{"id":807148,"date":"2025-05-20T14:57:06","date_gmt":"2025-05-20T10:57:06","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=807148"},"modified":"2025-05-20T14:57:06","modified_gmt":"2025-05-20T10:57:06","slug":"itsda-qluten%c9%99-qarsi-h%c9%99ssasligin-muayin%c9%99-v%c9%99-stasionar-mualic%c9%99si-icbari-tibbi-sigorta-il%c9%99-qarsilanir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=807148","title":{"rendered":"\u0130TSDA: Ql\u00fcten\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259ssasl\u0131\u011f\u0131n m\u00fcayin\u0259 v\u0259 stasionar m\u00fcalic\u0259si icbari tibbi s\u0131\u011forta il\u0259 qar\u015f\u0131lan\u0131r"},"content":{"rendered":"<p>Seliakiya (\u00e7\u00f6lyak) bu\u011fda, arpa, \u00e7ovdar kimi d\u0259nli bitkil\u0259rd\u0259 olan ql\u00fcten adl\u0131 proteini par\u00e7alayan fermentl\u0259rin \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar nazik ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n genetik x\u0259st\u0259liyidir. H\u0259min d\u0259nli bitkil\u0259rd\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f qidalar\u0131n q\u0259bulu nazik ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n iltihab\u0131na v\u0259 z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Bu x\u0259st\u0259liyi olan insanlar\u0131n orqanizmi ql\u00fcteni q\u0259bul ed\u0259 bilmir. U\u015faqlarda seliakiya x\u0259st\u0259liyi ad\u0259t\u0259n erk\u0259n ya\u015fda t\u0259rkibind\u0259 ql\u00fcten olan s\u00fcni qidalara ke\u00e7m\u0259 zaman\u0131 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lir. \u018fg\u0259r x\u0259st\u0259liyin diaqnozu vaxt\u0131nda qoyulmazsa, u\u015faqlarda inki\u015faf geriliyi, boy v\u0259 \u00e7\u0259ki art\u0131m\u0131n\u0131n, cinsi yetkinliyin l\u0259ngim\u0259si, osteoporoz, h\u0259zm sistemi probleml\u0259ri, qad\u0131nlarda hormonal disbalans, vitamin v\u0259 minerallar\u0131n \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131, anemiya yarana bil\u0259r.<\/p>\n<p>\u0130cbari Tibbi S\u0131\u011forta \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Agentliyinin (\u0130TSDA) m\u0259tbuat xidm\u0259tind\u0259n\u00a0<a class=\"azertac-link\" href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>-a veril\u0259n m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, x\u0259st\u0259liyin m\u00fcayin\u0259si v\u0259 a\u011f\u0131rla\u015fma zaman\u0131 stasionar terapevtik m\u00fcalic\u0259 icbari tibbi s\u0131\u011forta il\u0259 qar\u015f\u0131lan\u0131r. X\u0259st\u0259liyin diaqnostika v\u0259 m\u00fcalic\u0259si pediatr-terapevt v\u0259 qastroenteroloq t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131l\u0131r. \u0130xtisasl\u0131 h\u0259kimin m\u00fcayin\u0259si, h\u0259min x\u0259st\u0259liyin \u0259sas m\u00fcayin\u0259 \u00fcsulu olan seliakiya paneli v\u0259 dig\u0259r laborator analizl\u0259r, endoskopiya, biopsiya m\u00fcayin\u0259l\u0259ri v\u0259 b\u0259zi genetik m\u00fcayin\u0259l\u0259r icbari tibbi s\u0131\u011fortan\u0131n Xidm\u0259tl\u0259r Z\u0259rfin\u0259 daxildir. M\u00fcayin\u0259d\u0259n \u0259vv\u0259l ql\u00fctenli qidalar\u0131n p\u0259hrizd\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 d\u00fczg\u00fcn n\u0259tic\u0259l\u0259rin \u0259ld\u0259 edilm\u0259sin\u0259 mane ola bil\u0259r. Buna g\u00f6r\u0259 m\u00fcayin\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ql\u00fcten istifad\u0259si davam etdirilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>\u0130cbari tibbi s\u0131\u011forta il\u0259 h\u0259min tibbi xidm\u0259tl\u0259r tibbi g\u00f6st\u0259ri\u015f v\u0259 h\u0259kim t\u0259yinat\u0131 \u0259sas\u0131nda Tibbi \u018frazi B\u00f6lm\u0259l\u0259rini \u0130dar\u0259etm\u0259 Birliyinin tabeliyind\u0259ki d\u00f6vl\u0259t tibb m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 v\u0259 S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin m\u00fcvafiq elmi-t\u0259dqiqat institutlar\u0131nda icra olunur.<\/p>\n<p>M\u0259lumat \u00fc\u00e7\u00fcn bildir\u0259k ki, seliakiyaya ist\u0259nil\u0259n ya\u015fda rast g\u0259linir. \u018fsas\u0259n, xroniki ishal v\u0259 ya q\u0259bizlik, \u00fcr\u0259k bulanma v\u0259 qusma, qar\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131 v\u0259 \u015fi\u015fkinlik, d\u0259mir \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131, yor\u011funluq, s\u00fcm\u00fck v\u0259 oynaq a\u011fr\u0131lar\u0131, d\u0259ri probleml\u0259ri, u\u015faqlarda \u00e7\u0259ki v\u0259 boy art\u0131m\u0131nda geril\u0259m\u0259, yuxu poz\u011funlu\u011fu, \u00e7\u0259ki itkisi, qad\u0131nlarda menstrual d\u00f6vr\u00fcn pozulmas\u0131, sonsuzluq v\u0259 hamil\u0259likd\u0259 d\u00fc\u015f\u00fck kimi simptomlarla m\u00fc\u015fahid\u0259 oluna bil\u0259r.<\/p>\n<p>H\u0259min x\u0259st\u0259liyi olanlar bu\u011fda, \u00e7ovdar, arpa kimi d\u0259nli bitkil\u0259rd\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f \u00e7\u00f6r\u0259k, makaron, \u015firniyyat kimi ql\u00fctenli qidalar\u0131 tamamil\u0259 rasiondan \u00e7\u0131xarmal\u0131, h\u0259kimin t\u0259yin etdiyi p\u0259hriz\u0259 riay\u0259t etm\u0259li, q\u0259bul etdikl\u0259ri d\u0259rman v\u0259 qida \u0259lav\u0259l\u0259rinin t\u0259rkibind\u0259 ql\u00fcten olub-olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 yoxlamal\u0131d\u0131rlar. Bununla x\u0259st\u0259liyin simptomlar\u0131 azal\u0131r v\u0259 ba\u011f\u0131rsaq z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131n\u0131r.<\/p>\n<p>X\u0259st\u0259lik bar\u0259d\u0259 \u0259halinin m\u0259lumatl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 erk\u0259n diaqnostika v\u0259 m\u00fcalic\u0259nin vaxt\u0131nda t\u0259yin edilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Seliakiya (\u00e7\u00f6lyak) bu\u011fda, arpa, \u00e7ovdar kimi d\u0259nli bitkil\u0259rd\u0259 olan ql\u00fcten adl\u0131 proteini par\u00e7alayan fermentl\u0259rin \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar nazik ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n genetik x\u0259st\u0259liyidir. H\u0259min d\u0259nli bitkil\u0259rd\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f qidalar\u0131n q\u0259bulu nazik ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n iltihab\u0131na v\u0259 z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Bu x\u0259st\u0259liyi olan insanlar\u0131n orqanizmi ql\u00fcteni q\u0259bul ed\u0259 bilmir. U\u015faqlarda seliakiya x\u0259st\u0259liyi ad\u0259t\u0259n erk\u0259n ya\u015fda t\u0259rkibind\u0259 ql\u00fcten olan s\u00fcni qidalara ke\u00e7m\u0259 zaman\u0131 \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lir. \u018fg\u0259r x\u0259st\u0259liyin diaqnozu vaxt\u0131nda qoyulmazsa, u\u015faqlarda inki\u015faf geriliyi, boy v\u0259 \u00e7\u0259ki art\u0131m\u0131n\u0131n, cinsi yetkinliyin l\u0259ngim\u0259si, osteoporoz, h\u0259zm sistemi probleml\u0259ri, qad\u0131nlarda hormonal disbalans, vitamin v\u0259 minerallar\u0131n \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131, anemiya yarana bil\u0259r. \u0130cbari Tibbi S\u0131\u011forta&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":807149,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/1747726828535742713_1200x630.png",922,630,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/1747726828535742713_1200x630.png",922,630,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/1747726828535742713_1200x630.png",922,630,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/1747726828535742713_1200x630-500x280.png",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/1747726828535742713_1200x630-534x365.png",534,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/1747726828535742713_1200x630-840x574.png",640,437,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/1747726828535742713_1200x630.png",922,630,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/1747726828535742713_1200x630.png",922,630,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/1747726828535742713_1200x630-240x172.png",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/1747726828535742713_1200x630-922x620.png",922,620,true]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Seliakiya (\u00e7\u00f6lyak) bu\u011fda, arpa, \u00e7ovdar kimi d\u0259nli bitkil\u0259rd\u0259 olan ql\u00fcten adl\u0131 proteini par\u00e7alayan fermentl\u0259rin \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar nazik ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n genetik x\u0259st\u0259liyidir. H\u0259min d\u0259nli bitkil\u0259rd\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f qidalar\u0131n q\u0259bulu nazik ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n iltihab\u0131na v\u0259 z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Bu x\u0259st\u0259liyi olan insanlar\u0131n orqanizmi ql\u00fcteni q\u0259bul ed\u0259 bilmir. U\u015faqlarda seliakiya x\u0259st\u0259liyi ad\u0259t\u0259n erk\u0259n ya\u015fda t\u0259rkibind\u0259 ql\u00fcten olan s\u00fcni qidalara ke\u00e7m\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/807148"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=807148"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/807148\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":807150,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/807148\/revisions\/807150"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/807149"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=807148"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=807148"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=807148"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}