{"id":810282,"date":"2025-06-10T17:39:02","date_gmt":"2025-06-10T13:39:02","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=810282"},"modified":"2025-06-10T17:39:02","modified_gmt":"2025-06-10T13:39:02","slug":"d%c9%99rslikl%c9%99rd%c9%99ki-probleml%c9%99rin-kokund%c9%99-bir-nec%c9%99-sistemli-catismazliq-dayanir-ekspert-aciqladi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=810282","title":{"rendered":"&#8220;D\u0259rslikl\u0259rd\u0259ki probleml\u0259rin k\u00f6k\u00fcnd\u0259 bir ne\u00e7\u0259 sistemli \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131q dayan\u0131r&#8221; EKSPERT A\u00c7IQLADI"},"content":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycanda 2025-ci ild\u0259 d\u0259rslikl\u0259rin yenil\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn 13 milyon manat v\u0259saitin ayr\u0131lmas\u0131 bir t\u0259r\u0259fd\u0259n d\u00f6vl\u0259tin t\u0259hsil\u0259 diqq\u0259tini g\u00f6st\u0259rs\u0259 d\u0259, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n bu v\u0259saitin m\u0259ntiqsiz, qeyri-effektiv v\u0259 n\u0259tic\u0259siz x\u0259rcl\u0259ndiyini s\u00fcbut ed\u0259n t\u0259krar olunan struktur probleml\u0259r m\u00f6vcuddur. D\u0259rs v\u0259saitl\u0259rin\u0259 h\u0259r il milyonlarla manat pul ayr\u0131lmas\u0131na baxmayaraq, onlar\u0131n elmi-pedaqoji keyfiyy\u0259ti, psixoloji uy\u011funlu\u011fu v\u0259 praktik t\u0259tbiq imkanlar\u0131 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 \u015f\u00fcbh\u0259 alt\u0131ndad\u0131r. \u018fg\u0259r bu q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck v\u0259sait ayr\u0131l\u0131rsa, n\u0259tic\u0259 d\u0259 m\u00fcvafiq olaraq t\u0259hsil alan\u0131n inki\u015faf\u0131na, m\u00fc\u0259llimin i\u015fini asanla\u015fd\u0131rma\u011fa v\u0259 m\u0259kt\u0259bd\u0259 t\u0259lim prosesinin effektivliyin\u0259 t\u00f6hf\u0259 verm\u0259lidir. Lakin real m\u0259nz\u0259r\u0259 tam \u0259ksini g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131\u00a0<a title=\"xeberler son xeberler 2025\" href=\"https:\/\/big.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">BiG.AZ<\/a>-a a\u00e7\u0131qlama ver\u0259n t\u0259hsil eksperti Kamran \u018fs\u0259dov bildirib ki, d\u0259rslikl\u0259rd\u0259ki probleml\u0259rin k\u00f6k\u00fcnd\u0259 bir ne\u00e7\u0259 sistemli \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131q dayan\u0131r. Birincisi, \u015fagirdl\u0259rin ya\u015f x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri v\u0259 psixoloji inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259l\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmadan m\u0259tnl\u0259rin v\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131n t\u0259rtib olunmas\u0131d\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, ibtidai sinif &#8220;Az\u0259rbaycan dili&#8221; d\u0259rsliyind\u0259 I v\u0259 II sinif \u015fagirdl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan m\u0259tnl\u0259rin l\u00fc\u011f\u0259t t\u0259rkibi a\u011f\u0131r, c\u00fcml\u0259 qurulu\u015fu m\u00fcr\u0259kk\u0259b v\u0259 informativ y\u00fck\u00fc olduqca y\u00fckl\u0259nmi\u015fdir. Bu, inki\u015faf psixologiyas\u0131nda Jean Piaget v\u0259 Lev V\u0131qotski kimi tan\u0131nm\u0131\u015f n\u0259z\u0259riyy\u0259\u00e7il\u0259rin t\u0259klif etdiyi &#8220;\u015fagirdin proksimal inki\u015faf zonas\u0131&#8221; prinsipin\u0259 ziddir. \u015eagird \u00f6z psixoloji v\u0259 zehni ya\u015f\u0131na uy\u011fun olmayan bilgil\u0259rl\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131qda, \u00f6yr\u0259nm\u0259 prosesi travmaya v\u0259 \u00f6yr\u0259nm\u0259d\u0259n soyuma\u011fa \u00e7evrilir:<br \/>\n<img class=\"imgbcode\" src=\"https:\/\/upload.az\/foto\/arxiv\/38_71749561698.png\" alt=\"&quot;D\u0259rslikl\u0259rd\u0259ki probleml\u0259rin k\u00f6k\u00fcnd\u0259 bir ne\u00e7\u0259 sistemli \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131q dayan\u0131r&quot; EKSPERT A\u00c7IQLADI\" \/>&#8220;\u0130kincisi, d\u0259rslikl\u0259rin \u00e7oxunda m\u0259zmunun ard\u0131c\u0131ll\u0131\u011f\u0131 v\u0259 inteqrativliyi pozulub. Riyaziyyat, informatika v\u0259 co\u011frafiya d\u0259rslikl\u0259rind\u0259 anlay\u0131\u015flar aras\u0131ndak\u0131 m\u0259ntiqi \u0259laq\u0259l\u0259r qeyri-kafi \u015f\u0259kild\u0259 qurulub. Bu is\u0259 \u015fagirdin d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259, n\u0259tic\u0259 \u00e7\u0131xarma v\u0259 t\u0259tbiqetm\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131na \u0259ng\u0259l t\u00f6r\u0259dir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc, d\u0259rslikl\u0259rd\u0259 \u015f\u0259kil, diaqram, c\u0259dv\u0259l v\u0259 vizual materiallar\u0131n ya keyfiyy\u0259tsiz, ya da qavrama g\u00fcc\u00fcn\u0259 uy\u011fun olmayan \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259qdim edilm\u0259si d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunub. Bel\u0259 vizual t\u0259hrifl\u0259r is\u0259 sinifd\u0259 m\u00fc\u0259llimin t\u0259limini \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdirir, \u015fagirdin m\u00f6vzunu qavramas\u0131n\u0131 z\u0259ifl\u0259dir.<\/p>\n<div class=\"banner3\"><\/div>\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, faktoloji v\u0259 terminoloji s\u0259hvl\u0259r, sual v\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131qlarda uy\u011funsuzluqlar, t\u0259krar\u00e7\u0131l\u0131q, \u0259d\u0259bi v\u0259 tarixi m\u0259nb\u0259l\u0259rin yanl\u0131\u015f interpretasiyas\u0131, ideoloji v\u0259 sosial yana\u015fmalardak\u0131 qeyri-obyektivlik v\u0259 m\u00fc\u0259llim \u00fc\u00e7\u00fcn metodiki g\u00f6st\u0259ri\u015fl\u0259rin natamaml\u0131\u011f\u0131 d\u0259rslikl\u0259rin sistematik z\u0259ifliyini ortaya qoyur. D\u00f6vl\u0259t \u0130mtahan M\u0259rk\u0259zinin q\u0259bul v\u0259 burax\u0131l\u0131\u015f imtahanlar\u0131nda d\u0259rslikl\u0259r\u0259 istinadla qeyd\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 illik 100-d\u0259n \u00e7ox sual x\u0259tas\u0131 buna bariz n\u00fcmun\u0259dir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n &#8220;T\u0259hsil haqq\u0131nda&#8221; Qanununun 18.2-ci madd\u0259sind\u0259 g\u00f6st\u0259rilir ki, t\u0259hsil proqramlar\u0131 v\u0259 d\u0259rs v\u0259saitl\u0259ri \u015fagirdl\u0259rin ya\u015f v\u0259 psixoloji x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 uy\u011fun olmal\u0131, pedaqoji t\u0259l\u0259bl\u0259ri v\u0259 t\u0259dris m\u0259qs\u0259dl\u0259rini \u00f6d\u0259m\u0259lidir. Lakin bu norma yaln\u0131z formal olaraq t\u0259tbiq edilir v\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259d\u0259 onun icras\u0131na n\u0259zar\u0259t \u00e7ox z\u0259ifdir. \u018fg\u0259r d\u0259rslik elmi, metodiki v\u0259 psixoloji c\u0259h\u0259td\u0259n z\u0259ruri olan standartlara cavab vermirs\u0259, ayr\u0131lan b\u00fcdc\u0259 v\u0259saiti t\u0259kc\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259siz x\u0259rcl\u0259nmi\u015f resurs deyil, h\u0259m d\u0259 \u015fagirdin inki\u015faf\u0131na vurulan z\u0259rb\u0259 kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilm\u0259lidir.<br \/>\n<img class=\"imgbcode\" src=\"https:\/\/upload.az\/foto\/arxiv\/39_31749561698.png\" alt=\"&quot;D\u0259rslikl\u0259rd\u0259ki probleml\u0259rin k\u00f6k\u00fcnd\u0259 bir ne\u00e7\u0259 sistemli \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131q dayan\u0131r&quot; EKSPERT A\u00c7IQLADI\" \/>D\u00fcnya t\u0259cr\u00fcb\u0259sind\u0259 d\u0259rslikl\u0259rin haz\u0131rlanmas\u0131 a\u00e7\u0131q m\u00fcsabiq\u0259, ictimai i\u015ftirak v\u0259 \u00e7oxs\u0259viyy\u0259li ekspertiza prinsipi il\u0259 t\u0259nziml\u0259nir. M\u0259s\u0259l\u0259n, Finlandiyada d\u0259rslikl\u0259r d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n yaz\u0131lm\u0131r, m\u00fcxt\u0259lif n\u0259\u015friyyatlar aras\u0131nda m\u00fcsabiq\u0259 il\u0259 se\u00e7ilir v\u0259 yaln\u0131z m\u00fc\u0259lliml\u0259r, psixoloqlar, valideynl\u0259r v\u0259 pedaqoji ekspertl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t \u015fura t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259sdiql\u0259nir. G\u00fcrc\u00fcstanda d\u0259rslikl\u0259rin ictimai m\u00fczakir\u0259si m\u0259cburidir, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 is\u0259 d\u0259rslikl\u0259rd\u0259ki d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r yaln\u0131z 3 ild\u0259n bir v\u0259 ictimai monitorinq \u0259sas\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7irilir. Az\u0259rbaycanda is\u0259 d\u0259rslik yaz\u0131m\u0131 qapal\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilir, m\u00fc\u0259llifl\u0259r, r\u0259y ver\u0259n ekspertl\u0259r v\u0259 q\u0259rarvericil\u0259r t\u0259krar-t\u0259krar eyni simalard\u0131r, bu is\u0259 t\u0259krar\u00e7\u0131l\u0131q, yarad\u0131c\u0131l\u0131q \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 m\u0259hdud pedaqoji bax\u0131\u015f dem\u0259kdir.<\/p>\n<p>\u018fg\u0259r bu sah\u0259d\u0259 ciddi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259zs\u0259, illik milyonlarla manatl\u0131q v\u0259sait itirilmi\u015f b\u00fcdc\u0259 olaraq qalacaq, m\u0259kt\u0259bd\u0259 is\u0259 m\u00fc\u0259llim v\u0259 \u015fagirdl\u0259r bu sistemsizlikl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparma\u011fa m\u0259hkum edil\u0259c\u0259k. D\u0259rslik siyas\u0259tind\u0259 islahatlar apar\u0131lmal\u0131, a\u00e7\u0131q m\u00fcsabiq\u0259 sistemin\u0259 ke\u00e7ilm\u0259li, \u015f\u0259ffaf ictimai r\u0259y mexanizmi qurulmal\u0131, beyn\u0259lxalq n\u0259\u015friyyatlarla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q art\u0131r\u0131lmal\u0131 v\u0259 h\u0259r bir d\u0259rslik m\u00fctl\u0259q \u015f\u0259kild\u0259 psixoloq, pedaqoq, f\u0259nn m\u00fc\u0259llimi v\u0259 metodistl\u0259rin ortaq i\u015ftirak\u0131 il\u0259 t\u0259rtib olunmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>D\u0259rslik sad\u0259c\u0259 ka\u011f\u0131zda bilik deyil, \u015fagirdin d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc, d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259 t\u0259rzini, \u015f\u0259xsiyy\u0259tini formala\u015fd\u0131ran \u0259sas vasit\u0259dir. \u018fg\u0259r bu vasit\u0259 keyfiyy\u0259tsizdirs\u0259, t\u0259hsil sisteminin b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 keyfiyy\u0259tind\u0259n dan\u0131\u015fmaq m\u0259nas\u0131zd\u0131r. M\u00f6vcud v\u0259ziyy\u0259t d\u0259rhal d\u0259yi\u015fm\u0259li v\u0259 d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n ayr\u0131lan milyonlar t\u0259hsilin m\u0259zmununa \u00e7evrilm\u0259lidir, yoxsa bu v\u0259saitl\u0259rin n\u0259tic\u0259si c\u0259miyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0131f\u0131ra yax\u0131n olacaq&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycanda 2025-ci ild\u0259 d\u0259rslikl\u0259rin yenil\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn 13 milyon manat v\u0259saitin ayr\u0131lmas\u0131 bir t\u0259r\u0259fd\u0259n d\u00f6vl\u0259tin t\u0259hsil\u0259 diqq\u0259tini g\u00f6st\u0259rs\u0259 d\u0259, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n bu v\u0259saitin m\u0259ntiqsiz, qeyri-effektiv v\u0259 n\u0259tic\u0259siz x\u0259rcl\u0259ndiyini s\u00fcbut ed\u0259n t\u0259krar olunan struktur probleml\u0259r m\u00f6vcuddur. D\u0259rs v\u0259saitl\u0259rin\u0259 h\u0259r il milyonlarla manat pul ayr\u0131lmas\u0131na baxmayaraq, onlar\u0131n elmi-pedaqoji keyfiyy\u0259ti, psixoloji uy\u011funlu\u011fu v\u0259 praktik t\u0259tbiq imkanlar\u0131 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 \u015f\u00fcbh\u0259 alt\u0131ndad\u0131r. \u018fg\u0259r bu q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck v\u0259sait ayr\u0131l\u0131rsa, n\u0259tic\u0259 d\u0259 m\u00fcvafiq olaraq t\u0259hsil alan\u0131n inki\u015faf\u0131na, m\u00fc\u0259llimin i\u015fini asanla\u015fd\u0131rma\u011fa v\u0259 m\u0259kt\u0259bd\u0259 t\u0259lim prosesinin effektivliyin\u0259 t\u00f6hf\u0259 verm\u0259lidir. Lakin real m\u0259nz\u0259r\u0259 tam \u0259ksini g\u00f6st\u0259rir. M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131\u00a0BiG.AZ-a a\u00e7\u0131qlama ver\u0259n&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":810283,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/40_41749561698.png",648,370,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/40_41749561698.png",648,370,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/40_41749561698.png",648,370,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/40_41749561698-500x280.png",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/40_41749561698-639x365.png",639,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/40_41749561698.png",640,365,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/40_41749561698.png",648,370,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/40_41749561698.png",648,370,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/40_41749561698-240x172.png",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/40_41749561698.png",648,370,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycanda 2025-ci ild\u0259 d\u0259rslikl\u0259rin yenil\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn 13 milyon manat v\u0259saitin ayr\u0131lmas\u0131 bir t\u0259r\u0259fd\u0259n d\u00f6vl\u0259tin t\u0259hsil\u0259 diqq\u0259tini g\u00f6st\u0259rs\u0259 d\u0259, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n bu v\u0259saitin m\u0259ntiqsiz, qeyri-effektiv v\u0259 n\u0259tic\u0259siz x\u0259rcl\u0259ndiyini s\u00fcbut ed\u0259n t\u0259krar olunan struktur probleml\u0259r m\u00f6vcuddur. D\u0259rs v\u0259saitl\u0259rin\u0259 h\u0259r il milyonlarla manat pul ayr\u0131lmas\u0131na baxmayaraq, onlar\u0131n elmi-pedaqoji keyfiyy\u0259ti, psixoloji uy\u011funlu\u011fu v\u0259 praktik t\u0259tbiq imkanlar\u0131 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 \u015f\u00fcbh\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/810282"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=810282"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/810282\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":810284,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/810282\/revisions\/810284"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/810283"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=810282"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=810282"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=810282"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}