{"id":807482,"date":"2025-05-22T09:19:29","date_gmt":"2025-05-22T05:19:29","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=807482"},"modified":"2025-05-22T09:19:29","modified_gmt":"2025-05-22T05:19:29","slug":"sos-yeniyetm%c9%99-v%c9%99-g%c9%99ncl%c9%99r-arasinda-yeni-t%c9%99hluk%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=807482","title":{"rendered":"SOS: Yeniyetm\u0259 v\u0259 g\u0259ncl\u0259r aras\u0131nda yeni t\u0259hl\u00fck\u0259"},"content":{"rendered":"<h3><strong>Sosioloqdan x\u0259b\u0259rdarl\u0131q: \u201cVaxt\u0131nda add\u0131mlar at\u0131b konkret q\u0259rarlar verm\u0259k laz\u0131md\u0131r, \u0259ks halda&#8230;\u201d<\/strong><\/h3>\n<p><strong>Az\u0259rbaycanda onlayn m\u0259rc v\u0259 ya qumar oyunlar\u0131 getdikc\u0259 daha geni\u015f yay\u0131lmaqdad\u0131r. Bu da yeniyetm\u0259l\u0259rin t\u0259sir alt\u0131na d\u00fc\u015fm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. T\u0259dric\u0259n bu as\u0131l\u0131l\u0131q ail\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259, t\u0259hsil g\u00f6st\u0259ricil\u0259rin\u0259 v\u0259 psixoloji sa\u011flaml\u0131\u011fa ciddi \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, m\u0259rc oyunlar\u0131 \u0259slind\u0259 qumar oyunlar\u0131 alt ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilir v\u0259 bu f\u0259aliyy\u0259t formas\u0131 \u0259ks\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259nziml\u0259n\u0259n v\u0259 ya qada\u011fan edil\u0259n sah\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. Qumar oyunlar\u0131 iqtisadi, psixoloji v\u0259 sosial c\u0259h\u0259td\u0259n bir s\u0131ra m\u0259nfi n\u0259tic\u0259l\u0259r do\u011furdu\u011funa g\u00f6r\u0259, bir \u00e7ox d\u00f6vl\u0259tl\u0259r bu sah\u0259y\u0259 n\u0259zar\u0259ti g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcxt\u0259lif qanunverici t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fdir. Bu oyunlar\u0131n x\u00fcsusil\u0259 g\u0259ncl\u0259r aras\u0131nda yay\u0131lmas\u0131 is\u0259 v\u0259ziyy\u0259ti daha da t\u0259hl\u00fck\u0259li edir.<\/p>\n<p><em>\u018fks\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycanda, 18 ya\u015fdan ki\u00e7ik \u015f\u0259xsl\u0259rin qumar oyunlar\u0131nda i\u015ftirak etm\u0259si qanunla qada\u011fand\u0131r. Lakin texnologiyan\u0131n s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131 v\u0259 internetin \u0259l\u00e7atanl\u0131\u011f\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 onlayn m\u0259rc v\u0259 qumar oyunlar\u0131na \u00e7\u0131x\u0131\u015f daha da asanla\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. Mobil t\u0259tbiql\u0259r, reklam platformalar\u0131 v\u0259 sosial media \u00fcz\u0259rind\u0259n yay\u0131lan \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar g\u0259ncl\u0259ri bu oyunlara c\u0259lb edir. X\u00fcsusil\u0259 d\u0259 otaqlar\u0131n m\u0259xfiliyi, n\u0259zar\u0259tsiz \u00f6d\u0259ni\u015f sisteml\u0259ri v\u0259 ya\u015f senzuras\u0131n\u0131n effektiv t\u0259tbiq olunmamas\u0131 bu probleml\u0259ri d\u0259rinl\u0259\u015fdirir.<\/em><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda da son ill\u0259rd\u0259 sosial mediada m\u0259rc oyunlar\u0131n\u0131n reklam\u0131, saxta \u201cqazanc hekay\u0259l\u0259ri\u201d v\u0259 t\u0259siredici vizual g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259rl\u0259 b\u0259z\u0259dilmi\u015f payla\u015fmalar g\u0259ncl\u0259rin bu oyunlara mara\u011f\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r. \u00c7ox vaxt i\u015fsiz v\u0259 ya maddi \u00e7\u0259tinlikl\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259n insanlar asan qazanc \u00fcmidi il\u0259 bu oyunlara qo\u015fulur, lakin n\u0259tic\u0259d\u0259 daha d\u0259rin borclanma, ail\u0259daxili g\u0259rginlik v\u0259 psixoloji sars\u0131nt\u0131 il\u0259 \u00fczl\u0259\u015firl\u0259r.<\/p>\n<p>Bel\u0259 \u015f\u0259raitd\u0259 h\u0259m valideynl\u0259rin, h\u0259m m\u0259kt\u0259bl\u0259rin, h\u0259m d\u0259 h\u00fcquq-m\u00fchafiz\u0259 orqanlar\u0131n\u0131n rolu b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. Maarifl\u0259ndirm\u0259 t\u0259dbirl\u0259rinin art\u0131r\u0131lmas\u0131, onlayn m\u0259zmunlar\u0131n daha ciddi \u015f\u0259kild\u0259 n\u0259zar\u0259t\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si, ya\u015f senzuras\u0131n\u0131n effektiv t\u0259tbiqi v\u0259 sosial d\u0259st\u0259k proqramlar\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si bu problemin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaqda m\u00fch\u00fcm rol oynaya bil\u0259r. \u018fks halda, onlayn m\u0259rc oyunlar\u0131 yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 yeni bir sosial f\u0259lak\u0259t\u0259 \u00e7evril\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, profilaktik t\u0259dbirl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259si \u00e7ox vacibdir. Yeniyetm\u0259l\u0259ri qumar v\u0259 m\u0259rc oyunlar\u0131 kimi riskli davran\u0131\u015flardan qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6r\u00fcl\u0259 bil\u0259c\u0259k t\u0259dbirl\u0259r\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar daxildir: ail\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 pedaqoqlara veril\u0259c\u0259k maarifl\u0259ndirm\u0259, h\u0259m\u00e7inin r\u0259q\u0259msal savadl\u0131l\u0131q t\u0259limi vacibdir.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/i.ytimg.com\/vi\/dguCU8tkyF0\/hq720.jpg?sqp=-oaymwEhCK4FEIIDSFryq4qpAxMIARUAAAAAGAElAADIQj0AgKJD&amp;rs=AOn4CLC9O7tmWG28OluyT8l8oYI3gyjYIw\" alt=\"Ekspert El\u00e7in \u018ff\u0259ndi t\u0259hsill\u0259 ba\u011fl\u0131 suallara ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirib - ARB24 (N\u0259  ba\u015f verir?)\" \/><\/p>\n<p><strong>El\u00e7in \u018ff\u0259ndi<\/strong><\/p>\n<p><strong>Sosioloq El\u00e7in \u018ff\u0259ndi m\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da dan\u0131\u015f\u0131b:<\/strong>\u00a0\u201cHaz\u0131rda \u00f6lk\u0259d\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r m\u0259rc oyunlar\u0131 var. Bu, t\u0259kc\u0259 internet resurslar\u0131 il\u0259 m\u0259hdudla\u015fm\u0131r &#8211; \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 rayonlarda \u0259yani \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259 lotereya v\u0259 m\u0259rc oyunlar\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkil edildiyini m\u00fc\u015fahid\u0259 edirik. \u0130\u015ftirak\u00e7\u0131 auditoriyas\u0131na n\u0259z\u0259r salsaq, burada h\u0259m azya\u015fl\u0131lar\u0131n, h\u0259m d\u0259 daha yuxar\u0131 ya\u015f t\u0259b\u0259q\u0259sinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Amma \u0259lb\u0259tt\u0259, dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 &#8211; m\u0259s\u0259l\u0259n, qarda\u015f T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 &#8211; v\u0259ziyy\u0259t f\u0259rqlidir. Orada 18 ya\u015fdan a\u015fa\u011f\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259rin bu c\u00fcr oyunlara qo\u015fulmas\u0131na ciddi qada\u011falar var. Avropan\u0131n bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 ya\u015f qrupuna daxil olan \u015f\u0259xsl\u0259rin valideyn n\u0259zar\u0259ti olmadan bu tip platformalara \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131na imkan verilmir.<\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259mizd\u0259 is\u0259 t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, x\u00fcsusil\u0259 m\u0259kt\u0259bli ya\u015f\u0131nda olan u\u015faqlar h\u0259m onlayn, h\u0259m d\u0259 \u0259yani \u015f\u0259kild\u0259 bu oyunlar\u0131n t\u0259siri alt\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcrl\u0259r. Bu is\u0259 ail\u0259d\u0259 g\u0259rginlik yarad\u0131r, u\u015faqlar\u0131n psixologiyas\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir edir. \u018fn az\u0131 uduzduqda psixoloji sars\u0131nt\u0131 ke\u00e7irirl\u0259r, b\u0259z\u0259n is\u0259 bu proses as\u0131l\u0131l\u0131q m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 ke\u00e7ir. Bel\u0259 hallarda art\u0131q ail\u0259 m\u00fclkiyy\u0259tin\u0259 q\u0259sd edilir, u\u015faqlar evd\u0259n \u0259\u015fyalar\u0131 \u00e7\u0131xar\u0131b satma\u011fa, b\u0259z\u0259n is\u0259 o\u011furluq etm\u0259y\u0259 c\u0259hd g\u00f6st\u0259rirl\u0259r &#8211; t\u0259kc\u0259 h\u0259min maraqlar\u0131n\u0131 davam etdirm\u0259k namin\u0259.<\/p>\n<p><strong>Bu t\u0259hl\u00fck\u0259nin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, qanunvericilikd\u0259 bu sah\u0259y\u0259 dair mexanizml\u0259r yenid\u0259n i\u015fl\u0259nm\u0259li v\u0259 daha s\u0259rt qaydalar t\u0259tbiq olunmal\u0131d\u0131r. X\u00fcsusil\u0259 bu i\u015fl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan, y\u0259ni sat\u0131\u015f h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r, t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131lar daha ciddi m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131mal\u0131d\u0131rlar. Onlar a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 bilm\u0259lidirl\u0259r ki, m\u0259kt\u0259blil\u0259r\u0259 v\u0259 yeniyetm\u0259l\u0259r\u0259 bu tip m\u0259rc m\u0259hsullar\u0131n\u0131n t\u0259qdim olunmas\u0131 yolverilm\u0259zdir.<\/strong><\/p>\n<p>Eyni zamanda bel\u0259 hallara yol ver\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rl\u0259 v\u0259 ya onlar\u0131n valideynl\u0259ri il\u0259 h\u00fcquq-m\u00fchafiz\u0259 orqanlar\u0131n\u0131n m\u00fcvafiq profilaktik s\u00f6hb\u0259tl\u0259r aparmas\u0131 da vacibdir. T\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 m\u0259kt\u0259b direktorlar\u0131, sinif r\u0259hb\u0259rl\u0259ri v\u0259 valideynl\u0259r bu m\u00f6vzuda f\u0259al olmal\u0131d\u0131rlar. \u015eagirdl\u0259r\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 maarifl\u0259ndirici \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar edilm\u0259lidir. T\u0259bli\u011fat apar\u0131lmal\u0131d\u0131r ki, bu c\u00fcr oyunlara alud\u0259\u00e7ilik onlar\u0131 hans\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259li n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 apara bil\u0259r. \u018fks halda, bu as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n f\u0259sadlar\u0131 geni\u015fl\u0259n\u0259c\u0259k &#8211; bu is\u0259 n\u0259 az, n\u0259 \u00e7ox, g\u0259ncl\u0259rin ya maddi iflas\u0131na, ya da ictimai konfliktl\u0259r\u0259, h\u0259tta qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 zorak\u0131l\u0131qlara q\u0259d\u0259r apar\u0131b \u00e7\u0131xara bil\u0259r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 bu istiqam\u0259td\u0259 vaxt\u0131nda add\u0131mlar atmaq, konkret q\u0259rarlar verm\u0259k z\u0259ruridir&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sosioloqdan x\u0259b\u0259rdarl\u0131q: \u201cVaxt\u0131nda add\u0131mlar at\u0131b konkret q\u0259rarlar verm\u0259k laz\u0131md\u0131r, \u0259ks halda&#8230;\u201d Az\u0259rbaycanda onlayn m\u0259rc v\u0259 ya qumar oyunlar\u0131 getdikc\u0259 daha geni\u015f yay\u0131lmaqdad\u0131r. Bu da yeniyetm\u0259l\u0259rin t\u0259sir alt\u0131na d\u00fc\u015fm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. T\u0259dric\u0259n bu as\u0131l\u0131l\u0131q ail\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259, t\u0259hsil g\u00f6st\u0259ricil\u0259rin\u0259 v\u0259 psixoloji sa\u011flaml\u0131\u011fa ciddi \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r. Qeyd ed\u0259k ki, m\u0259rc oyunlar\u0131 \u0259slind\u0259 qumar oyunlar\u0131 alt ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilir v\u0259 bu f\u0259aliyy\u0259t formas\u0131 \u0259ks\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259nziml\u0259n\u0259n v\u0259 ya qada\u011fan edil\u0259n sah\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. Qumar oyunlar\u0131 iqtisadi, psixoloji v\u0259 sosial c\u0259h\u0259td\u0259n bir s\u0131ra m\u0259nfi n\u0259tic\u0259l\u0259r do\u011furdu\u011funa g\u00f6r\u0259, bir \u00e7ox d\u00f6vl\u0259tl\u0259r&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":807483,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/fcfe017ff792c7c24c22c84ac472e013.jpg",850,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/fcfe017ff792c7c24c22c84ac472e013.jpg",850,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/fcfe017ff792c7c24c22c84ac472e013.jpg",850,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/fcfe017ff792c7c24c22c84ac472e013-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/fcfe017ff792c7c24c22c84ac472e013-621x365.jpg",621,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/fcfe017ff792c7c24c22c84ac472e013-840x494.jpg",640,376,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/fcfe017ff792c7c24c22c84ac472e013.jpg",850,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/fcfe017ff792c7c24c22c84ac472e013.jpg",850,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/fcfe017ff792c7c24c22c84ac472e013-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/fcfe017ff792c7c24c22c84ac472e013.jpg",850,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Sosioloqdan x\u0259b\u0259rdarl\u0131q: \u201cVaxt\u0131nda add\u0131mlar at\u0131b konkret q\u0259rarlar verm\u0259k laz\u0131md\u0131r, \u0259ks halda&#8230;\u201d Az\u0259rbaycanda onlayn m\u0259rc v\u0259 ya qumar oyunlar\u0131 getdikc\u0259 daha geni\u015f yay\u0131lmaqdad\u0131r. Bu da yeniyetm\u0259l\u0259rin t\u0259sir alt\u0131na d\u00fc\u015fm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. T\u0259dric\u0259n bu as\u0131l\u0131l\u0131q ail\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259, t\u0259hsil g\u00f6st\u0259ricil\u0259rin\u0259 v\u0259 psixoloji sa\u011flaml\u0131\u011fa ciddi \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r. Qeyd ed\u0259k ki, m\u0259rc oyunlar\u0131 \u0259slind\u0259 qumar oyunlar\u0131 alt&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/807482"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=807482"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/807482\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":807484,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/807482\/revisions\/807484"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/807483"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=807482"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=807482"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=807482"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}