{"id":810193,"date":"2025-06-10T12:31:37","date_gmt":"2025-06-10T08:31:37","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=810193"},"modified":"2025-06-10T12:31:37","modified_gmt":"2025-06-10T08:31:37","slug":"c%c9%99nubi-qafqazda-qirici-qarsidurmasi-baki-v%c9%99-islamabad-ir%c9%99van-dehli-paris-triosuna-qarsi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=810193","title":{"rendered":"C\u0259nubi Qafqazda \u201cq\u0131r\u0131c\u0131 qar\u015f\u0131durmas\u0131\u201d: Bak\u0131 v\u0259 \u0130slamabad \u0130r\u0259van-Dehli-Paris triosuna qar\u015f\u0131"},"content":{"rendered":"<p><strong>C\u0259nubi Qafqaz\u0131n hava m\u0259kan\u0131 u\u011frunda r\u0259qab\u0259t s\u00fcr\u0259tl\u0259nir. Az\u0259rbaycanla Pakistan aras\u0131nda imzalanm\u0131\u015f 4,6 milyard dollarl\u0131q JF-17 Block III d\u00f6y\u00fc\u015f t\u0259yyar\u0259l\u0259rinin 40 \u0259d\u0259dlik alq\u0131-satq\u0131 sazi\u015fi v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n Hindistandan Su-30MKI t\u0259yyar\u0259l\u0259ri \u0259ld\u0259 etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 t\u0259kc\u0259 paralel h\u0259rbi texnika m\u00fcqavil\u0259si deyil.<\/strong><\/p>\n<p>Bu, b\u00f6lg\u0259d\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 adlayan siyasi-h\u0259rbi qar\u015f\u0131durman\u0131n t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Rusiya regiondak\u0131 t\u0259sirini itirdikc\u0259, hava \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc h\u0259m silahlanma yar\u0131\u015f\u0131n\u0131n h\u0259lledici elementi, h\u0259m d\u0259 Bak\u0131 v\u0259 \u0130r\u0259van\u0131n yeni xarici siyas\u0259t kimliyinin simvoluna \u00e7evrilir.<\/p>\n<p>Taktiki-texniki bax\u0131mdan m\u00fcqayis\u0259 apard\u0131qda, Su-30MKI &#8211; Hindistan H\u0259rbi Hava Q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, iki oturacaql\u0131, a\u011f\u0131r, 4++ n\u0259sil d\u00f6y\u00fc\u015f t\u0259yyar\u0259sidir.<\/p>\n<p>T\u0259yyar\u0259 N011M Bars radar\u0131 v\u0259 perspektivd\u0259 Uttam AESA radar\u0131, radioelektron m\u00fcbariz\u0259 kompleksi, \u00e7oxfunksiyal\u0131 avionika, optik-elektron sistem v\u0259 uzun m\u0259nzilli &#8220;Astra Mk2&#8221; raketl\u0259ri il\u0259 silahlanm\u0131\u015fd\u0131r. H\u0259m\u00e7inin &#8220;BrahMos&#8221; tipli raketl\u0259rl\u0259 t\u0259chiz edil\u0259 bil\u0259r. 3000 km radiuslu u\u00e7u\u015f m\u0259saf\u0259si v\u0259 8 tona q\u0259d\u0259r d\u00f6y\u00fc\u015f y\u00fck\u00fc da\u015f\u0131ma imkan\u0131 var.<\/p>\n<p>JF-17 Block III is\u0259 Pakistanda \u00c7in texnologiyas\u0131 \u0259sas\u0131nda y\u0131\u011f\u0131lm\u0131\u015f, y\u00fcng\u00fcl \u00e7\u0259kili, biroturacaql\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f-bombardman t\u0259yyar\u0259sidir. &#8220;KLJ-7A AESA&#8221; radar\u0131, effektiv radioelektron m\u00fcdafi\u0259 sistemi, tam r\u0259q\u0259msal kabin, d\u0259bilq\u0259y\u0259 inteqrasiya olunmu\u015f ni\u015fangah v\u0259 200 km m\u0259saf\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7atan PL-15 raketl\u0259ri il\u0259 t\u0259chiz olunmu\u015fdur. T\u0259yyar\u0259nin d\u00f6y\u00fc\u015f y\u00fck\u00fc 4 tona, u\u00e7u\u015f radiusu is\u0259 1200 km-\u0259 yax\u0131nd\u0131r. M\u00fch\u0259rriki &#8211; sovet m\u0259n\u015f\u0259li RD-33-\u00fcn modifikasiyas\u0131 olan RD-93M-dir.<\/p>\n<p>JF-17 Block III-nin \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259ri a\u015fa\u011f\u0131 qiym\u0259ti (t\u0259xmin\u0259n 30-35 milyon dollar), asan v\u0259 sad\u0259 texniki xidm\u0259ti, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Pakistan silah sisteml\u0259ri il\u0259 uy\u011funlu\u011fu v\u0259 ixrac \u00fc\u00e7\u00fcn geni\u015f potensial\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Su-30MKI is\u0259 uzun m\u0259nzilli d\u00f6y\u00fc\u015f \u0259m\u0259liyyatlar\u0131, a\u011f\u0131r d\u00f6y\u00fc\u015f y\u00fck\u00fc, a\u015fa\u011f\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259 y\u00fcks\u0259k manevr qabiliyy\u0259ti v\u0259 modernl\u0259\u015fdirm\u0259 perspektivi (&#8220;Super Su&#8221;) il\u0259 se\u00e7ilir.<\/p>\n<p>F\u0259q\u0259t JF-17 a\u011f\u0131r silah v\u0259 r\u0259qibin g\u00fccl\u00fc hava h\u00fccuumndan m\u00fcdafi\u0259 sistemi \u015f\u0259raitind\u0259 z\u0259rb\u0259 imkanlar\u0131nda m\u0259hdudiyy\u0259t\u0259 malikdir, Su-30MKI is\u0259 y\u00fcks\u0259k qiym\u0259ti, m\u00fcr\u0259kk\u0259b logistikas\u0131 v\u0259 geni\u015f infrastruktur t\u0259l\u0259b etm\u0259si il\u0259 f\u0259rql\u0259nir.<\/p>\n<p>Erm\u0259nistan\u0131n Hindistan istehsal\u0131 olan Su-30MKI-y\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verm\u0259sinin \u0259sas s\u0259b\u0259bi Rusiya il\u0259 h\u0259rbi-texniki \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n iflasa u\u011framas\u0131 v\u0259 Moskvan\u0131n m\u00fcasir kompleksl\u0259r verm\u0259kd\u0259n imtinas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Hindistan bel\u0259 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 erm\u0259nil\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn daha stabil v\u0259 neytral t\u0259r\u0259fda\u015f kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir.<\/p>\n<p>Dehlinin C\u0259nubi Qafqaz m\u00fcnaqi\u015f\u0259sind\u0259 neytrall\u0131\u011f\u0131, HAL \u015firk\u0259tinin platforman\u0131 Erm\u0259nistan\u0131n ehtiyaclar\u0131na uy\u011funla\u015fd\u0131rmaq haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n Rusiya istehsal\u0131 olan Su-30SM-l\u0259 baza uy\u011funlu\u011funun m\u00f6vcudlu\u011fu bu se\u00e7imi \u0259sasland\u0131r\u0131r. \u00dcst\u0259lik, Hindistan art\u0131q Erm\u0259nistana &#8220;Akash-1S&#8221; hava h\u00fccumundan m\u00fcdafi\u0259 sisteml\u0259ri, &#8220;Pinaka&#8221; yayl\u0131m at\u0259\u015fi reaktiv sisteml\u0259ri, pilotsuz u\u00e7u\u015f aparatlar\u0131 v\u0259 uzaqm\u0259nzilli &#8220;Pralay&#8221; raketl\u0259ri d\u0259 vermi\u015fdir. Su-30MKI m\u00fcqavil\u0259si bu h\u0259rbi-texniki ittifaq\u0131n d\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259sinin n\u00f6vb\u0259ti add\u0131m\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n JF-17 Block III-l\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcqavil\u0259si is\u0259 C\u0259nubi Qafqazda hava q\u00fcvv\u0259l\u0259ri tarazl\u0131\u011f\u0131n\u0131 k\u00f6k\u00fcnd\u0259n d\u0259yi\u015fir.<\/p>\n<p>40 yeni t\u0259yyar\u0259 park\u0131 praktiki olaraq yeni bir taktiki aviasiya strukturunun formala\u015fmas\u0131na s\u0259b\u0259b olacaq.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n H\u0259rbi Hava Q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259kc\u0259 say bax\u0131m\u0131ndan deyil, texnologiya bax\u0131m\u0131ndan da Erm\u0259nistan\u0131nk\u0131n\u0131 qabaqlayacaq.<\/p>\n<p>Bu t\u0259yyar\u0259l\u0259r T\u00fcrkiy\u0259 istehsal\u0131 olan Bayraktar Akinci PUA-lar\u0131, SOM qanadl\u0131 raketl\u0259ri v\u0259 KGK d\u0259stl\u0259ri il\u0259 tam inteqrasiya olunaraq z\u0259rb\u0259 imkanlar\u0131n\u0131 vahid bir sistem\u0259 \u00e7evir\u0259c\u0259k. Erm\u0259nistan is\u0259 Su-30MKI v\u0259 modernl\u0259\u015fdirilmi\u015f Su-30SM-l\u0259r \u0259sas\u0131nda a\u011f\u0131r aviasiya n\u00fcv\u0259si yaratma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r v\u0259 bu, keyfiyy\u0259tin k\u0259miyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 qoyulmas\u0131 kimi asimmetrik yana\u015fman\u0131 xat\u0131rlad\u0131r.<\/p>\n<p>Amma bu h\u0259l\u0259lik daha \u00e7ox niyy\u0259t b\u0259yanat\u0131 xarakteri da\u015f\u0131y\u0131r v\u0259 real h\u0259rbi g\u00fcc\u0259 \u00e7evrilm\u0259kd\u0259n uzaqd\u0131r.<\/p>\n<p>Pakistan v\u0259 Az\u0259rbaycan aras\u0131nda h\u0259rbi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u0259sas\u0259n islami h\u0259mr\u0259ylik v\u0259 birg\u0259 t\u0259liml\u0259r\u0259 \u0259saslan\u0131r. JF-17 t\u0259yyar\u0259l\u0259rinin t\u0259chizat\u0131 is\u0259 \u0130slamabad\u0131 C\u0259nubi Qafqaz\u0131n strateji d\u00fcsturunun birba\u015fa i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131na \u00e7evirir.<\/p>\n<p>M\u0259zkur prosesd\u0259 \u00c7in dolay\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 arxitektura rolunu oynay\u0131r &#8211; komponent v\u0259 texnologiyalar m\u0259hz Pekin t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259qdim olunur. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259 is\u0259 Erm\u0259nistanla Hindistan aras\u0131nda yaranan yeni h\u0259rbi ittifaq dayan\u0131r. Bu alyans, Erm\u0259nistan\u0131n Rusiya il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 pisl\u0259\u015fm\u0259si fonunda formala\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. Hindistan \u0130r\u0259van\u0131 Pakistan\u0131n artan t\u0259sirin\u0259 qar\u015f\u0131 \u0259ks\u00e7\u0259ki vasit\u0259si kimi g\u00f6r\u00fcr, eyni zamanda HAL \u015firk\u0259tinin ixrac portfelini art\u0131rma\u011fa v\u0259 Dehlinin h\u0259rbi-s\u0259naye m\u00fcst\u0259qilliyini g\u00fccl\u0259ndirm\u0259y\u0259 imkan yarad\u0131r.<\/p>\n<p>Bu kimi t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q yerd\u0259yi\u015fm\u0259l\u0259ri C\u0259nubi Qafqazda geosiyasi par\u00e7alanman\u0131 d\u0259rinl\u0259\u015fdirir v\u0259 x\u00fcsusil\u0259 \u0130ran-Pakistan g\u0259rginliyi v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin h\u0259rbi doktrinas\u0131 kontekstind\u0259 ixrac maraqlar\u0131n\u0131n toqqu\u015fmas\u0131 riskini art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Dassault Rafale d\u00f6y\u00fc\u015f t\u0259yyar\u0259sinin Erm\u0259nistana sat\u0131lmas\u0131 is\u0259 real perspektiv deyil. H\u0259r\u00e7\u0259nd Fransa il\u0259 Erm\u0259nistan aras\u0131nda h\u0259rbi-diplomatik yax\u0131nla\u015fma, o c\u00fcml\u0259d\u0259n CAESAR \u00f6z\u00fcyeriy\u0259n artilleriya sisteml\u0259rinin verilm\u0259si v\u0259 strateji t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011fa dair b\u0259yanatlar m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur, &#8220;Dassault Rafale&#8221; q\u0131r\u0131c\u0131s\u0131 reall\u0131qdan daha \u00e7ox siyasi simvol kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir.<\/p>\n<p>Birincisi, bu t\u0259yyar\u0259nin bir \u0259d\u0259dinin sat\u0131\u015f qiym\u0259ti 100-120 milyon dollar aras\u0131 d\u0259yi\u015fir, \u00fcst\u0259lik silahlar v\u0259 t\u0259liml\u0259rl\u0259 birlikd\u0259 x\u0259rcl\u0259r qat-qat art\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130kincisi, x\u00fcsusi infrastruktur &#8211; angarlar, texniki hey\u0259t, rabit\u0259 sisteml\u0259ri v\u0259 t\u0259chizat x\u0259tl\u0259ri t\u0259l\u0259b olunur.<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, bu c\u00fcr birba\u015fa d\u00f6y\u00fc\u015f aviasiyas\u0131 t\u0259dar\u00fck\u00fc Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 m\u00fcmk\u00fcn eskalasiyan\u0131, T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 a\u00e7\u0131q qar\u015f\u0131durman\u0131 v\u0259 Rusiyan\u0131n t\u0259zyiqini do\u011fura bil\u0259r.<\/p>\n<p>N\u0259hay\u0259t, texniki bax\u0131mdan da \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259r qal\u0131r: \u00c7in v\u0259 Pakistan m\u0259nb\u0259l\u0259rinin yayd\u0131\u011f\u0131 m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, &#8220;Dassault Rafale&#8221; Pakistan\u0131n J-10CE t\u0259yyar\u0259l\u0259ri il\u0259 hava d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 m\u0259\u011flub olublar. H\u0259m\u00e7inin, bu t\u0259yyar\u0259nin C\u0259nubi Qafqaz kimi m\u00fcr\u0259kk\u0259b hava h\u00fccumundan m\u00fcdafi\u0259 sisteml\u0259rli \u015f\u0259raitind\u0259 real d\u00f6y\u00fc\u015f t\u0259cr\u00fcb\u0259si yoxdur.<\/p>\n<p>Haz\u0131rda Erm\u0259nistanda yaln\u0131z 2019-cu ild\u0259 Rusiyadan al\u0131nm\u0131\u015f 4 \u0259d\u0259d Su-30SM m\u00f6vcuddur. Bu t\u0259yyar\u0259l\u0259r n\u0259 uzun m\u0259nzilli &#8220;hava-hava&#8221; raketl\u0259ri il\u0259 silahlan\u0131b, n\u0259 d\u0259 2020-ci ild\u0259 real d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259 f\u0259al \u015f\u0259kild\u0259 istifad\u0259 olunub.<\/p>\n<p>Amma Hindistan\u0131n i\u015ftirak\u0131 il\u0259 modernl\u0259\u015fm\u0259 potensial\u0131 var. Avionika v\u0259 radioelektron m\u00fcdafi\u0259 sisteml\u0259rinin Hindistan modullar\u0131 il\u0259 \u0259v\u0259zl\u0259nm\u0259si, Astra Mk1 v\u0259 Mk2 raketl\u0259rinin inteqrasiyas\u0131, HAL istehsal\u0131 bombalarla silahlanma, &#8220;\u015f\u00fc\u015f\u0259 kabin\u0259&#8221; texnologiyas\u0131n\u0131n t\u0259tbiqi v\u0259 proqram t\u0259minat\u0131n\u0131n yenil\u0259nm\u0259si m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>\u018fg\u0259r HAL bu modernl\u0259\u015fm\u0259y\u0259 c\u0259lb olunarsa, bu, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 Su-30MKI-l\u0259rl\u0259 operativ uy\u011funluq, texniki xidm\u0259t x\u0259rcl\u0259rinin azalmas\u0131 v\u0259 t\u0259mir sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q imkanlar\u0131 yaradacaq.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda aviasiya sah\u0259sind\u0259ki say v\u0259 keyfiyy\u0259t \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc fonunda Erm\u0259nistan\u0131n hava h\u00fccumundan m\u00fcdafi\u0259 sistemi (HHM) onun m\u00fcdafi\u0259sinin h\u0259lledici elementin\u0259 \u00e7evrilir. 2025-ci il\u0259 olan m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, \u0259sas komponentl\u0259r k\u00f6hn\u0259 S-300PT\/PS sisteml\u0259ri, m\u0259hdud imkanl\u0131 &#8220;Buk-M2&#8221;, &#8220;Osa-AKM&#8221; v\u0259 &#8220;Kub&#8221; kompleksl\u0259ridir. Hindistandan al\u0131nan &#8220;Akash-1S&#8221; sisteml\u0259ri is\u0259 30 km-\u0259 q\u0259d\u0259r h\u0259d\u0259fl\u0259ri vurmaq imkan\u0131na malikdir v\u0259 qanadl\u0131 raketl\u0259r\u0259 v\u0259 PUA-lara qar\u015f\u0131 effektlidir. G\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 &#8220;Akash-NG&#8221; sisteml\u0259rinin (70 km-\u0259 q\u0259d\u0259r) al\u0131nmas\u0131, \u0130ran\u0131n radar v\u0259 idar\u0259etm\u0259 sisteml\u0259ri il\u0259 inteqrasiya v\u0259 Hindistan-\u0130ran texnologiyalar\u0131 \u0259sas\u0131nda pill\u0259li hava m\u00fcdafi\u0259 sisteminin qurulmas\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Erm\u0259nistan, d\u0259rin strateji arxa c\u0259bh\u0259sinin olmamas\u0131 \u015f\u0259raitind\u0259, k\u0259miyy\u0259t \u00fczr\u0259 geriliyi keyfiyy\u0259tli a\u015fkarlama v\u0259 perexvat texnologiyalar\u0131 il\u0259 kompensasiya etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>N\u0259hay\u0259t, Dehlinin bu prosesd\u0259 roluna g\u0259ldikd\u0259, Hindistanla h\u0259rbi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q Erm\u0259nistan \u00fc\u00e7\u00fcn Rusiyadan as\u0131l\u0131l\u0131qdan \u00e7\u0131xmaq yolunda ciddi add\u0131md\u0131r. Lakin bu ittifaq\u0131n m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259ri d\u0259 m\u00f6vcuddur.<\/p>\n<p>Hindistan Erm\u0259nistanla m\u00fcqavil\u0259 \u0259sas\u0131nda m\u00fctt\u0259fiq deyil, h\u0259rbi eskalasiyada birba\u015fa i\u015ftirak etm\u0259y\u0259c\u0259k, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n f\u0259rqli olaraq b\u00f6lg\u0259d\u0259 ekspedisiya q\u00fcvv\u0259sin\u0259 malik deyil. B\u0259li, Dehli Su-30SM-l\u0259ri modernl\u0259\u015fdir\u0259, d\u00f6y\u00fc\u015f t\u0259yyar\u0259l\u0259ri v\u0259 HHM sisteml\u0259ri sata, kadr haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 logistik sah\u0259d\u0259 yard\u0131m ed\u0259 bil\u0259r. Amma yeni eskalasiya \u015f\u0259raitind\u0259 Hindistan\u0131n rolu yaln\u0131z dolay\u0131 \u00e7\u0259kindirici faktor ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>N\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, Az\u0259rbaycan\u0131n texnoloji \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc (JF-17 Block III, PUA-lar, SOM qanadl\u0131 raketl\u0259ri), say bax\u0131m\u0131ndan a\u00e7\u0131q f\u0259rqi (4 \u0259d\u0259d Su-30SM-\u0259 qar\u015f\u0131 40 \u0259d\u0259d JF-17) v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n h\u0259rbi z\u0259man\u0259t ver\u0259n etibarl\u0131 m\u00fctt\u0259fiql\u0259rinin olmamas\u0131 fonunda yax\u0131n v\u0259 orta perspektivd\u0259 struktur balans\u0131n \u0259ld\u0259 olunmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn deyil.<\/p>\n<p>Bel\u0259 \u015f\u0259raitd\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259 bil\u0259c\u0259yi yegan\u0259 strategiya qeyri-simmetrik m\u00fcdafi\u0259 modelin\u0259 \u0259saslana bil\u0259r: HHM v\u0259 raket q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin inki\u015faf\u0131, m\u0259hdud sayda, lakin a\u011f\u0131r v\u0259 strateji t\u0259yyar\u0259l\u0259rin (Su-30MKI) al\u0131nmas\u0131, say yox, keyfiyy\u0259t\u0259 \u0259saslanan modernl\u0259\u015fm\u0259 yolu il\u0259 \u00e7\u0259kindirm\u0259 potensial\u0131n\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 diplomatik resurslar\u0131n (Fransa, Avropa \u0130ttifaq\u0131, Hindistan) maksimum s\u0259f\u0259rb\u0259r olunmas\u0131.<\/p>\n<p>Amma bu t\u0259dbirl\u0259r bel\u0259 yaln\u0131z qism\u0259n balans yarada bil\u0259r &#8211; o da potensial h\u00fccumlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn &#8220;t\u0259r\u0259dd\u00fcd baryeri&#8221; kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r, lakin he\u00e7 bir halda strateji b\u0259rab\u0259rlik anlam\u0131na g\u0259lm\u0259z.<\/p>\n<p>N\u0259tic\u0259 etibaril\u0259, C\u0259nubi Qafqazda haz\u0131rda m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan proses &#8220;platformalar sava\u015f\u0131&#8221; yox, &#8220;proporsiyalar diplomatiyas\u0131d\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p>Erm\u0259nistan Hindistanla h\u0259rbi-texniki \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q yolu il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n texnoloji \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u00fc neytralla\u015fd\u0131rma\u011fa v\u0259 Qo\u015fulmama \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 siyasi yax\u0131nla\u015fma fonunda keyfiyy\u0259tli silah al\u0131\u015flar\u0131 hesab\u0131na yeni balans qurma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>Ancaq Az\u0259rbaycan JF-17 d\u00f6y\u00fc\u015f t\u0259yyar\u0259l\u0259ri, PUA-lar, HHM sisteml\u0259ri v\u0259 radioelektron m\u00fcharib\u0259 imkanlar\u0131n\u0131 inteqrasiya etm\u0259kl\u0259 vahid v\u0259 \u0259laq\u0259li z\u0259rb\u0259 potensial\u0131 formala\u015fd\u0131r\u0131r v\u0259 bu halda \u0259n m\u00fcasir Su-30MKI-l\u0259r bel\u0259 Erm\u0259nistan \u00fc\u00e7\u00fcn oyun d\u0259yi\u015fdir\u0259n faktor ola bilm\u0259z. Burada real balans\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259n t\u0259kc\u0259 texniki platformalar deyil &#8211; h\u0259m d\u0259 siyasi irad\u0259, iqtisadi imkanlar v\u0259 h\u0259rbi doktrina ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bu parametrl\u0259r \u00fczr\u0259 Az\u0259rbaycan h\u0259l\u0259 d\u0259 strateji \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u00fc qoruyub saxlay\u0131r.<\/p>\n<p>Erm\u0259nistan \u00fc\u00e7\u00fcn t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r ayd\u0131nd\u0131r: hava h\u00fccumundan m\u00fcdafi\u0259 v\u0259 raket q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si prioritet olmal\u0131d\u0131r; Hindistan\u0131n siyasi loyall\u0131\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 ill\u00fcziyalardan imtina edilm\u0259lidir; diplomatik v\u0259 texniki s\u0259viyy\u0259d\u0259 koordinasiyal\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 pill\u0259li m\u00fcdafi\u0259 sistemi formala\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r; s\u00fcni paritet modell\u0259ri \u0259v\u0259zin\u0259 &#8220;m\u0259ntiqli \u00e7\u0259kindirm\u0259&#8221; strategiyas\u0131na ke\u00e7ilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Su-30MKI-y\u0259 qoyulan \u00fcmidl\u0259r reall\u0131\u011f\u0131 d\u0259yi\u015fm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, yaln\u0131z vaxt qazanmaq \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr. C\u0259nubi Qafqaz asimmetrik hava qar\u015f\u0131durmas\u0131n\u0131n yeni d\u00f6vr\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259m qoyur<\/p>\n<p>Erm\u0259nistan yaln\u0131z d\u0259st\u0259k v\u0259dl\u0259rin\u0259 malikdir &#8211; ger\u00e7\u0259kd\u0259 erm\u0259nil\u0259rin g\u00fccl\u0259nm\u0259 \u015fans\u0131 h\u0259dsiz z\u0259ifdir.<\/p>\n<p><strong>El\u00e7in Al\u0131o\u011flu<br \/>\nTrend<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>C\u0259nubi Qafqaz\u0131n hava m\u0259kan\u0131 u\u011frunda r\u0259qab\u0259t s\u00fcr\u0259tl\u0259nir. Az\u0259rbaycanla Pakistan aras\u0131nda imzalanm\u0131\u015f 4,6 milyard dollarl\u0131q JF-17 Block III d\u00f6y\u00fc\u015f t\u0259yyar\u0259l\u0259rinin 40 \u0259d\u0259dlik alq\u0131-satq\u0131 sazi\u015fi v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n Hindistandan Su-30MKI t\u0259yyar\u0259l\u0259ri \u0259ld\u0259 etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 t\u0259kc\u0259 paralel h\u0259rbi texnika m\u00fcqavil\u0259si deyil. Bu, b\u00f6lg\u0259d\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 adlayan siyasi-h\u0259rbi qar\u015f\u0131durman\u0131n t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Rusiya regiondak\u0131 t\u0259sirini itirdikc\u0259, hava \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc h\u0259m silahlanma yar\u0131\u015f\u0131n\u0131n h\u0259lledici elementi, h\u0259m d\u0259 Bak\u0131 v\u0259 \u0130r\u0259van\u0131n yeni xarici siyas\u0259t kimliyinin simvoluna \u00e7evrilir. Taktiki-texniki bax\u0131mdan m\u00fcqayis\u0259 apard\u0131qda, Su-30MKI &#8211; Hindistan H\u0259rbi Hava Q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, iki oturacaql\u0131, a\u011f\u0131r, 4++ n\u0259sil d\u00f6y\u00fc\u015f t\u0259yyar\u0259sidir. T\u0259yyar\u0259 N011M Bars radar\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":810195,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/c9721b907ef52fa793de57a7bf6d8846.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/c9721b907ef52fa793de57a7bf6d8846.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/c9721b907ef52fa793de57a7bf6d8846.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/c9721b907ef52fa793de57a7bf6d8846-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/c9721b907ef52fa793de57a7bf6d8846-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/c9721b907ef52fa793de57a7bf6d8846-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/c9721b907ef52fa793de57a7bf6d8846.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/c9721b907ef52fa793de57a7bf6d8846.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/c9721b907ef52fa793de57a7bf6d8846-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/c9721b907ef52fa793de57a7bf6d8846.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"C\u0259nubi Qafqaz\u0131n hava m\u0259kan\u0131 u\u011frunda r\u0259qab\u0259t s\u00fcr\u0259tl\u0259nir. Az\u0259rbaycanla Pakistan aras\u0131nda imzalanm\u0131\u015f 4,6 milyard dollarl\u0131q JF-17 Block III d\u00f6y\u00fc\u015f t\u0259yyar\u0259l\u0259rinin 40 \u0259d\u0259dlik alq\u0131-satq\u0131 sazi\u015fi v\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n Hindistandan Su-30MKI t\u0259yyar\u0259l\u0259ri \u0259ld\u0259 etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 t\u0259kc\u0259 paralel h\u0259rbi texnika m\u00fcqavil\u0259si deyil. Bu, b\u00f6lg\u0259d\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 adlayan siyasi-h\u0259rbi qar\u015f\u0131durman\u0131n t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Rusiya regiondak\u0131 t\u0259sirini itirdikc\u0259, hava \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc h\u0259m silahlanma yar\u0131\u015f\u0131n\u0131n h\u0259lledici&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/810193"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=810193"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/810193\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":810196,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/810193\/revisions\/810196"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/810195"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=810193"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=810193"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=810193"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}