259m d\u0259 t\u0259bii resurslar\u0131n dayan\u0131ql\u0131 istifad\u0259si sah\u0259sind\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 layih\u0259l\u0259ri maliyy\u0259l\u0259\u015fdirir. M\u0259s\u0259l\u0259n, bu v\u0259saitl\u0259r iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rinin t\u0259sirl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 art\u0131rmaq v\u0259 \u0259traf m\u00fchitin qorunmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 yeni layih\u0259l\u0259r\u0259 y\u00f6n\u0259ldilir.<\/p>\n<p><strong>Asiya \u0130nki\u015faf Bank\u0131 (ADB) is\u0259 Asiya v\u0259 Sakit Okean b\u00f6lg\u0259sind\u0259ki \u00f6lk\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn iqlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 v\u0259 dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irir.\u00a0<\/strong>Bu bank x\u00fcsusil\u0259 inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259rin iqlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259ki ehtiyaclar\u0131n\u0131 qar\u015f\u0131lamaq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck m\u0259bl\u0259\u011fd\u0259 v\u0259saitl\u0259r ay\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p><strong>2024-c\u00fc ild\u0259 ADB inki\u015faf, iqlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 m\u0259qs\u0259dil\u0259 10 milyard AB\u015e dollar\u0131 d\u0259y\u0259rind\u0259 v\u0259sait ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131qlay\u0131b.<\/strong>\u00a0Bu m\u0259bl\u0259\u011f \u0259sas\u0259n Asiya v\u0259 Sakit Okean regionunda iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rinin t\u0259sirl\u0259rini azaltmaq v\u0259 dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf layih\u0259l\u0259rini d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259rf edil\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>ADB ya\u015f\u0131l infrastruktur layih\u0259l\u0259rin\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n iqlim\u0259 uy\u011fun infrastrukturun qurulmas\u0131na da s\u0259rmay\u0259l\u0259r qoymaqdad\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, elektrik \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rinin modernl\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 suvarma sisteml\u0259rinin davaml\u0131l\u0131qla t\u0259min edilm\u0259si kimi sah\u0259l\u0259r bu v\u0259saitl\u0259 maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilir.<\/p>\n<p>D\u00fcnya Bank\u0131 v\u0259 Asiya \u0130nki\u015faf Bank\u0131 \u0259sas\u0259n inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan v\u0259 az g\u0259lirli \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 iqlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 k\u00f6m\u0259k edir. Bu v\u0259saitl\u0259r enerji ke\u00e7idi, dayan\u0131ql\u0131 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131, su ehtiyatlar\u0131n\u0131n idar\u0259 olunmas\u0131 kimi sah\u0259l\u0259r\u0259 y\u00f6n\u0259ldilir.<\/p>\n<p><strong>Bel\u0259likl\u0259, 2024-c\u00fc ild\u0259 D\u00fcnya Bank\u0131 v\u0259 Asiya \u0130nki\u015faf Bank\u0131 iqlim d\u0259yi\u015fikliyi il\u0259 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 t\u0259xmin\u0259n 40 milyard AB\u015e dollar\u0131 h\u0259cmind\u0259 maliyy\u0259 v\u0259saiti ay\u0131r\u0131b.<\/strong><\/p>\n<p>Bu s\u0259rmay\u0259 \u0259sas\u0259n iqlim\u0259 uy\u011fun enerji sisteml\u0259rinin qurulmas\u0131, karbon emissiyalar\u0131n\u0131n azald\u0131lmas\u0131 v\u0259 \u0259traf m\u00fchitin qorunmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259c\u0259k b\u00f6y\u00fck layih\u0259l\u0259r\u0259 y\u00f6n\u0259ldilir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>15 may d\u00fcnyada Beyn\u0259lxalq \u0130qlim G\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur. \u0130qlimi qorumaq bu g\u00fcn b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin qar\u015f\u0131s\u0131nda duran \u0259n b\u00f6y\u00fck probleml\u0259rd\u0259n biridir.\u00a0Qlobal istil\u0259\u015fm\u0259, t\u0259bii f\u0259lak\u0259tl\u0259r, hava \u015f\u0259raitinin d\u0259yi\u015fm\u0259si v\u0259 s. Yer k\u00fcr\u0259sinin iqliminin pisl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur, n\u0259tic\u0259d\u0259 insanlar\u0131n \u0259rzaq, h\u0259yat v\u0259 \u0259mlak t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259, t\u0259bii ehtiyatlar\u0131n v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 v\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin tarazl\u0131 inki\u015faf\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Planetd\u0259 gerid\u00f6nm\u0259z iqlim d\u0259yi\u015fikliyin\u0259 s\u0259b\u0259b olan \u0259sas probleml\u0259rd\u0259n biri atmosferd\u0259 istixana qazlar\u0131n\u0131n konsentrasiyas\u0131n\u0131n artmas\u0131d\u0131r. H\u0259l\u0259 1992-ci ild\u0259 Rio-de-Janeyroda 180 \u00f6lk\u0259nin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin i\u015ftirak etdiyi Yer Sammiti (Earth Summit) ke\u00e7irilib v\u0259 h\u0259min \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259d\u0259 BMT-nin \u00c7\u0259r\u00e7iv\u0259 Konvensiyas\u0131 q\u0259bul edilib. Konvensiya ozon t\u0259b\u0259q\u0259sinin&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":806331,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/bc74861261f2fd83ec63beedb5315fcd.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/bc74861261f2fd83ec63beedb5315fcd.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/bc74861261f2fd83ec63beedb5315fcd.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/bc74861261f2fd83ec63beedb5315fcd-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/bc74861261f2fd83ec63beedb5315fcd-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/bc74861261f2fd83ec63beedb5315fcd-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/bc74861261f2fd83ec63beedb5315fcd.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/bc74861261f2fd83ec63beedb5315fcd.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/bc74861261f2fd83ec63beedb5315fcd-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/bc74861261f2fd83ec63beedb5315fcd.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"15 may d\u00fcnyada Beyn\u0259lxalq \u0130qlim G\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur. \u0130qlimi qorumaq bu g\u00fcn b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin qar\u015f\u0131s\u0131nda duran \u0259n b\u00f6y\u00fck probleml\u0259rd\u0259n biridir.\u00a0Qlobal istil\u0259\u015fm\u0259, t\u0259bii f\u0259lak\u0259tl\u0259r, hava \u015f\u0259raitinin d\u0259yi\u015fm\u0259si v\u0259 s. Yer k\u00fcr\u0259sinin iqliminin pisl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur, n\u0259tic\u0259d\u0259 insanlar\u0131n \u0259rzaq, h\u0259yat v\u0259 \u0259mlak t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259, t\u0259bii ehtiyatlar\u0131n v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 v\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin tarazl\u0131 inki\u015faf\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Planetd\u0259 gerid\u00f6nm\u0259z iqlim d\u0259yi\u015fikliyin\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/806330"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=806330"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/806330\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":806333,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/806330\/revisions\/806333"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/806331"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=806330"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=806330"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=806330"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}