{"id":811178,"date":"2025-06-15T21:04:44","date_gmt":"2025-06-15T17:04:44","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=811178"},"modified":"2025-06-15T21:04:44","modified_gmt":"2025-06-15T17:04:44","slug":"dunyada-n%c9%99-q%c9%99d%c9%99r-qizil-var-aliml%c9%99r-r%c9%99q%c9%99ml%c9%99ri-aciqladi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=811178","title":{"rendered":"D\u00fcnyada n\u0259 q\u0259d\u0259r q\u0131z\u0131l var? &#8211; Aliml\u0259r r\u0259q\u0259ml\u0259ri a\u00e7\u0131qlad\u0131"},"content":{"rendered":"<p><strong>Yer \u00fcz\u00fcnd\u0259ki q\u0131z\u0131l\u0131n b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si konsentrl\u0259\u015fmi\u015f yataqlarda deyil, seyr\u0259k \u015f\u0259kild\u0259 yay\u0131l\u0131b. \u0130nsanlar is\u0259 art\u0131q \u00e7\u0131xar\u0131la bil\u0259n ehtiyatlar\u0131n m\u00fch\u00fcm hiss\u0259sini \u0259ld\u0259 edibl\u0259r.<\/strong><\/p>\n<p>AB\u015e Geoloji Xidm\u0259ti (USGS) bildirir ki, tarixboyu insanlar\u0131n da\u011f s\u00fcxurlar\u0131ndan v\u0259 \u00e7aylardan \u00fcmumilikd\u0259 206 min ton q\u0131z\u0131l \u00e7\u0131xard\u0131\u011f\u0131 t\u0259xmin edilir. Dig\u0259r m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259 is\u0259 bu g\u00f6st\u0259rici daha y\u00fcks\u0259kdir &#8211; D\u00fcnya Q\u0131z\u0131l \u015euras\u0131n\u0131n hesablamalar\u0131na \u0259sas\u0259n, bu g\u00fcn\u0259d\u0259k 238 391 ton q\u0131z\u0131l hasil olunub.<\/p>\n<p><strong>Bu q\u0131z\u0131l\u0131n t\u0259xmin\u0259n:<\/strong><\/p>\n<p>* 45 faizi zin\u0259t \u0259\u015fyalar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131na s\u0259rf olunub;<br \/>\n* 22 faizi q\u0131z\u0131l k\u00fcl\u00e7\u0259l\u0259r v\u0259 sikk\u0259l\u0259r \u015f\u0259klind\u0259 \u015f\u0259xsi kolleksiyalarda saxlan\u0131l\u0131r;<br \/>\n* 17 faizi is\u0259 d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259rinin m\u0259rk\u0259zi banklar\u0131nda ehtiyat kimi qorunur.<\/p>\n<p>USGS-nin son hesabat\u0131nda qeyd olunur ki, d\u00fcnyada iqtisadi bax\u0131mdan \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olan 70 550 ton q\u0131z\u0131l h\u0259l\u0259 d\u0259 yerin d\u0259rinlikl\u0259rind\u0259 m\u00f6vcuddur. \u018fn b\u00f6y\u00fck \u00e7\u0131xar\u0131lmam\u0131\u015f ehtiyatlar Rusiya, Avstraliya v\u0259 C\u0259nubi Afrikada yerl\u0259\u015fs\u0259 d\u0259, 2024-c\u00fc ild\u0259 \u0259n \u00e7ox q\u0131z\u0131l hasil ed\u0259n \u00f6lk\u0259 \u00c7in olub.<\/p>\n<p>D\u00fcnya Q\u0131z\u0131l \u015euras\u0131n\u0131n m\u0259lumat\u0131na \u0259sas\u0259n, qlobal ehtiyatlar 60 370 ton, potensial resurslar is\u0259 t\u0259qrib\u0259n 145 626 ton s\u0259viyy\u0259sind\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilir. Bu g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri birl\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k USGS v\u0259 D\u00fcnya Q\u0131z\u0131l \u015euras\u0131 aliml\u0259ri bel\u0259 q\u0259na\u0259t\u0259 g\u0259lirl\u0259r ki, insan t\u0259r\u0259find\u0259n yarad\u0131lm\u0131\u015f obyektl\u0259rd\u0259 v\u0259 m\u0259lum geoloji yataqlarda \u00fcmumilikd\u0259 277 000-299 000 ton aras\u0131 q\u0131z\u0131l m\u00f6vcuddur.<\/p>\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, Kaliforniya Berkli Universitetinin aliml\u0259rinin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, q\u0131z\u0131l hiss\u0259cikl\u0259ri v\u0259 x\u0131rda samorodoklar yer qab\u0131\u011f\u0131nda dem\u0259k olar h\u0259r yerd\u0259 rast g\u0259linir. X\u00fcsusil\u0259, d\u0259niz suyunda v\u0259 maqmatik s\u00fcxurlarda bu c\u00fcr izl\u0259r \u00e7ox yay\u0131l\u0131b. Yer qab\u0131\u011f\u0131nda q\u0131z\u0131l\u0131n konsentrasiyas\u0131 orta hesabla milyarda 4 hiss\u0259, y\u0259ni bir ton s\u00fcxurda t\u0259xmin\u0259n 0,004 qram t\u0259\u015fkil edir. B\u00fct\u00fcn bu da\u011f\u0131n\u0131q hiss\u0259cikl\u0259rin c\u0259mi 441 milyon ton q\u0131z\u0131l ed\u0259rdi &#8211; ancaq bu, h\u0259l\u0259 son deyil.<\/p>\n<p>Geoloqlar bildirirl\u0259r ki, planetin n\u00fcv\u0259sind\u0259 Yerd\u0259ki q\u0131z\u0131l\u0131n 99 faizi yerl\u0259\u015fir. Bu q\u0259d\u0259r q\u0131z\u0131l, n\u0259z\u0259ri c\u0259h\u0259td\u0259n, Yer s\u0259thini 0,5 metr qal\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda q\u0131z\u0131l t\u0259b\u0259q\u0259 il\u0259 \u00f6rtm\u0259y\u0259 kifay\u0259t ed\u0259rdi.\/Qaynarinfo<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yer \u00fcz\u00fcnd\u0259ki q\u0131z\u0131l\u0131n b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si konsentrl\u0259\u015fmi\u015f yataqlarda deyil, seyr\u0259k \u015f\u0259kild\u0259 yay\u0131l\u0131b. \u0130nsanlar is\u0259 art\u0131q \u00e7\u0131xar\u0131la bil\u0259n ehtiyatlar\u0131n m\u00fch\u00fcm hiss\u0259sini \u0259ld\u0259 edibl\u0259r. AB\u015e Geoloji Xidm\u0259ti (USGS) bildirir ki, tarixboyu insanlar\u0131n da\u011f s\u00fcxurlar\u0131ndan v\u0259 \u00e7aylardan \u00fcmumilikd\u0259 206 min ton q\u0131z\u0131l \u00e7\u0131xard\u0131\u011f\u0131 t\u0259xmin edilir. Dig\u0259r m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259 is\u0259 bu g\u00f6st\u0259rici daha y\u00fcks\u0259kdir &#8211; D\u00fcnya Q\u0131z\u0131l \u015euras\u0131n\u0131n hesablamalar\u0131na \u0259sas\u0259n, bu g\u00fcn\u0259d\u0259k 238 391 ton q\u0131z\u0131l hasil olunub. Bu q\u0131z\u0131l\u0131n t\u0259xmin\u0259n: * 45 faizi zin\u0259t \u0259\u015fyalar\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131na s\u0259rf olunub; * 22 faizi q\u0131z\u0131l k\u00fcl\u00e7\u0259l\u0259r v\u0259 sikk\u0259l\u0259r \u015f\u0259klind\u0259 \u015f\u0259xsi kolleksiyalarda saxlan\u0131l\u0131r; * 17 faizi is\u0259 d\u00fcnya&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":811179,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[7],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/10adc995a5521c860dd2671d3aea1d22.jpg",800,450,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/10adc995a5521c860dd2671d3aea1d22.jpg",800,450,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/10adc995a5521c860dd2671d3aea1d22.jpg",800,450,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/10adc995a5521c860dd2671d3aea1d22-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/10adc995a5521c860dd2671d3aea1d22-649x365.jpg",649,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/10adc995a5521c860dd2671d3aea1d22.jpg",640,360,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/10adc995a5521c860dd2671d3aea1d22.jpg",800,450,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/10adc995a5521c860dd2671d3aea1d22.jpg",800,450,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/10adc995a5521c860dd2671d3aea1d22-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/10adc995a5521c860dd2671d3aea1d22.jpg",800,450,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=7\" rel=\"category\">D\u00fcnya<\/a>","rttpg_excerpt":"Yer \u00fcz\u00fcnd\u0259ki q\u0131z\u0131l\u0131n b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si konsentrl\u0259\u015fmi\u015f yataqlarda deyil, seyr\u0259k \u015f\u0259kild\u0259 yay\u0131l\u0131b. \u0130nsanlar is\u0259 art\u0131q \u00e7\u0131xar\u0131la bil\u0259n ehtiyatlar\u0131n m\u00fch\u00fcm hiss\u0259sini \u0259ld\u0259 edibl\u0259r. AB\u015e Geoloji Xidm\u0259ti (USGS) bildirir ki, tarixboyu insanlar\u0131n da\u011f s\u00fcxurlar\u0131ndan v\u0259 \u00e7aylardan \u00fcmumilikd\u0259 206 min ton q\u0131z\u0131l \u00e7\u0131xard\u0131\u011f\u0131 t\u0259xmin edilir. Dig\u0259r m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259 is\u0259 bu g\u00f6st\u0259rici daha y\u00fcks\u0259kdir &#8211; D\u00fcnya Q\u0131z\u0131l \u015euras\u0131n\u0131n hesablamalar\u0131na \u0259sas\u0259n,&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/811178"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=811178"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/811178\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":811180,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/811178\/revisions\/811180"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/811179"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=811178"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=811178"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=811178"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}