{"id":806709,"date":"2025-05-17T10:29:43","date_gmt":"2025-05-17T06:29:43","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=806709"},"modified":"2025-05-17T10:29:43","modified_gmt":"2025-05-17T06:29:43","slug":"turkiy%c9%99nin-sanli-mucadil%c9%99-tarixinin-baslangic-gunu-19-may","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=806709","title":{"rendered":"T\u00fcrkiy\u0259nin \u015fanl\u0131 m\u00fccadil\u0259 tarixinin ba\u015flan\u011f\u0131c g\u00fcn\u00fc &#8211; 19 May"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>May\u0131n 16-19-da Mustafa Kamal Atat\u00fcrk\u00fcn \u0130stanbul-Samsun s\u0259f\u0259ri qurtulu\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn at\u0131lan ilk add\u0131m\u0131n simvolu kimi q\u0259bul olunur<\/strong><\/em><\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259 tarixinin \u00f6n\u0259mli g\u00fcn\u00fc hesab edil\u0259n 19 May &#8211; Atat\u00fcrk\u00fc anma, g\u0259nclik v\u0259 idman bayram\u0131 kimi qeyd edilir. T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259tinin dig\u0259r tarixi g\u00fcnl\u0259ri kimi, bu g\u00fcn d\u0259 b\u00f6y\u00fck \u00f6nd\u0259r Atat\u00fcrkl\u0259, onun t\u00fcrk mill\u0259ti qar\u015f\u0131s\u0131nda misilsiz xidm\u0259tl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Eyni zamanda, bu g\u00fcn\u00fcn \u0259lahidd\u0259 \u00f6z\u0259lliyi d\u0259 var. 19 may h\u0259m d\u0259 Atat\u00fcrk\u00fcn do\u011fum g\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur. Tale el\u0259 g\u0259tirib ki, T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259tinin qurucusu, d\u00fcnyan\u0131n \u0259n g\u00f6rk\u0259mli s\u0259rk\u0259rd\u0259 v\u0259 d\u00f6vl\u0259t xadiml\u0259ri s\u0131ras\u0131nda yer alm\u0131\u015f Atat\u00fcrk\u00fcn r\u0259smi do\u011fum g\u00fcn\u00fc tarix\u0259 nam\u0259lum qal\u0131b. Atat\u00fcrk is\u0259 19 may\u0131 &#8211; T\u00fcrkiy\u0259nin qurtulu\u015fu v\u0259 istiqlal\u0131 u\u011frunda sava\u015fa ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fc \u00f6z\u00fcn\u00fcn do\u011fum g\u00fcn\u00fc olaraq xalq\u0131na, t\u00fcrk g\u0259ncliyin\u0259 v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 tarix\u0259 \u0259rm\u0259\u011fan edib. Mustafa Kamal 1881-ci ild\u0259 o vaxt Osmanl\u0131 imperatorlu\u011funun t\u0259rkibind\u0259 olan Balkanlardak\u0131 Rumeli vilay\u0259tind\u0259, Selanik \u015f\u0259h\u0259rinin (indiki Yunan\u0131stan\u0131n Saloniki \u015f\u0259h\u0259ri) Qocaqas\u0131m m\u0259h\u0259ll\u0259sind\u0259 do\u011fulub. Anas\u0131 Zibeyd\u0259 xan\u0131m\u0131n xat\u0131rlad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259, o\u011flu Mustafa q\u0131\u015f vaxt\u0131, yanvarda d\u00fcnyaya g\u0259lib. Mustafadan savay\u0131 ail\u0259d\u0259 daha be\u015f u\u015faq d\u00fcnyaya g\u0259ls\u0259 d\u0259, onlar ki\u00e7ik ya\u015flar\u0131nda v\u0259fat edibl\u0259r.<\/p>\n<p>Mustafa m\u0259kt\u0259b ya\u015f\u0131na g\u0259l\u0259nd\u0259 anas\u0131 onun dini t\u0259may\u00fcll\u00fc m\u0259kt\u0259bd\u0259 t\u0259hsil almas\u0131n\u0131, atas\u0131 is\u0259 m\u00fcasir t\u0259hsil ver\u0259n ibtidai m\u0259kt\u0259b\u0259 getm\u0259sini ist\u0259yir. Sonuc atas\u0131n\u0131n ist\u0259yi kimi olur v\u0259 Mustafa 1887-ci ild\u0259 Selanikd\u0259ki \u015e\u0259msi \u018ff\u0259ndi ibtidai m\u0259kt\u0259bin\u0259 gedir. 1890-c\u0131 ild\u0259 atas\u0131 v\u0259fat edir. Bir m\u00fcdd\u0259t t\u0259hsild\u0259n k\u0259narda qalan Mustafa h\u0259rb\u00e7i olmaq arzusuna d\u00fc\u015f\u00fcr. 1898-ci ild\u0259 Mustafa Kamal Selanikd\u0259ki m\u0259kt\u0259bi bitirir v\u0259 \u0130stanbul h\u0259rbi m\u0259kt\u0259bin\u0259 daxil olur. 1902-ci ild\u0259 oran\u0131 da leytenant r\u00fctb\u0259si il\u0259 ba\u015fa vurur. Bundan sonra h\u0259rbi t\u0259hsilini 1902-1905-ci ill\u0259rd\u0259 \u0130stanbul H\u0259rbi Akademiyas\u0131nda davam etdirir. 1905-ci ild\u0259 tam h\u0259rbi t\u0259hsilini ba\u015fa vuraraq ilk h\u0259rbi t\u0259yinat\u0131n\u0131 al\u0131r, imperatorlu\u011fun c\u0259nubuna &#8211; Suriyan\u0131n paytaxt\u0131 D\u0259m\u0259\u015fq\u0259 g\u00f6nd\u0259rilir. Burada o, Osmanl\u0131n\u0131n a\u011f\u0131r durumunu yax\u0131ndan d\u0259rk edir.<\/p>\n<p><em><strong>\u201cYa istiqlal, ya \u00f6l\u00fcm!\u201d<\/strong><\/em><\/p>\n<p>1906-c\u0131 ild\u0259 Mustafa Kamal bir ne\u00e7\u0259 h\u0259rb\u00e7i dostu il\u0259 &#8220;V\u0259t\u0259n v\u0259 H\u00fcrriyy\u0259t&#8221; adl\u0131 gizli c\u0259miyy\u0259t t\u0259\u015fkil edir. G\u0259nc v\u0259 ambisiyal\u0131 zabitl\u0259r d\u00f6vl\u0259tin idar\u0259\u00e7iliyini sa\u011flam \u0259saslar \u00fcz\u0259rin\u0259 qaytarmaq bar\u0259d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrl\u0259r. Avropaya h\u0259rbi ezamiyy\u0259t\u0259 g\u00f6nd\u0259ril\u0259n, Fransada h\u0259rbi t\u0259liml\u0259rd\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n Mustafa Kamal Osmanl\u0131 ordusunun r\u0259qibl\u0259rind\u0259n n\u0259 q\u0259d\u0259r geri qald\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir daha d\u0259rk edir. 1912-1913-c\u00fc ill\u0259rin Balkan m\u00fcharib\u0259sind\u0259 Osmanl\u0131n\u0131n a\u011f\u0131r m\u0259\u011flubiyy\u0259ti bu ger\u00e7\u0259yi s\u00fcbut edir. M\u00fcharib\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 Osmanl\u0131 alt\u0131 \u0259sr\u0259 yax\u0131n n\u0259zar\u0259t etdiyi Balkanlar\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Mustafa Kamal\u0131n v\u0259t\u0259ni Rumelini itirir. 1915-ci ilin yaz\u0131nda \u00c7anaqqala d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rinin ilk m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 mayor Mustafa Kamal\u0131n 19-c\u00fc diviziyas\u0131 misilsiz r\u0259\u015fad\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Ona polkovnik r\u00fctb\u0259si verilir. 1916-c\u0131 ild\u0259 \u00c7anaqqala z\u0259f\u0259rinin ard\u0131ndan onu Diyarb\u0259kird\u0259ki ordu komandanl\u0131\u011f\u0131na, Rusiya il\u0259 sava\u015f c\u0259hb\u0259sin\u0259 g\u00f6nd\u0259rirl\u0259r. Mustafa Kamal yolda ik\u0259n ona general &#8211; Pa\u015fa r\u00fctb\u0259sinin verildiyini e\u015fidir. Onun komandanl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda 1916-c\u0131 ilin avqustunda rus ordusunun Diyarb\u0259kir istiqam\u0259tind\u0259 h\u00fccumlar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131n\u0131r, Bitlis v\u0259 Mu\u015f azad edilir. Bu u\u011furdan sonra Mustafa Kamal Pa\u015fa Osmanl\u0131n\u0131n 2-ci ordu (\u015fimal-\u015f\u0259rq istiqam\u0259tind\u0259) komandan\u0131 t\u0259yin edilir. Lakin dig\u0259r c\u0259bh\u0259l\u0259rd\u0259ki m\u0259\u011flubiyy\u0259t Osmanl\u0131n\u0131n d\u00fcnya sava\u015f\u0131ndan qalib \u00e7\u0131xmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcns\u00fcz edir. 1918-ci ilin oktyabr\u0131n 31-d\u0259 Osmanl\u0131 Mudros s\u00fclh\u00fc m\u00fcqavil\u0259sini ba\u011flama\u011fa m\u0259cbur olur. T\u00fcrk qo\u015funlar\u0131 tutduqlar\u0131 bir \u00e7ox \u0259razil\u0259ri, o c\u00fcml\u0259d\u0259n C\u0259nubi Qafqaz\u0131 (Az\u0259rbaycan\u0131) t\u0259rk etm\u0259li olurlar. D\u00f6vl\u0259t faktiki olaraq idar\u0259olunmaz v\u0259ziyy\u0259t\u0259 g\u0259lmi\u015fdi. 1919-cu ilin yaz\u0131nda indiki T\u00fcrkiy\u0259nin b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si i\u015f\u011fal edilmi\u015f, o c\u00fcml\u0259d\u0259n yunan qo\u015funlar\u0131 \u00f6lk\u0259nin c\u0259nub-q\u0259rbini \u0259l\u0259 ke\u00e7irmi\u015fdil\u0259r. \u0130stanbuldak\u0131 Osmanl\u0131 hakimiyy\u0259ti n\u0259 d\u00f6vl\u0259ti xilas etm\u0259k, n\u0259 d\u0259 i\u015f\u011fal\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq iqtidar\u0131nda idi.<\/p>\n<p>General Mustafa Kamal \u0130stanbuldak\u0131 t\u0259slim\u00e7i hakimiyy\u0259tl\u0259 yollar\u0131 ay\u0131r\u0131r. 1919-cu ilin may\u0131n 16-da o, bir qrup silahda\u015f\u0131 il\u0259 &#8220;Band\u0131rma&#8221; adl\u0131 g\u0259mid\u0259 \u0130stanbulu gizlic\u0259 t\u0259rk ed\u0259r\u0259k Samsuna g\u0259lir. Burada may\u0131n 19-da Qurtulu\u015f sava\u015f\u0131n\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 elan edir. \u0130stanbul h\u00f6kum\u0259ti ona mane olma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fsa da, Mustafa Kamal Pa\u015fa ordudak\u0131 v\u0259zif\u0259l\u0259rind\u0259n istefa verdiyini bildirir. H\u0259min il dekabr\u0131n 27-d\u0259 qo\u015funlar\u0131 il\u0259 Ankaraya g\u0259lib \u00e7\u0131xan Mustafa Kamal bu \u015f\u0259h\u0259ri yeni T\u00fcrkiy\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyi u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259nin m\u0259rk\u0259zi elan edir. Mustafa Kamal Pa\u015fa 1920-ci il aprelin 23-d\u0259 Ankarada T\u00fcrkiy\u0259 B\u00f6y\u00fck Mill\u0259t M\u0259clisinin (TBMM) \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lmas\u0131na nail olur. \u00d6lk\u0259d\u0259 faktiki ikihakimiyy\u0259tlik &#8211; bir t\u0259r\u0259fd\u0259 iflas etmi\u015f imperatorluq hakimiyy\u0259ti, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259 is\u0259 xalq\u0131n irad\u0259sini bir yer\u0259 toplayaraq v\u0259t\u0259nin xilas\u0131 u\u011frunda sava\u015fan h\u0259rb\u00e7il\u0259r, Mustafa Kamal Pa\u015fan\u0131n komandanl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl tapan ordu vard\u0131. 1921-ci il avqustun 22-d\u0259 ba\u015flanan v\u0259 sentyabr\u0131n 13-d\u0259 qalibiyy\u0259tl\u0259 ba\u015fa \u00e7atan Sakarya sava\u015f\u0131 T\u00fcrkiy\u0259 ordusunun g\u00fcc\u00fcn\u00fc n\u00fcmayi\u015f etdirir. Sakarya z\u0259f\u0259rind\u0259n sonra TBMM Mustafa Kamala &#8220;Qazi&#8221; ad\u0131 v\u0259 mar\u015fal h\u0259rbi r\u00fctb\u0259si verir. Qurtulu\u015f sava\u015f\u0131n\u0131n zirv\u0259 n\u00f6qt\u0259si is\u0259 1922-ci ilin avqustundak\u0131 &#8220;B\u00f6y\u00fck Taarruz&#8221; (&#8220;B\u00f6y\u00fck H\u00fccum&#8221;) \u0259m\u0259liyyat\u0131 olur. Avqustun 26-da s\u00fcbh tezd\u0259n t\u00fcrk qo\u015funlar\u0131 ba\u015f komandan Qazi Mustafa Kamal Pa\u015fan\u0131n \u0259mri il\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n \u00fcz\u0259rin\u0259 h\u00fccuma ke\u00e7ir. 30 avqustad\u0259k Eski\u015fehir v\u0259 Afyonu n\u0259zar\u0259t\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u0259n t\u00fcrk qo\u015funlar\u0131 ba\u015f komandandan &#8220;Ordular, h\u0259d\u0259finiz Aral\u0131q d\u0259nizidir!&#8221; \u0259mrini al\u0131r. 15 g\u00fcn\u00fcn i\u00e7ind\u0259 t\u00fcrk ordusu 100 kilometr enind\u0259 c\u0259hb\u0259 boyunca 500-600 kilometr ir\u0259lil\u0259mi\u015f, 150 minlik yunan ordusu darmad\u0131\u011f\u0131n edilmi\u015fdi.<\/p>\n<p>30 avqust z\u0259f\u0259ri T\u00fcrkiy\u0259nin tarixind\u0259 v\u0259 Mustafa Kamal\u0131n h\u0259yat\u0131nda yeni bir \u015f\u0259r\u0259fli s\u0259hif\u0259 a\u00e7\u0131r. T\u00fcrk xalq\u0131 yenilm\u0259zliyini s\u00fcbut etmi\u015f, yeni T\u00fcrkiy\u0259 d\u00f6vl\u0259tinin, C\u00fcmhuriyy\u0259tin ilk t\u0259m\u0259l da\u015f\u0131 qoyulmu\u015fdu. Bir il sonra, 1923-c\u00fc ild\u0259 Mustafa Kamal Pa\u015fa s\u0259rh\u0259dl\u0259ri b\u00fct\u00f6v, m\u00fcst\u0259qil T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259tini elan edir. Art\u0131q onun tarix\u0259 Atat\u00fcrk kimi d\u00fc\u015fm\u0259y\u0259 tam haqq\u0131 vard\u0131.<\/p>\n<p><em><strong>Atat\u00fcrk v\u0259 \u201c19 May kodu\u201d<\/strong><\/em><\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259tinin ilk m\u0259h\u0259k da\u015f\u0131n\u0131n at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 1919-cu ild\u0259 Mustafa Kamal 38 ya\u015f\u0131nda idi. B\u00f6y\u00fck \u00f6nd\u0259r \u00f6mr\u00fcn\u00fcn 19 ilini XIX \u0259srd\u0259, 19 ilini XX \u0259srd\u0259 ya\u015fam\u0131\u015fd\u0131. \u0130r\u0259lid\u0259 ona bi\u00e7il\u0259n \u00f6m\u00fcr pay\u0131n\u0131n daha 19 ili vard\u0131. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, Mustafa Kamal Pa\u015fan\u0131n \u00f6m\u00fcr yoluna n\u0259z\u0259r salanda 19 r\u0259q\u0259mini diqq\u0259td\u0259n qa\u00e7\u0131rmaq m\u00fcmk\u00fcn deyil. AB\u015e-\u0131n Portland Universitetinin professoru \u018fziz \u0130nan Atat\u00fcrk\u00fcn h\u0259yat\u0131ndak\u0131 tarix v\u0259 r\u0259q\u0259ml\u0259ri \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u0259r\u0259k, \u201c19 May kodu\u201dnu ortaya \u00e7\u0131xar\u0131b. \u0130nan 19 May 2011-ci ilin Atat\u00fcrk\u00fcn 130-cu do\u011fum g\u00fcn\u00fc oldu\u011funu xat\u0131rladaraq, bu \u201ckodu\u201d da Atat\u00fcrk\u0259 h\u0259diyy\u0259 etdiyini bildirib. O, Atat\u00fcrk\u00fcn r\u0259smi ad g\u00fcn\u00fc q\u0259bul edil\u0259n 19 May 1881, son do\u011fum g\u00fcn\u00fc 19 May 1938 v\u0259 \u00f6l\u00fcm g\u00fcn\u00fc olan 10 noyabr 1938 tarixl\u0259rinin ham\u0131s\u0131n\u0131n c\u00fcm\u0259 ax\u015fam\u0131na d\u00fc\u015fm\u0259sin\u0259 diqq\u0259t yetirib. Bundan \u0259lav\u0259, Mustafa Kamal Atat\u00fcrk\u00fcn ad\u0131 da 19 h\u0259rfd\u0259n ibar\u0259tdir. O, 19-cu \u0259srin bitm\u0259sin\u0259 19 il qalm\u0131\u015f d\u00fcnyaya g\u0259lib. 19 May 1919-da Samsuna ayaq basaraq, \u201cQurtulu\u015f Sava\u015f\u0131\u201dn\u0131 ba\u015flad\u0131b. 1881, 1919 v\u0259 1938-ci ill\u0259rin ham\u0131s\u0131 19 r\u0259q\u0259mi il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Y\u0259ni, 1881 = 19 x 99, 1919 = 19 x 101 v\u0259 1938 = 19 x 102. Bundan ba\u015fqa, Atat\u00fcrk\u00fcn anadan olmas\u0131n\u0131n 130-cu ild\u00f6n\u00fcm\u00fc 19.05.2011 tarixin\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. Bu r\u0259q\u0259ml\u0259rin d\u0259 c\u0259mi (1+9+0+5+2+0+1+1) 19 edir. H\u0259m\u00e7inin 2011-in t\u0259rsi olan 1102 d\u0259 19-a b\u00f6l\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n<p>Mustafa Kamal\u0131n \u015f\u0259xsi h\u0259yat\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 da bir ne\u00e7\u0259 maraql\u0131 faktlar\u0131 qeyd etm\u0259k yerin d\u00fc\u015f\u0259r: Mustafa Kamal Atat\u00fcrk\u00fcn \u00e7ox f\u0259rqli z\u00f6vq\u00fc v\u0259 s\u00fcfr\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259ti olub. S\u0259h\u0259r yem\u0259yini sevm\u0259y\u0259n Atat\u00fcrk ax\u015fam yem\u0259yi \u00fc\u00e7\u00fcn yuxudan gec oyanard\u0131. T\u00fcrk q\u0259hv\u0259si v\u0259 siqareti normadan art\u0131q istifad\u0259 ed\u0259r, ax\u015fam yem\u0259yi zaman\u0131 s\u00fcfr\u0259sind\u0259 10 n\u0259f\u0259rd\u0259n az qonaq olmas\u0131n\u0131 sevm\u0259zdi. O inan\u0131rd\u0131 ki, insanlar\u0131 tan\u0131ma\u011f\u0131n \u0259n yax\u015f\u0131 yolu onlar il\u0259 bir s\u00fcfr\u0259y\u0259 \u0259yl\u0259\u015fm\u0259kdir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 s\u0131namaq ist\u0259diyi bir \u015f\u0259xsi s\u00fcfr\u0259d\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131nda, t\u0259rifl\u0259m\u0259k ist\u0259diyi \u015f\u0259xsi is\u0259 yan\u0131nda \u0259yl\u0259\u015fdir\u0259rdi.<\/p>\n<p>Atat\u00fcrk\u00fcn t\u0259mizlik v\u0259 simmetriya il\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u0259rt qaydalar\u0131 m\u00f6vcud idi. Dolmabax\u00e7a saray\u0131nda tez-tez tarixi portretl\u0259ri, evind\u0259, qonaq getdiyi yerl\u0259rd\u0259 bel\u0259 \u0259yri duran \u0259\u015fyalar\u0131 d\u00fcz\u0259ldirdi. Onun bu davran\u0131\u015f\u0131 \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonuna q\u0259d\u0259r davam edib. O, qonaq g\u0259l\u0259n \u0259cn\u0259bi d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131, r\u0259smil\u0259r v\u0259 onlar\u0131n \u00f6lk\u0259l\u0259ri, m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259ri haqq\u0131nda \u00f6nc\u0259d\u0259n m\u0259lumat toplayarm\u0131\u015f. Qeyd olunur ki, \u0259fqan kral\u0131n\u0131n T\u00fcrkiy\u0259 s\u0259f\u0259ri \u00f6nc\u0259sind\u0259 Atat\u00fcrk bir ay \u018ffqan\u0131stan\u0131n tarixi, co\u011frafi m\u00f6vqeyi, m\u0259d\u0259niyy\u0259ti haqq\u0131nda x\u00fcsusi d\u0259rs al\u0131b. H\u0259m\u00e7inin 1937-ci ild\u0259 ziyaf\u0259t zaman\u0131 T\u00fcrkiy\u0259d\u0131 s\u0259f\u0259rd\u0259 olan Yaponiya v\u0259li\u0259hdi Takamatsunu yapon mifologiyas\u0131 v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131 haqq\u0131nda s\u00f6hb\u0259ti il\u0259 \u00e7ox heyr\u0259tl\u0259ndirib.<\/p>\n<p>\u0130ngilt\u0259r\u0259 kral\u0131 Eduard\u0131n T\u00fcrkiy\u0259 s\u0259f\u0259ri zaman\u0131 Atat\u00fcrk\u00fcn onun \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 verdiyi ziyaf\u0259td\u0259 b\u00fct\u00fcn xidm\u0259t\u00e7il\u0259r t\u00fcrkl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t olub. Ziyaf\u0259t \u0259snas\u0131nda servis g\u00f6st\u0259r\u0259n t\u00fcrk ofisiant m\u00fcvazin\u0259tini itir\u0259r\u0259k y\u0131x\u0131l\u0131r. Atat\u00fcrk \u00fcz\u00fcn\u00fc krala tutaraq, \u201cM\u0259n xalq\u0131ma h\u0259r \u015feyi \u00f6yr\u0259tdim, ancaq ba\u015fqalar\u0131na xidm\u0259t etm\u0259yi \u00f6yr\u0259d\u0259 bilm\u0259dim\u201d &#8211; deyir. Atat\u00fcrk il\u0259 ba\u011fl\u0131 bilinm\u0259y\u0259n bir m\u0259lumat da onun \u00f6z \u0259li il\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 \u201cH\u0259nd\u0259s\u0259\u201d kitab\u0131n\u0131n bu g\u00fcn d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 t\u0259dris edilm\u0259sidir. 44 s\u0259hif\u0259d\u0259n ibar\u0259t olan bu kitabda elmi terminl\u0259r sad\u0259l\u0259\u015fdirilib, t\u0259drisin t\u00fcrk dilind\u0259 apar\u0131lmas\u0131 vur\u011fulan\u0131b.<\/p>\n<p>Atat\u00fcrk\u00fcn heyvanlara qar\u015f\u0131 x\u00fcsusi sevgisi olub. Yalovaya getdiyi bir g\u00fcn q\u0259ssabdan 50 lir\u0259y\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 v\u0259 sonradan Foks adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 itini \u00e7ox sev\u0259rmi\u015f. Foks \u00f6ld\u00fckd\u0259 Atat\u00fcrkd\u0259n x\u0259b\u0259rsiz onun d\u0259risi soyularaq maket formas\u0131nda haz\u0131rlanaraq Atat\u00fcrk\u0259 t\u0259qdim edilib. Atat\u00fcrk balaca dostunu bu halda g\u00f6r\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259yini bildir\u0259r\u0259k basd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 ist\u0259yib. Lakin onun bu arzusu yerin\u0259 yetirilm\u0259mi\u015f v\u0259 bu g\u00fcn d\u0259 \u0130stiqlaliyy\u0259t muzeyind\u0259 s\u0259rgil\u0259nir.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, Mustafa Kamal Ata\u00fcrk 10 noyabr 1938-ci ild\u0259 \u0130stanbulda, Dolmabax\u00e7a saray\u0131nda v\u0259fat edib. M\u0259zar\u0131 Ankarada, An\u0131tq\u0259bird\u0259 yerl\u0259\u015fir.<\/p>\n<p><strong>Sevinc Azadi, \u201c\u0130ki sahil\u201d<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>May\u0131n 16-19-da Mustafa Kamal Atat\u00fcrk\u00fcn \u0130stanbul-Samsun s\u0259f\u0259ri qurtulu\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn at\u0131lan ilk add\u0131m\u0131n simvolu kimi q\u0259bul olunur T\u00fcrkiy\u0259 tarixinin \u00f6n\u0259mli g\u00fcn\u00fc hesab edil\u0259n 19 May &#8211; Atat\u00fcrk\u00fc anma, g\u0259nclik v\u0259 idman bayram\u0131 kimi qeyd edilir. T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259tinin dig\u0259r tarixi g\u00fcnl\u0259ri kimi, bu g\u00fcn d\u0259 b\u00f6y\u00fck \u00f6nd\u0259r Atat\u00fcrkl\u0259, onun t\u00fcrk mill\u0259ti qar\u015f\u0131s\u0131nda misilsiz xidm\u0259tl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Eyni zamanda, bu g\u00fcn\u00fcn \u0259lahidd\u0259 \u00f6z\u0259lliyi d\u0259 var. 19 may h\u0259m d\u0259 Atat\u00fcrk\u00fcn do\u011fum g\u00fcn\u00fc kimi qeyd olunur. Tale el\u0259 g\u0259tirib ki, T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259tinin qurucusu, d\u00fcnyan\u0131n \u0259n g\u00f6rk\u0259mli s\u0259rk\u0259rd\u0259 v\u0259 d\u00f6vl\u0259t xadiml\u0259ri s\u0131ras\u0131nda yer alm\u0131\u015f Atat\u00fcrk\u00fcn&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":806710,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/d2b15c75174740207649692624110253664.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/d2b15c75174740207649692624110253664.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/d2b15c75174740207649692624110253664.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/d2b15c75174740207649692624110253664-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/d2b15c75174740207649692624110253664-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/d2b15c75174740207649692624110253664-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/d2b15c75174740207649692624110253664.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/d2b15c75174740207649692624110253664.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/d2b15c75174740207649692624110253664-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/d2b15c75174740207649692624110253664.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"May\u0131n 16-19-da Mustafa Kamal Atat\u00fcrk\u00fcn \u0130stanbul-Samsun s\u0259f\u0259ri qurtulu\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn at\u0131lan ilk add\u0131m\u0131n simvolu kimi q\u0259bul olunur T\u00fcrkiy\u0259 tarixinin \u00f6n\u0259mli g\u00fcn\u00fc hesab edil\u0259n 19 May &#8211; Atat\u00fcrk\u00fc anma, g\u0259nclik v\u0259 idman bayram\u0131 kimi qeyd edilir. T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259tinin dig\u0259r tarixi g\u00fcnl\u0259ri kimi, bu g\u00fcn d\u0259 b\u00f6y\u00fck \u00f6nd\u0259r Atat\u00fcrkl\u0259, onun t\u00fcrk mill\u0259ti qar\u015f\u0131s\u0131nda misilsiz xidm\u0259tl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Eyni&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/806709"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=806709"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/806709\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":806711,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/806709\/revisions\/806711"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/806710"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=806709"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=806709"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=806709"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}