{"id":810347,"date":"2025-06-11T09:54:50","date_gmt":"2025-06-11T05:54:50","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=810347"},"modified":"2025-06-11T09:54:50","modified_gmt":"2025-06-11T05:54:50","slug":"olk%c9%99mizd%c9%99-%c9%99n-cox-siqaret-c%c9%99k%c9%99n-bolg%c9%99-bilindi-s%c9%99b%c9%99b","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=810347","title":{"rendered":"\u00d6lk\u0259mizd\u0259 \u0259n \u00e7ox siqaret \u00e7\u0259k\u0259n b\u00f6lg\u0259 bilindi &#8211; s\u0259b\u0259b"},"content":{"rendered":"<h3><strong>Sosioloq: \u201c\u00c7ox vaxt insanlar siqaretin yaratd\u0131\u011f\u0131 maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi z\u0259r\u0259rl\u0259ri d\u00fczg\u00fcn qiym\u0259tl\u0259ndirmirl\u0259r\u201d<\/strong><\/h3>\n<p><strong>Az\u0259rbaycanda t\u00fct\u00fcn m\u0259mulatlar\u0131na (siqaret\u0259) \u0259n \u00e7ox Da\u011fl\u0131q \u015eirvan iqtisadi rayonunda &#8211; A\u011fsu, \u0130smay\u0131ll\u0131, Qobustan v\u0259 \u015eamax\u0131 rayonlar\u0131nda ya\u015fayan \u015f\u0259xsl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n pul x\u0259rcl\u0259nir.<\/strong><\/p>\n<p>R\u0259smi m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, Da\u011fl\u0131q \u015eirvan iqtisadi rayonunda bir n\u0259f\u0259rin ay \u0259rzind\u0259 siqaret \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259rf etdiyi v\u0259sait orta hesabla 15,5 manata b\u0259rab\u0259rdir.<\/p>\n<p>Bu m\u0259bl\u0259\u011f adamba\u015f\u0131na d\u00fc\u015f\u0259n orta ayl\u0131q istehlak x\u0259rcl\u0259rinin 4,3%-ni t\u0259\u015fkil edir. Bu, h\u0259m\u00e7inin s\u00f6z\u00fcged\u0259n rayonlarda t\u0259hsil\u0259 \u00e7\u0259kil\u0259n x\u0259rcl\u0259rd\u0259n t\u0259xmin\u0259n 3 d\u0259f\u0259 \u00e7oxdur. Bel\u0259 ki, Da\u011fl\u0131q \u015eirvan iqtisadi rayonunda ya\u015fayan insanlar\u0131n adamba\u015f\u0131na d\u00fc\u015f\u0259n ayl\u0131q t\u0259hsil x\u0259rci 5,3 manatd\u0131r ki, bu da \u00fcmumi istehlak x\u0259rcl\u0259rinin 1,5%-n\u0259 b\u0259rab\u0259rdir.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, Az\u0259rbaycanda Ab\u015feron-X\u0131z\u0131 iqtisadi rayonu istisna olmaqla, dig\u0259r iqtisadi rayonlarda t\u00fct\u00fcn m\u0259mulatlar\u0131na s\u0259rf olunan v\u0259sait t\u0259hsil\u0259 s\u0259rf olunan v\u0259saitd\u0259n \u00e7ox olub. Oralar\u0131n deputatlar\u0131ndan biri il\u0259 dan\u0131\u015fmaq. Hesabla bu rayonlar t\u0259s\u0259rr\u00fcfatla m\u0259\u015f\u011ful olurlar. Siqaret \u00e7\u0259km\u0259y\u0259 \u00e7ox vaxt olmamal\u0131d\u0131r\u00a0 v\u0259 s.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/i.ytimg.com\/vi\/BxfzjQswIuw\/maxresdefault.jpg\" alt=\"\u00dcmid i\u015f\u0131\u011f\u0131 - Z\u0259r\u0259rli v\u0259rdi\u015fl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 yollar\u0131 - M\u0259hbub\u0259  Mehdiyeva\" \/><\/p>\n<p><strong>M\u0259hbub\u0259 Mehdiyeva\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131, sosioloq M\u0259hbub\u0259 Mehdiyeva \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da \u015f\u0259rhind\u0259 t\u0259sdiq etdi ki, \u015eirvan iqtisadi rayonunda &#8211; A\u011fsu, \u0130smay\u0131ll\u0131, Qobustan v\u0259 \u015eamax\u0131 kimi \u0259razil\u0259rd\u0259 siqaret istifad\u0259sin\u0259 maraq b\u00f6y\u00fckd\u00fcr. O qeyd etdi ki, r\u0259smi r\u0259q\u0259ml\u0259r bu b\u00f6lg\u0259d\u0259ki insanlar\u0131n siqaret\u0259 \u00e7ox pul x\u0259rcl\u0259diyini g\u00f6st\u0259rir:<\/strong>\u00a0\u201cB\u0259zi yerl\u0259rd\u0259 is\u0259 bir \u00e7ox adam g\u00fcnd\u0259 \u00fc\u00e7 qutu siqaret \u00e7\u0259kir. Bu h\u0259m sa\u011flaml\u0131q, h\u0259m d\u0259 maliyy\u0259 bax\u0131m\u0131ndan \u00e7ox ciddi probleml\u0259r yarad\u0131r. Bu \u0259razil\u0259rd\u0259 siqaret yaln\u0131z bir v\u0259rdi\u015f deyil, h\u0259m d\u0259 sosial v\u0259 psixoloji funksiyalara malikdir. \u0130nsanlar siqareti bir \u00e7ox hallarda rahatl\u0131q, sakitlik, v\u0259 ya sosial m\u00fchit yaratmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7\u0259kirl\u0259r. Bu, k\u0259nd h\u0259yat\u0131nda siqaret b\u0259z\u0259n ki\u015finin g\u00fcc\u00fcn\u00fc v\u0259 &#8220;yetkinliyini&#8221; simvoliz\u0259 edir. \u0130nsanlar \u0259sas\u0259n fiziki \u0259m\u0259k v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011fuldurlar. Bu is\u0259 h\u0259m fiziki, h\u0259m d\u0259 emosional yor\u011funlu\u011fa s\u0259b\u0259b olur. Siqaret, ad\u0259t\u0259n, bu yor\u011funlu\u011fun v\u0259 stressin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bir vasit\u0259 kimi istifad\u0259 edilir. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bu b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 insanlar\u0131n asud\u0259 vaxt\u0131n\u0131 yax\u015f\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 ke\u00e7irm\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131mi imkanlar azd\u0131r. Kitabxana, idman zal\u0131 v\u0259 ya psixoloji d\u0259st\u0259k kimi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r \u00e7ox m\u0259hduddur. Bu da insanlar\u0131n bo\u015f vaxtlar\u0131n\u0131 siqaretl\u0259 doldurmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Maarifl\u0259nm\u0259 d\u0259 h\u0259l\u0259 ki \u00e7ox z\u0259ifdir. \u00c7ox vaxt insanlar siqaretin yaratd\u0131\u011f\u0131 maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi z\u0259r\u0259rl\u0259ri d\u00fczg\u00fcn qiym\u0259tl\u0259ndirmirl\u0259r. Bir \u00e7ox ail\u0259nin b\u00fcdc\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox \u0259h\u0259miyy\u0259tli olan bu x\u0259rc, uzunm\u00fcdd\u0259tli yoxsulluq v\u0259 iqtisadi s\u0131x\u0131nt\u0131larla n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259 bil\u0259r. Psixoloji amill\u0259r d\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r. U\u015faql\u0131qda ya\u015fanan travmalar, ail\u0259daxili probleml\u0259r v\u0259 \u00fcmumi h\u0259yatla ba\u011fl\u0131 m\u0259yusluqlar siqaret\u0259 olan mara\u011f\u0131 art\u0131r\u0131r. Siqaret burada sad\u0259c\u0259 nikotin deyil, h\u0259m d\u0259 bir n\u00f6v \u201cemosional d\u0259st\u0259k\u201d funksiyas\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetirir&#8221;.<\/p>\n<p>Psixiatr-narkoloq, psixiatrik v\u0259 narkoloji klinikan\u0131n r\u0259hb\u0259ri Ruslan \u0130sayev bu g\u00fcnl\u0259rd\u0259 bildirib ki, siqareti t\u0259rgitm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n effektiv \u00fcsul psixoterapiya v\u0259 medikamentoz (d\u0259rmanla) d\u0259st\u0259yin birg\u0259 t\u0259tbiqidir. Ekspertin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, siqaretd\u0259n imtina ed\u0259n \u015f\u0259xs t\u0259kc\u0259 nikotin\u0259 olan fiziki as\u0131l\u0131l\u0131qla deyil, eyni zamanda g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131na inteqrasiya olunmu\u015f emosional v\u0259 davran\u0131\u015f modell\u0259ri il\u0259 d\u0259 \u00fczl\u0259\u015fir: \u201cBuna g\u00f6r\u0259 d\u0259 t\u0259kc\u0259, nikotin \u0259v\u0259zedici vasit\u0259l\u0259rl\u0259-m\u0259s\u0259l\u0259n, saqq\u0131z v\u0259 ya elektron siqaretl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmaq ad\u0259t\u0259n uzunm\u00fcdd\u0259tli n\u0259tic\u0259 vermir.<\/p>\n<p><strong>Siqareti atmaq bird\u0259f\u0259lik q\u0259rar deyil, bu bir prosesdir.<\/strong><\/p>\n<p>\u018fn d\u00fczg\u00fcn yol h\u0259kim\u0259 m\u00fcraci\u0259t etm\u0259kdir, \u00e7\u00fcnki yaln\u0131z m\u00fct\u0259x\u0259ssis uy\u011fun d\u0259rman m\u00fcalic\u0259sini t\u0259yin ed\u0259 v\u0259 psixoloji d\u0259st\u0259k g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r. Nikotin \u0259v\u0259zedici terapiyaya plast\u0131rlar, saqq\u0131zlar, inhalyatorlar v\u0259 x\u00fcsusi tabletl\u0259r daxildir. Bu vasit\u0259l\u0259r nikotind\u0259n imtina zaman\u0131 ortaya \u00e7\u0131xan \u201clomka\u201d simptomlar\u0131n\u0131 (y\u0259ni \u00e7\u0259kilm\u0259 sindromunu) azaltma\u011fa k\u00f6m\u0259k edir. Lakin bu vasit\u0259l\u0259rin dozas\u0131 v\u0259 istifad\u0259si f\u0259rdi olmal\u0131d\u0131r. \u00d6zba\u015f\u0131na istifad\u0259 hallar\u0131 ya dozan\u0131n art\u0131q olmas\u0131, ya da effektin olmamas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259 bil\u0259r&#8221;.<\/p>\n<p><strong>R.\u0130sayev qeyd edib ki, eyni zamanda h\u0259kim t\u0259r\u0259find\u0259n y\u00fcng\u00fcl antidepresantlar v\u0259 ya sakitl\u0259\u015fdirici d\u0259rmanlar da t\u0259yin oluna bil\u0259r, bu da ke\u00e7id d\u00f6vr\u00fcn\u00fc daha asan ke\u00e7m\u0259y\u0259 yard\u0131m edir:<\/strong>\u00a0\u201cLakin h\u0259tta \u0259n d\u00fczg\u00fcn se\u00e7ilmi\u015f d\u0259rmanlar bel\u0259 psixoloji as\u0131l\u0131l\u0131qla i\u015f apar\u0131lmad\u0131qda kifay\u0259t etmir. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n psixoterapiya il\u0259 yana\u015f\u0131 t\u0259tbiq edilm\u0259lidir. Qeyd ed\u0259k ki, son ara\u015fd\u0131rmalar elektron siqaretl\u0259rin d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcy\u00fcm\u00fczd\u0259n daha t\u0259hl\u00fck\u0259li oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rib. 250 min n\u0259f\u0259rin i\u015ftirak etdiyi geni\u015fmiqyasl\u0131 t\u0259dqiqat veypl\u0259rl\u0259 xroniki obstruktiv a\u011fciy\u0259r x\u0259st\u0259liyi (XOAX) aras\u0131nda birba\u015fa \u0259laq\u0259 oldu\u011funu ortaya \u00e7\u0131xar\u0131b\u201d.<\/p>\n<p><strong>Nigar H\u018fS\u018fNL\u0130,<\/strong><br \/>\n<strong>\u201cYeni M\u00fcsavat\u201d\u00a0<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sosioloq: \u201c\u00c7ox vaxt insanlar siqaretin yaratd\u0131\u011f\u0131 maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi z\u0259r\u0259rl\u0259ri d\u00fczg\u00fcn qiym\u0259tl\u0259ndirmirl\u0259r\u201d Az\u0259rbaycanda t\u00fct\u00fcn m\u0259mulatlar\u0131na (siqaret\u0259) \u0259n \u00e7ox Da\u011fl\u0131q \u015eirvan iqtisadi rayonunda &#8211; A\u011fsu, \u0130smay\u0131ll\u0131, Qobustan v\u0259 \u015eamax\u0131 rayonlar\u0131nda ya\u015fayan \u015f\u0259xsl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n pul x\u0259rcl\u0259nir. R\u0259smi m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, Da\u011fl\u0131q \u015eirvan iqtisadi rayonunda bir n\u0259f\u0259rin ay \u0259rzind\u0259 siqaret \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259rf etdiyi v\u0259sait orta hesabla 15,5 manata b\u0259rab\u0259rdir. Bu m\u0259bl\u0259\u011f adamba\u015f\u0131na d\u00fc\u015f\u0259n orta ayl\u0131q istehlak x\u0259rcl\u0259rinin 4,3%-ni t\u0259\u015fkil edir. Bu, h\u0259m\u00e7inin s\u00f6z\u00fcged\u0259n rayonlarda t\u0259hsil\u0259 \u00e7\u0259kil\u0259n x\u0259rcl\u0259rd\u0259n t\u0259xmin\u0259n 3 d\u0259f\u0259 \u00e7oxdur. Bel\u0259 ki, Da\u011fl\u0131q \u015eirvan iqtisadi rayonunda ya\u015fayan insanlar\u0131n adamba\u015f\u0131na d\u00fc\u015f\u0259n ayl\u0131q t\u0259hsil x\u0259rci&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":810348,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/6f3e041e46e13bb617dd2cb4f3a93f60.jpg",640,360,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/6f3e041e46e13bb617dd2cb4f3a93f60.jpg",640,360,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/6f3e041e46e13bb617dd2cb4f3a93f60.jpg",640,360,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/6f3e041e46e13bb617dd2cb4f3a93f60-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/6f3e041e46e13bb617dd2cb4f3a93f60.jpg",640,360,false],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/6f3e041e46e13bb617dd2cb4f3a93f60.jpg",640,360,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/6f3e041e46e13bb617dd2cb4f3a93f60.jpg",640,360,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/6f3e041e46e13bb617dd2cb4f3a93f60.jpg",640,360,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/6f3e041e46e13bb617dd2cb4f3a93f60-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/6f3e041e46e13bb617dd2cb4f3a93f60.jpg",640,360,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Sosioloq: \u201c\u00c7ox vaxt insanlar siqaretin yaratd\u0131\u011f\u0131 maddi v\u0259 m\u0259n\u0259vi z\u0259r\u0259rl\u0259ri d\u00fczg\u00fcn qiym\u0259tl\u0259ndirmirl\u0259r\u201d Az\u0259rbaycanda t\u00fct\u00fcn m\u0259mulatlar\u0131na (siqaret\u0259) \u0259n \u00e7ox Da\u011fl\u0131q \u015eirvan iqtisadi rayonunda &#8211; A\u011fsu, \u0130smay\u0131ll\u0131, Qobustan v\u0259 \u015eamax\u0131 rayonlar\u0131nda ya\u015fayan \u015f\u0259xsl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n pul x\u0259rcl\u0259nir. R\u0259smi m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, Da\u011fl\u0131q \u015eirvan iqtisadi rayonunda bir n\u0259f\u0259rin ay \u0259rzind\u0259 siqaret \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259rf etdiyi v\u0259sait orta hesabla 15,5 manata b\u0259rab\u0259rdir.&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/810347"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=810347"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/810347\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":810349,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/810347\/revisions\/810349"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/810348"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=810347"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=810347"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=810347"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}