{"id":808838,"date":"2025-05-29T10:53:46","date_gmt":"2025-05-29T06:53:46","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=808838"},"modified":"2025-05-29T10:53:46","modified_gmt":"2025-05-29T06:53:46","slug":"s%c9%99rqin-ilk-demokratik-huquqi-duny%c9%99vi-respublikasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=808838","title":{"rendered":"\u015e\u0259rqin ilk demokratik, h\u00fcquqi, d\u00fcny\u0259vi respublikas\u0131"},"content":{"rendered":"<p>M\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqind\u0259 ilk demokratik,h\u00fcquqi,d\u00fcny\u0259vi parlament respublikas\u0131 dedikd\u0259,1918-ci il 28 mayda Tiflisd\u0259 \u00f6z m\u00fcst\u0259qilliyini elan etmi\u015f Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti hesab olunur. Q\u0131sa \u00f6m\u00fcrl\u00fc olsa da,AXC-nin siyasi,h\u00fcquqi v\u0259 sosial bax\u0131mdan qoydu\u011fu t\u0259m\u0259l Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyi \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259v\u0259zsiz d\u0259y\u0259r da\u015f\u0131y\u0131r.C\u00fcmhuriyy\u0259tin elan etdiyi xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 t\u0259yin etm\u0259si v\u0259 m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t qurmas\u0131,hakimiyy\u0259tin xalq t\u0259r\u0259find\u0259n formala\u015fan parlament\u0259 \u0259saslanmas\u0131,dinind\u0259n,mill\u0259tind\u0259n,cinsind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n b\u0259rab\u0259r tan\u0131nmas\u0131,milli birlik v\u0259 tolerantl\u0131q kimi \u0259sas ideyalar m\u00fcasir Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n da d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259saslar\u0131n\u0131 formala\u015fd\u0131rd\u0131.Bu g\u00fcn is\u0259 h\u0259min ideyalar m\u00fcst\u0259qil v\u0259 g\u00fccl\u00fc Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259sas daya\u011f\u0131 hesab olunur.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin qeyd etdiyi kimi,bu d\u00f6vl\u0259tin yaranmas\u0131 sad\u0259c\u0259 t\u0259sad\u00fcfi siyasi hadis\u0259 deyil,xalq\u0131n uzunm\u00fcdd\u0259tli milli m\u00fcst\u0259qillik arzular\u0131n\u0131n,azadl\u0131q u\u011frunda apard\u0131\u011f\u0131 ideoloji v\u0259 m\u0259d\u0259ni m\u00fcbariz\u0259nin m\u0259ntiqi n\u0259tic\u0259si idi.<\/p>\n<p>19-cu \u0259srin sonlar\u0131 v\u0259 20-ci \u0259srin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan ziyal\u0131lar\u0131,publisistl\u0259ri v\u0259 ictimai xadiml\u0259ri milli kimlik,dil,tarix v\u0259 maarif\u00e7ilik istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131lar.Bu d\u00f6vrd\u0259 yaz\u0131l\u0131 m\u0259tbuat inki\u015faf etdi,milli teatr v\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259r f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flad\u0131,qad\u0131nlar\u0131n t\u0259hsil\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 t\u0259min olundu.Bu h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r xalqda milli dir\u00e7\u0259li\u015f hisl\u0259rini g\u00fccl\u0259ndirdi v\u0259 milli \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rk prosesini stimulla\u015fd\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>AXC-nin yarad\u0131lmas\u0131 xalq\u0131n siyasi \u015f\u00fcurunun,t\u0259\u015fkilatlanma bacar\u0131\u011f\u0131n\u0131n v\u0259 milli h\u0259mr\u0259liyinin g\u00f6st\u0259ricisi idi.23 ayl\u0131q f\u0259aliyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 AXC bir \u00e7ox sah\u0259l\u0259rd\u0259 islahatlar apard\u0131,demokratik prinsipl\u0259r\u0259 \u0259saslanan idar\u0259etm\u0259 sistemi qurdu,qad\u0131nlara se\u00e7ki h\u00fcququ verdi, t\u0259hsil v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t sah\u0259l\u0259rind\u0259 b\u00f6y\u00fck u\u011furlar \u0259ld\u0259 etdi.Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qil v\u0259 beyn\u0259lxalq h\u00fcquqa \u0259saslanan d\u00f6vl\u0259t kimi tan\u0131nmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 ciddi diplomatik f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rildi.1920-ci ild\u0259 Paris S\u00fclh Konfrans\u0131nda Az\u0259rbaycan C\u00fcmhuriyy\u0259ti de-fakto tan\u0131nd\u0131.<\/p>\n<p>Lakin 23 ayl\u0131q f\u0259aliyy\u0259t\u0259 baxmayaraq,AXC daxili v\u0259 xarici \u00e7\u0259tinlikl\u0259r s\u0259b\u0259bind\u0259n uzun\u00f6m\u00fcrl\u00fc olmad\u0131.28 Aprel 1920-ci ild\u0259 bol\u015fevikl\u0259rin h\u0259rbi m\u00fcdaxil\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 s\u00fcqut etdi. Amma AXC-nin qoydu\u011fu siyasi,h\u00fcquqi v\u0259 ideoloji miras 1991-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin b\u0259rpas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas ideoloji t\u0259m\u0259l\u0259 \u00e7evrildi.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin d\u0259 vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131 kimi, AXC-nin yaranmas\u0131,xalq\u0131m\u0131z\u0131n tarix\u0259n formala\u015fm\u0131\u015f milli m\u00fcst\u0259qillik duy\u011fular\u0131n\u0131n zirv\u0259sidir.Bu C\u00fcmhuriyy\u0259tin irsi bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyinin m\u0259n\u0259vi daya\u011f\u0131 v\u0259 milli f\u0259xr m\u0259nb\u0259yidir. AXC-nin ideyalar\u0131- m\u00fcst\u0259qillik,demokratiya v\u0259 milli birlik-m\u00fcasir Az\u0259rbaycan\u0131n inki\u015faf strategiyas\u0131n\u0131n \u0259sas ideoloji s\u00fctunlar\u0131 olaraq ya\u015famaqdad\u0131r.<\/p>\n<p><em><strong>Z\u00fcmr\u00fcd \u018fliyeva,<br \/>\nYeni Az\u0259rbaycan Partiyas\u0131 X\u0259tai rayon t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n k\u00f6n\u00fcll\u00fcs\u00fc<\/strong><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqind\u0259 ilk demokratik,h\u00fcquqi,d\u00fcny\u0259vi parlament respublikas\u0131 dedikd\u0259,1918-ci il 28 mayda Tiflisd\u0259 \u00f6z m\u00fcst\u0259qilliyini elan etmi\u015f Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti hesab olunur. Q\u0131sa \u00f6m\u00fcrl\u00fc olsa da,AXC-nin siyasi,h\u00fcquqi v\u0259 sosial bax\u0131mdan qoydu\u011fu t\u0259m\u0259l Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyi \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259v\u0259zsiz d\u0259y\u0259r da\u015f\u0131y\u0131r.C\u00fcmhuriyy\u0259tin elan etdiyi xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 t\u0259yin etm\u0259si v\u0259 m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t qurmas\u0131,hakimiyy\u0259tin xalq t\u0259r\u0259find\u0259n formala\u015fan parlament\u0259 \u0259saslanmas\u0131,dinind\u0259n,mill\u0259tind\u0259n,cinsind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n b\u0259rab\u0259r tan\u0131nmas\u0131,milli birlik v\u0259 tolerantl\u0131q kimi \u0259sas ideyalar m\u00fcasir Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n da d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259saslar\u0131n\u0131 formala\u015fd\u0131rd\u0131.Bu g\u00fcn is\u0259 h\u0259min ideyalar m\u00fcst\u0259qil v\u0259 g\u00fccl\u00fc Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259sas daya\u011f\u0131 hesab olunur. Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin qeyd&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":808839,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/709d00f2174533489973413417311019681-2.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/709d00f2174533489973413417311019681-2.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/709d00f2174533489973413417311019681-2.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/709d00f2174533489973413417311019681-2-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/709d00f2174533489973413417311019681-2-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/709d00f2174533489973413417311019681-2-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/709d00f2174533489973413417311019681-2.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/709d00f2174533489973413417311019681-2.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/709d00f2174533489973413417311019681-2-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/709d00f2174533489973413417311019681-2.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"M\u00fcs\u0259lman \u015e\u0259rqind\u0259 ilk demokratik,h\u00fcquqi,d\u00fcny\u0259vi parlament respublikas\u0131 dedikd\u0259,1918-ci il 28 mayda Tiflisd\u0259 \u00f6z m\u00fcst\u0259qilliyini elan etmi\u015f Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti hesab olunur. Q\u0131sa \u00f6m\u00fcrl\u00fc olsa da,AXC-nin siyasi,h\u00fcquqi v\u0259 sosial bax\u0131mdan qoydu\u011fu t\u0259m\u0259l Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyi \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259v\u0259zsiz d\u0259y\u0259r da\u015f\u0131y\u0131r.C\u00fcmhuriyy\u0259tin elan etdiyi xalq\u0131m\u0131z\u0131n \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 t\u0259yin etm\u0259si v\u0259 m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t qurmas\u0131,hakimiyy\u0259tin xalq t\u0259r\u0259find\u0259n formala\u015fan parlament\u0259 \u0259saslanmas\u0131,dinind\u0259n,mill\u0259tind\u0259n,cinsind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq h\u0259r&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/808838"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=808838"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/808838\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":808840,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/808838\/revisions\/808840"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/808839"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=808838"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=808838"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=808838"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}