{"id":810480,"date":"2025-06-11T16:25:21","date_gmt":"2025-06-11T12:25:21","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=810480"},"modified":"2025-06-11T16:25:21","modified_gmt":"2025-06-11T12:25:21","slug":"az%c9%99rbaycana-qarsi-dezinformasiya-v%c9%99-kiberhucum-%c9%99m%c9%99liyyatlari-nec%c9%99-reallasdirilib","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=810480","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 dezinformasiya v\u0259 kiberh\u00fccum \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 nec\u0259 realla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b?"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u201cThe Insider\u201d Rusiya M\u00fcdafi\u0259 Nazirliyinin Ba\u015f K\u0259\u015ffiyyat \u0130dar\u0259si (\u0413\u043b\u0430\u0432\u043d\u043e\u0435 \u0420\u0430\u0437\u0432\u0435\u0434\u044b\u0432\u0430\u0442\u0435\u043b\u044c\u043d\u043e\u0435 \u0423\u043f\u0440\u0430\u0432\u043b\u0435\u043d\u0438\u0435, (QRU)) 29155 sayl\u0131 h\u0259rbi hiss\u0259sinin n\u0259zdind\u0259ki x\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131 b\u00f6lm\u0259nin f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 geni\u015f ara\u015fd\u0131rma yaz\u0131s\u0131 t\u0259qdim edib.<\/strong><\/p>\n<p>\u201cF\u0131r\u0131ldaq\u00e7\u0131lar, qatill\u0259r, t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r. QRU t\u0259xribat\u00e7\u0131 hakerl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t komandan\u0131 kiml\u0259rd\u0259n formala\u015fd\u0131rd\u0131 v\u0259 niy\u0259 u\u011fursuz oldu?\u201d adl\u0131 m\u0259qal\u0259d\u0259 QRU-nun \u201c29155\u201d sayl\u0131 x\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131 b\u00f6lm\u0259sinin indiy\u0259 q\u0259d\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irdyi m\u0259xfi \u0259m\u0259liyyatlardan b\u0259zil\u0259ri haqda (Solsberid\u0259 Skripal\u0131n v\u0259 Bolqar\u0131standa Emilian Gebrevl\u0259rin z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259l\u0259ri, Bolqar\u0131stan v\u0259 \u00c7exiyadak\u0131 h\u0259rbi anbarlarda t\u00f6r\u0259dil\u0259n partlay\u0131\u015flar) \u00f6t\u0259ri, hakerlik f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri v\u0259 dig\u0259r virtual \u0259m\u0259liyyatlar haqda is\u0259 geni\u015f m\u0259lumat verilir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/faktyoxla.az\/files\/Image\/posts\/0aee2f71f9f1f6a95e66d1ecca2c0a8b1749538342.jpg\" alt=\"\" width=\"500\" height=\"216\" \/><\/p>\n<p>\u201cThe Insider\u201d-in ara\u015fd\u0131rmas\u0131 onunla diqq\u0259t \u00e7\u0259kir ki, redaksiya \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 hakerl\u0259rin serverind\u0259 bo\u015fluq tap\u0131b, \u015f\u0259b\u0259k\u0259y\u0259 s\u0131za bilmi\u015f v\u0259 QRU-nun x\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131 b\u00f6lm\u0259sinin se\u00e7diyi h\u0259d\u0259fl\u0259rin tam siyah\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7\u0131xarm\u0131\u015flar. Siyah\u0131da Ukraynan\u0131n d\u00f6vl\u0259t \u015firk\u0259tl\u0259rind\u0259n tutmu\u015f Avropadak\u0131 infrastruktur obyektl\u0259rin\u0259, Q\u0259t\u0259r bank\u0131na v\u0259 h\u0259tta d\u00fcnya \u00fczr\u0259 bir \u00e7ox tibb klinikalar\u0131na q\u0259d\u0259r m\u00fcxt\u0259lif h\u0259d\u0259fl\u0259rin oldu\u011fu a\u015fkarlan\u0131b. \u018fm\u0259kda\u015flar hakerl\u0259rin z\u0259ngl\u0259rini, t\u0259yyar\u0259 u\u00e7u\u015f biletl\u0259rini, trayektoriyalar\u0131 v\u0259 yaz\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 t\u0259dqiq edib haker qrupun onlarla \u00fczv\u00fcn\u00fc, o c\u00fcml\u0259d\u0259n vaxtil\u0259 m\u0259hkumluq h\u0259yat\u0131 ya\u015fam\u0131\u015f haker-karderl\u0259ri, i\u015f\u0259 c\u0259lb edilmi\u015f t\u0259cr\u00fcb\u0259siz m\u0259zunlar\u0131, bu qurumun z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259 v\u0259 t\u0259xribat \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 \u00fczr\u0259 veteranlar\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n ed\u0259 bilibl\u0259r.<\/p>\n<p>Ara\u015fd\u0131rmada Az\u0259rbaycanla ba\u011fl\u0131 m\u0259qamlar da var.<\/p>\n<p><strong>Faktyoxla Lab.<\/strong>\u00a0Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 dezinformasiya v\u0259 haker h\u00fccumu oldu\u011fu iddia edil\u0259n 3 hadis\u0259ni ara\u015fd\u0131r\u0131b.<\/p>\n<p>\u018fvv\u0259lc\u0259, qeyd edil\u0259n m\u0259xfi qurumun t\u0259rkibind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n xaker qruplar\u0131 haqda q\u0131sa aray\u0131\u015f ver\u0259k.<\/p>\n<p>B\u0259lli olur ki, QRU-nun n\u0259zdind\u0259 hakerl\u0259r qrupunun olmas\u0131 haqda ilk m\u0259lumat\u0131 da \u201cThe Insider\u201d sayt\u0131 yay\u0131b. 2017-ci ild\u0259 sayt\u00a0<a href=\"https:\/\/theins.ru\/politika\/58803\">ara\u015fd\u0131rma apararaq<\/a>\u00a0yazm\u0131\u015fd\u0131r ki, 26165 sayl\u0131 h\u0259rbi hiss\u0259nin n\u0259zdind\u0259 \u201cFancy bear\u201d (v\u0259 ya \u201cAPT28\u201d) haker qruplar\u0131 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/faktyoxla.az\/files\/Image\/posts\/9270982d6b1adb136ed0a1b249df80591749538370.jpg\" alt=\"\" width=\"500\" height=\"215\" \/><\/p>\n<p>Hans\u0131lar ki, Hillari Klintonun, Emmanuel Makronun v\u0259 bir \u00e7ox beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n e-mail v\u0259 saytlar\u0131n\u0131 s\u0131nd\u0131rmaqla tan\u0131n\u0131n\u0131blar. Sonradan QRU-nun \u201c<a href=\"https:\/\/theins.ru\/politika\/236113\">Sandworm<\/a>\u201d adl\u0131 (\u201c74455\u201d sayl\u0131 h\/h) dig\u0259r qrup da f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flay\u0131b. Bu qrup is\u0259 Ukraynada elektrik stansiyalar\u0131n\u0131 \u201cs\u00f6nd\u00fcr\u0259n\u201d, NATO h\u0259rbi obyektl\u0259rin\u0259 \u201ch\u00fccum\u201d ed\u0259n \u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259li virus say\u0131lan \u201cNotPetya\u201d virusunun yarad\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/faktyoxla.az\/files\/Image\/posts\/7b5d8710e1e0170db4c691166542b51e1749538403.jpg\" alt=\"\" width=\"542\" height=\"181\" \/><\/p>\n<p>AB\u015e-nin Federal T\u0259dqiqatlar B\u00fcrosu (FBI)\u00a02024-c\u00fc ilin sentyabr ay\u0131nda QRU-nun \u201c29155\u201d sayl\u0131 h\u0259rbi hiss\u0259sinin n\u0259zdind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n hakerl\u0259r qrupu haqda axtar\u0131\u015f\u00a0<a href=\"https:\/\/www.fbi.gov\/wanted\/cyber\/gru-29155-cyber-actors\">elan etmi\u015fdi<\/a>.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/faktyoxla.az\/files\/Image\/posts\/5d63ca0e6b89168241fe0eab8d6b97ad1749538443.jpg\" alt=\"\" width=\"500\" height=\"408\" \/><\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycanla ba\u011fl\u0131 3 hadis\u0259<\/strong><\/p>\n<p><strong>1-ci hadis\u0259.<\/strong>\u00a0Ara\u015fd\u0131rmada qeyd olunur ki, QRU-nun zabitl\u0259rind\u0259n biri Tim Stiqal saxta informasiyalar\u0131n\u0131n yay\u0131lmas\u0131na bolqar jurnalist Dilana Qaytanc\u0131yevan\u0131 da c\u0259lb ed\u0259 bilib.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/faktyoxla.az\/files\/Image\/posts\/8b7ef13635089c6588362fb8a6be06ba1749538487.jpg\" alt=\"\" width=\"500\" height=\"149\" \/><\/p>\n<p>O m\u0259lumatlar\u0131na leqitimlik fonu verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cTwitter\u201d-d\u0259 &#8220;Anonymous Bulgaria\u201d saxta profilind\u0259n istifad\u0259 edib.\u00a0 Bu profil n\u00f6vb\u0259ti payla\u015f\u0131mlar\u0131ndan birind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Bolqar\u0131standak\u0131 s\u0259firliyinin s\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f yaz\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 payla\u015f\u0131b.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/faktyoxla.az\/files\/Image\/posts\/d47768c73c0eb3a5a853f513a08975b21749538524.jpg\" alt=\"\" width=\"500\" height=\"140\" \/><\/p>\n<p>Ara\u015fd\u0131rmada Tim Stiqal\u0131n kimliyi haqda \u0259trafl\u0131 m\u0259lumat verilib. Qeyd olunub ki, bu \u015f\u0259xs QRU-nun m\u0259lum x\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131 b\u00f6lm\u0259sinin Avropada h\u0259yata ke\u00e7irdiyi \u0259ks\u0259r t\u0259xribat\u00e7\u0131 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131s\u0131 v\u0259 ya i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 olub. Etnik \u00e7e\u00e7endir. O, \u0259vv\u0259ll\u0259r Da\u011f\u0131standa ya\u015fay\u0131b, bloger kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rib. \u201cForex\u201d-d\u0259 \u0130slam qaydalar\u0131 il\u0259 ticar\u0259t haqda kitab\u0131n m\u00fc\u0259llifidir. O QRU-nun diqq\u0259tin\u0259 Rusiyan\u0131n o vaxtk\u0131 prezidentliy\u0259 namiz\u0259di Dimitri Medvedyevin se\u00e7kiqaba\u011f\u0131 t\u0259\u015fviqat kampaniyas\u0131 zaman\u0131 namiz\u0259din \u201ctvitter\u201d hesab\u0131na yazd\u0131\u011f\u0131 \u015f\u0259rhl\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb. Ondan sonra \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa c\u0259lb edildiyi ehtimal olunur.<\/p>\n<p>2012-ci ild\u0259 Stiqal Medvedyevin \u201cBizimkil\u0259r\u201d ( \u201c\u041d\u0430\u0448\u0438\u201d) h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n Da\u011f\u0131stan n\u00fcmay\u0259nd\u0259liyini yarad\u0131b v\u0259 el\u0259 h\u0259min il Maha\u00e7qalan\u0131n m\u0259rk\u0259zi meydan\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131n \u201cPutin Meydan\u0131\u201dna d\u0259yi\u015fm\u0259k t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 fla\u015fmob t\u0259\u015fkil edib. \u201cThe Insider\u201d ehtimal edir ki, Tim Stiqal h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 Federal T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Xidm\u0259tinin (FSB) H\u0259rbi \u018fks-k\u0259\u015ffiyyat Departamenti il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edirmi\u015f. Yaln\u0131z 2014-c\u00fc ild\u0259 QRU-nun m\u0259xfi h\u0259rbi hiss\u0259sinin r\u0259isi Averyanovun komandas\u0131na ke\u00e7irilib.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/faktyoxla.az\/files\/Image\/posts\/bbc52b364298df23c630c30552cc9f3c1749538566.jpg\" alt=\"\" width=\"500\" height=\"354\" \/><\/p>\n<p>2014-c\u00fc ild\u0259 Stiqal \u201cDanila Maqomedov\u201d ad\u0131na yeni pasport \u0259ld\u0259 edir. \u201cThe Insider\u201d m\u00fc\u0259yy\u0259n edib ki, bu pasportun seriya v\u0259 n\u00f6mr\u0259 diapazonu Britaniyada Skripal\u0131 z\u0259h\u0259rl\u0259y\u0259n \u201cPetrov\u201d v\u0259 \u201cBa\u015firov\u201d adl\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259rin pasport seriya v\u0259 n\u00f6mr\u0259l\u0259ri il\u0259 uy\u011fun g\u0259lir.<\/p>\n<p>M\u0259lum olur ki, Stiqal sanki Dilana il\u0259 yenic\u0259 v\u0259 el\u0259 \u201cTwitter\u201d-d\u0259 tan\u0131\u015f olmalar\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc yarad\u0131b v\u0259 Dilanan\u0131n bu fakta inanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bir ne\u00e7\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f jurnalist v\u0259 blogeri onunla dan\u0131\u015f\u0131qlara istiqam\u0259tl\u0259ndirib. Amma ara\u015fd\u0131rmalardan bel\u0259 anla\u015f\u0131l\u0131r ki, onlar aras\u0131nda \u0259vv\u0259ld\u0259n \u0259laq\u0259 v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131, dayan\u0131ql\u0131 inam m\u00fchiti m\u00f6vcud olub.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/faktyoxla.az\/files\/Image\/posts\/97d799552293172fd408066cee44baa41749538960.png\" alt=\"\" width=\"586\" height=\"353\" \/><\/p>\n<p>Bu yaz\u0131\u015fmadan bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn sonra Dilanan\u0131n \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etdiyi Bolqar\u0131stan\u0131n \u201cTrud\u201d q\u0259zetind\u0259 \u201dSilk Way\u201d aviasiya \u015firk\u0259tinin d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcnaqi\u015f\u0259 zonalar\u0131na silah da\u015f\u0131mas\u0131 haqq\u0131nda sensasiya do\u011furan\u00a0<a href=\"https:\/\/trud.bg\/a\/articles\/350-diplomatic-flights-carry-weapons-for-terrorists\">m\u0259qal\u0259si<\/a>\u00a0yay\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/faktyoxla.az\/files\/Image\/posts\/0667dd09a3acf8c04b6b061768f395811749538997.jpg\" alt=\"\" width=\"500\" height=\"396\" \/><\/p>\n<p>Burada diqq\u0259t\u00e7\u0259k\u0259n m\u0259qam t\u0259kc\u0259 x\u0259b\u0259rin dezinformasiya \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulmas\u0131 deyil, yaln\u0131z bolqar dilind\u0259 x\u0259b\u0259r yayan q\u0259zetd\u0259 m\u0259hz bu m\u0259qal\u0259nin ingilis dilind\u0259 verilm\u0259sidir. \u0130kinci m\u0259qam, t\u0259qdim olunan yaz\u0131\u015fmalar\u0131n skrinl\u0259rind\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. M\u0259lum olur ki, QRU-nun m\u0259qs\u0259di t\u0259k informasiya tullant\u0131s\u0131n\u0131n yay\u0131lmas\u0131 yox, h\u0259m d\u0259 Bolqar\u0131stana siyasi t\u0259zyiq m\u0259qs\u0259dil\u0259 s\u0259firlik qar\u015f\u0131s\u0131nda etiraz aksiyalar\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkili v\u0259 Bolqar\u0131stan\u0131n h\u0259rbi ixrac\u0131na n\u0259zar\u0259t t\u0259tbiq etm\u0259k olub.<\/p>\n<p><strong>Burada bir ha\u015fiy\u0259 \u00e7\u0131xaq.\u00a0<\/strong>Ara\u015fd\u0131rmam\u0131z n\u0259tic\u0259sind\u0259 d\u0259qiql\u0259\u015fdir\u0259 bildik ki, Dilana Qaytanc\u0131yevan\u0131n saxta informasiyalardan formala\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bu b\u0259dnam yaz\u0131 Az\u0259rbaycandilli mediada \u00e7ox az i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131l\u0131b, birc\u0259 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 t\u0259xribatlarda ilk s\u0131ralarda dayanan \u201cMeydanTV\u201d-d\u0259n ba\u015fqa. Xaricd\u0259n maliyy\u0259l\u0259\u015f\u0259n bu sayt dezinformasiya dolu bu m\u0259qal\u0259ni qeyri-pe\u015f\u0259karcas\u0131na (diqq\u0259ti \u00f6z\u00fcnd\u0259n yay\u0131nd\u0131rmaq v\u0259 \u00e7ox h\u0259d\u0259f\u0259 g\u0259lm\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn) ki\u00e7ik t\u0259nqidl\u0259rl\u0259 (\u201cRusiya deyil, daha \u00e7ox erm\u0259ni m\u0259nb\u0259l\u0259r yay\u0131blar\u201d, \u201cguya bu \u015firk\u0259t terror\u00e7u da\u015f\u0131y\u0131rm\u0131\u015f\u201d) m\u0259qal\u0259ni yay\u0131mlay\u0131b.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/faktyoxla.az\/files\/Image\/posts\/39a2a346a8c8c309ba93c322f5eff2d51749539088.jpg\" alt=\"\" width=\"500\" height=\"249\" \/><\/p>\n<p>Halbuki \u201cMeydanTV\u201d q\u0259r\u0259zli olmasayd\u0131 a\u015fa\u011f\u0131da qeyd ed\u0259c\u0259yimiz faktlara toxunmal\u0131 v\u0259 x\u0259b\u0259rin dezinformasiya oldu\u011funu qeyd etm\u0259li idi.<\/p>\n<p>H\u0259min m\u0259qal\u0259d\u0259\u00a0Dilana Qaytanc\u0131yeva iddia edir ki, Az\u0259rbaycan avia\u015firk\u0259ti \u201cSilk Way\u201d \u201csuriyal\u0131 terro\u00e7ulara\u201d silah da\u015f\u0131y\u0131r. Jurnalist Rusiya propaqandas\u0131n\u0131n tezisl\u0259rin\u0259 uy\u011fun olaraq \u201cterror\u00e7u\u201d dey\u0259rk\u0259n \u018fs\u0259d rejiminin b\u00fct\u00fcn \u0259leyhdarlar\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur.<\/p>\n<p>Amma s\u0259rf edil\u0259n enerji, \u0259ld\u0259 olunan n\u0259tic\u0259y\u0259 d\u0259ymir, anti-Az\u0259rbaycan t\u0259xribat\u0131 g\u00f6zl\u0259nildiyi effekti vermir, t\u0259kzib edilir. \u018fvv\u0259lc\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Bolqar\u0131standak\u0131 S\u0259firliyi b\u0259yanatla \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir v\u0259 \u201cSilk Way\u201d-in d\u00fcnyada tan\u0131nm\u0131\u015f loqistik \u015firk\u0259t oldu\u011fu, etibarl\u0131, effektiv v\u0259 \u015f\u0259ffaf y\u00fckda\u015f\u0131malar\u0131na g\u00f6r\u0259 beyn\u0259lxalq \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q sah\u0259sind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 y\u00fcks\u0259k n\u00fcfuz qazand\u0131\u011f\u0131 bildirir. \u015eirk\u0259tin sayt\u0131nda d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 NATO v\u0259 Pentaqonun sifari\u015fl\u0259rinin yerin\u0259 yetirm\u0259si haqda m\u0259lumatlar\u0131n oldu\u011fu geni\u015f auditoryaya xat\u0131rlan\u0131r.\u00a0 Bel\u0259likl\u0259, Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 bu t\u0259xribat ba\u015f tutmadan ba\u011flan\u0131r, \u00f6lk\u0259mizl\u0259 ba\u011fl\u0131 bu saxta m\u0259qal\u0259d\u0259n sonra diplomatik yaz\u0131\u015fmalar\u0131 yayd\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cTrud\u201d q\u0259zetinin r\u0259hb\u0259rliyi Dilanan\u0131 i\u015fd\u0259n \u00e7\u0131xard\u0131r.\u00a0 Amma onun \u201c29155\u201d-l\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 davam edir.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/faktyoxla.az\/files\/Image\/posts\/d8c8003657c3fb9dc46954e39a46e2b51749539130.jpg\" alt=\"\" width=\"500\" height=\"392\" \/><\/p>\n<p>M\u0259qal\u0259d\u0259 \u201cThe Insider\u201d Dilanan\u0131n QRU il\u0259 2016-c\u0131 ild\u0259n i\u015fl\u0259diyini iddia edir. Onlar\u0131n q\u0259na\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259, m\u0259hz bu d\u00f6vrd\u0259n sonra bolqar jurnalist sensassiyal\u0131 m\u0259lumatlar \u0259ld\u0259 edir v\u0259 bununla da geni\u015f oxucu k\u00fctl\u0259si toplaya bilirdi. Misal \u00fc\u00e7\u00fcn, onun 2016-c\u0131 ild\u0259 Suriyaya ezamiyy\u0259ti zaman\u0131 \u00e7ox d\u0259qiq h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rl\u0259 \u201csuriyal\u0131 \u00fcsyan\u00e7\u0131lar\u201dda bolqar silahlar\u0131 a\u015fakar etmi\u015fdi ki, bu faktdan Rusiya Bolqar\u0131stana qar\u015f\u0131 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 siyasi t\u0259zyiq vasit\u0259si kimi istifad\u0259 edib.<\/p>\n<p><strong>2-ci hadis\u0259.<\/strong><\/p>\n<p>M\u0259qal\u0259d\u0259 qeyd olunur ki, qeyd edil\u0259n qurumun \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 Yuri Denisov \u201cYuri Lukin\u201d ad\u0131na veril\u0259n saxta pasportla 2013-2014-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycana s\u0259f\u0259r edib. Ara\u015fd\u0131rmaya g\u00f6r\u0259, Yuri Denisov dig\u0259r xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n kiber-\u0259m\u0259liyyatlar v\u0259 t\u0259xribatlarda i\u015ftirak edib.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/faktyoxla.az\/files\/Image\/posts\/70514b19f02c42420abd67d49f7dbad51749539162.jpg\" alt=\"\" width=\"500\" height=\"336\" \/><\/p>\n<p>Ara\u015fd\u0131rmada qeyd olunur ki, Denisovun ad\u0131 dig\u0259rl\u0259rinin telefonunda \u201cYuri C++\u201d, \u201cYuri C#\u201d, \u201cYuri Veril\u0259nl\u0259r bazas\u0131\u201d (\u042e\u0440\u0438\u0439 \u0411\u0430\u0437\u044b \u0434\u0430\u043d\u043d\u044b\u0445) v\u0259 s. kimi qeyd olunub. Burada m\u0259lum olur ki, a\u015fkarlanan \u0259m\u0259kda\u015flar aras\u0131nda Y.Denisovun \u0130T bacar\u0131qlar\u0131 daha y\u00fcks\u0259k olub. Onun \u201cTeleqram\u201dda daha \u00e7ox h\u0259kinq kanallar\u0131na (Zero Day\/Cyber \u200b\u200bSecurity, Crypto Services, Dev Tools, Hacker Corner, AI tools, Stealer Tools, RansomWare Developers) yaz\u0131lmas\u0131 bunu t\u0259sdiql\u0259yir.<\/p>\n<p>\u201cThe Insider\u201d-in ara\u015fd\u0131rmas\u0131na g\u00f6r\u0259, \u201c29155\u201d-in f\u0259aliyy\u0259ti t\u0259crid \u015f\u0259raitind\u0259 olmay\u0131b, onlar FSB il\u0259 \u0259laq\u0259li i\u015fl\u0259yibl\u0259r, yuyulmu\u015f \u00e7irkli pullardan istifad\u0259 edib, b\u0259z\u0259n jurnalistl\u0259rin arxas\u0131nda gizl\u0259nibl\u0259r. B\u00fct\u00fcn bu ssenaril\u0259r onlarla \u00f6lk\u0259d\u0259 t\u0259krarlan\u0131b.<\/p>\n<p>\u201cThe Insider\u201d-in \u0259l\u0259 ke\u00e7irdiyi v\u0259 ara\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259n o da b\u0259lli olur ki, el\u0259 d\u0259 tan\u0131nmayan bu haker qrupu 2012-ci ild\u0259 f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 \u0259vv\u0259lc\u0259 \u201ct\u0259kba\u015f\u0131na operator\u201d qismind\u0259 ba\u015flay\u0131b v\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259r d\u0259 daxil olmaqla Az\u0259rbaycanda dezinformasiya yaymaq v\u0259 diversiya \u0259m\u0259ll\u0259ri t\u00f6r\u0259tm\u0259k tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131n\u0131 QRU-nun o vaxtki direktoru \u0130qor Serqundan al\u0131b.<\/p>\n<p>Xat\u0131rladaq ki, 2012-ci ild\u0259 Bak\u0131da ke\u00e7iril\u0259n Avroviziya musiqi yar\u0131\u015fmas\u0131 \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 geni\u015f kiberh\u00fccumlar v\u0259 media kampaniyas\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdi. Qeyd edil\u0259n kiberh\u00fccumlar v\u0259 informasiya \u0259m\u0259liyyatlar\u0131nda bu qrupun i\u015ftirak\u0131n\u0131 istisna etmirik.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/faktyoxla.az\/files\/Image\/posts\/4e27342c7c589f1121eda7d562823f231749539197.jpg\" alt=\"\" width=\"500\" height=\"186\" \/><\/p>\n<p>2013-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycanda ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259ri xat\u0131rlasaq Rusiyan\u0131n burada maraqlar\u0131n\u0131n hans\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259 oldu\u011funu anlaya bil\u0259rik. H\u0259min ild\u0259 Az\u0259rbaycanda h\u0259m ictimai-siyasi h\u0259yatda, h\u0259m d\u0259 sosial mediada ba\u015f ver\u0259nl\u0259ri, b\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259rin xeyrin\u0259 apar\u0131lan b\u00f6y\u00fck t\u0259bli\u011fat kampaniyalar\u0131n\u0131, m\u00fcxalif\u0259tin sosial mediada aktivl\u0259\u015fm\u0259sini v\u0259 bu \u0259snada yeni blogerl\u0259rin ortaya \u00e7\u0131xmas\u0131n\u0131 xat\u0131rlasaq Rusiyan\u0131n r\u0259smi dostluq b\u0259yanatlar\u0131na baxmayaraq Az\u0259rbaycan\u0131n da h\u0259d\u0259f\u0259 al\u0131nan \u00f6lk\u0259l\u0259r s\u0131ras\u0131nda oldu\u011funu anlam\u0131\u015f olar\u0131q.<\/p>\n<p><strong>3-c\u00fc hadis\u0259.<\/strong><\/p>\n<p>\u201cThe Insider\u201d h\u0259m QRU-nun qurumlar\u0131n\u0131n hakerlik f\u0259aliyy\u0259tinin t\u0259f\u0259rr\u00fcatlar\u0131 v\u0259 miqyas\u0131, h\u0259m d\u0259 bu qruplar\u0131n Az\u0259rbaycandak\u0131 \u201ch\u0259d\u0259fl\u0259r\u0259\u201d qar\u015f\u0131 \u201ci\u015fi\u201d haqda q\u0131sa m\u0259lumat verir. Bel\u0259 ki, Az\u0259rbaycanda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n \u0259ks\u0259r d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n saytlar\u0131 v\u0259 h\u0259tta tibb klinikalar\u0131 bu qurumun h\u0259d\u0259fl\u0259ri aras\u0131nda olub. Ara\u015fd\u0131rmada Az\u0259rbaycandan olan\u00a0<a href=\"https:\/\/btk.az\/ru\/\">tibb klinikas\u0131n\u0131n<\/a>\u00a0haker h\u00fccumuna m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131 konkret qeyd edilib.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/faktyoxla.az\/files\/Image\/posts\/3f15b68e8415a28cb4b360b60d2faa0d1749539230.jpg\" alt=\"\" width=\"579\" height=\"66\" \/><\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcn\u00fcr m\u0259qs\u0259d sistemd\u0259ki bo\u015fluqlar\u0131, z\u0259if n\u00f6qt\u0259l\u0259ri tapmaq v\u0259 maksimum d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 m\u0259xfi m\u0259lumatlar\u0131 toplamaqla yana\u015f\u0131, m\u00fc\u0259yy\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 haqda m\u0259lumatlar\u0131 \u0259ld\u0259 etm\u0259k olub.<\/p>\n<p>Bu \u0259m\u0259liyyatlar\u0131 is\u0259 Roman Puntus (m\u0259xfi kod ad\u0131 Pontev) adl\u0131 \u0259m\u0259kda\u015f\u0131n r\u0259hb\u0259rlik etdiyi qrupun t\u00f6r\u0259tdiyi vur\u011fulan\u0131r.<\/p>\n<p>Bu \u015f\u0259xs haqq\u0131nda m\u0259lumat b\u00f6lm\u0259sind\u0259 bildirilir ki, Stiqal qrupu t\u0259rk etdikd\u0259n sonra o, komandan\u0131n \u0259sas fiquruna \u00e7evrilib.<\/p>\n<p>Maraql\u0131d\u0131r ki, \u201cThe Insider\u201d el\u0259 Puntusun diqq\u0259tsizliyi \u00fcz\u00fcnd\u0259n ara\u015fd\u0131rmada g\u00f6st\u0259ril\u0259n m\u0259xfi m\u0259lumatlar\u0131 \u0259ld\u0259 edib. Qeyd olunur ki, ba\u015f\u0131 yeni sevgilisin\u0259 qar\u0131\u015fan Roman Puntus gizli serverin giri\u015f kodunu m\u00fcdafi\u0259siz burax\u0131b, daha d\u0259qiq des\u0259k, onun serverinin giri\u015f portlar\u0131 adi \u201cbrutfors\u201dlar vasit\u0259sil\u0259 s\u0131nd\u0131r\u0131lacaq q\u0259d\u0259r z\u0259if qorunub. Bu bo\u015flu\u011fu kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u00fczr\u0259 bloger a\u015fkarlay\u0131b v\u0259 o, \u0259ld\u0259 etdiyi m\u0259lumatlar\u0131 2025-ci ilin fevral ay\u0131nda redaksiyaya \u00e7atd\u0131r\u0131b. Serverd\u0259 hakerl\u0259rin h\u0259d\u0259fl\u0259rinin siyah\u0131s\u0131n\u0131 (y\u00fczd\u0259n \u00e7ox domen) \u00e7\u0131xartma\u011fa imkan ver\u0259n loqlar a\u015fkar edilib. Serverin veril\u0259nl\u0259r bazas\u0131n\u0131n analizi kim\u0259 v\u0259 n\u0259 vaxt h\u00fccum edildiyi bar\u0259d\u0259 \u00fcmumi t\u0259s\u0259vv\u00fcr yaratma\u011fa imkan verib.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/faktyoxla.az\/files\/Image\/posts\/04aca6bdbdcc1b09c76189f316ea2fac1749539367.jpg\" alt=\"\" width=\"400\" height=\"300\" \/><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/faktyoxla.az\/files\/Image\/posts\/c7ce5df1aedbe247f4acf4d3a27ac4281749539383.jpg\" alt=\"\" width=\"400\" height=\"300\" \/><\/p>\n<p>Burada qeyd etm\u0259liyik ki, Roman Puntus \u201cFancy bear\u201d (\u201cAPT28\u201d) haker qruplar\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 n\u0259zar\u0259t v\u0259 r\u0259hb\u0259rlik edib.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/faktyoxla.az\/files\/Image\/posts\/6befd89e45ddd362f90b1f35bca86cf91749539430.jpg\" alt=\"\" width=\"500\" height=\"392\" \/><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cThe Insider\u201d Rusiya M\u00fcdafi\u0259 Nazirliyinin Ba\u015f K\u0259\u015ffiyyat \u0130dar\u0259si (\u0413\u043b\u0430\u0432\u043d\u043e\u0435 \u0420\u0430\u0437\u0432\u0435\u0434\u044b\u0432\u0430\u0442\u0435\u043b\u044c\u043d\u043e\u0435 \u0423\u043f\u0440\u0430\u0432\u043b\u0435\u043d\u0438\u0435, (QRU)) 29155 sayl\u0131 h\u0259rbi hiss\u0259sinin n\u0259zdind\u0259ki x\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131 b\u00f6lm\u0259nin f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 geni\u015f ara\u015fd\u0131rma yaz\u0131s\u0131 t\u0259qdim edib. \u201cF\u0131r\u0131ldaq\u00e7\u0131lar, qatill\u0259r, t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r. QRU t\u0259xribat\u00e7\u0131 hakerl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t komandan\u0131 kiml\u0259rd\u0259n formala\u015fd\u0131rd\u0131 v\u0259 niy\u0259 u\u011fursuz oldu?\u201d adl\u0131 m\u0259qal\u0259d\u0259 QRU-nun \u201c29155\u201d sayl\u0131 x\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131 b\u00f6lm\u0259sinin indiy\u0259 q\u0259d\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irdyi m\u0259xfi \u0259m\u0259liyyatlardan b\u0259zil\u0259ri haqda (Solsberid\u0259 Skripal\u0131n v\u0259 Bolqar\u0131standa Emilian Gebrevl\u0259rin z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259l\u0259ri, Bolqar\u0131stan v\u0259 \u00c7exiyadak\u0131 h\u0259rbi anbarlarda t\u00f6r\u0259dil\u0259n partlay\u0131\u015flar) \u00f6t\u0259ri, hakerlik f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri v\u0259 dig\u0259r virtual \u0259m\u0259liyyatlar haqda is\u0259 geni\u015f m\u0259lumat verilir. \u201cThe Insider\u201d-in ara\u015fd\u0131rmas\u0131 onunla diqq\u0259t \u00e7\u0259kir&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":810481,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/a684e2d4dcb7130fb94c409944552add.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/a684e2d4dcb7130fb94c409944552add.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/a684e2d4dcb7130fb94c409944552add.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/a684e2d4dcb7130fb94c409944552add-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/a684e2d4dcb7130fb94c409944552add-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/a684e2d4dcb7130fb94c409944552add-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/a684e2d4dcb7130fb94c409944552add.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/a684e2d4dcb7130fb94c409944552add.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/a684e2d4dcb7130fb94c409944552add-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/a684e2d4dcb7130fb94c409944552add.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"\u201cThe Insider\u201d Rusiya M\u00fcdafi\u0259 Nazirliyinin Ba\u015f K\u0259\u015ffiyyat \u0130dar\u0259si (\u0413\u043b\u0430\u0432\u043d\u043e\u0435 \u0420\u0430\u0437\u0432\u0435\u0434\u044b\u0432\u0430\u0442\u0435\u043b\u044c\u043d\u043e\u0435 \u0423\u043f\u0440\u0430\u0432\u043b\u0435\u043d\u0438\u0435, (QRU)) 29155 sayl\u0131 h\u0259rbi hiss\u0259sinin n\u0259zdind\u0259ki x\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131 b\u00f6lm\u0259nin f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 geni\u015f ara\u015fd\u0131rma yaz\u0131s\u0131 t\u0259qdim edib. \u201cF\u0131r\u0131ldaq\u00e7\u0131lar, qatill\u0259r, t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r. QRU t\u0259xribat\u00e7\u0131 hakerl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t komandan\u0131 kiml\u0259rd\u0259n formala\u015fd\u0131rd\u0131 v\u0259 niy\u0259 u\u011fursuz oldu?\u201d adl\u0131 m\u0259qal\u0259d\u0259 QRU-nun \u201c29155\u201d sayl\u0131 x\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131 b\u00f6lm\u0259sinin indiy\u0259 q\u0259d\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irdyi m\u0259xfi&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/810480"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=810480"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/810480\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":810482,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/810480\/revisions\/810482"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/810481"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=810480"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=810480"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=810480"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}