{"id":809052,"date":"2025-05-30T13:10:05","date_gmt":"2025-05-30T09:10:05","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=809052"},"modified":"2025-05-30T13:10:05","modified_gmt":"2025-05-30T09:10:05","slug":"din-d%c9%99n-v%c9%99t%c9%99ndaslara-daha-bir-cagiris-soygun-z%c9%99ngl%c9%99rin%c9%99-yox-deyin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=809052","title":{"rendered":"D\u0130N-d\u0259n v\u0259t\u0259nda\u015flara daha bir \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f &#8211; soy\u011fun z\u0259ngl\u0259rin\u0259 yox deyin!"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u018fvv\u0259ll\u0259r soy\u011fun\u00e7ular maska il\u0259 g\u0259lirdi. \u0130ndi is\u0259 maskaya, qap\u0131n\u0131za g\u0259lm\u0259y\u0259, qar\u015f\u0131n\u0131z\u0131 k\u0259sib g\u00f6zl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131nda b\u0131\u00e7aq h\u0259rl\u0259yib pul t\u0259l\u0259b etm\u0259y\u0259 ehtiyac qalmay\u0131b. Bir telefon z\u0259ngi kifay\u0259t edir ki, kart\u0131n\u0131zdak\u0131 pul sizinl\u0259 dan\u0131\u015fan nam\u0259lumun kart\u0131na transfer olunsun.<\/strong><\/p>\n<p>Mexanizm d\u0259 \u00e7ox sad\u0259dir. Siz tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131z n\u00f6mr\u0259d\u0259n g\u0259l\u0259n z\u0259ng\u0259 \u201calo\u201d dem\u0259kl\u0259 soy\u011fun\u00e7u il\u0259 t\u0259masa girirsiniz v\u0259 az sonra min bir f\u0131r\u0131ldaq i\u015fl\u0259tm\u0259kl\u0259 bank kart\u0131n\u0131za aid m\u0259lumatlar\u0131 al\u0131b hesab\u0131n\u0131zda \u201ct\u0259mizlik\u201d i\u015fl\u0259ri apar\u0131rlar.<\/p>\n<p>Daxili \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyi n\u00f6vb\u0259ti d\u0259f\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flara x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edir ki, xarici n\u00f6mr\u0259d\u0259n \u015f\u00fcbh\u0259li z\u0259ng g\u0259lirs\u0259, telefonu a\u00e7may\u0131n, mesaj\u0131 oxumay\u0131n, link\u0259 klikl\u0259m\u0259yin. H\u0259min n\u00f6mr\u0259l\u0259ri d\u0259rhal bloklamaq t\u0259l\u0259y\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n uy\u011fun yoldur. \u018fksini edib dan\u0131\u015facaqs\u0131zsa, soy\u011fun\u00e7ular\u0131n n\u00f6vb\u0259ti qurban\u0131 el\u0259 siz olacaqs\u0131z.<\/p>\n<p>D\u0130N-d\u0259n veril\u0259n 29 may tarixin\u0259 aid r\u0259smi m\u0259lumatda qeyd olunur ki, t\u0259kc\u0259 bir g\u00fcnd\u0259 onlarla v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n bank kart\u0131ndan 2250, 1200, 1145, 350, 170, 155, 80, 58, 50, 25 manat olmaqla m\u00fcxt\u0259lif m\u0259bl\u0259\u011fl\u0259rd\u0259 v\u0259sait o\u011furlan\u0131b. Bu r\u0259q\u0259ml\u0259r sad\u0259c\u0259 statistikad\u0131r.<\/p>\n<p>Balans\u0131nda pulu olmayanlar\u0131n kredit limiti varsa, onu da bo\u015fald\u0131rlar. V\u0259t\u0259nda\u015f h\u0259m pulunu itirir, h\u0259m d\u0259 ad\u0131na borc yaz\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/bbfddc7575a73aad5e442176273ef300.jpg\" alt=\"NAT\u0130Q.jpg (75 KB)\" width=\"700\" height=\"467\" \/><\/p>\n<p><strong>\u201cBak\u0131\u201d H\u00fcquq \u015eirk\u0259tinin r\u0259hb\u0259ri Natiq \u018fl\u0259sg\u0259rov Musavat.com<\/strong>-a deyib ki, v\u0259ziyy\u0259td\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n m\u00fct\u0259madi maarifl\u0259nm\u0259si v\u0259 t\u00f6vsiy\u0259 olunan qaydalara riay\u0259t etm\u0259l\u0259rind\u0259n ke\u00e7ir:<\/p>\n<p>\u201cBu, art\u0131q f\u0259rdi m\u0259suliyy\u0259t deyil. Bu, d\u00f6vl\u0259t, banklar v\u0259 c\u0259miyy\u0259t olaraq kollektiv m\u00fcbariz\u0259 t\u0259l\u0259b ed\u0259n bir t\u0259hl\u00fck\u0259dir. H\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f bilm\u0259lidir ki, CVV\/CVC kodlar\u0131, OTP parollar\u0131, kart n\u00f6mr\u0259si v\u0259 son istifad\u0259 tarixi \u015f\u0259xsi m\u0259lumatd\u0131r. He\u00e7 bir bank v\u0259 ya d\u00f6vl\u0259t qurumu bu m\u0259lumatlar\u0131 sizd\u0259n t\u0259l\u0259b etmir.<\/p>\n<p>Z\u0259ng g\u0259lirs\u0259 v\u0259 bank ad\u0131ndan dan\u0131\u015f\u0131l\u0131rsa, q\u0259tiyy\u0259n inanmadan r\u0259smi qaynar x\u0259tt\u0259 z\u0259ng edin v\u0259 m\u0259lumat\u0131 yoxlay\u0131n. Telefon v\u0259 mesajlar vasit\u0259sil\u0259 veril\u0259n v\u0259dl\u0259r &#8211; x\u0259yali qazanc, s\u0131\u011forta t\u0259klifi, \u201chesab\u0131n\u0131z t\u0259hl\u00fck\u0259d\u0259dir\u201d kimi qorxu mesajlar\u0131 \u2013 ham\u0131s\u0131 klassik sosial m\u00fch\u0259ndislik texnikalar\u0131d\u0131r, d\u0259l\u0259duzluqdur. M\u0259qs\u0259d sizi qorxudub \u015f\u0259xsi m\u0259lumatlar\u0131 almaqd\u0131r\u201d.<\/p>\n<p><strong>N. \u018fl\u0259sg\u0259rov bildirib ki, banklar\u0131n da bu i\u015fd\u0259 m\u0259suliyy\u0259ti dan\u0131lmazd\u0131r:<\/strong><\/p>\n<p>\u201cB\u0259li, bir t\u0259r\u0259fd\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n diqq\u0259tsizliyi varsa, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259 banklar\u0131n texniki m\u00fcdafi\u0259sizliyi, s\u00fcr\u0259tli transfer sisteml\u0259rind\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259rinin olmamas\u0131 v\u0259 ya SMS-l\u0259 OTP kodlar\u0131n\u0131n z\u0259if qorunmas\u0131 problemi dayan\u0131r.<\/p>\n<p>Banklar\u0131n b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik t\u0259dbirl\u0259ri bar\u0259d\u0259 sad\u0259c\u0259 reklam bannerl\u0259ri il\u0259 kifay\u0259tl\u0259nir. Amma real m\u00fchafiz\u0259 sistemi m\u0259s\u0259l\u0259n, iki faktorlu autentifikasiya, dinamik CVV texnologiyas\u0131, t\u0259hl\u00fck\u0259li tranzaksiyalara avtomatik bloklama mexanizmi h\u0259l\u0259 d\u0259 bir \u00e7ox bank sisteml\u0259rind\u0259 ya yoxdur, ya da qeyri-aktivdir.<\/p>\n<p>Bir insan bir ne\u00e7\u0259 saniy\u0259 \u0259rzind\u0259 xarici IP-d\u0259n kart m\u0259lumatlar\u0131n\u0131 daxil edib pul \u00e7\u0131xar\u0131rsa, burada bank sistemind\u0259 avtomatik x\u0259b\u0259rdarl\u0131q sistemi i\u015f\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259lidir. \u00c7ox t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, Az\u0259rbaycan banklar\u0131nda bel\u0259 hallarda x\u0259b\u0259rdarl\u0131q sistemi i\u015f\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fcr. Bel\u0259 olduqda sual yaran\u0131r ki, niy\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar bu q\u0259d\u0259r rahatl\u0131qla aldad\u0131l\u0131r? \u00c7\u00fcnki bank sisteml\u0259ri proaktiv yox, reaktiv i\u015fl\u0259yir. Z\u0259r\u0259r ba\u015f verdikd\u0259n sonra h\u0259r\u0259k\u0259t\u0259 ke\u00e7irl\u0259r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda bank t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sisteml\u0259ri yenil\u0259nm\u0259lidir. Dinamik CVV texnologiyas\u0131 t\u0259tbiq olunmal\u0131d\u0131r. Y\u0259ni h\u0259r al\u0131\u015f-veri\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259yi\u015f\u0259n CVV kodu olmal\u0131d\u0131r. \u015e\u00fcbh\u0259li \u0259m\u0259liyyatlar \u00fc\u00e7\u00fcn real vaxtda avtomatik bloklama mexanizml\u0259ri qurulmal\u0131d\u0131r. M\u00fc\u015ft\u0259riy\u0259 \u201ct\u0259hl\u00fck\u0259li \u0259m\u0259liyyat\u201d bar\u0259d\u0259 d\u0259rhal bildiri\u015f getm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Maarifl\u0259ndirm\u0259 kampaniyalar\u0131 sistemli olmal\u0131d\u0131r. D\u00f6vl\u0259t v\u0259 banklar birg\u0259, \u0259yani v\u0259 virtual maarifl\u0259ndirm\u0259 aksiyalar\u0131 ke\u00e7irm\u0259lidir\u201d.<\/p>\n<p><strong>Natiq \u018fl\u0259sg\u0259rov t\u0259hl\u00fck\u0259nin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131\u00a0<\/strong><strong>\u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 v\u0259 universitetl\u0259rd\u0259 r\u0259q\u0259msal t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik d\u0259rsl\u0259ri t\u0259\u015fkil edilm\u0259sini d\u0259 t\u0259klif edir:<\/strong><\/p>\n<p>\u201cV\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n maliyy\u0259 savadl\u0131l\u0131\u011f\u0131 art\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Sad\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f bilm\u0259lidir ki, \u201cs\u0259n\u0259 pul g\u00f6nd\u0259rm\u0259k ist\u0259yirik, kart n\u00f6mr\u0259ni yaz\u201d ifad\u0259si t\u0259hl\u00fck\u0259nin ilk c\u00fcml\u0259sidir.<\/p>\n<p>Kibercinay\u0259tl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 daha s\u0259rt c\u0259zalar m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259li, kart m\u0259lumatlar\u0131n\u0131 satan v\u0259 ya istifad\u0259 ed\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r m\u00fctl\u0259q m\u0259suliyy\u0259t\u0259 c\u0259lb edilm\u0259lidir. Bu, sad\u0259c\u0259 texniki m\u0259s\u0259l\u0259 deyil. Bu, v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u0259s\u0259l\u0259sidir. \u00c7\u00fcnki h\u0259r o\u011furluq bir v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n bank sistemin\u0259, h\u00fcquq-m\u00fchafiz\u0259 sistemin\u0259 inam\u0131n\u0131 azald\u0131r. Banklar bu m\u0259suliyy\u0259td\u0259n qa\u00e7a bilm\u0259z. Bu t\u0259hl\u00fck\u0259ni g\u00f6rm\u0259m\u0259zd\u0259n g\u0259l\u0259 bilm\u0259zl\u0259r.<\/p>\n<p>El\u0259 bir sistem qurulmal\u0131d\u0131r ki, v\u0259t\u0259nda\u015f bu oyunlar\u0131n qurban\u0131 olmas\u0131n!\u201d<\/p>\n<p><strong>E.M\u018fMM\u018fD\u018fL\u0130YEV,<\/strong><br \/>\n<strong>Musavat.com<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u018fvv\u0259ll\u0259r soy\u011fun\u00e7ular maska il\u0259 g\u0259lirdi. \u0130ndi is\u0259 maskaya, qap\u0131n\u0131za g\u0259lm\u0259y\u0259, qar\u015f\u0131n\u0131z\u0131 k\u0259sib g\u00f6zl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131nda b\u0131\u00e7aq h\u0259rl\u0259yib pul t\u0259l\u0259b etm\u0259y\u0259 ehtiyac qalmay\u0131b. Bir telefon z\u0259ngi kifay\u0259t edir ki, kart\u0131n\u0131zdak\u0131 pul sizinl\u0259 dan\u0131\u015fan nam\u0259lumun kart\u0131na transfer olunsun. Mexanizm d\u0259 \u00e7ox sad\u0259dir. Siz tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131z n\u00f6mr\u0259d\u0259n g\u0259l\u0259n z\u0259ng\u0259 \u201calo\u201d dem\u0259kl\u0259 soy\u011fun\u00e7u il\u0259 t\u0259masa girirsiniz v\u0259 az sonra min bir f\u0131r\u0131ldaq i\u015fl\u0259tm\u0259kl\u0259 bank kart\u0131n\u0131za aid m\u0259lumatlar\u0131 al\u0131b hesab\u0131n\u0131zda \u201ct\u0259mizlik\u201d i\u015fl\u0259ri apar\u0131rlar. Daxili \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyi n\u00f6vb\u0259ti d\u0259f\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flara x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edir ki, xarici n\u00f6mr\u0259d\u0259n \u015f\u00fcbh\u0259li z\u0259ng g\u0259lirs\u0259, telefonu a\u00e7may\u0131n, mesaj\u0131 oxumay\u0131n, link\u0259 klikl\u0259m\u0259yin. H\u0259min n\u00f6mr\u0259l\u0259ri d\u0259rhal bloklamaq&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":809053,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/229857476a8342342c289ae5ff8a250a.png",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/229857476a8342342c289ae5ff8a250a.png",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/229857476a8342342c289ae5ff8a250a.png",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/229857476a8342342c289ae5ff8a250a-500x280.png",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/229857476a8342342c289ae5ff8a250a-635x365.png",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/229857476a8342342c289ae5ff8a250a-840x483.png",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/229857476a8342342c289ae5ff8a250a.png",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/229857476a8342342c289ae5ff8a250a.png",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/229857476a8342342c289ae5ff8a250a-240x172.png",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/229857476a8342342c289ae5ff8a250a.png",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"\u018fvv\u0259ll\u0259r soy\u011fun\u00e7ular maska il\u0259 g\u0259lirdi. \u0130ndi is\u0259 maskaya, qap\u0131n\u0131za g\u0259lm\u0259y\u0259, qar\u015f\u0131n\u0131z\u0131 k\u0259sib g\u00f6zl\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131nda b\u0131\u00e7aq h\u0259rl\u0259yib pul t\u0259l\u0259b etm\u0259y\u0259 ehtiyac qalmay\u0131b. Bir telefon z\u0259ngi kifay\u0259t edir ki, kart\u0131n\u0131zdak\u0131 pul sizinl\u0259 dan\u0131\u015fan nam\u0259lumun kart\u0131na transfer olunsun. Mexanizm d\u0259 \u00e7ox sad\u0259dir. Siz tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131z n\u00f6mr\u0259d\u0259n g\u0259l\u0259n z\u0259ng\u0259 \u201calo\u201d dem\u0259kl\u0259 soy\u011fun\u00e7u il\u0259 t\u0259masa girirsiniz v\u0259 az sonra min bir&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/809052"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=809052"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/809052\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":809055,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/809052\/revisions\/809055"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/809053"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=809052"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=809052"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=809052"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}