{"id":807619,"date":"2025-05-22T12:29:45","date_gmt":"2025-05-22T08:29:45","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=807619"},"modified":"2025-05-22T12:29:45","modified_gmt":"2025-05-22T08:29:45","slug":"%c9%99m%c9%99k-miqrasiyasinin-ail%c9%99-strukturlarina-sosial-t%c9%99siri-arasdirma","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=807619","title":{"rendered":"\u018fm\u0259k miqrasiyas\u0131n\u0131n ail\u0259 strukturlar\u0131na sosial t\u0259siri \u2013 ARA\u015eDIRMA"},"content":{"rendered":"<p>\u018fm\u0259k miqrasiyas\u0131 insanlar\u0131n daha yax\u015f\u0131 iqtisadi imkanlar axtarmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 ya regionlara k\u00f6\u00e7m\u0259sidir. Bu hal son onillikl\u0259rd\u0259 h\u0259m inki\u015faf etmi\u015f, h\u0259m d\u0259 inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 geni\u015f yay\u0131l\u0131b. Proses yaln\u0131z iqtisadi sah\u0259d\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 sosial m\u00fcst\u0259vid\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n ail\u0259 strukturlar\u0131nda v\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 m\u00fch\u00fcm d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Az\u0259rbaycan da bu qlobal tendensiyadan k\u0259narda qalm\u0131r.\u00a0<a class=\"azertac-link\" href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>\u00a0\u0259m\u0259k miqrasiyas\u0131n\u0131n ail\u0259 strukturlar\u0131na t\u0259sirinin ara\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bu m\u0259qal\u0259d\u0259 h\u0259min prosesin sosial n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 n\u0259z\u0259r sal\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u018fm\u0259k miqrasiyas\u0131 ail\u0259l\u0259rd\u0259 probleml\u0259r yarada bilir<\/strong><\/p>\n<p>Ara\u015fd\u0131rmalara \u0259sas\u0259n, \u0259m\u0259k miqrasiyas\u0131 ail\u0259 strukturlar\u0131na ciddi t\u0259sir edir. Ki\u015fil\u0259rin miqrasiya etdiyi ail\u0259l\u0259rd\u0259 qad\u0131nlar \u201cba\u015f\u00e7\u0131\u201d rolunu icra edir, iqtisadi v\u0259 sosial m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131ma\u011fa ba\u015flay\u0131rlar, ail\u0259 daxilind\u0259 qad\u0131nlar\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n m\u0259suliyy\u0259t art\u0131r. Bu, qad\u0131nlar\u0131n c\u0259miyy\u0259td\u0259ki m\u00f6vqeyinin g\u00fccl\u0259nm\u0259sin\u0259, f\u0259all\u0131qlar\u0131n\u0131n artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. N\u0259tic\u0259d\u0259 ail\u0259daxili rollar\u0131n yenid\u0259n b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fclm\u0259si z\u0259rur\u0259ti yaran\u0131r. Eyni zamanda, valideynl\u0259rin, x\u00fcsusil\u0259 atalar\u0131n yoxlu\u011fu u\u015faqlar\u0131n psixoloji v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 t\u0259sir edir. B\u0259zi hallarda bu, u\u015faqlarda davran\u0131\u015f probleml\u0259rin\u0259 v\u0259 t\u0259hsil nailiyy\u0259tl\u0259rinin azalmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Uzunm\u00fcdd\u0259tli ayr\u0131l\u0131qlar ail\u0259 \u00fczvl\u0259ri aras\u0131nda emosional \u0259laq\u0259l\u0259rin z\u0259ifl\u0259m\u0259sin\u0259 v\u0259 ail\u0259daxili probleml\u0259rin artmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r.<\/p>\n<p>\u018fm\u0259k miqrasiyas\u0131n\u0131n ail\u0259 strukturlar\u0131na t\u0259siri ayr\u0131-ayr\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 ox\u015far v\u0259 f\u0259rli formalarda \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. M\u0259s\u0259l\u0259n, G\u00fcrc\u00fcstanda \u0259m\u0259k miqrasiyas\u0131 ed\u0259nl\u0259rin g\u00f6nd\u0259rdikl\u0259ri pul v\u0259saitl\u0259ri ail\u0259l\u0259rin iqtisadi v\u0259ziyy\u0259tini yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rsa da, \u00fcmumilikd\u0259 proses ail\u0259daxili rollar\u0131n d\u0259yi\u015fm\u0259sin\u0259 v\u0259 b\u0259zi hallarda ail\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin z\u0259ifl\u0259m\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. \u00c7ind\u0259 valideynl\u0259rin miqrasiyas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 gerid\u0259 qalan u\u015faqlar\u0131n psixoloji v\u0259 t\u0259hsil probleml\u0259ri il\u0259 \u00fczl\u0259\u015fdiyi m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir. Bu u\u015faqlar\u0131n emosional d\u0259st\u0259kl\u0259 t\u0259min olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi proqramlar h\u0259yata ke\u00e7irilir. Rusiyan\u0131n b\u0259zi regionlar\u0131nda ki\u015fil\u0259rin miqrasiyas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 qad\u0131nlar\u0131n ail\u0259daxili q\u0259rarverm\u0259 prosesind\u0259 daha f\u0259al rol oynad\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u0259r-arvad m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 daha \u00e7ox b\u0259rab\u0259rliyin oldu\u011fu m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir. \u018fm\u0259k miqrasiyas\u0131n\u0131n t\u0259sirl\u0259ri bu v\u0259 ya dig\u0259r \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p><strong>Miqrant i\u015f\u00e7il\u0259rin \u0259m\u0259k bazar\u0131nda yeri<\/strong><\/p>\n<p>D\u00fcnya \u018fm\u0259k T\u0259\u015fkilat\u0131 2024-c\u00fc il \u00fczr\u0259 \u0259m\u0259k miqrasiyas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259lumatlar t\u0259qdim edib. \u018fn son hesabat olan \u201cBeyn\u0259lxalq Miqrant \u0130\u015f\u00e7il\u0259r \u00fczr\u0259 Qlobal T\u0259xminl\u0259r\u201d (d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc n\u0259\u015fr) 2024-c\u00fc ilin dekabr\u0131nda d\u0259rc olunub. Bel\u0259 ki, statistikaya \u0259sas\u0259n, 2022-ci ild\u0259 d\u00fcnya \u00fczr\u0259 167,7 milyon beyn\u0259lxalq miqrant i\u015f\u00e7i qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b, bu da qlobal i\u015f\u00e7i q\u00fcvv\u0259sinin 4,7 faizini t\u0259\u015fkil edir. Miqrant i\u015f\u00e7il\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti ki\u015fil\u0259rdir. Miqrant qad\u0131nlar\u0131n m\u0259\u015f\u011fulluq nisb\u0259ti 48,1 faiz t\u0259\u015fkil edir. Ki\u015fil\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 bu g\u00f6st\u0259rici daha \u00e7oxdur. Bu f\u0259rq dilbilm\u0259 bacar\u0131qlar\u0131, tan\u0131nmayan ixtisaslar v\u0259 gender m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259saslanan g\u00f6zl\u0259ntil\u0259rl\u0259 izah olunur.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/azertag.az\/store\/manual\/2025_05_22_682ed7ef5c6cb.jpg\" alt=\"\" width=\"600\" \/><\/p>\n<p>Miqrant i\u015f\u00e7il\u0259rin \u0259m\u0259k bazar\u0131na inteqrasiyas\u0131 regionlara v\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 f\u0259rql\u0259nir. Y\u00fcks\u0259k g\u0259lirli \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 bu inteqrasiya daha y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259dir. A\u015fa\u011f\u0131 v\u0259 orta g\u0259lirli d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259 is\u0259 miqrantlar daha \u00e7ox qeyri-formal sektorlarda \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Miqrant i\u015f\u00e7il\u0259r tez-tez qeyri-sabit m\u0259\u015f\u011fulluq, a\u015fa\u011f\u0131 \u0259m\u0259k haqq\u0131 v\u0259 sosial m\u00fcdafi\u0259nin olmamas\u0131 kimi probleml\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015firl\u0259r.<\/p>\n<p>D\u00fcnya \u018fm\u0259k T\u0259\u015fkilat\u0131 miqrant i\u015f\u00e7il\u0259rin h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 v\u0259 onlar\u0131n \u0259m\u0259k bazar\u0131na inteqrasiyas\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r verir.<\/p>\n<p><strong>\u018fm\u0259k miqrasiyas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u0259n t\u0259dbirl\u0259r<\/strong><\/p>\n<p>\u018fm\u0259k miqrasiyas\u0131n\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u0259tinlikl\u0259r fonunda d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin bu sah\u0259d\u0259 atd\u0131\u011f\u0131 add\u0131mlar m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Bu \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259d\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 d\u0259 m\u00fcvafiq t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u201cMiqrasiya M\u0259kt\u0259bi\u201d layih\u0259si D\u00f6vl\u0259t Miqrasiya Xidm\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n 2018-ci ild\u0259n h\u0259yata ke\u00e7irilir. Bu layih\u0259 g\u0259ncl\u0259rin miqrasiya sah\u0259sind\u0259 bilikl\u0259rini art\u0131rmaq m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131r. Layih\u0259 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 i\u015ftirak\u00e7\u0131lar miqrasiya il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259liml\u0259r\u0259 qat\u0131l\u0131r v\u0259 bu sah\u0259d\u0259 pe\u015f\u0259kar bilikl\u0259r \u0259ld\u0259 edirl\u0259r.<\/p>\n<p>H\u0259m\u00e7inin Az\u0259rbaycan ail\u0259 v\u0259 u\u015faq h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 sah\u0259sind\u0259 bir s\u0131ra beyn\u0259lxalq konvensiyalara qo\u015fulub v\u0259 m\u00fcvafiq qanunvericilik aktlar\u0131 q\u0259bul olunub, proqramlar h\u0259yata ke\u00e7irilir. Bu proqramlar ail\u0259l\u0259rin rifah\u0131n\u0131 art\u0131rmaq, u\u015faqlar\u0131n t\u0259hsil v\u0259 sa\u011flaml\u0131q imkanlar\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k v\u0259 miqrasiyan\u0131n m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259rini azaltmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir.<\/p>\n<p>T\u0259hlill\u0259r g\u00f6st\u0259rir ki, \u0259m\u0259k miqrasiyas\u0131n\u0131n ail\u0259 strukturlar\u0131nda s\u0259b\u0259b oldu\u011fu d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r h\u0259m m\u00fcsb\u0259t, h\u0259m d\u0259 m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259rl\u0259 m\u00fc\u015fayi\u0259t olunur. D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin bu sah\u0259d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi siyas\u0259t v\u0259 proqramlar miqrasiyan\u0131n ail\u0259l\u0259r\u0259 t\u0259sirini azaltmaq v\u0259 onlar\u0131n rifah\u0131n\u0131 art\u0131rmaq bax\u0131m\u0131ndan m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n da bu sah\u0259d\u0259 atd\u0131\u011f\u0131 add\u0131mlar ail\u0259 institutunun g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 sosial rifah\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u018fm\u0259k miqrasiyas\u0131 insanlar\u0131n daha yax\u015f\u0131 iqtisadi imkanlar axtarmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 ya regionlara k\u00f6\u00e7m\u0259sidir. Bu hal son onillikl\u0259rd\u0259 h\u0259m inki\u015faf etmi\u015f, h\u0259m d\u0259 inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 geni\u015f yay\u0131l\u0131b. Proses yaln\u0131z iqtisadi sah\u0259d\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 sosial m\u00fcst\u0259vid\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n ail\u0259 strukturlar\u0131nda v\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 m\u00fch\u00fcm d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Az\u0259rbaycan da bu qlobal tendensiyadan k\u0259narda qalm\u0131r.\u00a0AZ\u018fRTAC\u00a0\u0259m\u0259k miqrasiyas\u0131n\u0131n ail\u0259 strukturlar\u0131na t\u0259sirinin ara\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bu m\u0259qal\u0259d\u0259 h\u0259min prosesin sosial n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 n\u0259z\u0259r sal\u0131r. \u018fm\u0259k miqrasiyas\u0131 ail\u0259l\u0259rd\u0259 probleml\u0259r yarada bilir Ara\u015fd\u0131rmalara \u0259sas\u0259n, \u0259m\u0259k miqrasiyas\u0131 ail\u0259 strukturlar\u0131na ciddi t\u0259sir edir. Ki\u015fil\u0259rin miqrasiya etdiyi ail\u0259l\u0259rd\u0259 qad\u0131nlar \u201cba\u015f\u00e7\u0131\u201d&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":807620,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/17479004334758955924_1200x630.jpg",923,630,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/17479004334758955924_1200x630.jpg",923,630,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/17479004334758955924_1200x630.jpg",923,630,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/17479004334758955924_1200x630-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/17479004334758955924_1200x630-535x365.jpg",535,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/17479004334758955924_1200x630-840x573.jpg",640,437,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/17479004334758955924_1200x630.jpg",923,630,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/17479004334758955924_1200x630.jpg",923,630,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/17479004334758955924_1200x630-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/17479004334758955924_1200x630-923x620.jpg",923,620,true]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u018fm\u0259k miqrasiyas\u0131 insanlar\u0131n daha yax\u015f\u0131 iqtisadi imkanlar axtarmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 ya regionlara k\u00f6\u00e7m\u0259sidir. Bu hal son onillikl\u0259rd\u0259 h\u0259m inki\u015faf etmi\u015f, h\u0259m d\u0259 inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 geni\u015f yay\u0131l\u0131b. Proses yaln\u0131z iqtisadi sah\u0259d\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 sosial m\u00fcst\u0259vid\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n ail\u0259 strukturlar\u0131nda v\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 m\u00fch\u00fcm d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Az\u0259rbaycan da bu qlobal tendensiyadan k\u0259narda&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/807619"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=807619"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/807619\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":807621,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/807619\/revisions\/807621"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/807620"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=807619"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=807619"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=807619"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}