{"id":810542,"date":"2025-06-11T22:57:40","date_gmt":"2025-06-11T18:57:40","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=810542"},"modified":"2025-06-11T22:57:40","modified_gmt":"2025-06-11T18:57:40","slug":"az%c9%99rbaycan-dovl%c9%99tciliyinin-xilas-gunu-15-iyun-1993-cu-il","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=810542","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyinin xilas g\u00fcn\u00fc &#8211; 15 iyun 1993-c\u00fc il"},"content":{"rendered":"<div class=\"content lead font-weight-normal\">\n<p>M\u00fcst\u0259qilliyimizin ilk ill\u0259rind\u0259 respublikada daxili siyasi v\u0259ziyy\u0259t g\u0259rgin idi v\u0259 d\u0259rin hakimiyy\u0259t b\u00f6hran\u0131 yaranm\u0131\u015fd\u0131. Erm\u0259nil\u0259r Rusiya h\u0259rbi\u00e7il\u0259rinin k\u00f6m\u0259yi il\u0259 Qaraba\u011fda irimiqyasl\u0131 h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar ke\u00e7irir v\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 buradan qovub \u00e7\u0131xar\u0131rd\u0131lar. Erm\u0259nil\u0259r he\u00e7 bir beynalxalq m\u00fcqavim\u0259t\u0259 rast g\u0259lmir, Rusiyan\u0131n himay\u0259sini a\u00e7\u0131q a\u015fkar hiss ed\u0259r\u0259k daha da az\u011f\u0131nla\u015f\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan h\u0259rbi hiss\u0259l\u0259rind\u0259 is\u0259 bir s\u0131ra ciddi n\u00f6qsanlar m\u00f6vcud idi. Bel\u0259 ki, orduya m\u00fcxt\u0259lif siyasi q\u00fcvv\u0259l\u0259rin t\u0259siri var idi. Orduda nizam-intizam yaratmaq m\u00fcmk\u00fcn deyildi. Professional h\u0259rb\u00e7il\u0259r \u00e7at\u0131\u015fm\u0131rd\u0131. H\u0259rbi hiss\u0259l\u0259r\u0259 pozuculuqla m\u0259\u015f\u011ful olan satq\u0131nlar soxula bilmi\u015fdi. G\u00fccl\u00fc informasiya ax\u0131n\u0131na yol verilirdi. Orduda korrupsiya ba\u015f al\u0131b gedirdi. F\u0259rariliy\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 yox d\u0259r\u0259c\u0259sind\u0259 idi. O zaman hakimiyy\u0259t bo\u015flu\u011funun yaranmas\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 XX \u0259srin \u0259n b\u00f6y\u00fck faic\u0259l\u0259rind\u0259n biri olan Xocal\u0131 q\u0131r\u011f\u0131n\u0131 ba\u015f verdi. Bu faci\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 siyasi g\u0259rginliyi daha da art\u0131rm\u0131\u015fd\u0131. Hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan q\u00fcvv\u0259l\u0259r respublikada siyasi v\u0259ziyy\u0259ti daha da g\u0259rginl\u0259\u015fdirirdil\u0259r. Xalq\u0131n s\u0259bir kasas\u0131 dolmu\u015fdu. Xalq Heyd\u0259r \u018fliyevin hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131tmas\u0131na xilas yolu kimi bax\u0131rd\u0131. Xalq konstitusiyada prezident se\u00e7kil\u0259rind\u0259 ya\u015f senzini d\u0259yi\u015fm\u0259yi t\u0259l\u0259b edirdi.<\/p>\n<p>Maddi-texniki v\u0259 ictimai bazas\u0131 z\u0259if olan silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin bir-biri il\u0259 \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259sinin n\u00f6vb\u0259ti qurban\u0131 \u015eu\u015fa v\u0259 La\u00e7\u0131n oldu. Haz\u0131rl\u0131qs\u0131z zabitl\u0259rin, h\u0259rbi rabit\u0259nin b\u0259rbad v\u0259ziyy\u0259td\u0259 olmas\u0131 v\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259rin \u00e7oxunun m\u0259zuniyy\u0259t\u0259 burax\u0131lmas\u0131, intizams\u0131zl\u0131q \u015eu\u015fan\u0131n s\u00fcqutuna v\u0259 onun ard\u0131nca h\u0259rbi hiss\u0259l\u0259rin La\u00e7\u0131n\u0131 t\u0259rk etm\u0259l\u0259rin\u0259 s\u0259b\u0259b oldu. Bu hal respublikada siyasi v\u0259ziyy\u0259ti daha da g\u0259rginl\u0259\u015fdirdi.<\/p>\n<p>Davam ed\u0259n qar\u015f\u0131durmalar v\u0259 silahl\u0131 toqqu\u015fmalardan sonra AXC silah g\u00fcc\u00fcn\u0259 hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 ke\u00e7irdi. Xalq c\u0259bh\u0259sinin hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259si bu t\u0259\u015fkilat\u0131n daxild\u0259n daha da par\u00e7alanmas\u0131na s\u0259b\u0259b oldu v\u0259 siyasi arenaya yeni partiya v\u0259 h\u0259r\u0259katlar at\u0131ld\u0131. 1993-c\u00fc ilin ortalar\u0131nda art\u0131q 30-d\u0259k siyasi partiya f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdi. H\u0259min partiyalar\u0131n mara\u011f\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 almamaq AXC-ni bir az da z\u0259ifl\u0259dirdi. G\u00fcc orqanlar\u0131na n\u0259zar\u0259tin itm\u0259si \u00f6lk\u0259d\u0259 qanunsuzluq, h\u0259rc-m\u0259rcliy\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xartm\u0131\u015fd\u0131. Torpaqlar\u0131m\u0131z da hiss\u0259-hiss\u0259 i\u015f\u011fal alt\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. Xalq b\u00fct\u00fcn \u00fcmidini d\u00fcnya s\u0259viyy\u0259li dahi siyas\u0259t\u00e7i, m\u00fcdrik d\u00f6vl\u0259t xadimi Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 ba\u011flam\u0131\u015fd\u0131. Heyd\u0259r \u018fliyevin Nax\u00e7\u0131vanda m\u00fcst\u0259qil, c\u0259sar\u0259tli siyas\u0259t yeritm\u0259si xalq\u0131n diqq\u0259tini c\u0259lb edir, Ona \u00fcmidl\u0259ri art\u0131r\u0131rd\u0131. Xalq c\u0259bh\u0259si \u00fczvl\u0259ri aras\u0131nda didi\u015fm\u0259 v\u0259 satq\u0131nl\u0131q is\u0259 c\u0259bh\u0259d\u0259ki v\u0259ziyy\u0259t\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rirdi. G\u0259nc\u0259 hadis\u0259l\u0259ri v\u0259ziyy\u0259ti daha da g\u0259rginl\u0259\u015fdirmi\u015fdi. \u0130qtidar art\u0131q h\u0259rbi m\u00fcxalif\u0259tin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ala bilmirdi. C\u0259nubda v\u0259 \u015eimalda h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259r t\u0259xribatlar t\u00f6r\u0259dir, hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 alma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar. Respublika par\u00e7alanma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. \u00d6lk\u0259nin qabaqc\u0131l ziyal\u0131lar\u0131 v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259sinin ba\u015flanaca\u011f\u0131n\u0131 hiss edirdil\u0259r. Bu f\u0259lak\u0259tin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaqdan \u00f6tr\u00fc \u00f6lk\u0259nin sa\u011flam q\u00fcvv\u0259l\u0259ri, h\u0259tta AXC hakimiyy\u0259ti Heyd\u0259r \u018fliyevi t\u0259kidl\u0259 Bak\u0131ya d\u0259v\u0259t edirdil\u0259r.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev xalq\u0131n a\u011f\u0131r g\u00fcn\u00fcnd\u0259 bu d\u0259v\u0259ti q\u0259bul ed\u0259r\u0259k Bak\u0131ya g\u0259ldi v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259sini dayand\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lind\u0259n g\u0259l\u0259ni etdi. G\u0259nc\u0259d\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar apararaq h\u0259rbi m\u00fcxalif\u0259ti neytralla\u015fd\u0131ra bildi.<\/p>\n<p>1993-c\u00fc il iyunun 15-d\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Ali Sovetinin S\u0259dri se\u00e7ildi. Bu g\u00fcn tariximiz\u0259 Milli Qurtulu\u015f G\u00fcn\u00fc kimi daxil oldu. Milli M\u0259clisin q\u0259rar\u0131 il\u0259 1997-ci ild\u0259n bu g\u00fcn b\u00f6y\u00fck \u0259hval-ruhiyy\u0259 il\u0259 bayram kimi qeyd edilir.<\/p>\n<p>O d\u00f6vr\u00fcn tarixini Qurtulu\u015f h\u0259r\u0259kat\u0131n\u0131n ba\u015flanmas\u0131n\u0131 xronoloji ard\u0131c\u0131ll\u0131qla ara\u015fd\u0131rark\u0259n tam m\u0259suliyy\u0259tl\u0259 dem\u0259k olur:<\/p>\n<p>Milli Qurtulu\u015f G\u00fcn\u00fc &#8211; Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyinin xilas g\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>Milli Qurtulu\u015f G\u00fcn\u00fc \u2013 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyinin \u00f6l\u00fcm dirim m\u00fcbariz\u0259si g\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>Milli Qurtulu\u015f G\u00fcn\u00fc &#8211; m\u00fcst\u0259qilliyimizin qorunub saxlan\u0131lmas\u0131, m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si inki\u015faf\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynayan tarixi bir g\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>Milli Qurtulu\u015f G\u00fcn\u00fc &#8211; Respublikada ictimai-siyasi b\u00f6hran\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 \u00f6lk\u0259mizin inki\u015faf\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259linin qoyuldu\u011fu bir g\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>Milli Qurtulu\u015f G\u00fcn\u00fc &#8211; xalq\u0131m\u0131z\u0131n m\u0259nafel\u0259rini t\u0259min ed\u0259n, sivil bir c\u0259miyy\u0259tin qurulmas\u0131nda h\u0259lledici rol oynayan bir g\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>Milli Qurtulu\u015f G\u00fcn\u00fc &#8211; h\u0259yat\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rinin t\u0259r\u0259qqisi v\u0259 dir\u00e7\u0259li\u015finin b\u00fcn\u00f6vr\u0259sinin qoyuldu\u011fu bir g\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>Milli Qurtulu\u015f G\u00fcn\u00fc &#8211; Az\u0259rbaycan\u0131n sabitliy\u0259, \u0259min amanl\u0131\u011fa, demokratiyaya qovu\u015fdu\u011fu bir g\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>Milli Qurtulu\u015f G\u00fcn\u00fc &#8211; \u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n bu g\u00fcn\u00fcn\u00fc v\u0259 sabah\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdiyi bir g\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>Milli Qurtulu\u015f G\u00fcn\u00fc &#8211; xalq\u0131m\u0131z\u0131n b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn, h\u0259mr\u0259yliyinin, milli birliyinin t\u0259min edildiyi bir g\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p><strong>\u0130qbal \u018fm\u0259nullayev,<\/strong><br \/>\n<em>YAP L\u0259nk\u0259ran rayon t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n s\u0259dri,<br \/>\ntibb \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent<\/em><\/p>\n<div class=\"clearfix\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama--hidden\"><\/div>\n<div id=\"galleryList\" class=\"fotorama fotorama1749668186008\" data-nav=\"thumbs\" data-width=\"100%\" data-thumbwidth=\"90\" data-thumbheight=\"60\" data-allowfullscreen=\"true\" data-autoplay=\"3000\" data-ratio=\"1.5\" data-keyboard=\"true\" data-fit=\"contain\">\n<div class=\"fotorama__wrap fotorama__wrap--css3 fotorama__wrap--slide fotorama__wrap--toggle-arrows fotorama__wrap--no-controls\">\n<div class=\"fotorama__stage\">\n<div class=\"fotorama__fullscreen-icon\" tabindex=\"0\" role=\"button\"><\/div>\n<div class=\"fotorama__stage__shaft\">\n<div class=\"fotorama__stage__frame fotorama__loaded fotorama__loaded--img fotorama__active\"><img class=\"fotorama__img\" src=\"https:\/\/ikisahil.az\/photo\/0x0_2\/upload\/gallery\/2025\/06\/11\/-a09b68ad174966016114688758210561370.jpg\" \/><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"fotorama__video-close\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"sharing my-2 row no-gutters d-print-none\"><\/div>\n<div class=\"d-none d-sm-block\"><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00fcst\u0259qilliyimizin ilk ill\u0259rind\u0259 respublikada daxili siyasi v\u0259ziyy\u0259t g\u0259rgin idi v\u0259 d\u0259rin hakimiyy\u0259t b\u00f6hran\u0131 yaranm\u0131\u015fd\u0131. Erm\u0259nil\u0259r Rusiya h\u0259rbi\u00e7il\u0259rinin k\u00f6m\u0259yi il\u0259 Qaraba\u011fda irimiqyasl\u0131 h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar ke\u00e7irir v\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 buradan qovub \u00e7\u0131xar\u0131rd\u0131lar. Erm\u0259nil\u0259r he\u00e7 bir beynalxalq m\u00fcqavim\u0259t\u0259 rast g\u0259lmir, Rusiyan\u0131n himay\u0259sini a\u00e7\u0131q a\u015fkar hiss ed\u0259r\u0259k daha da az\u011f\u0131nla\u015f\u0131rd\u0131lar. Az\u0259rbaycan h\u0259rbi hiss\u0259l\u0259rind\u0259 is\u0259 bir s\u0131ra ciddi n\u00f6qsanlar m\u00f6vcud idi. Bel\u0259 ki, orduya m\u00fcxt\u0259lif siyasi q\u00fcvv\u0259l\u0259rin t\u0259siri var idi. Orduda nizam-intizam yaratmaq m\u00fcmk\u00fcn deyildi. Professional h\u0259rb\u00e7il\u0259r \u00e7at\u0131\u015fm\u0131rd\u0131. H\u0259rbi hiss\u0259l\u0259r\u0259 pozuculuqla m\u0259\u015f\u011ful olan satq\u0131nlar soxula bilmi\u015fdi. G\u00fccl\u00fc informasiya ax\u0131n\u0131na yol verilirdi. Orduda korrupsiya ba\u015f al\u0131b gedirdi.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":810543,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/ea1818cb159221579717273152011111230-1.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/ea1818cb159221579717273152011111230-1.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/ea1818cb159221579717273152011111230-1.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/ea1818cb159221579717273152011111230-1-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/ea1818cb159221579717273152011111230-1-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/ea1818cb159221579717273152011111230-1-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/ea1818cb159221579717273152011111230-1.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/ea1818cb159221579717273152011111230-1.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/ea1818cb159221579717273152011111230-1-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/ea1818cb159221579717273152011111230-1.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"M\u00fcst\u0259qilliyimizin ilk ill\u0259rind\u0259 respublikada daxili siyasi v\u0259ziyy\u0259t g\u0259rgin idi v\u0259 d\u0259rin hakimiyy\u0259t b\u00f6hran\u0131 yaranm\u0131\u015fd\u0131. Erm\u0259nil\u0259r Rusiya h\u0259rbi\u00e7il\u0259rinin k\u00f6m\u0259yi il\u0259 Qaraba\u011fda irimiqyasl\u0131 h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar ke\u00e7irir v\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 buradan qovub \u00e7\u0131xar\u0131rd\u0131lar. Erm\u0259nil\u0259r he\u00e7 bir beynalxalq m\u00fcqavim\u0259t\u0259 rast g\u0259lmir, Rusiyan\u0131n himay\u0259sini a\u00e7\u0131q a\u015fkar hiss ed\u0259r\u0259k daha da az\u011f\u0131nla\u015f\u0131rd\u0131lar. Az\u0259rbaycan h\u0259rbi hiss\u0259l\u0259rind\u0259 is\u0259 bir s\u0131ra ciddi n\u00f6qsanlar m\u00f6vcud idi.&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/810542"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=810542"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/810542\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":810544,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/810542\/revisions\/810544"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/810543"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=810542"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=810542"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=810542"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}