{"id":806385,"date":"2025-05-16T09:23:54","date_gmt":"2025-05-16T05:23:54","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=806385"},"modified":"2025-05-16T09:23:54","modified_gmt":"2025-05-16T05:23:54","slug":"t%c9%99rkibi-ucuz-f%c9%99sadlari-baha-palma-yagi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=806385","title":{"rendered":"T\u0259rkibi ucuz, f\u0259sadlar\u0131 baha &#8211; Palma ya\u011f\u0131"},"content":{"rendered":"<p>M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 qida s\u0259nayesinin s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 istehlak\u00e7\u0131lar\u0131n se\u00e7im imkanlar\u0131 geni\u015fl\u0259nib. Lakin bu m\u00fcxt\u0259liflik h\u0259r zaman insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcsb\u0259t n\u0259tic\u0259l\u0259r do\u011furmur. X\u00fcsusil\u0259 s\u0259naye \u00fcsulu il\u0259 haz\u0131rlanm\u0131\u015f, uzunm\u00fcdd\u0259tli saxlanma m\u0259qs\u0259dil\u0259 d\u0259yi\u015fdirilmi\u015f t\u0259rkibli qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131n g\u00fcnd\u0259lik rasionda artan pay\u0131 sa\u011flaml\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi riskl\u0259r yarad\u0131r. Bu kontekstd\u0259 geni\u015f istifad\u0259si il\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n palma ya\u011f\u0131 h\u0259m qida texnologiyalar\u0131nda, h\u0259m d\u0259 ictimai sa\u011flaml\u0131q sah\u0259sind\u0259 geni\u015f m\u00fczakir\u0259 olunan komponentl\u0259rd\u0259n birin\u0259 \u00e7evrilib. M\u00f6vcud elmi ara\u015fd\u0131rmalar, tibb m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rinin t\u00f6vsiy\u0259l\u0259ri v\u0259 beyn\u0259lxalq qurumlar\u0131n hesabatlar\u0131 palma ya\u011f\u0131n\u0131n potensial t\u0259sirl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 ciddi narahatl\u0131qlar\u0131 g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirir.<\/p>\n<p><em><strong>\u201c\u018fks\u0259r hallarda m\u0259hsullar\u0131n daha ucuz xammaldan haz\u0131rlanmas\u0131 v\u0259 r\u0259f \u00f6mr\u00fcn\u00fcn uzad\u0131lmas\u0131 \u0259sas prioritet\u0259 \u00e7evrilib\u201d<\/strong><\/em><\/p>\n<p>\u201cQida t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi H\u0259r\u0259kat\u0131\u201dn\u0131n r\u0259hb\u0259ri, sa\u011flam\u00a0<strong>qidalanma m\u00fct\u0259x\u0259ssisi M\u0259hs\u0259ti H\u00fcseynova<\/strong>\u00a0m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131\u00a0<strong>\u201c\u0130ki sahil\u201d<\/strong>\u0259 a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda bildirdi ki, g\u00fcn\u00fc-g\u00fcnd\u0259n inki\u015faf ed\u0259n d\u00fcnyada, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 qida \u00e7e\u015fidl\u0259rinin artd\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6vrd\u0259, bu m\u00fcxt\u0259lifliyin h\u0259r zaman sa\u011flaml\u0131q bax\u0131m\u0131ndan faydal\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fck: \u201c\u018fks\u0259r hallarda m\u0259hsullar\u0131n daha ucuz xammaldan haz\u0131rlanmas\u0131 v\u0259 r\u0259f \u00f6mr\u00fcn\u00fcn uzad\u0131lmas\u0131 \u0259sas prioritet\u0259 \u00e7evrilib. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 istehsalda palma ya\u011f\u0131ndan geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 istifad\u0259 olunur. Palma ya\u011f\u0131 m\u0259hsullar\u0131n xarab olma m\u00fcdd\u0259tini gecikdirir, onlara uzunm\u00fcdd\u0259tli saxlanma imkan\u0131 verir v\u0259 h\u0259m\u00e7inin daha ucuz ba\u015fa g\u0259lir. M\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 bir \u00e7ox qida m\u0259hsullar\u0131nda onun istifad\u0259si yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssiz qeyd etdi ki, bir s\u0131ra \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 m\u0259hsullar\u0131n t\u0259rkibind\u0259 palma ya\u011f\u0131n\u0131n istifad\u0259sin\u0259 icaz\u0259 verils\u0259 d\u0259, b\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 x\u00fcsusil\u0259 u\u015faq qidalar\u0131nda bu ya\u011fa ciddi qada\u011falar qoyulub: \u201cAvropa Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Agentliyinin 2016-c\u0131 ild\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 bir ara\u015fd\u0131rmada da qeyd olunmu\u015fdur ki, g\u00fcnd\u0259lik qidalanmada davaml\u0131 olaraq palma ya\u011f\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259n insanlarda sa\u011flaml\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259li n\u0259tic\u0259l\u0259r ortaya \u00e7\u0131x\u0131r. Bu g\u00fcn supermarketl\u0259rd\u0259 sat\u0131lan paketl\u0259nmi\u015f qidalar\u0131n, restoran v\u0259 ia\u015f\u0259 obyektl\u0259rind\u0259 t\u0259qdim olunan q\u0131zartmalar\u0131n, \u015firniyyatlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tind\u0259 palma ya\u011f\u0131ndan istifad\u0259 olunur.<\/p>\n<p>B\u0259z\u0259n bu ya\u011f\u0131n istifad\u0259si m\u0259hsulun \u00fcz\u0259rind\u0259 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259rilmir. \u018fv\u0259zind\u0259 \u201cbitki ya\u011f\u0131\u201d ad\u0131 il\u0259 qeyd edilir v\u0259 ya kimy\u0259vi kodlarla gizl\u0259dilir. H\u0259tta b\u0259zi hallarda \u201cbir ne\u00e7\u0259 bitki ya\u011flar\u0131\u201d kimi qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259n ifad\u0259l\u0259rl\u0259 istehlak\u00e7\u0131ya konkret m\u0259lumat verilmir. Bu da onu g\u00f6st\u0259rir ki, al\u0131c\u0131lar istehlak etdikl\u0259ri m\u0259hsulun t\u0259rkibi haqq\u0131nda yet\u0259rinc\u0259 m\u0259lumatl\u0131 olmurlar\u201d.<\/p>\n<p>M\u0259hs\u0259ti H\u00fcseynova vur\u011fulad\u0131 ki, palma ya\u011f\u0131 iki \u00fcsulla \u0259ld\u0259 olunur: h\u0259m meyv\u0259sind\u0259n, h\u0259m d\u0259 d\u0259n\u0259l\u0259rind\u0259n. S\u0259naye \u00fcsulu il\u0259 istehsal edil\u0259n b\u0259zi n\u00f6vl\u0259ri qida \u00fc\u00e7\u00fcn yararl\u0131 deyil: \u201cT\u0259bii formada olan palma ya\u011f\u0131nda A v\u0259 E vitaminl\u0259ri, doymam\u0131\u015f ya\u011f tur\u015fular\u0131 m\u00f6vcuddur. Az miqdarda v\u0259 ara-s\u0131ra istifad\u0259 olunduqda bu ya\u011f o q\u0259d\u0259r d\u0259 z\u0259r\u0259rli say\u0131lm\u0131r. Lakin m\u00fct\u0259madi istifad\u0259si, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 20 ya\u015f\u0131na q\u0259d\u0259r olan u\u015faqlarda v\u0259 yeniyetm\u0259l\u0259rd\u0259 inki\u015faf\u0131n geril\u0259m\u0259sin\u0259 v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif x\u0259st\u0259likl\u0259rin erk\u0259n ya\u015fda meydana \u00e7\u0131xmas\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>B\u0259zi inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 m\u0259hsullar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 \u201cPalma ya\u011f\u0131 yoxdur\u201d v\u0259 ya \u201cPalma ya\u011f\u0131 istifad\u0259 edilm\u0259yib\u201d kimi ifad\u0259l\u0259r yer al\u0131r. Bu c\u00fcr m\u0259hsullar daha keyfiyy\u0259tli \u2013 y\u0259ni \u201cpremium\u201d kateqoriyal\u0131 m\u0259hsullar hesab olunur. Sa\u011flam qidalanma\u011fa \u00fcst\u00fcnl\u00fck ver\u0259n insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn palma ya\u011f\u0131 t\u0259rkibli m\u0259hsullardan uzaq durmaq t\u00f6vsiy\u0259 edilir. U\u015faq qidalar\u0131nda bu ya\u011fa yer verilm\u0259si is\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 yolverilm\u0259zdir. U\u015faqlar g\u00fcnd\u0259lik qidalar\u0131n\u0131 t\u0259bii m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n almal\u0131 v\u0259 immun sisteml\u0259ri sa\u011flam \u015f\u0259kild\u0259 formala\u015fmal\u0131d\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssiz palma ya\u011f\u0131n\u0131n h\u0259dd\u0259n art\u0131q istifad\u0259sinin orqanizmd\u0259 \u201cpis xolesterin\u201d kimi tan\u0131nan LDL s\u0259viyy\u0259sini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u201cyax\u015f\u0131 xolesterin\u201d \u2013 HDL s\u0259viyy\u0259sini is\u0259 azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131rd\u0131: \u201cBu is\u0259 bir \u00e7ox \u00fcr\u0259k-damar v\u0259 dig\u0259r x\u0259st\u0259likl\u0259rin yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Bunu D\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n v\u0259 BMT-nin Qida v\u0259 K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 da a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 ortaya qoyur.<\/p>\n<p>T\u0259bii ki, h\u0259r bir qida m\u0259hsulunun m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259nfi t\u0259siri ola bil\u0259r. Amma \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 onlardan g\u00fcnd\u0259lik v\u0259 davaml\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 istifad\u0259 etm\u0259m\u0259kdir. G\u00fccl\u00fc immun sistemin\u0259 sahib insanlar az miqdarda palma ya\u011f\u0131 q\u0259bul etdikd\u0259 bunu d\u0259rhal hiss etm\u0259y\u0259 bil\u0259r. Amma daim paketl\u0259nmi\u015f, kimy\u0259vi t\u0259rkibli, keyfiyy\u0259tsiz ya\u011flarla haz\u0131rlanm\u0131\u015f m\u0259hsullardan istifad\u0259 ed\u0259n insanlarda is\u0259 h\u0259m sa\u011flaml\u0131q probleml\u0259ri, h\u0259m d\u0259 inki\u015faf geriliyi a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur\u201d.<\/p>\n<p><em><strong>&#8220;N\u0259z\u0259r\u0259 almal\u0131y\u0131q ki, keyfiyy\u0259tsiz v\u0259 ya y\u00fcks\u0259k temperaturda emal olunmu\u015f palma ya\u011flar\u0131 toksik birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rin yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r&#8221;<\/strong><\/em><\/p>\n<p>M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 fikirl\u0259rini b\u00f6l\u00fc\u015f\u0259n sa\u011flam\u00a0<strong>qida t\u0259bli\u011fat\u00e7\u0131s\u0131 Asim V\u0259liyev<\/strong>\u00a0is\u0259 palma ya\u011f\u0131n\u0131n istehsal co\u011frafiyas\u0131, s\u0259nayed\u0259 geni\u015f t\u0259tbiqi v\u0259 bu ya\u011f\u0131n qida t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi bax\u0131m\u0131ndan do\u011fura bil\u0259c\u0259yi riskl\u0259r\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259kdi. Bildirdi ki, palma ya\u011f\u0131 tropik b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259, \u0259sas\u0259n \u0130ndoneziya v\u0259 Malayziyada istehsal olunan v\u0259 d\u00fcnyada \u0259n \u00e7ox istifad\u0259 edil\u0259n bitki ya\u011flar\u0131ndan biridir: \u201cOnun qida s\u0259nayesind\u0259 geni\u015f t\u0259tbiqi a\u015fa\u011f\u0131 qiym\u0259ti, sabitliyi v\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli saxlan\u0131lma x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Palma ya\u011f\u0131n\u0131n insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na t\u0259siri tibb v\u0259 ictimai s\u0259hiyy\u0259 sah\u0259l\u0259rind\u0259 davaml\u0131 m\u00fczakir\u0259 edilir. Palma ya\u011f\u0131n\u0131n \u0259sas t\u0259rkibind\u0259 olan x\u00fcsusil\u0259 palmitik tur\u015fu y\u00fcks\u0259k miqdarda oldu\u011fundan bu ya\u011f\u0131n qanda LDL xolesterini art\u0131raraq \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri riskini y\u00fcks\u0259ld\u0259 bil\u0259r. Emal edilm\u0259mi\u015f (q\u0131rm\u0131z\u0131) palma ya\u011f\u0131 E vitamini, x\u00fcsusil\u0259 tokoferollar v\u0259 tokotrienollar, beta-karoten v\u0259 antioksidantlarla z\u0259ngindir, bu da m\u00fc\u0259yy\u0259n faydalar t\u0259min ed\u0259 bil\u0259r. Lakin biz palma ya\u011f\u0131n\u0131 t\u0259bii \u015f\u0259kild\u0259 q\u0259bul etm\u0259diyimizd\u0259n bu faydas\u0131ndan istifad\u0259 ed\u0259 bilmirik\u201d.<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssis qeyd etdi ki, palma ya\u011f\u0131 u\u015faq qidalar\u0131ndan tutmu\u015f, \u015fokolad, pe\u00e7enye, \u00e7ips, sabun v\u0259 kosmetik m\u0259hsullara q\u0259d\u0259r minl\u0259rl\u0259 g\u00fcnd\u0259lik istehlak m\u0259hsulunda istifad\u0259 olunur: \u201cB\u0259zi t\u0259dqiqatlar g\u00f6st\u0259rir ki, x\u00fcsusil\u0259 s\u00fcd \u0259sasl\u0131 u\u015faq formulalar\u0131nda istifad\u0259 edildikd\u0259, palma ya\u011f\u0131 kalsiumun sorulmas\u0131n\u0131 azalda bil\u0259r v\u0259 b\u0259z\u0259n u\u015faqda q\u0259bizlik yarada bil\u0259r. Buna g\u00f6r\u0259 b\u0259zi istehsal\u00e7\u0131lar palma ya\u011f\u0131 \u0259v\u0259zin\u0259 dig\u0259r bitki ya\u011flar\u0131na \u00fcst\u00fcnl\u00fck verirl\u0259r. N\u0259z\u0259r\u0259 almal\u0131y\u0131q ki, keyfiyy\u0259tsiz v\u0259 ya y\u00fcks\u0259k temperaturda emal olunmu\u015f palma ya\u011flar\u0131 toksik birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rin yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Bu madd\u0259l\u0259rin uzunm\u00fcdd\u0259tli t\u0259siri potensial kanserogen kimi qiym\u0259tl\u0259ndirilir v\u0259 bu, x\u00fcsusil\u0259 u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn riskli hesab edilir\u201d.<\/p>\n<p>Asim V\u0259liyev palma ya\u011f\u0131n\u0131n keyfiyy\u0259tinin v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 n\u0259zar\u0259tin m\u00fcxt\u0259lif beyn\u0259lxalq v\u0259 milli qurumlar t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7irildiyini diqq\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131rd\u0131: \u201cAvropa Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi T\u0259\u015fkilat\u0131 (EFSA), AB\u015e Qida v\u0259 D\u0259rman Administrasiyas\u0131 (FDA) v\u0259 Codex Alimentarius kimi qurumlar palma ya\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik meyarlar\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdiribl\u0259r. Etiket m\u0259lumatlar\u0131nda palma ya\u011f\u0131n\u0131n istifad\u0259 olundu\u011funa dair m\u0259lumat \u00f6z \u0259ksini tapmal\u0131d\u0131r\u201d.<\/p>\n<p><em><strong>&#8220;Palma ya\u011f\u0131 piyl\u0259nm\u0259y\u0259, insulin m\u00fcqavim\u0259tinin yaranmas\u0131na v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 \u015f\u0259k\u0259rli diabetin inki\u015faf\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r&#8221;<\/strong><\/em><\/p>\n<p>Palma ya\u011f\u0131n\u0131n insan orqanizmin\u0259 t\u0259sirl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 tibbi yana\u015fman\u0131 is\u0259\u00a0<strong>dietoloq Alid\u0259 \u0130brahimova<\/strong>\u00a0daha geni\u015f \u015f\u0259kild\u0259 izah edir. O bildirir ki, palma ya\u011f\u0131 il\u0259 haz\u0131rlanm\u0131\u015f m\u0259hsullar\u0131n m\u00fcnt\u0259z\u0259m istehlak\u0131 piyl\u0259nm\u0259 v\u0259 \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri riskini art\u0131r\u0131r: \u201cBunun \u0259sas s\u0259b\u0259bi palma ya\u011f\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259k doymu\u015f ya\u011f tur\u015fular\u0131 \u2013 x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 palmit tur\u015fusunun \u2013 t\u0259rkibind\u0259 olmas\u0131d\u0131r. Bu doymu\u015f ya\u011flar qanda pis xolesterin (LDL) s\u0259viyy\u0259sini art\u0131raraq damarlar\u0131n divarlar\u0131nda ya\u011f y\u0131\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259tirir v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 ateroskleroz, infarkt v\u0259 insult kimi \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259rin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Palma ya\u011f\u0131 il\u0259 z\u0259ngin olan haz\u0131r qidalar y\u00fcks\u0259k kalorili v\u0259 az qidaland\u0131r\u0131c\u0131 oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn piyl\u0259nm\u0259y\u0259, insulin m\u00fcqavim\u0259tinin yaranmas\u0131na v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 \u015f\u0259k\u0259rli diabetin inki\u015faf\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Piyl\u0259nm\u0259 d\u0259 \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcst\u0259qil risk faktorudur. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u00fcnt\u0259z\u0259m sur\u0259td\u0259 x\u00fcsusil\u0259 y\u00fcks\u0259k kalorili qidalarla birlikd\u0259, palma ya\u011f\u0131 istehlak\u0131, piyl\u0259nm\u0259 v\u0259 \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri riskini ciddi \u015f\u0259kild\u0259 art\u0131r\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>Dietoloqun fikrinc\u0259, palma ya\u011f\u0131, zeytun, g\u00fcn\u0259baxan v\u0259 qar\u011f\u0131dal\u0131 ya\u011flar\u0131na nisb\u0259t\u0259n bir ne\u00e7\u0259 vacib x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259 f\u0259rql\u0259nir: \u201c\u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, palma ya\u011f\u0131 doymu\u015f ya\u011f tur\u015fular\u0131 bax\u0131m\u0131ndan \u00e7ox z\u0259ngindir, t\u0259xmin\u0259n 50%-i doymu\u015f ya\u011fd\u0131r. Zeytun ya\u011f\u0131 is\u0259 \u0259sas\u0259n t\u0259k doymam\u0131\u015f ya\u011f tur\u015fular\u0131 (oleik tur\u015fusu) il\u0259 z\u0259ngindir v\u0259 bu, \u00fcr\u0259k sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn faydal\u0131d\u0131r. G\u00fcn\u0259baxan v\u0259 qar\u011f\u0131dal\u0131 ya\u011flar\u0131 is\u0259 \u00e7ox doymam\u0131\u015f ya\u011f tur\u015fular\u0131 (linoleik tur\u015fusu) il\u0259 z\u0259ngindir v\u0259 bu ya\u011flar da iltihab\u0131 azald\u0131c\u0131 t\u0259sir\u0259 malikdir. Bu bax\u0131mdan, zeytun v\u0259 g\u00fcn\u0259baxan ya\u011f\u0131 \u00fcr\u0259k-damar sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259yir, palma ya\u011f\u0131 is\u0259 y\u00fcks\u0259k doymu\u015f ya\u011f t\u0259rkibi il\u0259 qanda pis xolesterinin artmas\u0131na v\u0259 damarlar\u0131n t\u0131xanmas\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r\u201d.<\/p>\n<p><strong>Nigar Orucova, \u201c\u0130ki sahil\u201d<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 qida s\u0259nayesinin s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 istehlak\u00e7\u0131lar\u0131n se\u00e7im imkanlar\u0131 geni\u015fl\u0259nib. Lakin bu m\u00fcxt\u0259liflik h\u0259r zaman insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcsb\u0259t n\u0259tic\u0259l\u0259r do\u011furmur. X\u00fcsusil\u0259 s\u0259naye \u00fcsulu il\u0259 haz\u0131rlanm\u0131\u015f, uzunm\u00fcdd\u0259tli saxlanma m\u0259qs\u0259dil\u0259 d\u0259yi\u015fdirilmi\u015f t\u0259rkibli qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131n g\u00fcnd\u0259lik rasionda artan pay\u0131 sa\u011flaml\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi riskl\u0259r yarad\u0131r. Bu kontekstd\u0259 geni\u015f istifad\u0259si il\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n palma ya\u011f\u0131 h\u0259m qida texnologiyalar\u0131nda, h\u0259m d\u0259 ictimai sa\u011flaml\u0131q sah\u0259sind\u0259 geni\u015f m\u00fczakir\u0259 olunan komponentl\u0259rd\u0259n birin\u0259 \u00e7evrilib. M\u00f6vcud elmi ara\u015fd\u0131rmalar, tibb m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rinin t\u00f6vsiy\u0259l\u0259ri v\u0259 beyn\u0259lxalq qurumlar\u0131n hesabatlar\u0131 palma ya\u011f\u0131n\u0131n potensial t\u0259sirl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 ciddi narahatl\u0131qlar\u0131 g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirir. \u201c\u018fks\u0259r hallarda m\u0259hsullar\u0131n daha&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":806386,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/96c5c28b160510593033757588610545048.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/96c5c28b160510593033757588610545048.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/96c5c28b160510593033757588610545048.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/96c5c28b160510593033757588610545048-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/96c5c28b160510593033757588610545048-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/96c5c28b160510593033757588610545048-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/96c5c28b160510593033757588610545048.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/96c5c28b160510593033757588610545048.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/96c5c28b160510593033757588610545048-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/96c5c28b160510593033757588610545048.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 qida s\u0259nayesinin s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 istehlak\u00e7\u0131lar\u0131n se\u00e7im imkanlar\u0131 geni\u015fl\u0259nib. Lakin bu m\u00fcxt\u0259liflik h\u0259r zaman insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcsb\u0259t n\u0259tic\u0259l\u0259r do\u011furmur. X\u00fcsusil\u0259 s\u0259naye \u00fcsulu il\u0259 haz\u0131rlanm\u0131\u015f, uzunm\u00fcdd\u0259tli saxlanma m\u0259qs\u0259dil\u0259 d\u0259yi\u015fdirilmi\u015f t\u0259rkibli qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131n g\u00fcnd\u0259lik rasionda artan pay\u0131 sa\u011flaml\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi riskl\u0259r yarad\u0131r. Bu kontekstd\u0259 geni\u015f istifad\u0259si il\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n palma ya\u011f\u0131 h\u0259m qida texnologiyalar\u0131nda,&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/806385"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=806385"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/806385\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":806387,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/806385\/revisions\/806387"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/806386"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=806385"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=806385"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=806385"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}