{"id":810882,"date":"2025-06-13T14:54:20","date_gmt":"2025-06-13T10:54:20","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=810882"},"modified":"2025-06-13T14:54:20","modified_gmt":"2025-06-13T10:54:20","slug":"socar-in-transformasiyasi-az%c9%99rbaycanin-enerji-tarixinin-yeni-s%c9%99hif%c9%99si","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=810882","title":{"rendered":"SOCAR-\u0131n transformasiyas\u0131: Az\u0259rbaycan\u0131n enerji tarixinin yeni s\u0259hif\u0259si"},"content":{"rendered":"<p><strong>Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259l s\u00fctunu olan SOCAR yeni transformasiya m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259m qoyub. \u015eirk\u0259tin \u0259sas m\u0259qs\u0259di \u0259n\u0259n\u0259vi neft-qaz \u015firk\u0259tind\u0259n \u00f6lk\u0259nin enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini davaml\u0131 olaraq t\u0259min ed\u0259n v\u0259 d\u0259y\u0259r yaradan beyn\u0259lxalq enerji \u015firk\u0259tin\u0259 \u00e7evrilm\u0259kdir.<\/strong><\/p>\n<p>\u015eirk\u0259tin transformasiyas\u0131 yaln\u0131z milli s\u0259rh\u0259dl\u0259rl\u0259 m\u0259hdudla\u015fmay\u0131b \u2013 beyn\u0259lxalq layih\u0259l\u0259rd\u0259 f\u0259al i\u015ftirak\u0131 v\u0259 strateji t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131qlar say\u0259sind\u0259 \u015firk\u0259t g\u0259lir m\u0259nb\u0259l\u0259rini \u015fax\u0259l\u0259ndir\u0259r\u0259k beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259tini geni\u015fl\u0259ndirib.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlar SOCAR-\u0131n uzunm\u00fcdd\u0259tli dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00f6hk\u0259m \u0259sas formala\u015fd\u0131r\u0131r v\u0259 \u015firk\u0259tin qlobal enerji ekosistemin\u0259 daha d\u0259rin inteqrasiyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bir platforma rolunu oynay\u0131r. \u015eirk\u0259tin karbonsuzla\u015fd\u0131rma, beyn\u0259lxalq t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q v\u0259 \u201cya\u015f\u0131l ke\u00e7id\u201d \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u0259lav\u0259 d\u0259y\u0259r yarad\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259ki strategiyas\u0131 SOCAR-\u0131 yeni enerji d\u00fcnyas\u0131n\u0131n apar\u0131c\u0131 regional oyun\u00e7ular\u0131ndan birin\u0259 \u00e7evirir.<\/p>\n<p>SOCAR-\u0131n transformasiya m\u0259rh\u0259l\u0259si \u00fc\u00e7 \u0259sas strateji istiqam\u0259t \u00fczr\u0259 formala\u015f\u0131r:<\/p>\n<p>1 &#8211; \u00c7\u0259tin \u015f\u0259rait\u0259, neft yataqlar\u0131nda hasilat\u0131n t\u0259bii \u015f\u0259kild\u0259 azalmas\u0131na v\u0259 k\u00f6hn\u0259lmi\u015f infrastrukturun m\u00f6vcudlu\u011funa baxmayaraq \u0259m\u0259liyyat g\u00f6st\u0259ricil\u0259rinin art\u0131r\u0131lmas\u0131.<\/p>\n<p>2 &#8211; SOCAR-\u0131n beyn\u0259lxalq enerji bazar\u0131na \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, Az\u0259rbaycan\u0131n enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si<\/p>\n<p>3 &#8211; SOCAR-\u0131n sosial missiyas\u0131n\u0131n effektiv \u015f\u0259kild\u0259 yerin\u0259 yetirilm\u0259si il\u0259 yana\u015f\u0131, y\u00fcks\u0259k maliyy\u0259 dayan\u0131ql\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si.<\/p>\n<p><strong>1. \u00c7\u0259tin \u015f\u0259rait fonunda \u0259m\u0259liyyat dayan\u0131ql\u0131l\u0131\u011f\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n haz\u0131rda istismarda olan yataqlar\u0131nda hasilat uzun m\u00fcdd\u0259tdir ki, davam edir. \u00dc\u00e7 \u0259sas yataq \u2013 A\u00c7G (\u201cAz\u0259ri-\u00c7\u0131raq-G\u00fcn\u0259\u015fli\u201d), \u201cDayazsulu G\u00fcn\u0259\u015fli\u201d v\u0259 \u201cNeft Da\u015flar\u0131\u201d 25 ild\u0259n \u00e7oxdur ki, istismardad\u0131r. \u201cNeft Da\u015flar\u0131\u201dnda hasilat 70 ild\u0259n, \u201cDayazsulu G\u00fcn\u0259\u015fli\u201dd\u0259 35 ild\u0259n, A\u00c7G-d\u0259 is\u0259 25 ild\u0259n art\u0131q m\u00fcdd\u0259tdir ki, davam edir.<\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259mizd\u0259 neft yataqlar\u0131nda t\u0259bii hasilat azalmas\u0131 \u00f6nc\u0259d\u0259n proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131.Lakin, t\u0259bii azalma prosesi ilkin proqnozdan daha s\u00fcr\u0259tli olub. Bu azalmaya \u0259sas\u0259n iki amil t\u0259sir g\u00f6st\u0259rib: HPBS \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 A\u00c7G yata\u011f\u0131nda hasilat\u0131n azalmas\u0131 (\u0259lav\u0259 azalman\u0131n t\u0259xmin\u0259n 90%-i m\u0259hz A\u00c7G yata\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 olub). \u201cQaraba\u011f\u201d kimi b\u0259zi layih\u0259l\u0259rin icras\u0131nda gecikm\u0259nin olmas\u0131.<\/p>\n<p><strong>Yeni ACE platformas\u0131: A\u00c7G blokunda u\u011furlu start<\/strong><\/p>\n<p>2024-c\u00fc il aprelin 16-da bp \u015firk\u0259ti Az\u0259ri\u2013\u00c7\u0131raq\u2013G\u00fcn\u0259\u015fli (A\u00c7G) blokuna daxil olan yeni &#8220;Az\u0259ri M\u0259rk\u0259zi \u015e\u0259rqi&#8221; (ACE) platformas\u0131ndan neft hasilat\u0131na ba\u015fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 elan etdi. Art\u0131q ilin sonuna kimi ACE platformas\u0131ndan hasilat g\u00f6zl\u0259ntil\u0259ri \u00fcst\u0259l\u0259y\u0259r\u0259k sutkada 24 min barel \u0259v\u0259zin\u0259 26 min barel t\u0259\u015fkil etmi\u015fdir.<\/p>\n<p>ACE platformas\u0131 A\u00c7G blokunda sayca yeddinci olub v\u0259 48 layih\u0259 quyusunun tam istismara verilm\u0259sind\u0259n sonra sutkada 100 min barel\u0259d\u0259k neft hasilat\u0131 g\u00fcc\u00fcn\u0259 malikdir.<\/p>\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, 2025-ci ilin sonuna q\u0259d\u0259r sualt\u0131 v\u0259 quru i\u015fl\u0259rinin ba\u015fa \u00e7atmas\u0131 il\u0259 &#8220;Q\u0259rbi \u00c7\u0131raq&#8221; platformas\u0131ndan da qaz hasilat\u0131na ba\u015flanaca\u011f\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir.<\/p>\n<p><strong>T\u0259bii qaz: Hasilat art\u0131m\u0131 v\u0259 yeni Shah Deniz Compression layih\u0259si<\/strong><\/p>\n<p>2024-c\u00fc ild\u0259 SOCAR t\u0259bii qaz hasilat\u0131nda m\u00fcsb\u0259t dinamika qeyd\u0259 ald\u0131. &#8220;\u015eahd\u0259niz&#8221; v\u0259 &#8220;\u00dcmid&#8221; yataqlar\u0131nda s\u0259m\u0259r\u0259li istismar n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00fcmumi hasilat h\u0259cmi 50 milyard kubmetri \u00f6t\u0259r\u0259k, 2016-c\u0131 ild\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n olunmu\u015f 45 milyard kubmetrlik uzunm\u00fcdd\u0259tli proqnozu (t\u0259krar vurulmu\u015f qaz da daxil olmaqla) a\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>Qaz potensial\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan \u0259h\u0259miyy\u0259tli add\u0131mlardan biri, &#8220;\u015eahd\u0259niz&#8221; konsorsiumunun Shah Deniz Compression (SDC) layih\u0259si \u00fczr\u0259 yekun investisiya q\u0259rar\u0131n\u0131n q\u0259bul olunmas\u0131d\u0131r. Bu layih\u0259 \u00f6lk\u0259nin \u0259n iri qaz yata\u011f\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259nm\u0259sinin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc m\u0259rh\u0259l\u0259sidir.<\/p>\n<p>2,9 milyard AB\u015e dollar\u0131 d\u0259y\u0259rind\u0259 olan SDC layih\u0259si, lay t\u0259zyiqinin a\u015fa\u011f\u0131 sal\u0131nmas\u0131 il\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lma \u0259msal\u0131n\u0131 art\u0131rma\u011fa y\u00f6n\u0259lib. Layih\u0259 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u0259lav\u0259 olaraq 50 milyard kubmetr qaz v\u0259 25 milyon barel qaz kondensat\u0131 hasil edil\u0259r\u0259k ixrac edil\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p><strong>\u201cMidstream\u201d v\u0259 \u201cdownstream\u201d infrastrukturunun k\u00f6hn\u0259lm\u0259si: Probleml\u0259rin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn geni\u015fmiqyasl\u0131 transformasiya<\/strong><\/p>\n<p>Strateji \u0259h\u0259miyy\u0259tin\u0259 baxmayaraq, SOCAR-\u0131n midstream v\u0259 downstream seqmentl\u0259rind\u0259ki neft-qaz aktivl\u0259ri y\u00fcks\u0259k d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 k\u00f6hn\u0259lmi\u015f infrastruktur \u015f\u0259raitind\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 davam edir. \u018fn bariz n\u00fcmun\u0259 qaz n\u0259qli sistemind\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur: \u201cAz\u0259riqaz\u201d \u0130B-nin m\u00f6vcud boru k\u0259m\u0259rl\u0259rinin 60%-i 35 ild\u0259n art\u0131qd\u0131r ki, istismardad\u0131r v\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n qaz itkil\u0259ri m\u0259qbul s\u0259viyy\u0259d\u0259 deyil.<\/p>\n<p>\u201cDownstream\u201d f\u0259aliyy\u0259tinin \u0259sas hiss\u0259sini t\u0259\u015fkil ed\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyev ad\u0131na Neft Emal\u0131 Zavodu (NEZ) is\u0259 art\u0131q 70 ild\u0259n \u00e7oxdur ki, f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>K\u00f6hn\u0259lmi\u015f infrastruktura baxmayaraq, 2022-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r SOCAR-\u0131n dig\u0259r prioritet layih\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, m\u00f6vcud aktivl\u0259rin qorunub saxlan\u0131lmas\u0131na m\u0259hdud h\u0259cmd\u0259 investisiya qoyulu\u015fu h\u0259yata ke\u00e7irilib. Bu x\u00fcsusda, 2019\u20132021-ci ill\u0259r \u0259rzind\u0259 istismarda olan yataqlarda hasilat\u0131 stabil saxlamaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u00fcmumi investisiya qoyulu\u015flar\u0131 1 milyard AB\u015e dollar\u0131ndan az olub. Bu is\u0259 analoji s\u0259naye obyektl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn orta investisiya g\u00f6st\u0259ricisinin yar\u0131s\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edib. Eyni \u015f\u0259kild\u0259, 2022-ci ild\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev ad\u0131na NEZ-\u0259 qoyulan investisiya h\u0259cmi t\u0259xmin\u0259n 20 milyon AB\u015e dollar\u0131 olub. Halbuki, NEZ-in m\u00fcr\u0259kk\u0259b infrastrukturu v\u0259 miqyas\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131narsa, qlobal etalon (benchmark) \u00fczr\u0259 bu m\u0259bl\u0259\u011f t\u0259xmin\u0259n 60 milyon dollar olmal\u0131 idi.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/www.trend.az\/media\/2025\/06\/13\/trend_neft_emali_zavodu_150422_7.jpg\" alt=\"\" \/>Bu probleml\u0259rin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn SOCAR b\u00fct\u00fcn \u0259sas f\u0259aliyy\u0259t sah\u0259l\u0259rind\u0259 \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f geni\u015fmiqyasl\u0131 transformasiyalara start verib. Diqq\u0259t k\u00f6hn\u0259 infrastrukturun yenil\u0259nm\u0259sin\u0259, s\u0259m\u0259r\u0259liliyin art\u0131r\u0131lmas\u0131na v\u0259 hasilat\u0131n davaml\u0131 geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259lib.<\/p>\n<p>Upstream seqmentind\u0259 ilk add\u0131m A\u00c7G potensial\u0131n\u0131n t\u0259krar qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si olub: A\u00c7G yata\u011f\u0131nda hasilat\u0131n g\u00f6zl\u0259nil\u0259nd\u0259n a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259 olmas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n, SOCAR HPBS t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131 il\u0259 birg\u0259 yata\u011f\u0131n hasilat proqnozlar\u0131n\u0131n qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 yenid\u0259n n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 texniki t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259rin\u0259 ba\u015flay\u0131b. Bu t\u0259dqiqat m\u00fcst\u0259qil texniki m\u0259sl\u0259h\u0259t\u00e7i \u015firk\u0259tl\u0259rin d\u0259st\u0259yi il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilib. N\u0259tic\u0259 olaraq, n\u00f6vb\u0259ti be\u015f il \u0259rzind\u0259 A\u00c7G yata\u011f\u0131nda hasilat\u0131n 2024-c\u00fc il s\u0259viyy\u0259sind\u0259 qorunub saxlan\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00f6hd\u0259lik q\u0259bul edilib. Bu yeni \u00f6hd\u0259lik say\u0259sind\u0259 2030-cu il\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259lav\u0259 olaraq 5 milyon ton neftin hasil olunaca\u011f\u0131, bununla da uzunm\u00fcdd\u0259tli hasilat\u0131n v\u0259 d\u0259y\u0259rin art\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/www.trend.az\/media\/2025\/06\/13\/whatsapp_image_2025-06-13_at_121928.jpg\" alt=\"\" \/>Paralel olaraq dig\u0259r perspektivli aktivl\u0259rd\u0259 d\u0259 miqyasl\u0131 layih\u0259l\u0259r ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdirilir.<\/p>\n<p>KADUA layih\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 (bp il\u0259 birg\u0259) ilk neft hasilat\u0131 2029\u20132030-cu ill\u0259rd\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Layih\u0259nin pik hasilat m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 illik 3 milyon tondan art\u0131q neft hasilat\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir.<\/p>\n<p>\u201c\u00dcmid Faza-2\u201d layih\u0259si \u00fczr\u0259 yekun investisiya q\u0259rar\u0131n\u0131n 2026-c\u0131 ilin sonuna q\u0259d\u0259r verilm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. \u0130lk qaz hasilat\u0131 is\u0259 2028-ci ilin sonuna planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. \u00dcmumilikd\u0259 \u201c\u00dcmid\u201d yata\u011f\u0131ndan 2050-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r 50 milyard kubmetrd\u0259n \u00e7ox qaz hasil edil\u0259c\u0259yi, pik hasilat d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 is\u0259 (2030-cu ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259) illik 4,4 milyard kubmetr qaz hasilat\u0131 proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>Ox\u015far dinamika \u201cAb\u015feron\u201d yata\u011f\u0131ndada m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur: \u201cAb\u015feron\u201d yata\u011f\u0131n\u0131n i\u015fl\u0259nm\u0259sinin \u0130kin Hasilat Sxemi m\u0259rh\u0259l\u0259si \u00fczr\u0259 qaz hasilat\u0131na 2023-c\u00fc ild\u0259 ba\u015flan\u0131l\u0131b. Yata\u011f\u0131n tammiqyasl\u0131 i\u015fl\u0259nm\u0259si (\u201cTotal\u201d v\u0259 ADNOC il\u0259 birg\u0259) \u00fczr\u0259 yekun investisiya q\u0259rar\u0131n\u0131n 2025-ci ilin sonuna q\u0259d\u0259r verilm\u0259si planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Layih\u0259 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 ilk qaz hasilat\u0131 is\u0259 2028-ci ilin sonuna n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. Pik hasilat d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 (2030-cu ilin \u0259vv\u0259ll\u0259rin\u0259 proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r) illik hasilat\u0131n 6 milyard kubmetr\u0259 \u00e7ataca\u011f\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir.<\/p>\n<p>Bab\u0259k\u201d perspektiv sah\u0259sinin k\u0259\u015ffiyyat\u0131 \u00fczr\u0259 yeni HPBS-nin haz\u0131rlanmas\u0131 planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r . Haz\u0131rk\u0131 qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259l\u0259r\u0259 \u0259sas\u0259n, \u201cBab\u0259k\u201d yata\u011f\u0131nda \u00e7\u0131xar\u0131la bil\u0259n qaz ehtiyatlar\u0131 100 milyard kubmetrd\u0259n \u00e7oxdur ki, bu da onun uzunm\u00fcdd\u0259tli strateji \u0259h\u0259miyy\u0259tini g\u00f6st\u0259rir. Eyni zamanda, bu yeni HPBS-d\u0259 i\u015ftirak etm\u0259kd\u0259 maraql\u0131 bir s\u0131ra investorlar m\u00f6vcuddur.Bundan \u0259lav\u0259, SOCAR, \u201cExxonMobil\u201d (AB\u015e), \u201cMOL Group\u201d (Macar\u0131stan) v\u0259 ENI (\u0130taliya) kimi qlobal enerji \u015firk\u0259tl\u0259ri il\u0259 yeni k\u0259\u015ffiyyat sah\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q imkanlar\u0131n\u0131 m\u00fczakir\u0259 edir.<\/p>\n<p>Yeni layih\u0259l\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, \u015firk\u0259t k\u00f6hn\u0259 yataqlarda \u0259m\u0259liyyat f\u0259aliyy\u0259tinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na diqq\u0259t ay\u0131r\u0131r. 2023-2024-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 \u201cAzneft\u201d \u0130B-d\u0259 neft\u00e7il\u0259rin yataqxana, yem\u0259kxana v\u0259 dig\u0259r \u00fcmumi istifad\u0259 yerl\u0259rinin t\u0259miri daxil olmaqla platformalarda ya\u015fay\u0131\u015f \u015f\u0259raitinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn 350-d\u0259n \u00e7ox i\u015f g\u00f6r\u00fcl\u00fcb. Dig\u0259r \u0259sas istismar olunan yataqlar\u0131n modernl\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259r\u0259fda\u015f \u015firk\u0259tl\u0259r il\u0259 d\u0259y\u0259r m\u00fcbadil\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q modelinin m\u00fczakir\u0259sin\u0259 start verilib.<\/p>\n<p>Uzun m\u00fcdd\u0259t istismarda olan \u201cDayazsulu G\u00fcn\u0259\u015fli\u201d yata\u011f\u0131n\u0131n yenid\u0259n i\u015fl\u0259nm\u0259si plan\u0131na, o c\u00fcml\u0259d\u0259n su ax\u0131n\u0131n\u0131n optimalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 kimi t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r\u0259 ba\u015flan\u0131l\u0131b. \u0130nfrastrukturun v\u0259 \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n modernl\u0259\u015fdirilm\u0259si t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259ri \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 2024-c\u00fc ild\u0259 pilot olaraq t\u0259tbiq edil\u0259n sah\u0259l\u0259rd\u0259 hasilat 3% art\u0131b ki, bu da ilkin proqnozlar\u0131 \u00fcst\u0259l\u0259yir. Haz\u0131rda bu pilot layih\u0259l\u0259rin miqyas\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259ndiril\u0259r\u0259k \u201cDayazsulu G\u00fcn\u0259\u015fli\u201d v\u0259 dig\u0259r m\u00fcvafiq yataqlarda t\u0259tbiqi planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>\u201cMidstream\u201d seqmentind\u0259 qazpaylay\u0131c\u0131 sistemin kompleks transformasiyas\u0131na start verilib. \u201cAz\u0259riqaz\u201dda say\u011faclar\u0131n klasterl\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 modernl\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259n tutmu\u015f, \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rin idar\u0259 olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn r\u0259q\u0259msal h\u0259ll\u0259rin t\u0259tbiqin\u0259d\u0259k iki ondan \u00e7ox t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs h\u0259yata ke\u00e7irilir. Bu t\u0259dbirl\u0259r qaz itkil\u0259rinin azald\u0131lmas\u0131na, s\u0259m\u0259r\u0259liliyin art\u0131r\u0131lmas\u0131na v\u0259 m\u00fc\u015ft\u0259ri xidm\u0259tl\u0259rinin yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6n\u0259lib. Bu x\u00fcsusda, 2031-ci ilin sonuna kimi t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rin pik h\u0259dd\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 illik 50 milyon AB\u015e dollar\u0131ndan \u00e7ox m\u0259nf\u0259\u0259t \u0259ld\u0259 edilm\u0259si g\u00f6zl\u0259nilir (5 illik m\u00fcdd\u0259td\u0259n sonra ~250 milyon AB\u015e dollar\u0131).<\/p>\n<p>2022-2024-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 820 km-d\u0259n \u00e7ox boru k\u0259m\u0259rind\u0259 t\u0259mir-b\u0259rpa i\u015fl\u0259ri apar\u0131l\u0131b. 2023-c\u00fc ill\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 2024-c\u00fc ild\u0259 CAPEX-d\u0259 (kapital x\u0259rcl\u0259ri) 17% s\u0259m\u0259r\u0259liliy\u0259 nail olunub. 2024-c\u00fc ild\u0259 say\u011faclar\u0131n 10%-i y\u00fcks\u0259k keyfiyy\u0259tli say\u011faclarla yenil\u0259nib. Apar\u0131c\u0131 qlobal \u015firk\u0259tl\u0259rl\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q n\u0259tic\u0259sind\u0259 v\u0259 r\u0259q\u0259msal h\u0259ll\u0259rl\u0259 birlikd\u0259 qaz s\u0131zmalar\u0131n\u0131n ~1% azalmas\u0131na nail olunub. 2024-c\u00fc ild\u0259 sah\u0259 i\u015fi, hesablama, m\u00fc\u015ft\u0259ri h\u0259ll\u0259ri v\u0259 dig\u0259r \u0259m\u0259liyyat v\u0259 kommersiya prosesl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn 15-d\u0259n \u00e7ox r\u0259q\u0259msal h\u0259ll\u0259r haz\u0131rlan\u0131b.<\/p>\n<p>Y\u0131\u011f\u0131mlar 4,4 faiz artaraq 2023-c\u00fc ild\u0259ki 94,8%-d\u0259n 2024-c\u00fc ild\u0259 99,2%-\u0259 y\u00fcks\u0259lib. Son 3 ild\u0259 55-d\u0259n \u00e7ox ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259si qazla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b ki, bu da 91 000-d\u0259n \u00e7ox ev t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n enerji t\u0259minat\u0131na imkan yarad\u0131b. Bundan ba\u015fqa, son 3 ild\u0259 160 000-d\u0259n \u00e7ox yeni abun\u0259\u00e7i qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b ki, onlardan 3500-d\u0259n \u00e7oxu i\u015f\u011faldan azad edilmi\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259dir.<\/p>\n<p>\u201cMitsui &amp; Co.\u201d kimi beyn\u0259lxalq \u015firk\u0259tl\u0259rl\u0259 \u201cKarbon Krediti\u201d mexanizminin i\u015fl\u0259nib haz\u0131rlanmas\u0131 \u00fczr\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edilib. Bu t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs qaz s\u0131zmalar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 il\u0259 metan emissiyalar\u0131n\u0131n azald\u0131lmas\u0131na, Karbon Krediti mexanizminin g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 t\u0259tbiqin\u0259 imkan yaratmaq m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n<p>Uzunm\u00fcdd\u0259tli strategiya \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rq \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n t\u0259r\u0259fda\u015flar c\u0259lb olunub v\u0259 bu \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q a\u011f\u0131ll\u0131 qaz infrastrukturlar\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131 h\u0259d\u0259fl\u0259yir. Bu t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131qlar\u0131n m\u0259qs\u0259di s\u0131zmalar\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n olunmas\u0131 d\u0259qiqliyinin art\u0131r\u0131lmas\u0131, \u0259m\u0259liyyat s\u0259m\u0259r\u0259liliyinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si, m\u00fc\u015ft\u0259ri xidm\u0259tl\u0259rinin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 aktivl\u0259rin idar\u0259 olunmas\u0131n\u0131n optimalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, SOCAR-\u0131n transformasiya t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259ri yaln\u0131z m\u00f6vcud g\u00f6st\u0259ricil\u0259rin sabitl\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 deyil, h\u0259m d\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli d\u00f6vrd\u0259 davaml\u0131 inki\u015faf \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00f6hk\u0259m \u0259saslar\u0131n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6n\u0259lib.<\/p>\n<p><strong>T\u0259bii qaz\u0131n ixrac\u0131:<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n qaz ixrac\u0131 haz\u0131rda rekord s\u0259viyy\u0259d\u0259dir \u2013 2024-c\u00fc ild\u0259 bu g\u00f6st\u0259rici 25,3 milyard kubmetr t\u0259\u015fkil edib ki, bu da 2023-c\u00fc ild\u0259ki 23,9 milyard kubmetr v\u0259 2022-ci ild\u0259ki 22,4 milyard kubmetrl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 art\u0131m dem\u0259kdir.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/www.trend.az\/media\/2025\/06\/13\/tap_gas_main_1.jpg\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>2026-c\u0131 il\u0259 q\u0259d\u0259r Avropaya illik qaz ixrac\u0131n\u0131n t\u0259xmin\u0259n 18,6% art\u0131r\u0131laraq 2023-c\u00fc ild\u0259ki 11,8 milyard kubmetrd\u0259n 14 milyard kubmetr\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 h\u0259d\u0259fl\u0259nir. Az\u0259rbaycan \u0259lav\u0259 kapital x\u0259rcl\u0259rin\u0259 (CAPEX) ehtiyac olmadan, \u201cSWAP\u201d mexanizml\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 12 \u00f6lk\u0259y\u0259 qaz ixrac\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irir.<\/p>\n<p><strong>\u201cDownstream\u201d (emal v\u0259 sat\u0131\u015f):<\/strong><\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev ad\u0131na Neft Emal\u0131 Zavodunda (NEZ) modernizasiya proqram\u0131na start verilib v\u0259 bu proqram\u0131n birinci m\u0259rh\u0259l\u0259si 2024-c\u00fc ild\u0259 u\u011furla tamamlanaraq, Az\u0259rbaycanda ilk d\u0259f\u0259 \u201cAvro-5\u201d standart\u0131na uy\u011fun yanacaq istehsal olunub.<\/p>\n<p>Modernizasiyan\u0131n birinci m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 qar\u015f\u0131ya \u00fc\u00e7 \u0259sas h\u0259d\u0259f qoyulmu\u015fdu:<\/p>\n<p>&#8211; Avro-5 standartlar\u0131na cavab ver\u0259n dizel yanaca\u011f\u0131 v\u0259 benzin istehsal\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131;<\/p>\n<p>&#8211; \u201cAz\u0259rikimya\u201d ASC \u00fc\u00e7\u00fcn daha keyfiyy\u0259tli v\u0259 sabit xammal t\u0259dar\u00fck\u00fcn\u00fcn t\u0259\u015fkil olunmas\u0131;<\/p>\n<p>&#8211; Emal prosesi zaman\u0131 \u0259traf m\u00fchit\u0259 m\u0259nfi t\u0259sirl\u0259rin azald\u0131lmas\u0131.<\/p>\n<p>Layih\u0259nin ilkin olaraq 2021-ci ild\u0259 tamamlanmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulsa da, i\u015fl\u0259rin h\u0259cminin \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 geni\u015fl\u0259nm\u0259si s\u0259b\u0259bind\u0259n layih\u0259 yaln\u0131z 2024-c\u00fc ild\u0259 ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131b. \u018fvv\u0259lc\u0259 yaln\u0131z ayr\u0131-ayr\u0131 qur\u011fular\u0131n yenil\u0259nm\u0259si planla\u015fd\u0131r\u0131lsa da, geni\u015fmiqyasl\u0131 dayan\u0131ql\u0131l\u0131q s\u0131naqlar\u0131 zaman\u0131 \u0259lav\u0259 probleml\u0259r a\u015fkarlan\u0131b: b\u0259zi qur\u011fularda metal qat\u0131n\u0131n kifay\u0259t q\u0259d\u0259r qal\u0131n olmamas\u0131 v\u0259 bir ne\u00e7\u0259 kolonun istismara yarars\u0131z olmas\u0131. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n i\u015fl\u0259rin h\u0259cmi qism\u0259n modernizasiyadan tamamil\u0259 yeni qur\u011fular\u0131n tikintisin\u0259 d\u0259yi\u015fdirilib (\u0259sas\u0259n \u018fm\u0259yin T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi v\u0259 \u018ftraf M\u00fchitin M\u00fchafiz\u0259si sah\u0259sind\u0259 riskl\u0259rin azald\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259), bu is\u0259 layih\u0259nin icras\u0131n\u0131n uzad\u0131lmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131b. Bel\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r v\u0259 m\u00fcdd\u0259t gecikm\u0259l\u0259ri emal m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n iri layih\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn tipik hald\u0131r.<\/p>\n<p>M\u0259qs\u0259dli \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n \u0259m\u0259liyyat m\u00fck\u0259mm\u0259lliyi proqramlar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 NEZ-d\u0259 a\u011f neft m\u0259hsullar\u0131n\u0131n (benzin, dizel, aviasiya yanaca\u011f\u0131) istehsal\u0131 2022-ci ild\u0259ki 63%-d\u0259n 2024-c\u00fc ilin sonuna 69%-\u0259 y\u00fcks\u0259lib, \u0259m\u0259liyyat itkil\u0259ri is\u0259 2%-d\u0259n 1,6%-\u0259 q\u0259d\u0259r azal\u0131b.<\/p>\n<p>Prosesl\u0259rin optimalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 2024-c\u00fc ild\u0259 daxili bazar \u00fc\u00e7\u00fcn neft m\u0259hsullar\u0131n\u0131n xarici ticar\u0259t balans\u0131nda m\u00fcsb\u0259t saldo 50 milyon AB\u015e dollar\u0131n\u0131 \u00f6t\u00fcb v\u0259 proqnozlara g\u00f6r\u0259 bu g\u00f6st\u0259ricinin n\u00f6vb\u0259ti 5 il \u0259rzind\u0259 t\u0259xmin\u0259n 250 milyon dollarad\u0259k artaca\u011f\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir. Bu n\u0259tic\u0259 benzinin idxal\u0131n\u0131n azalmas\u0131 v\u0259 aviasiya yanaca\u011f\u0131n\u0131n ixrac\u0131n\u0131n artmas\u0131 hesab\u0131na m\u00fcmk\u00fcn olub.<\/p>\n<p>Karbamid Zavodunda 2024-c\u00fc ild\u0259 istehsal\u0131 h\u0259cmi 2022-ci ild\u0259ki 537 min tondan 652 min ton s\u0259viyy\u0259sin\u0259 \u00e7at\u0131b ki, bu da 21,4%-lik art\u0131m dem\u0259kdir. Paralel olaraq, 1 ton \u00fczr\u0259 t\u0259bii qaz s\u0259rfiyyat\u0131 24% azal\u0131b.<\/p>\n<p>\u201cAz\u0259rikimya\u201d \u0130stehsalat Birliyi \u00fczr\u0259 etilen v\u0259 propilen hasilat\u0131 2022-ci ild\u0259ki 48,6%-d\u0259n 2024-c\u00fc ild\u0259 55,4%-\u0259 y\u00fcks\u0259lib.<\/p>\n<p>\u00dcmumilikd\u0259, 2023-c\u00fc ild\u0259n b\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n t\u0259kmill\u0259\u015fdirm\u0259 i\u015fl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u201cD\u0259y\u0259r Yaratma Layih\u0259l\u0259ri\u201dnin illik iqtisadi t\u0259siri 131 milyon AB\u015e dollar\u0131 s\u0259viyy\u0259sind\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilir ki, bu da n\u00f6vb\u0259ti be\u015f il \u0259rzind\u0259 t\u0259xmin\u0259n 650 milyon AB\u015e dollar\u0131 dem\u0259kdir.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259d\u0259ki downstream f\u0259aliyy\u0259ti \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 STAR Neft Emal\u0131 Zavodunda istehsalat g\u00fcc\u00fc 2020-ci ilin may ay\u0131nda 98,5% oldu\u011fu halda, 2023-c\u00fc ilin yanvar\u0131nda 119%-\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131b. Bu, NEZ-l\u0259r aras\u0131nda \u0259n y\u00fcks\u0259k istismar s\u0259m\u0259r\u0259lilik g\u00f6st\u0259ricil\u0259rind\u0259n biri hesab olunur v\u0259 x\u00fcsusil\u0259 2022\u20132023-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 emal marjalar\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259k oldu\u011fu \u015f\u0259raitd\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259y\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli maliyy\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc qazand\u0131r\u0131b.<\/p>\n<p><strong>q) R\u0259q\u0259msalla\u015fma (b\u00fct\u00fcn seqmentl\u0259r \u00fczr\u0259 \u0259sas v\u0259 strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan istiqam\u0259t kimi):<\/strong><\/p>\n<p>SOCAR geni\u015fmiqyasl\u0131 r\u0259q\u0259msal transformasiya proqram\u0131na start verib v\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u0259y\u0259r z\u0259nciri \u00fczr\u0259 r\u0259q\u0259msal h\u0259ll\u0259rin t\u0259tbiqin\u0259 ba\u015flay\u0131b. Bu proses ilk olaraq T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259r\u0259k, daha sonra Az\u0259rbaycanda \u0259m\u0259liyyat sah\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 geni\u015fl\u0259ndirilib.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 \u201cPetkim\u201d v\u0259 \u201cSTAR\u201d zavodlar\u0131 m\u00fcvafiq olaraq 2020 v\u0259 2021-ci ill\u0259rd\u0259 D\u00fcnya \u0130qtisadi Forumu t\u0259r\u0259find\u0259n d\u00fcnyada ilk d\u0259f\u0259 n\u00fcfuzlu \u201cGlobal Lighthouse Network\u201d m\u00fckafat\u0131na layiq g\u00f6r\u00fcl\u0259n neft-kimya v\u0259 emal m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri olub.<\/p>\n<p>2023-c\u00fc ild\u0259 SOCAR Az\u0259rbaycanda Karbamid Zavodunda r\u0259q\u0259msal transformasiya proqram\u0131na start verib. Haz\u0131rda zavod D\u00fcnya \u0130qtisadi Forumunun \u201cGlobal Lighthouse Network\u201d \u015f\u0259b\u0259k\u0259sin\u0259 qo\u015fulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131r v\u0259ziyy\u0259t\u0259 g\u0259tirilib.<\/p>\n<p>Az\u0259riqaz&#8221; \u0130B, \u201cItalgas\u201d kimi beyn\u0259lxalq \u015firk\u0259tl\u0259rl\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 y\u00fcks\u0259k \u00f6l\u00e7m\u0259 infrastrukturu v\u0259 \u201ca\u011f\u0131ll\u0131 say\u011fac \u015f\u0259b\u0259k\u0259si\u201dnin qurulmas\u0131na dair strateji t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u0259 start verib. Qaz s\u0131zmas\u0131n\u0131n a\u015fkarlanmas\u0131 \u00fczr\u0259 y\u00fcks\u0259k h\u0259ssasl\u0131\u011fa malik texnologiya il\u0259 5000-d\u0259n \u00e7ox s\u0131zma m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib, onlar\u0131n 3000-d\u0259n \u00e7oxu operativ \u015f\u0259kild\u0259 aradan qald\u0131r\u0131l\u0131b. Bu t\u0259dbirl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 illik qaz itkisi t\u0259xmin\u0259n 2,6 milyon kubmetr azal\u0131b, bu da t\u0259xmin\u0259n 50 min ton CO\u2082 ekvivalent emissiyalar\u0131n azalmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nib.<\/p>\n<p>2025-ci ild\u0259 &#8220;Azneft&#8221; \u0130B qlobal texnologiya t\u0259minat\u00e7\u0131lar\u0131 il\u0259 strateji t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u00e7oxillik r\u0259q\u0259msal transformasiya v\u0259 infrastrukturun modernl\u0259\u015fdirilm\u0259si proqram\u0131na start verib. \u0130lkin m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259, \u201cAzneft\u201d \u0130B ilk d\u0259f\u0259 olaraq quyular\u0131n hasilat v\u0259 \u0259m\u0259liyyat g\u00f6st\u0259ricil\u0259rin\u0259 uzaq m\u0259saf\u0259d\u0259n real vaxt rejimind\u0259 n\u0259zar\u0259ti t\u0259min ed\u0259n virtual monitorinq sisteminin istifad\u0259sin\u0259 ba\u015flay\u0131b. Bu sistem \u0259n iri hasilat platformas\u0131 olan \u201cG\u00fcn\u0259\u015fli Platforma 8\u201d, \u201cNeft Da\u015flar\u0131\u201d \u00e7\u0259n park\u0131 v\u0259 D\u00fcb\u0259ndi \u00e7\u0259n park\u0131n\u0131 \u0259hat\u0259 edir<\/p>\n<p><strong>2. Az\u0259rbaycan\u0131n enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259min edilm\u0259si v\u0259 SOCAR-\u0131n beyn\u0259lxalq enerji \u015firk\u0259tin\u0259 \u00e7evrilm\u0259si:<\/strong><\/p>\n<p>Milli neft v\u0259 qaz \u015firk\u0259tl\u0259ri (MNQ\u015e-l\u0259r) ad\u0259t\u0259n iki \u0259sas m\u0259qs\u0259d da\u015f\u0131y\u0131r: daxili enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min etm\u0259k, eyni zamanda regional v\u0259 qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 r\u0259qab\u0259t\u0259davaml\u0131 \u015firk\u0259t\u0259 \u00e7evrilm\u0259k. SOCAR bu \u201ciki m\u0259qs\u0259di\u201d u\u011furla h\u0259yata ke\u00e7irir. Daxili bazarda neft v\u0259 qaz m\u0259hsullar\u0131n\u0131n \u0259sas t\u0259chizat\u00e7\u0131s\u0131 kimi SOCAR Az\u0259rbaycan\u0131n enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min edir v\u0259 yerli bazara sat\u0131lan xam neftin 100%-ni t\u0259min edir. Bundan \u0259lav\u0259, avtomobil yanaca\u011f\u0131 (o c\u00fcml\u0259d\u0259n ilk d\u0259f\u0259 Avro-5 standartlar\u0131na cavab ver\u0259n benzin) v\u0259 aviasiya yanaca\u011f\u0131 \u00fczr\u0259 yerli t\u0259l\u0259bat\u0131n 90%-i SOCAR t\u0259r\u0259find\u0259n qar\u015f\u0131lan\u0131r.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, Heyd\u0259r \u018fliyev ad\u0131na NEZ-in \u00fcmumi istehsal h\u0259cmi 2019\u20132024-c\u00fc ill\u0259r \u0259rzind\u0259 t\u0259xmin\u0259n 2% art\u0131b v\u0259 bu art\u0131m \u0259sas\u0259n texnoloji itkil\u0259rin 3,6%-d\u0259n 1,6%-\u0259 endirilm\u0259si hesab\u0131na \u0259ld\u0259 olunub. Eyni zamanda, y\u00fcng\u00fcl m\u0259hsullar\u0131n (benzin, dizel v\u0259 s.) \u00fcmumi m\u0259hsul portfelind\u0259ki pay\u0131 65,9%-d\u0259n 70,5%-\u0259 q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259lib<\/p>\n<p>Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, son ill\u0259rd\u0259 SOCAR \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 qazla\u015fd\u0131rma s\u0259viyy\u0259sini 97%-\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131b ki, bu g\u00f6st\u0259rici h\u0259m regionda, h\u0259m d\u0259 d\u00fcnya miqyas\u0131nda \u0259n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259l\u0259rd\u0259n biridir.<\/p>\n<p>Qlobal enerji ke\u00e7idi \u015f\u0259raitind\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n b\u0259rpa olunan enerji sah\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck potensial\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, SOCAR davaml\u0131 inki\u015faf istiqam\u0259tind\u0259 strategiyas\u0131n\u0131 f\u0259al \u015f\u0259kild\u0259 yenid\u0259n qurur.<\/p>\n<p>COP28 konfrans\u0131nda \u015firk\u0259t karbonsuzla\u015fd\u0131rma \u00fczr\u0259 iddial\u0131 h\u0259d\u0259fl\u0259rini t\u0259qdim edib:<\/p>\n<p>&#8211; 2050-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r karbon neytrall\u0131\u011f\u0131na (net-zero) nail olmaq;<\/p>\n<p>&#8211; 2035-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r upstream (hasilat) seqmentind\u0259 metan emissiyalar\u0131n\u0131 tamamil\u0259 aradan qald\u0131rmaq;<\/p>\n<p>&#8211; 2035-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r \u015firk\u0259tin karbon intensivliyini 30% v\u0259 \u00fcmumi tullant\u0131lar\u0131 20% azaltmaq.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/www.trend.az\/media\/2025\/06\/13\/2-infographic---selected-oil--gas-projects-in-progress-az.png\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Bu h\u0259d\u0259fl\u0259r SOCAR-\u0131n investisiya portfelinin b\u0259rpa olunan enerji istiqam\u0259tind\u0259 geni\u015fmiqyasl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 yenid\u0259n formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na t\u0259kan verib. 2024-c\u00fc ilin sonuna olan m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, SOCAR Green t\u00f6r\u0259m\u0259 \u015firk\u0259tinin t\u0259sdiql\u0259nmi\u015f layih\u0259 portfeli 1,4 QVt t\u0259\u015fkil edib. Bu portfely\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar daxildir:<\/p>\n<p>Total \u015firk\u0259ti il\u0259 birlikd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n 1 QVt-l\u0131q \u201cMega\u201d layih\u0259si;<\/p>\n<p>bp il\u0259 birlikd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n 240 MVt g\u00fcc\u00fcnd\u0259 \u201c\u015e\u0259f\u0259q\u201d g\u00fcn\u0259\u015f elektrik stansiyas\u0131;<\/p>\n<div id=\"ad-video-container-684be98b95f1f\"><\/div>\n<p>\u00c7in t\u0259r\u0259fda\u015flar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n 160 MVt-l\u0131q layih\u0259l\u0259r.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, SOCAR v\u0259 B\u018f\u018f-nin Masdar \u015firk\u0259ti Az\u0259rbaycan\u0131n b\u0259rpa olunan enerji v\u0259 hidrogen enerjisi sah\u0259sind\u0259 \u00fcmumi g\u00fcc\u00fc 4 QVt olan layih\u0259l\u0259rin birg\u0259 realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259 raz\u0131l\u0131q \u0259ld\u0259 edibl\u0259r. Bu \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 2024-c\u00fc ild\u0259 Bil\u0259suvarda 445 MVt v\u0259 Neft\u00e7alada 315 MVt g\u00fcc\u00fcnd\u0259 g\u00fcn\u0259\u015f elektrik stansiyalar\u0131n\u0131n tikintisin\u0259 investisiyalar ba\u015flay\u0131b. Bu layih\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 \u00fcmumi investisiya h\u0259cmi 600 milyon AB\u015e dollar\u0131n\u0131 \u00f6t\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>\u018flav\u0259 olaraq irimiqyasl\u0131 layih\u0259l\u0259r elan olunub:<\/p>\n<p>\u018flav\u0259 olaraq, \u201cACWA Power\u201d (S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131) v\u0259 \u201cMasdar\u201d (B\u018f\u018f) il\u0259 birlikd\u0259 3,5 QVt-l\u0131q, \u201cChina Datang Overseas Investment\u201d v\u0259 \u201cPowerChina\u201d il\u0259 2 QVt-l\u0131q d\u0259nizd\u0259 k\u00fcl\u0259k elektrik stansiyas\u0131 layih\u0259si \u00fczr\u0259 planlar m\u00f6vcuddur.<\/p>\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, SOCAR v\u0259 SLB Az\u0259rbaycanda geotermal enerji potensial\u0131n\u0131n birg\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259 raz\u0131l\u0131\u011fa g\u0259lib.<\/p>\n<p>Son ill\u0259rd\u0259 SOCAR qlobal bazarlarda m\u00fc\u015fahid\u0259 edil\u0259n volatillik fonunda u\u011furlu f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259r\u0259k strateji inki\u015faf imkanlar\u0131ndan istifad\u0259 etm\u0259 bacar\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir daha t\u0259sdiq edib. SOCAR-\u0131n transformasiyas\u0131 yaln\u0131z milli s\u0259rh\u0259dl\u0259rl\u0259 m\u0259hdudla\u015fmay\u0131b \u2013 beyn\u0259lxalq layih\u0259l\u0259rd\u0259 f\u0259al i\u015ftirak\u0131 v\u0259 strateji t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131qlar say\u0259sind\u0259 \u015firk\u0259t g\u0259lir m\u0259nb\u0259l\u0259rini \u015fax\u0259l\u0259ndir\u0259r\u0259k beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259tini geni\u015fl\u0259ndirib.<\/p>\n<p>Son ill\u0259rd\u0259 SOCAR qlobal enerji bazarlar\u0131nda m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan volatillik fonunda sabit v\u0259 effektiv f\u0259aliyy\u0259t n\u00fcmayi\u015f etdir\u0259r\u0259k strateji inki\u015faf imkanlar\u0131ndan s\u0259m\u0259r\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 faydaland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcbut edib. \u015eirk\u0259tin transformasiyas\u0131 yaln\u0131z \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259ki f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 m\u0259hdudla\u015fmay\u0131b \u2014 beyn\u0259lxalq layih\u0259l\u0259rd\u0259 f\u0259al i\u015ftirak\u0131 v\u0259 strateji t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131qlar say\u0259sind\u0259 SOCAR g\u0259lir m\u0259nb\u0259l\u0259rini u\u011furla \u015fax\u0259l\u0259ndirib v\u0259 xaricd\u0259ki f\u0259aliyy\u0259t sah\u0259sini geni\u015fl\u0259ndirib.<\/p>\n<p><strong>Neft v\u0259 qaz ixrac infrastrukturunun daha da s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259si v\u0259 geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si:<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n qaz ixrac\u0131 rekord s\u0259viyy\u0259y\u0259 \u00e7at\u0131b \u2013 2024-c\u00fc ild\u0259 bu g\u00f6st\u0259rici 25,3 milyard kubmetr ( 2023-c\u00fc ild\u0259 23,9 milyard kubmetr v\u0259 2022-ci ild\u0259 22,3 milyard kubmetr olub). 2026-c\u0131 il\u0259d\u0259k Avropaya illik qaz ixrac\u0131n\u0131n 2023-c\u00fc ild\u0259ki 11,8 milyard kubmetrd\u0259n 14 milyard kubmetr\u0259 q\u0259d\u0259r (t\u0259xmin\u0259n 18,6%) art\u0131r\u0131lmas\u0131 h\u0259d\u0259fl\u0259nir. Az\u0259rbaycan \u0259lav\u0259 kapital x\u0259rcl\u0259ri olmadan, SWAP \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 12 \u00f6lk\u0259y\u0259 qaz t\u0259dar\u00fck edir.<\/p>\n<p>SOCAR, T\u00fcrkiy\u0259nin BOTA\u015e \u015firk\u0259ti il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 97,5 km-lik \u201c\u0130\u011fd\u0131r-Nax\u00e7\u0131van\u201d qaz k\u0259m\u0259rinin tikintisini ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131b. Bu strateji layih\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Nax\u00e7\u0131van b\u00f6lg\u0259si aras\u0131nda enerji \u0259laq\u0259sini g\u00fccl\u0259ndirir v\u0259 Nax\u00e7\u0131van\u0131n enerji ehtiyaclar\u0131n\u0131 qar\u015f\u0131lama\u011fa xidm\u0259t edir.<\/p>\n<p>SOCAR v\u0259 Qazax\u0131stan\u0131n milli neft v\u0259 qaz \u015firk\u0259ti \u201cKazMunayGas\u201d 2024-c\u00fc ild\u0259 Aktau-Bak\u0131-Ceyhan Neft Tranziti Sazi\u015fi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan vasit\u0259sil\u0259 1,5 milyon ton neftin n\u0259qli \u00fczr\u0259 be\u015fillik m\u00fcqavil\u0259 imzalay\u0131b.<\/p>\n<p><strong>Xarici \u201cUpstream\u201d investisiyalar\u0131:<\/strong><\/p>\n<p>SOCAR beyn\u0259lxalq neft \u015firk\u0259tl\u0259ri il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 y\u00fcks\u0259k potensiala malik b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 neft v\u0259 qaz yataqlar\u0131n\u0131n k\u0259\u015ffiyyat\u0131 v\u0259 i\u015fl\u0259nm\u0259si \u00fczr\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Birl\u0259\u015fmi\u015f \u018fr\u0259b \u018fmirlikl\u0259rind\u0259: SOCAR, ADNOC \u015firk\u0259tind\u0259n \u201cUmm Lulu\u201d v\u0259 SARB yataqlar\u0131nda 3% effektiv i\u015ftirak pay\u0131 \u0259ld\u0259 edib. Bu yataqlarda \u00fcmumi neft ehtiyatlar\u0131 2,7 milyard barrel h\u0259cmind\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilir. SOCAR-\u0131n illik hasilat pay\u0131n\u0131n t\u0259xmin\u0259n 2,8 milyon barrel (t\u0259xmin\u0259n 0,4 milyon ton) neft olaca\u011f\u0131 proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Bu, SOCAR-\u0131n \u00f6lk\u0259 h\u00fcdudlar\u0131ndan k\u0259narda \u201cusptream\u201d sah\u0259sin\u0259 yat\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ilk investisiyas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130sraild\u0259: SOCAR, \u201cChevron\u201d \u015firk\u0259tinin istismar etdiyi \u201cTamar\u201d yata\u011f\u0131nda 10% i\u015ftirak pay\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131na dair m\u00fcqavil\u0259 imzalay\u0131b. \u201cTamar\u201d \u0130srailin ikinci \u0259n b\u00f6y\u00fck of\u015for t\u0259bii qaz yata\u011f\u0131d\u0131r. Bundan \u0259lav\u0259, SOCAR, bp v\u0259 \u201cNewMed Energy\u201d \u015firk\u0259tl\u0259rind\u0259n ibar\u0259t konsorsium \u0130srailin X\u00fcsusi \u0130qtisadi Zonas\u0131nda (EEZ) t\u0259bii qaz k\u0259\u015ffiyyat\u0131 aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn lisenziyalar \u0259ld\u0259 edib.<\/p>\n<p>SOCAR, \u0130sve\u00e7r\u0259d\u0259 2026-c\u0131 il\u0259 q\u0259d\u0259r 100 y\u00fcks\u0259k s\u00fcr\u0259tli elektrik y\u00fckl\u0259m\u0259 stansiyalar\u0131n\u0131n qura\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 yerli enerji \u015firk\u0259tl\u0259ri il\u0259 birg\u0259 ya\u015f\u0131l hidrogen istehsal\u0131 \u00fczr\u0259 zavodu inki\u015faf etdirm\u0259yi planla\u015fd\u0131r\u0131r<\/p>\n<p>Vyetnam\u0131n \u201cBinh Son\u201d NEZ-i \u201cSOCAR Trading\u201d il\u0259 2025-ci il \u00fc\u00e7\u00fcn xam neft t\u0259chizat\u0131 \u00fczr\u0259 m\u00fcqavil\u0259 imzalay\u0131b.<\/p>\n<p>SOCAR, h\u0259m\u00e7inin beyn\u0259lxalq LNG t\u0259chizat\u0131n\u0131 art\u0131rmaq istiqam\u0259tind\u0259 add\u0131mlar at\u0131b. Bu x\u00fcsusda t\u0259bii qaz\u0131n mayel\u0259\u015fdirilm\u0259si terminallar\u0131, reqazifikasiya qur\u011fular\u0131 v\u0259 transmilli infrastruktur layih\u0259l\u0259rin\u0259 s\u0259rmay\u0259l\u0259r qoyulub. \u201cPakistan LNG Limited\u201d (PLL) il\u0259 \u201cSOCAR Trading\u201d aras\u0131nda 2025-ci ild\u0259 Pakistana LNG y\u00fckl\u0259rinin t\u0259chizat\u0131 \u00fczr\u0259 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259 sazi\u015fi imzalan\u0131b.2025-ci ild\u0259 SOCAR Rum\u0131niyada qaz\u0131n topdansat\u0131\u015f\u0131 bazar\u0131na daxil olub.2023-c\u00fc ild\u0259n etibar\u0259n \u201cSOCAR Trading\u201d Asiyada artan t\u0259l\u0259bat\u0131 qar\u015f\u0131lamaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 Sinqapurda LNG ticar\u0259ti \u00fczr\u0259 f\u0259aliyy\u0259tini g\u00fccl\u0259ndirib.<\/p>\n<p>Bu add\u0131mlar SOCAR-\u0131 beyn\u0259lxalq enerji bazarlar\u0131nda etibarl\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015f kimi tan\u0131daraq qlobal imicini g\u00fccl\u0259ndirib v\u0259 dayan\u0131ql\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259 g\u0259lir ax\u0131n\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn strateji baza formala\u015fd\u0131r\u0131b.<\/p>\n<p><strong>3. SOCAR-\u0131n sosial missiyas\u0131n\u0131 effektiv \u015f\u0259kild\u0259 yerin\u0259 yetirm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, y\u00fcks\u0259k maliyy\u0259 dayan\u0131ql\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k:<\/strong><\/p>\n<p>Qlobal enerji bazarlar\u0131nda h\u00f6km s\u00fcr\u0259n volatillik v\u0259 s\u00fcr\u0259tli d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r fonunda dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf\u0131n t\u0259min edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fccl\u00fc maliyy\u0259 intizam\u0131n\u0131n qurulmas\u0131 lab\u00fcdd\u00fcr. Bununla yana\u015f\u0131, SOCAR kimi d\u00f6vl\u0259t \u015firk\u0259tl\u0259rin vacib sosial m\u0259suliyy\u0259t \u00f6hd\u0259likl\u0259ri d\u0259 m\u00f6vcuddur<\/p>\n<p>SOCAR neft-qaz sektorunda d\u00f6vri d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin yaratd\u0131\u011f\u0131 qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlikl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 dayan\u0131ql\u0131l\u0131\u011f\u0131 art\u0131rmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 son iki ild\u0259 g\u00fccl\u00fc maliyy\u0259 g\u00f6st\u0259ricil\u0259rin\u0259 nail olma\u011f\u0131 strateji h\u0259d\u0259f kimi m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirib. \u015eirk\u0259tin 2023\u20132024-c\u00fc ill\u0259rd\u0259ki \u0259sas maliyy\u0259 nailiyy\u0259tl\u0259ri a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lard\u0131r:<\/p>\n<p>2023\u20132024-c\u00fc ill\u0259r \u0259rzind\u0259 SOCAR-\u0131n faiz, vergi v\u0259 amortizasiya \u00f6nc\u0259si g\u0259liri (EBITDA) 8,3% artaraq 4,8 milyard AB\u015e dollar\u0131ndan 5,2 milyard AB\u015e dollar\u0131na y\u00fcks\u0259lib (bu g\u00f6st\u0259ricil\u0259r STAR v\u0259 SGC-nin tam konsolidasiyas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alm\u0131r).<\/p>\n<p>A\u015fa\u011f\u0131da son ill\u0259rin EBITDA dinamikas\u0131 t\u0259qdim olunur:<\/p>\n<p>2020: 2,4 milyard AB\u015e dollar\u0131<\/p>\n<p>2021: 4,6 milyard AB\u015e dollar\u0131<\/p>\n<p>2022: 8,7 milyard AB\u015e dollar\u0131<\/p>\n<p>2023: 4,8 milyard AB\u015e dollar\u0131<\/p>\n<p>2024: 5,2 milyard AB\u015e dollar\u0131<\/p>\n<p>Azad pul ax\u0131n\u0131n\u0131n artmas\u0131:<\/p>\n<p>2023\u20132024-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 s\u0259rb\u0259st pul ax\u0131n\u0131 46% art\u0131m g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir. Bu n\u0259tic\u0259y\u0259 x\u0259rcl\u0259r\u0259 ciddi n\u0259zar\u0259t v\u0259 nizaml\u0131 kapital idar\u0259\u00e7iliyi vasit\u0259sil\u0259 nail olunub.<\/p>\n<p>Kredit reytinqinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si:<\/p>\n<p>Fitch Ratings agentliyi 2024-c\u00fc ilin avqust ay\u0131nda SOCAR-\u0131n kredit reytinqini &#8220;BBB\u2013&#8221; s\u0259viyy\u0259sin\u0259 qald\u0131r\u0131b ki, bu da Az\u0259rbaycan\u0131n suveren reytinqin\u0259 b\u0259rab\u0259rdir. Moody\u2019s agentliyi is\u0259 \u015firk\u0259tin m\u00f6vcud likvidlik s\u0259viyy\u0259sini v\u0259 2025-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r borc \u00f6hd\u0259likl\u0259rinin yerin\u0259 yetirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn maliyy\u0259 imkanlar\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, SOCAR-\u0131n reytinq proqnozunu m\u00fcsb\u0259t\u0259 d\u0259yi\u015fib.<\/p>\n<p>ESG reytinqi:<\/p>\n<p>2024-c\u00fc ilin son r\u00fcb\u00fcnd\u0259 MSCI agentliyi SOCAR-a \u0259traf m\u00fchit, sosial m\u0259suliyy\u0259t v\u0259 korporativ idar\u0259etm\u0259 (ESG) kriteriyalar\u0131 \u00fczr\u0259 ilkin \u201cBBB\u201d s\u0259viyy\u0259sind\u0259 reytinq vermi\u015fdir.<\/p>\n<p>Maliyy\u0259 g\u00f6st\u0259ricil\u0259rinin optimalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131:<\/p>\n<p>Depozitl\u0259r \u00fczr\u0259 faiz g\u0259lirl\u0259rinin artmas\u0131 v\u0259 s\u0131\u011forta x\u0259rcl\u0259rinin optimalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 say\u0259sind\u0259 SOCAR kreditl\u0259r \u00fczr\u0259 faiz d\u0259r\u0259c\u0259l\u0259rini s\u0259m\u0259r\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 sala bilib.<\/p>\n<p>&#8220;Ya\u015f\u0131l&#8221; istiqrazlara b\u00f6y\u00fck maraq:<\/p>\n<p>2025-ci ilin birinci r\u00fcb\u00fcnd\u0259 SOCAR b\u0259rpa olunan enerji layih\u0259l\u0259rinin maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u00fcmumi d\u0259y\u0259ri 200 milyon AB\u015e dollar\u0131 olan &#8220;ya\u015f\u0131l&#8221; istiqrazlar buraxm\u0131\u015fd\u0131r. 10 iyun 2025-ci il tarixind\u0259 bu istiqrazlar \u00fczr\u0259 ilk faiz \u00f6d\u0259ni\u015fi h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f v\u0259 istiqraz sahibl\u0259rinin hesablar\u0131na \u00fcmumilikd\u0259 3 milyon AB\u015e dollar\u0131 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. &#8220;Ya\u015f\u0131l&#8221; istiqrazlara yerli bazarda y\u00fcks\u0259k maraq m\u00fc\u015fahid\u0259 olunub \u2014 7 mart tarixind\u0259n etibar\u0259n ikinci bazarda olan bu al\u0259tl\u0259r \u00fczr\u0259 Bak\u0131 Fond Birjas\u0131nda 330-dan \u00e7ox \u0259m\u0259liyyat apar\u0131l\u0131b v\u0259 \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n \u00fcmumi h\u0259cmi 13,8 milyon AB\u015e dollar\u0131n\u0131 ke\u00e7ib. Bu aktivlik daxili kapital bazar\u0131nda ciddi canlanma yaratm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sin\u0259 t\u00f6hf\u0259l\u0259r: 2022\u20132024-c\u00fc ill\u0259r \u0259rzind\u0259 SOCAR m\u0259nf\u0259\u0259t vergisi v\u0259 yol vergisi istisna olmaqla d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sin\u0259 5,7 milyard AZN m\u0259bl\u0259\u011find\u0259 vergi, 629 milyon AZN birba\u015fa divident \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irib.<\/p>\n<p>Bu faktlar SOCAR-\u0131n neft v\u0259 qaz sektorunda tsiklik t\u0259zyiql\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, adaptasiya qabiliyy\u0259tini v\u0259 maliyy\u0259 sabitliyini u\u011furla t\u0259min etdiyini t\u0259sdiq edir.<\/p>\n<p><strong>Borc s\u0259viyy\u0259sinin azalmas\u0131:<\/strong><\/p>\n<p>Post-COVID d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 neft-qaz sektorunda qlobal t\u0259l\u0259bat v\u0259 t\u0259chizat \u201c\u015fok\u201dlar\u0131n\u0131n t\u0259siri il\u0259 k\u0259skin d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r m\u00fc\u015fahid\u0259 olunub v\u0259 s\u0259nayed\u0259 orta borc\/EBITDA nisb\u0259ti 1\u20131,5 d\u0259f\u0259 s\u0259viyy\u0259sind\u0259n 2\u20132,5 d\u0259f\u0259 s\u0259viyy\u0259sin\u0259 y\u00fcks\u0259lib. Bu d\u00f6vrd\u0259 SOCAR-\u0131n Beyn\u0259lxalq Maliyy\u0259 hesabatlar\u0131na \u0259sas\u0259n borc\/EBITDA nisb\u0259ti 2020-ci ild\u0259 3,4-d\u0259n 4,2 d\u0259f\u0259 y\u00fcks\u0259lib. STAR, \u201cGoldman Sachs\u201d, SOFAZ borclar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nd\u0131qda (CQD istisna olmaqla) bu g\u00f6st\u0259rici 7 d\u0259f\u0259 s\u0259viyy\u0259sind\u0259 olub.<\/p>\n<p>Buna baxmayaraq SOCAR, \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 strateji t\u0259dbirl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 bu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015fa qar\u015f\u0131 s\u00fcr\u0259tli v\u0259 effektiv cavab verdiyini n\u00fcmayi\u015f etdirib:<\/p>\n<p>2022-ci ild\u0259 SOCAR 70,1 milyard AB\u015e dollar\u0131 g\u0259lir v\u0259 8,7 milyard AB\u015e dollar\u0131 EBITDA il\u0259 rekord s\u0259viyy\u0259d\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259ld\u0259 edib. Bu art\u0131m\u0131n t\u0259xmin\u0259n yar\u0131s\u0131 neft v\u0259 qaz qiym\u0259tl\u0259rinin k\u0259skin y\u00fcks\u0259lm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar olub, qalan hiss\u0259si is\u0259 ticar\u0259t \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n\u0131n optimalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 \u201cSTAR\u201d zavodunun y\u00fcks\u0259k s\u0259m\u0259r\u0259lilikl\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259si kimi strateji t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 t\u0259min olunub.<\/p>\n<p>2022-ci ilin sonuna q\u0259d\u0259r SOCAR borc\/EBITDA nisb\u0259tini 2 d\u0259f\u0259d\u0259n a\u015fa\u011f\u0131 sal\u0131b v\u0259 2023\u20132024-c\u00fc ill\u0259r \u0259rzind\u0259 bu g\u00f6st\u0259ricini 2\u20133 d\u0259f\u0259 aral\u0131\u011f\u0131nda saxlama\u011fa nail olub. N\u0259tic\u0259 etibaril\u0259, 2021\u20132024-c\u00fc ill\u0259r \u0259rzind\u0259 SOCAR, EBITDA g\u00f6st\u0259ricisini ikiqat art\u0131r\u0131b, b\u00fct\u00fcn borclar\u0131n\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tli hiss\u0259sini (35%-d\u0259n \u00e7oxunu) \u00f6d\u0259yib v\u0259 borc\/EBITDA nisb\u0259tini 66% azaldaraq maliyy\u0259 sabitliyin\u0259 sadiqliyini v\u0259 intizaml\u0131 yana\u015fmas\u0131n\u0131 n\u00fcmayi\u015f etdirib.<\/p>\n<p><strong>Maliyy\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ri il\u0259 sosial m\u0259suliyy\u0259tin balansla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131:<\/strong><\/p>\n<p>Son \u00fc\u00e7 il \u0259rzind\u0259 SOCAR m\u00fch\u00fcm sosial layih\u0259l\u0259r\u0259 3 milyard AB\u015e dollar\u0131ndan \u00e7ox investisiya qoyub. Bu layih\u0259l\u0259r\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar daxildir:<\/p>\n<p>Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zur iqtisadi rayonlar\u0131n\u0131n qazla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131: Enerji infrastrukturunun yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 regional inki\u015faf\u0131n d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259si.<\/p>\n<p>Sosial rifah layih\u0259l\u0259rin\u0259 investisiyalar: Ehtiyac duyulan b\u00fct\u00fcn hallarda, SOCAR Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n\u0131n sosial h\u0259yat s\u0259viyy\u0259sinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259ri maliyy\u0259l\u0259\u015fdirib, \u00f6lk\u0259nin rifah\u0131n\u0131n t\u0259minat\u00e7\u0131lar\u0131ndan biri kimi rolunu g\u00fccl\u0259ndirib.<\/p>\n<p>2024-c\u00fc ild\u0259 SOCAR ekoloji t\u0259dbirl\u0259ri maliyy\u0259l\u0259\u015fdirib.<\/p>\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, SOCAR, Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn yanaca\u011f\u0131n qiym\u0259tini Avropa s\u0259viyy\u0259sind\u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 saxlayaraq sosial rifaha t\u00f6hf\u0259 verib. Bel\u0259 ki, dizel yanaca\u011f\u0131n\u0131n 1 litrinin qiym\u0259ti 0,59 AB\u015e dollar\u0131 (Avropadan 66% ucuz), A\u0130-95 markal\u0131 benzinin is\u0259 1 litri 0,94 AB\u015e dollar\u0131 t\u0259\u015fkil edib (Avropadan 47% ucuz).<\/p>\n<p>EY t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lm\u0131\u015f \u0259m\u0259k bazar\u0131 t\u0259hlili hesabatlar\u0131na \u0259sas\u0259n, 2022\u20132024-c\u00fc ill\u0259r \u0259rzind\u0259 SOCAR \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131n\u0131n rifah hal\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na sadiqliyini qoruyaraq, i\u015f\u00e7il\u0259r\u0259 illik orta hesabla 160 milyon AZN h\u0259cmind\u0259 \u0259lav\u0259 x\u0259rc \u00e7\u0259kib.<\/p>\n<p><strong>Qar\u015f\u0131dak\u0131 Yol: M\u0259qs\u0259dl\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulmu\u015f g\u0259l\u0259c\u0259k<\/strong><\/p>\n<p>SOCAR-\u0131n transformasiya yolu davam edir v\u0259 bu yolun \u0259sas m\u0259qs\u0259di \u0259n\u0259n\u0259vi neft-qaz \u015firk\u0259tind\u0259n Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min ed\u0259n v\u0259 d\u0259y\u0259r yaradan beyn\u0259lxalq enerji \u015firk\u0259tin\u0259 \u00e7evrilm\u0259kdir. SOCAR-\u0131n &#8220;Next Horizon&#8221; (\u201cN\u00f6vb\u0259ti \u00dcf\u00fcq\u201d) strategiyas\u0131 bu istiqam\u0259td\u0259 ayd\u0131n f\u0259aliyy\u0259t plan\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edir:<\/p>\n<p>Karbohidrogen hasilat\u0131n\u0131n maksimuma \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131: SOCAR yerli \u201cupstream\u201d \u0259m\u0259liyyatlar\u0131n\u0131 effektiv \u015f\u0259kild\u0259 davam etdirm\u0259y\u0259, eyni zamanda uzunm\u00fcdd\u0259tli enerji t\u0259chizat\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn beyn\u0259lxalq miqyasda \u201cupstream\u201d f\u0259aliyy\u0259tini geni\u015fl\u0259ndirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>Emal\u0131n v\u0259 neft-kimyas\u0131n\u0131n modernizasiyas\u0131 (downstream):<\/p>\n<p>SOCAR enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6lk\u0259d\u0259 \u201cdownstream\u201d aktivl\u0259rind\u0259 (x\u00fcsusil\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev ad\u0131na NEZ v\u0259 \u201cAz\u0259rikimya\u201d \u0130B) modernizasiya i\u015fl\u0259rini davam etdirm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259ki strateji f\u0259aliyy\u0259tini art\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>\u018fm\u0259liyyat m\u00fck\u0259mm\u0259lliyi:<\/p>\n<p>SOCAR prosesl\u0259rin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 x\u0259rcl\u0259rin optimalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 vasit\u0259sil\u0259 etibarl\u0131 v\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li neft-qaz t\u0259chizat\u0131n\u0131 t\u0259min edir; eyni zamanda \u0259n y\u00fcks\u0259k t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik standartlar\u0131na riay\u0259t edir.<\/p>\n<p>SOCAR \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259m\u0259r\u0259liliyin, etibarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin art\u0131r\u0131lmas\u0131 \u0259sas prioritet olaraq qal\u0131r. \u018fn m\u00fcasir texnologiyalar\u0131n t\u0259tbiqi v\u0259 x\u0259rcl\u0259rin optimalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 say\u0259sind\u0259 \u015firk\u0259t neft v\u0259 qaz\u0131n dayan\u0131ql\u0131 v\u0259 fasil\u0259siz t\u0259dar\u00fck\u00fcn\u00fc beyn\u0259lxalq ESG v\u0259 s\u0259naye t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi standartlar\u0131na uy\u011fun olaraq m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirir.<\/p>\n<p>HSE transformasiya proqram\u0131na SOCAR prezidenti birba\u015fa tabe olan, yeni m\u00fcst\u0259qil t\u0259\u015fkilat r\u0259hb\u0259rlik edir v\u0259 bu t\u0259\u015fkilat b\u00fct\u00fcn aidiyy\u0259ti struktur b\u00f6lm\u0259l\u0259ri v\u0259 biznes vahidl\u0259ri il\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q edir. Bu yana\u015fma ExxonMobil v\u0259 Shell kimi beyn\u0259lxalq neft \u015firk\u0259tl\u0259rinin d\u00fcnya standartlar\u0131na uy\u011fundur.<\/p>\n<p>T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik sah\u0259sind\u0259 sistemli s\u0259yl\u0259r\u0259 baxmayaraq, SOCAR-\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti y\u00fcks\u0259k riskl\u0259 \u0259laq\u0259lidir v\u0259 insan faktoru il\u0259 ba\u011fl\u0131 hadis\u0259l\u0259rin tamamil\u0259 istisna edilm\u0259si m\u00fcmk\u00fcn deyil ki, bu da t\u0259\u0259ss\u00fcf do\u011furur. Buna baxmayaraq, t\u0259hl\u00fck\u0259siz i\u015f \u015f\u0259raitinin t\u0259min olunmas\u0131 v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik standartlar\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259ldilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 daimi i\u015fl\u0259r apar\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>2024-c\u00fc ild\u0259 SOCAR neft k\u0259m\u0259rl\u0259rinin m\u00f6vcud v\u0259ziyy\u0259tinin d\u0259rin t\u0259hlili v\u0259 uzun ill\u0259r y\u0131\u011f\u0131lm\u0131\u015f investisiya t\u0259l\u0259bl\u0259rini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, z\u0259ruri t\u0259dbirl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si \u00fczr\u0259 layih\u0259y\u0259 start verib. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, modernizasiya layih\u0259si davam ed\u0259rk\u0259n (\u201cNeft Da\u015flar\u0131\u201d \u2013 \u00c7ilov \u2013 \u015eah sa\u00e7\u0131 \u2013 D\u00fcb\u0259ndi boru k\u0259m\u0259ri \u00fczr\u0259) 2025-ci ilin fevral ay\u0131nda s\u0131zma hadis\u0259si ba\u015f verib.<\/p>\n<p>2025-ci ilin mart ay\u0131nda Heyd\u0259r \u018fliyev ad\u0131na NEZ-d\u0259 xam neftin distill\u0259 olunmas\u0131 qur\u011fusunun alt hiss\u0259sind\u0259 nasosun texniki bax\u0131\u015f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rl\u0131q zaman\u0131 yan\u011f\u0131n hadis\u0259si ba\u015f verib. Hadis\u0259y\u0259 operativ v\u0259 effektiv reaksiya verilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 x\u00fcsusi komanda yarad\u0131l\u0131b v\u0259 iki podrat\u00e7\u0131 q\u0131sa zamanda texniki xidm\u0259t prosesin\u0259 c\u0259lb olunub. Bu i\u015fl\u0259r \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 bir s\u0131ra vacib v\u0259 \u0259sasl\u0131 t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcb: nasoslar\u0131n t\u0259miri, boru k\u0259m\u0259rl\u0259ri v\u0259 kabell\u0259rin d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si, atmosfer v\u0259 vakuum kolonlar\u0131n\u0131n xidm\u0259ti, enjektorlar\u0131n texniki bax\u0131\u015f\u0131 v\u0259 200-d\u0259n art\u0131q klapan\u0131n d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si. Bu kimi hadis\u0259l\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 NEZ-in geni\u015f miqyasl\u0131 modernizasiya layih\u0259si s\u00fcr\u0259tl\u0259 davam etdirilir.<\/p>\n<p>Enerji ke\u00e7idin\u0259 d\u0259st\u0259k:<\/p>\n<p>2050-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r karbon neytrall\u0131\u011f\u0131na nail olmaq \u00f6hd\u0259liyin\u0259 uy\u011fun olaraq, SOCAR iqlim neytral\u0131 h\u0259ll\u0259rin t\u0259tbiqini s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirir. \u018fsas diqq\u0259t t\u0259krarolunan enerji sah\u0259sind\u0259, qabaqc\u0131l beyn\u0259lxalq t\u0259r\u0259fda\u015flarla \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u015f\u0259raitind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n layih\u0259l\u0259rin balansl\u0131 portfelinin formala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na y\u00f6n\u0259ldilmi\u015fdir. Bu, \u015firk\u0259ti qlobal enerji ke\u00e7idinin ayr\u0131lmaz hiss\u0259sin\u0259 \u00e7evirir.<\/p>\n<p>Portfelin optimalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 dayan\u0131ql\u0131l\u0131\u011f\u0131:<\/p>\n<p>SOCAR aktiv portfelinin strukturunu v\u0259 co\u011frafiyas\u0131n\u0131 ard\u0131c\u0131l \u015f\u0259kild\u0259 yenid\u0259n g\u00f6zd\u0259n ke\u00e7irir v\u0259 enerji bazar\u0131n\u0131n yeni reall\u0131qlar\u0131na uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131r. \u018fsas m\u0259qs\u0259d uzunm\u00fcdd\u0259tli perspektivd\u0259 dayan\u0131ql\u0131 b\u00f6y\u00fcm\u0259ni, maliyy\u0259 dayan\u0131ql\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 \u015firk\u0259tin y\u00fcks\u0259k investisiya c\u0259lbediciliyini t\u0259min etm\u0259kdir.<\/p>\n<p>Bu strateji istiqam\u0259tl\u0259r SOCAR-\u0131n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 yaln\u0131z uy\u011funla\u015fmaqla kifay\u0259tl\u0259nm\u0259yib, h\u0259m d\u0259 enerji g\u0259l\u0259c\u0259yini formala\u015fd\u0131rmaq, regional v\u0259 qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 liderliyini g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k niyy\u0259tind\u0259 oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Bug\u00fcnk\u00fc SOCAR t\u0259kc\u0259 milli neft-qaz \u015firk\u0259ti deyil, beyn\u0259lxalq miqyasda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n g\u00fccl\u00fc v\u0259 \u00e7ox\u015fax\u0259li enerji oyun\u00e7usudur. Neft v\u0259 qaz\u0131n hasilat\u0131, emal\u0131 v\u0259 n\u0259qli sah\u0259sind\u0259 kompleks layih\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259r\u0259k, SOCAR Az\u0259rbaycan\u0131n enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259min edilm\u0259sind\u0259 sistem yaradan rol oynay\u0131r. Eyni zamanda, \u015firk\u0259t Avropa v\u0259 dig\u0259r regionlar\u0131n enerji dayan\u0131ql\u0131l\u0131\u011f\u0131na \u0259h\u0259miyy\u0259tli t\u00f6hf\u0259 ver\u0259r\u0259k, transmilli infrastruktur t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sind\u0259 etibarl\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015f kimi \u00e7\u0131x\u0131\u015f edir.<\/p>\n<p>SOCAR-\u0131n qlobal enerji ke\u00e7idind\u0259 f\u0259al i\u015ftirak\u0131 x\u00fcsusi \u00f6n\u0259m da\u015f\u0131y\u0131r. \u201cYa\u015f\u0131l\u201d texnologiyalar\u0131n inki\u015faf etdirilm\u0259si, t\u0259krarolunan enerji sah\u0259sind\u0259 layih\u0259l\u0259r portfelinin yarad\u0131lmas\u0131 v\u0259 dayan\u0131ql\u0131 t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rin strategiyaya inteqrasiyas\u0131 il\u0259 \u015firk\u0259t yeni \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flara haz\u0131r oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir v\u0259 davaml\u0131 inki\u015faf prinsipl\u0259rin\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259sdiql\u0259yir.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, SOCAR milli maraqlar\u0131 qlobal m\u0259suliyy\u0259tl\u0259 u\u011furla uzla\u015fd\u0131raraq, Az\u0259rbaycan\u0131 beyn\u0259lxalq enerji dialoqunun vacib v\u0259 m\u0259suliyy\u0259tli i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 kimi m\u00f6vqeyini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259l s\u00fctunu olan SOCAR yeni transformasiya m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259m qoyub. \u015eirk\u0259tin \u0259sas m\u0259qs\u0259di \u0259n\u0259n\u0259vi neft-qaz \u015firk\u0259tind\u0259n \u00f6lk\u0259nin enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini davaml\u0131 olaraq t\u0259min ed\u0259n v\u0259 d\u0259y\u0259r yaradan beyn\u0259lxalq enerji \u015firk\u0259tin\u0259 \u00e7evrilm\u0259kdir. \u015eirk\u0259tin transformasiyas\u0131 yaln\u0131z milli s\u0259rh\u0259dl\u0259rl\u0259 m\u0259hdudla\u015fmay\u0131b \u2013 beyn\u0259lxalq layih\u0259l\u0259rd\u0259 f\u0259al i\u015ftirak\u0131 v\u0259 strateji t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131qlar say\u0259sind\u0259 \u015firk\u0259t g\u0259lir m\u0259nb\u0259l\u0259rini \u015fax\u0259l\u0259ndir\u0259r\u0259k beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259tini geni\u015fl\u0259ndirib. B\u00fct\u00fcn bunlar SOCAR-\u0131n uzunm\u00fcdd\u0259tli dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00f6hk\u0259m \u0259sas formala\u015fd\u0131r\u0131r v\u0259 \u015firk\u0259tin qlobal enerji ekosistemin\u0259 daha d\u0259rin inteqrasiyas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bir platforma rolunu oynay\u0131r. \u015eirk\u0259tin karbonsuzla\u015fd\u0131rma, beyn\u0259lxalq t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q v\u0259 \u201cya\u015f\u0131l ke\u00e7id\u201d \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 \u0259lav\u0259 d\u0259y\u0259r yarad\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259ki strategiyas\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":810883,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/ac3af839f2b915fb41eddd9e8b456087.jpg",800,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/ac3af839f2b915fb41eddd9e8b456087.jpg",800,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/ac3af839f2b915fb41eddd9e8b456087.jpg",800,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/ac3af839f2b915fb41eddd9e8b456087-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/ac3af839f2b915fb41eddd9e8b456087-584x365.jpg",584,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/ac3af839f2b915fb41eddd9e8b456087.jpg",640,400,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/ac3af839f2b915fb41eddd9e8b456087.jpg",800,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/ac3af839f2b915fb41eddd9e8b456087.jpg",800,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/ac3af839f2b915fb41eddd9e8b456087-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/ac3af839f2b915fb41eddd9e8b456087.jpg",800,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259l s\u00fctunu olan SOCAR yeni transformasiya m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259m qoyub. \u015eirk\u0259tin \u0259sas m\u0259qs\u0259di \u0259n\u0259n\u0259vi neft-qaz \u015firk\u0259tind\u0259n \u00f6lk\u0259nin enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini davaml\u0131 olaraq t\u0259min ed\u0259n v\u0259 d\u0259y\u0259r yaradan beyn\u0259lxalq enerji \u015firk\u0259tin\u0259 \u00e7evrilm\u0259kdir. \u015eirk\u0259tin transformasiyas\u0131 yaln\u0131z milli s\u0259rh\u0259dl\u0259rl\u0259 m\u0259hdudla\u015fmay\u0131b \u2013 beyn\u0259lxalq layih\u0259l\u0259rd\u0259 f\u0259al i\u015ftirak\u0131 v\u0259 strateji t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131qlar say\u0259sind\u0259 \u015firk\u0259t g\u0259lir m\u0259nb\u0259l\u0259rini \u015fax\u0259l\u0259ndir\u0259r\u0259k beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259tini geni\u015fl\u0259ndirib. B\u00fct\u00fcn&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/810882"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=810882"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/810882\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":810884,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/810882\/revisions\/810884"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/810883"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=810882"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=810882"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=810882"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}