{"id":811424,"date":"2025-06-17T19:01:48","date_gmt":"2025-06-17T15:01:48","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=811424"},"modified":"2025-06-17T19:01:48","modified_gmt":"2025-06-17T15:01:48","slug":"s%c9%99f%c9%99vil%c9%99rin-doyuscu-hokmdar-v%c9%99-surgun-xanim-sultani","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=811424","title":{"rendered":"S\u0259f\u0259vil\u0259rin d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc, h\u00f6kmdar v\u0259 s\u00fcrg\u00fcn xan\u0131m sultan\u0131"},"content":{"rendered":"<p><strong>Bac\u0131lar \u015fah\u0131 &#8211; Tacl\u0131 b\u0259yim<\/strong><\/p>\n<p><strong>1540-1541-ci illl\u0259r&#8230;<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u015eiraz \u015f\u0259h\u0259ri&#8230;<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u015e\u0259h\u0259rin m\u0259\u015fhur s\u0259lcuqlu m\u0259qb\u0259r\u0259si Bibi xatunun bax\u00e7as\u0131nda ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015f\u0259n bir d\u0259fn m\u0259rasimi&#8230;<\/strong><\/p>\n<p><strong>D\u0259fnd\u0259 i\u015ftirak ed\u0259nl\u0259rin say\u0131 bir ne\u00e7\u0259 on adam\u0131 ke\u00e7mirdi. S\u0259ssiz v\u0259 \u0259ndi\u015f\u0259li bax\u0131\u015flar aras\u0131nda icra olunan m\u0259rasimin kim\u0259 m\u0259xsus oldu\u011funu \u015f\u0259h\u0259r camaat\u0131 sonradan anlad\u0131. Torpa\u011fa tap\u015f\u0131r\u0131lan \u015f\u0259xs 16 il d\u00f6vl\u0259tini idar\u0259 ed\u0259n, q\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131n \u201cTacl\u0131 b\u0259yim\u201d dedikl\u0259ri S\u0259f\u0259vil\u0259rin qad\u0131n \u201csultan\u0131\u201d idi. Bu s\u0259hn\u0259 imr\u0259nil\u0259n ehti\u015faml\u0131 h\u0259yat\u0131n, sava\u015flarda v\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 ke\u00e7\u0259n bir \u00f6mr\u00fcn final\u0131 idi. C\u0259naz\u0259 m\u0259rasimini icra ed\u0259n din xadimi az sayda camaata Tacl\u0131 b\u0259yimin v\u0259siyy\u0259tini oxudu. S\u0259f\u0259vil\u0259rin h\u00f6kmdar qad\u0131n\u0131 son arzusu b\u00fct\u00fcn varidat\u0131n\u0131 xeyr qurumlar\u0131na bax\u0131\u015flanmas\u0131 oldu.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Pik\u0259 xan\u0131m<\/strong><\/p>\n<p>\u018fsl ad\u0131 Big\u0259, g\u00fcn\u00fcm\u00fczd\u0259ki ifad\u0259siyl\u0259 Pik\u0259 olan Tancl\u0131 xan\u0131m anadan oldu\u011fu tarix tam m\u0259lum olmasa da, 1488\/89-cu ild\u0259 d\u00fcnyaya g\u00f6z a\u00e7d\u0131\u011f\u0131 ehtimal olunur. M\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 h\u0259qiqi ad\u0131 \u201cBig\u0259 xan\u0131m\u201d kimi qeyd olunur. Bu ad\u0131n, q\u0259dim t\u00fcrkc\u0259 \u201cbig\/beg\u201d (b\u0259y) s\u00f6z\u00fcnd\u0259n yarand\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u0259sas\u0259n soylu ail\u0259l\u0259rin q\u0131zlar\u0131na verildiyi m\u0259lumdur. \u201cTacl\u0131\u201d ad\u0131n\u0131 \u015eah I \u0130smay\u0131l ona evl\u0259ndiyi zaman verib.<\/p>\n<p>Big\u0259 xan\u0131m\u0131n soyu da m\u00fcbahis\u0259lidir. Venesiyal\u0131 s\u0259yyah Angiolellonun onu A\u011fqoyunlu sultan\u0131 Yaqubun q\u0131z\u0131 v\u0259 ya n\u0259v\u0259si adland\u0131r\u0131b. \u0130ranl\u0131 m\u00fc\u0259llifl\u0259r M\u0259h\u0259mm\u0259d \u018fhm\u0259d P\u0259nahisimnani v\u0259 M\u0259mm\u0259d K\u0259rim Yusifc\u0259maliy\u0259 g\u00f6r\u0259, Tacl\u0131 B\u0259yim \u015faml\u0131 tayfas\u0131ndan Abidin xan\u0131n q\u0131z\u0131 v\u0259 q\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131n c\u0259sur d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcs\u00fc Durmu\u015f xan\u0131n bac\u0131s\u0131d\u0131r. Lakin bu iddia da do\u011fru deyildir.<\/p>\n<p>M\u00f6t\u0259b\u0259r m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, Tacl\u0131 B\u0259yim mosullu tayfas\u0131ndan H\u0259mz\u0259 B\u0259y Bekta\u015fl\u0131n\u0131n o\u011flu Mihmad B\u0259yin q\u0131z\u0131 idi. Tacl\u0131 B\u0259yimin A\u011fqoyunlu tayfas\u0131n\u0131n mosullulardan oldu\u011fu d\u0259qiqdir.<\/p>\n<p><strong>\u015eah \u0130smay\u0131lla evl\u0259nm\u0259si<\/strong><\/p>\n<p>Tacl\u0131 b\u0259yimin \u015eah \u0130smay\u0131lla evl\u0259nm\u0259si haqq\u0131nda iki r\u0259vay\u0259t vard\u0131r. Birinci r\u0259vay\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259, g\u00fcya, \u015eah \u0130smay\u0131l, Durmu\u015f xan\u0131n igid bir bac\u0131s\u0131 oldu\u011funu e\u015fitmi\u015f v\u0259 onunla evl\u0259nm\u0259k ist\u0259mi\u015fdir. Lakin \u015fah\u0131n t\u0259klifin\u0259 Tacl\u0131 B\u0259yim bel\u0259 cavab vermi\u015fdir: \u201c\u0259g\u0259r qa\u00e7\u0131\u015fda at\u0131 at\u0131m\u0131, yar\u0131\u015fda oxu oxumu ke\u00e7\u0259rs\u0259, g\u00fcl\u0259\u015fd\u0259 k\u00fcr\u0259yimi yer\u0259 vura bil\u0259rs\u0259, o zaman m\u0259niml\u0259 evl\u0259n\u0259 bil\u0259r\u201d. Bu hekay\u0259 D\u0259d\u0259 Qorquddak\u0131 Banu \u00c7i\u00e7\u0259k il\u0259 Bams\u0131 Beyr\u0259yin hakay\u0259sin\u0259 ox\u015fay\u0131r. Ehtimal ki, q\u0131z\u0131lba\u015flar aras\u0131nda uydurulmu\u015f bir hekay\u0259d\u0131r.<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnki c\u00fctl\u00fcy\u00fcn evlilik hadis\u0259si tamamil\u0259 f\u0259rqli olmu\u015fdur. \u015eah \u0130smay\u0131l a\u011fqoyunlular\u0131 ortadan qald\u0131rd\u0131qdan sonra A\u011fqoyunlu tayfalar\u0131ndan b\u0259zisi Murad B\u0259y Cahan\u015fahl\u0131 r\u0259hb\u0259rliyind\u0259 Firuzkuh b\u00f6lg\u0259sin\u0259 qa\u00e7m\u0131\u015f v\u0259 orada h\u00f6km s\u00fcr\u0259n H\u00fcseyn Kiya \u00c7\u0259l\u0259biy\u0259 s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015fd\u0131lar. Qa\u00e7anlar aras\u0131nda Tacl\u0131 B\u0259yimin d\u0259 yer ald\u0131\u011f\u0131 mosullu tayfas\u0131 da vard\u0131.<\/p>\n<p>H\u00fcseyn Kiya \u00c7\u0259l\u0259bi \u015fi\u0259 olmas\u0131na r\u0259\u011fm\u0259n, \u015eah \u0130smay\u0131l\u0131n siyas\u0259tini b\u0259y\u0259nmirdi. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0130smay\u0131l\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 baxmayaraq, qa\u00e7an a\u011fqoyunlular\u0131 ona t\u0259slim etm\u0259di, h\u0259tta \u015fah\u0131n el\u00e7isi \u0130lyas B\u0259yi d\u0259 edam etdirdi. Bundan sonra \u015eah \u0130smay\u0131l onun \u00fcz\u0259rin\u0259 s\u0259f\u0259r\u0259 \u00e7\u0131xm\u0131\u015f, H\u00fcseyn Kiya \u00c7\u0259l\u0259bini m\u0259\u011flub ed\u0259r\u0259k onun gizl\u0259ndiyi G\u00fclx\u0259ndan v\u0259 Asta qalalar\u0131n\u0131 alm\u0131\u015fd\u0131r. \u018fsir al\u0131nanlar aras\u0131nda Tacl\u0131 B\u0259yim d\u0259 vard\u0131. \u015eah \u0130smay\u0131l Tacl\u0131 B\u0259yimi burada g\u00f6rm\u00fc\u015f, b\u0259y\u0259nmi\u015f v\u0259 onunla evl\u0259nmi\u015fdir. M\u0259nb\u0259l\u0259r bu evliliyin 1503-c\u00fc ild\u0259 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdiyini qeyd edirl\u0259r. \u201cC\u0259vahir\u00fcl-\u0259xbar\u201d adl\u0131 \u0259s\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, Tacl\u0131 B\u0259yim bac\u0131lar\u0131 il\u0259 birlikd\u0259 \u015eah \u0130smay\u0131l\u0131n h\u0259r\u0259min\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>D\u00f6vr\u00fcn tarix\u00e7isi Xur\u015fid ibn Qubad \u0259l-H\u00fcseyniy\u0259 g\u00f6r\u0259, \u201c\u015fah onu inand\u0131\u011f\u0131 adamlar\u0131ndan birin\u0259 tap\u015f\u0131rd\u0131. Bir m\u00fcdd\u0259t sonra onunla evl\u0259ndi. Ona Tacl\u0131 xan\u0131m ad\u0131n\u0131 verdi. \u015eah onu \u00e7ox sevirdi. Onun s\u00f6z\u00fc \u015fah \u00fcz\u0259rind\u0259 o q\u0259d\u0259r t\u0259sirli idi ki, h\u0259tta saray v\u0259 d\u00f6vl\u0259t adamlar\u0131ndan kims\u0259 \u015fah\u0131n q\u0259z\u0259bin\u0259 tu\u015f g\u0259lirdis\u0259, Tacl\u0131 xan\u0131ma m\u00fcraci\u0259t edirdi v\u0259 bel\u0259c\u0259, c\u0259za almaqdan xilas olurdu\u201d.<\/p>\n<p>M\u0259nb\u0259l\u0259r Tacl\u0131 B\u0259yimin \u015eah \u0130smay\u0131lla evl\u0259ndiyi zaman 14-15 ya\u015f\u0131nda oldu\u011funu bildirirl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>S\u0259f\u0259vil\u0259rin birinci xan\u0131m<\/strong><\/p>\n<p>G\u00fccl\u00fc \u015f\u0259xsiyy\u0259ti, t\u0259sirli q\u0259rarlar\u0131 v\u0259 bacar\u0131\u011f\u0131 il\u0259 Tacl\u0131 b\u0259yim q\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131n \u201cxan\u0131m sultan\u0131\u201d q\u0259bul edilirdi. S\u0259f\u0259vi tarix\u00e7isi Budaq M\u00fcn\u015fi Q\u0259zviniy\u0259 (1510-1577) g\u00f6r\u0259, \u015eah \u0130smay\u0131l t\u0259r\u0259find\u0259n Herat hakimi t\u0259yin edil\u0259n \u018fmir Xan Mosullu Hindistanda hakimiyy\u0259td\u0259 olan Babur \u015fahla gizli \u0259laq\u0259si ortaya \u00e7\u0131xan b\u00f6y\u00fck din alimi Mirm\u0259h\u0259mm\u0259d Miryusifi edam etdirmi\u015fdi. \u015eah \u0130smay\u0131l \u0259mirin bu h\u0259r\u0259k\u0259tin\u0259 \u00e7ox q\u0259z\u0259bl\u0259ndi v\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259sini buyurdu. \u018fmir xan bunu e\u015fidib Tacl\u0131 B\u0259yim\u0259 s\u0131\u011f\u0131nm\u0131\u015f, bu qad\u0131n onun \u0259fv edilm\u0259sin\u0259 yard\u0131m\u00e7\u0131 oldu.<\/p>\n<p>\u015eah \u0130smay\u0131l\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259n sonra Tacl\u0131 b\u0259yim \u201c\u015fah naibi\u201d oldu. O\u011flu T\u0259hmasib ki\u00e7ik ya\u015fda oldu\u011fundan d\u00f6vl\u0259t i\u015fl\u0259rind\u0259 apar\u0131c\u0131 fiqur idi. \u018fmirl\u0259r v\u0259 v\u0259zirl\u0259r onun s\u00f6z\u00fc il\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t edirdil\u0259r.<\/p>\n<p>\u015eah \u0130smay\u0131l\u0131n 1524-c\u00fc ild\u0259 v\u0259fat\u0131ndan sonra Tacl\u0131 B\u0259yim ki\u00e7ik ya\u015fl\u0131 T\u0259hmas\u0131b\u0131n \u0259lind\u0259n tutaraq onu taxta oturtmu\u015f v\u0259 q\u0131z\u0131lba\u015f \u0259mirl\u0259rin\u0259 ona boyun \u0259ym\u0259l\u0259rini \u0259mr etmi\u015fdi.<\/p>\n<p><strong>\u00c7ald\u0131ran sava\u015f\u0131 v\u0259 \u201cTacl\u0131 b\u0259yimin \u0259sirliyi\u201d m\u0259s\u0259l\u0259si<\/strong><\/p>\n<p>Tacl\u0131 b\u0259yimin \u00c7ald\u0131ran d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 yer almaqla b\u0259rab\u0259r, d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 f\u0259al i\u015ftirak etdiyi v\u0259 ba\u015f\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc qad\u0131nlar \u201cbac\u0131lar\u201dla birlikd\u0259 vuru\u015fdu\u011fu m\u0259lumdur. Osmanl\u0131 m\u00fc\u0259llifi C\u0259lalzad\u0259 Mustafa \u00c7\u0259l\u0259bi (1567-ci ild\u0259 v\u0259fat edib), \u015e\u00fckr\u00fc Bitlisi (XV-XVI \u0259srl\u0259r) v\u0259 Sucidi \u00c7\u0259l\u0259bi (XVI \u0259sr) kimi osmanl\u0131 m\u00fc\u0259llifl\u0259ri \u00c7al\u0131dran d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 \u00e7ox sayda qad\u0131n\u0131n \u0259sir d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fcn\u00fc yaz\u0131rlar. B\u0259zi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 is\u0259 \u0259sir al\u0131nan qad\u0131nlar\u0131n ham\u0131s\u0131n\u0131n d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc olduqlar\u0131 qeyd edilir. H\u0259tta bir ne\u00e7\u0259 m\u0259nb\u0259 \u015eah \u0130smay\u0131l\u0131n ordusunda 10 min d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc qad\u0131n\u0131n oldu\u011funu iddia edirl\u0259r. \u015e\u00fcbh\u0259siz, bu r\u0259q\u0259m \u015fi\u015firdilmi\u015fdir. Amma S\u0259f\u0259vi ordusunda d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fc qad\u0131nlar\u0131n oldu\u011fu m\u0259lumdur. Bu qad\u0131nlar \u201cBac\u0131yani-Rum\u201da (Anadolu bac\u0131lar\u0131) ba\u011fl\u0131 q\u0131z\u0131lba\u015f inanc\u0131na m\u0259nsub idil\u0259r. T\u00fcrk qad\u0131nlar\u0131ndan ibar\u0259t bu h\u0259rbi quruba b\u00f6y\u00fck ehtimalla, Tacl\u0131 B\u0259yim r\u0259hb\u0259rlik etmi\u015fdir. \u00c7ald\u0131ran sava\u015f\u0131nda \u00e7ox sayda qad\u0131n \u0259sg\u0259rin yer almas\u0131 ancaq bu \u015f\u0259kild\u0259 izah edil\u0259 bil\u0259r. \u015e\u00fckr\u00fc Bitlisiy\u0259 g\u00f6r\u0259, \u015eah \u0130smay\u0131l\u0131n xan\u0131m\u0131 zireh geyinmi\u015f v\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f meydan\u0131na at\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>B\u0259zi Osmanl\u0131 m\u00fc\u0259llifl\u0259ri Tacl\u0131 B\u0259yimin \u00c7ald\u0131ran d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 i\u015ftirak etdiyini v\u0259 \u0259sir al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 qeyd edirl\u0259r. S\u0259f\u0259vi m\u0259nb\u0259l\u0259ri is\u0259 bir m\u0259nal\u0131 bu iddiaya yer verm\u0259y\u0259 g\u0259r\u0259k hiss etm\u0259yibl\u0259r.<\/p>\n<p>\u018fslind\u0259, bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 Osmanl\u0131 m\u00fc\u0259llifl\u0259ri yekdil r\u0259yd\u0259 deyill\u0259r. Misal \u00fc\u00e7\u00fcn, \u201cT\u0259varixi-ali-Osman\u201d adl\u0131 \u0259s\u0259rd\u0259 \u201c\u015eah \u0130smay\u0131l\u0131n xan\u0131mlar\u0131n\u0131 d\u00f6y\u00fc\u015f meydan\u0131nda qoyub qa\u00e7d\u0131\u011f\u0131 v\u0259 onlar\u0131n \u0259sir d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc\u201d bildirilir. Amma m\u00fc\u0259llif bu qad\u0131nlar\u0131n ad\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kmir. Dig\u0259r Osmanl\u0131 m\u00fc\u0259llifl\u0259ri C\u0259lalzad\u0259 Mustafa v\u0259 Sucudi is\u0259 \u0259sir al\u0131nan qad\u0131nlar\u0131n g\u00f6z\u0259lliyind\u0259n b\u0259hs edirl\u0259r. C\u0259lalzad\u0259 Mustafaya g\u00f6r\u0259, \u0259sir al\u0131nan \u0130smay\u0131l\u0131n arvad\u0131 Tacl\u0131, Sultan S\u0259limin h\u00fczuruna g\u0259tirilmi\u015f, o da bu qad\u0131n\u0131 qaz\u0131-\u0259sg\u0259r Tac\u0131zad\u0259 C\u0259f\u0259r \u00c7\u0259l\u0259biy\u0259 vermi\u015fdir. Heyd\u0259r \u00c7\u0259l\u0259bi \u201cRuznam\u0259\u201d adl\u0131 \u0259s\u0259rind\u0259 \u0259sirl\u0259r aras\u0131nda q\u0131z\u0131lla b\u0259z\u0259nmi\u015f libas gey\u0259n bir qad\u0131n\u0131n yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 apar\u0131lan ara\u015fd\u0131rmalar n\u0259tic\u0259sind\u0259 onun \u015eah \u0130smay\u0131l\u0131n arvad\u0131 oldu\u011funun ortaya \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131n\u0131 x\u0259b\u0259r verir. Ona g\u00f6r\u0259, bu qad\u0131n Osmanl\u0131 sultan\u0131n\u0131n \u0259mri il\u0259 Tac\u0131zad\u0259 C\u0259f\u0259r \u00c7\u0259l\u0259biy\u0259 verilmi\u015fdir. Osmanl\u0131 tarix\u00e7isi L\u00fctf\u00fc d\u0259 eyni m\u0259lumat\u0131 t\u0259krar edir. Lakin Mir Mehmet Katibi adl\u0131 ba\u015fqa bir tarix\u00e7i \u0259sir al\u0131nan \u015fah arvad\u0131n\u0131n \u201c\u0259man\u0259t olaraq Tac\u0131zad\u0259y\u0259 verildiyini\u201d bildirir. Amma bu m\u00fc\u0259llifl\u0259r \u0259sir al\u0131nan \u015fah arvad\u0131n\u0131n ad\u0131n\u0131 \u00e7\u0259kmirl\u0259r. Sad\u0259c\u0259, C\u0259lalzad\u0259 Mustafa v\u0259 \u018fli adl\u0131 tarix\u00e7il\u0259r \u0259sir al\u0131nan qad\u0131n\u0131n Tacl\u0131 B\u0259yim oldu\u011funu v\u0259 onun M\u0259sih Pa\u015fazad\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259sir al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 qeyd edirl\u0259r.<\/p>\n<p>\u00c7ald\u0131ran d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 Tacl\u0131 B\u0259yimin \u0259sir al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 haqq\u0131nda m\u0259lumatlar\u0131n m\u0259nb\u0259yi Xoca Sad\u0259ddin \u018ff\u0259ndi (1536-1599) idi. A\u011fqoyunlu \u0259sirlli Xoca Sad\u0259ddinin babas\u0131 \u0130sfahanl\u0131 Hafiz M\u0259h\u0259mm\u0259d \u00c7ald\u0131ran d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 i\u015ftirak edib. Xoca Sad\u0259ddinin atas\u0131 H\u0259s\u0259n Can da osmanl\u0131 ordusunda xidm\u0259t edib. Y\u0259ni, m\u00fc\u0259llif bu m\u0259lumat\u0131 h\u0259m babas\u0131ndan, h\u0259m d\u0259 atas\u0131ndan e\u015fitmi\u015fdir. Amma Xoca Sad\u0259ddin d\u0259 \u0259s\u0259rind\u0259 iki f\u0259rqli m\u0259lumata yer ver\u0259r\u0259k \u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259kzib etmi\u015fdi. Ona g\u00f6r\u0259, Tacl\u0131 B\u0259yim d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 \u0259sir al\u0131nm\u0131\u015f v\u0259 M\u0259sih Pa\u015fazad\u0259nin \u00e7ad\u0131r\u0131na g\u0259tirilmi\u015fdi. Tacl\u0131 B\u0259yim is\u0259 burada \u00fcz\u0259rind\u0259ki qiym\u0259tli da\u015f-qa\u015flar\u0131 M\u0259sih Pa\u015fazad\u0259y\u0259 ver\u0259r\u0259k \u0259sirlikd\u0259n xilas olmu\u015fdu.<\/p>\n<p><strong>L\u0259li-B\u00f6yr\u0259k<\/strong><\/p>\n<p>Tacl\u0131 B\u0259yimin \u0259sirlik hakay\u0259sini b\u0259z\u0259y\u0259n r\u0259vay\u0259tl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 g\u00fcya onun m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 ad\u0131na \u201cL\u0259li-B\u00f6yr\u0259k\u201d deyil\u0259n \u00e7ox qiym\u0259tli bir l\u0259li M\u0259sih Pa\u015fazad\u0259y\u0259 ver\u0259r\u0259k \u0259sirlikd\u0259n xilas olmas\u0131d\u0131r. Maraql\u0131d\u0131r ki, bel\u0259 bir da\u015f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259 qeyd edilir. H\u0259tta Qaz\u0131 \u018fhm\u0259d (1559-1606) bu da\u015f\u0131 \u201cL\u0259l-i B\u00f6\u011fr\u0259k\u201d, \u018fbdi B\u0259y \u015eirazi (1515-1580) is\u0259 \u201cD\u0259v\u0259 g\u00f6z\u00fc\u201d adland\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Bu qiym\u0259tli c\u0259vahirat, \u0259slind\u0259, A\u011fqoyunlu x\u0259zin\u0259sin\u0259 m\u0259xsusdu. A\u011fqoyunlu d\u00f6vl\u0259ti s\u00fcqut edib, onun x\u0259zin\u0259si ya\u011fmalanark\u0259n l\u0259l mosullu tayfas\u0131n\u0131n b\u0259yi \u018fmir xan\u0131n \u0259lin\u0259 ke\u00e7mi\u015fdir. \u018fmir xan is\u0259 bu l\u0259li onu ba\u011f\u0131\u015flayan \u015eah \u0130smay\u0131la h\u0259diyy\u0259 etmi\u015fdi.<\/p>\n<p>L\u0259lin boyunba\u011f\u0131, \u00fcz\u00fck, yoxsa s\u0131r\u011fa oldu\u011fu m\u0259lum deyildir. B\u0259zi ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131lar bunun \u201cc\u00fct k\u00fcp\u0259\u201d (s\u0131r\u011fa) oldu\u011funu iddia edirl\u0259r.<\/p>\n<p>L\u0259li-B\u00f6yr\u0259k da\u015f\u0131 haqq\u0131nda xalq aras\u0131nda \u0259fsan\u0259l\u0259r yaranm\u0131\u015f v\u0259 bu \u0259fsan\u0259l\u0259r Osmanl\u0131 saray\u0131na q\u0259d\u0259r gedib \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131. \u015eah \u0130smay\u0131l Tacl\u0131 B\u0259yiml\u0259 evl\u0259ndiyind\u0259\u00a0<em>mehr<\/em>\u00a0olaraq bu qiym\u0259tli da\u015f\u0131 ona h\u0259diyy\u0259 etmi\u015fdi. G\u00fcya \u00c7ald\u0131ran d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 h\u0259min da\u015f Tacl\u0131 B\u0259yimin \u00fcz\u0259rind\u0259 idi.<\/p>\n<p>Tacl\u0131 B\u0259yimi Osmanl\u0131 komandan\u0131 M\u0259sih Pa\u015fazad\u0259nin (s\u0259dr\u0259z\u0259m M\u0259sih Pa\u015fa il\u0259 qar\u0131\u015fd\u0131r\u0131lmamal\u0131) adamlar\u0131 \u0259sir ald\u0131\u011f\u0131 v\u0259 bir g\u00fcn \u0259sir qald\u0131\u011f\u0131 iddia olunur. Xoca Sad\u0259ddinin dediyin\u0259 g\u00f6r\u0259, qad\u0131n M\u0259sih Pa\u015fazad\u0259y\u0259 onu s\u0259rb\u0259st buraxmas\u0131 m\u00fcqabilind\u0259 bu qiym\u0259tli da\u015f\u0131 verib.<\/p>\n<p><strong>Qa\u00e7\u0131\u015f<\/strong><\/p>\n<p>S\u0259f\u0259vi m\u0259nb\u0259l\u0259ri Tacl\u0131 b\u0259yimin d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259n sonra itdiyini iddia edirl\u0259r. Onun, d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259n qa\u00e7\u0131b Hoy hakiminin evind\u0259 gizl\u0259ndiyi, oradan T\u0259briz\u0259 g\u0259ldiyini v\u0259 \u015eah \u0130smay\u0131l\u0131n buna \u00e7ox sevindiyini bildirir.<\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259 buras\u0131ndad\u0131r ki, Osmanl\u0131 m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259 \u015eah \u0130smay\u0131l\u0131n \u0259sir al\u0131nan ba\u015fqa xan\u0131mlar\u0131ndan b\u0259hs edirl\u0259r. Kamal Pa\u015fazad\u0259 (1469-1536) \u0259sir al\u0131nan qad\u0131n\u0131n \u0130smay\u0131l\u0131n xan\u0131m\u0131 X\u00fclaf\u0259 Xatun oldu\u011funu v\u0259 bunun da Tal\u0131\u015f X\u0259dim b\u0259yin q\u0131z\u0131 oldu\u011funu qeyd edir. Bir ba\u015fqa m\u0259nb\u0259d\u0259 is\u0259 \u0259sir al\u0131nan \u015fah xan\u0131m\u0131n\u0131n B\u0259hruz\u0259 oldu\u011fu bildirilir. Sultan S\u0259limin Tac\u0131zad\u0259 C\u0259f\u0259r \u00c7\u0259l\u0259biy\u0259 verdiyi v\u0259 ya \u0259man\u0259t etdiyi qad\u0131n\u0131n da B\u0259hruz\u0259 oldu\u011fu qeyd olunur. Onun \u0259man\u0259t oldu\u011fu, qaz\u0131 olan Tac\u0131zad\u0259nin bu tarixd\u0259 \u00e7ox ya\u015fl\u0131 olmas\u0131ndan v\u0259 bir il sonra da (1515-ci ild\u0259) \u00f6lm\u0259sind\u0259n ayd\u0131n olur. Amma ba\u015fqa bir iddiaya g\u00f6r\u0259, Tac\u0131zad\u0259 B\u0259hruz\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015f v\u0259 buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 o, edam olunmu\u015fdur. B\u0259hruz\u0259 \u015eah \u0130smay\u0131l\u0131n birinci xan\u0131m\u0131 idi.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlar Osmanl\u0131 m\u0259nb\u0259l\u0259rinin bu m\u0259s\u0259l\u0259 haqq\u0131nda tam m\u0259lumata sahib olmad\u0131\u011f\u0131ndan ir\u0259li g\u0259lir.<\/p>\n<p>Tacl\u0131 B\u0259yimin \u0259sirlikd\u0259n qiym\u0259tli da\u015f ver\u0259r\u0259k xilas olmas\u0131 inand\u0131r\u0131c\u0131 deyildir. Birincisi, \u0259sir al\u0131nan birinin \u00fcst\u00fcnd\u0259ki \u0259\u015fyalar\u0131 asanl\u0131qla \u0259lind\u0259n al\u0131na bil\u0259rdi v\u0259 \u015f\u0259ri\u0259t qanunlar\u0131na g\u00f6r\u0259, bu \u0259\u015fyalar \u0259sir alana aid idi. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, M\u0259sih Pa\u015fazad\u0259nin qiym\u0259tli da\u015fa g\u00f6r\u0259 Tacli B\u0259yimi azad etm\u0259si m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnm\u00fcr. \u00c7\u00fcnki bu h\u0259r\u0259k\u0259ti onun \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259rdi.<\/p>\n<p><strong>Tacl\u0131 B\u0259yimin \u00f6vladlar\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Tacl\u0131 B\u0259yimin \u015eah \u0130smay\u0131lla izdivac\u0131ndan iki o\u011flu v\u0259 bir q\u0131z\u0131n\u0131n d\u00fcnyaya g\u0259ldiyi bildirilir. O\u011flanlar\u0131 T\u0259hmas\u0131b Mirz\u0259 v\u0259 B\u0259hram Mirz\u0259, q\u0131zlar\u0131 Mehin Banu idi. Ancaq Mehn Banunun Tacl\u0131dabn do\u011fuldu\u011fu m\u00fcbahis\u0259lidir.<\/p>\n<p>\u015eah \u0130smay\u0131l\u0131n \u00fcmumilikd\u0259 11 \u00f6vlad\u0131 olmu\u015fdur. Onlardan T\u0259hmas\u0131b v\u0259 B\u0259hram\u0131n Tacl\u0131 B\u0259yimd\u0259n, Sam\u0131n B\u0259hruz\u0259d\u0259n, \u018flqas\u0131n Xanc\u0131 Bac\u0131dan oldu\u011fu bilinir. R\u00fcst\u0259m v\u0259 Sultan H\u00fcseynin analar\u0131 haqq\u0131nda m\u0259lumat yoxdur. Q\u0131z\u0131 P\u0259ri \u015eirvan\u015fah Sultan X\u0259lill\u0259 evl\u0259nmi\u015fdir. Mehin Banunun Tacl\u0131dan d\u00fcnyaya g\u0259ldiyi iddia edilir. Xan\u0259\u015f Xan\u0131m\u0131n anas\u0131n\u0131n kimliyi bilinm\u0259s\u0259 d\u0259, bu qad\u0131n\u0131n q\u0259birinin K\u0259rb\u0259lada \u0130mam H\u00fcseynin m\u0259zar\u0131n\u0131n yan\u0131nda oldu\u011fu iddia olunur. Xeyirnis\u0259 adl\u0131 q\u0131z\u0131n\u0131n (\u0130smay\u0131l\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck \u00f6vlad\u0131 olmas\u0131na g\u00f6r\u0259) B\u0259hruz\u0259d\u0259n oldu\u011fu ehtimal edilir.<\/p>\n<p><strong>S\u00fcrg\u00fcn v\u0259 \u00f6l\u00fcm<\/strong><\/p>\n<p>\u015eah \u0130smay\u0131l v\u0259fat ed\u0259rk\u0259n T\u0259hmas\u0131b 10 ya\u015f\u0131nda idi. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 d\u00f6vl\u0259ti onun ad\u0131na uzun ill\u0259r anas\u0131 Tacl\u0131 B\u0259yim idar\u0259 etmi\u015fdir. \u018fmirl\u0259ri o \u00e7\u0131xard\u0131r, q\u0259rarlar\u0131 o verir, d\u00f6vl\u0259ti o idar\u0259 edirdi.<\/p>\n<p>Tacl\u0131 B\u0259yim 16 il o\u011flu T\u0131\u0259hmas\u0131b ad\u0131na S\u0259f\u0259vil\u0259r d\u00f6vl\u0259tini t\u0259kba\u015f\u0131na idar\u0259 etmi\u015fdir. Amma ana il\u0259 o\u011ful aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r 1539-40-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 pozuldu. M\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, bu tarixd\u0259 T\u0259hmas\u0131b anas\u0131n\u0131 z\u0259h\u0259rl\u0259yib \u00f6ld\u00fcrtm\u0259k ist\u0259mi\u015fdi. Bunda T\u0259hmas\u0131b\u0131n xan\u0131mlar\u0131n\u0131n v\u0259 q\u0131zlar\u0131n\u0131n rolu oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131x\u0131r. Ehtimal ki, T\u0259hmasib anas\u0131n\u0131n dikd\u0259sind\u0259n xilas olmaq ist\u0259diyi kimi, bac\u0131lar\u0131 v\u0259 xan\u0131mlar\u0131 da Tacl\u0131 b\u0259yimd\u0259n qurtulmaq ist\u0259yirdil\u0259r.<\/p>\n<p>T\u0259brizd\u0259 yoluxucu v\u0259ba x\u0259st\u0259liyi yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman T\u0259hmas\u0131b h\u0259r\u0259md\u0259ki b\u00fct\u00fcn qad\u0131nlar\u0131 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259n uzaqla\u015fd\u0131rark\u0259n anas\u0131n\u0131n \u00e7\u0131xmas\u0131na icaz\u0259 verm\u0259mi\u015f v\u0259 onun bu x\u0259st\u0259likd\u0259n \u00f6lm\u0259sini ist\u0259mi\u015fdir. Amma Tacl\u0131 B\u0259yim bu x\u0259st\u0259liy\u0259 tutulmay\u0131nca, bu d\u0259f\u0259 T\u0259hmas\u0131b q\u0131zlar\u0131n\u0131n m\u0259sl\u0259h\u0259ti il\u0259 onu \u015eiraza s\u00fcrg\u00fcn etdirdi.<\/p>\n<p>Tacl\u0131 b\u0259yim T\u0259brizd\u0259n \u015eiraza q\u0259d\u0259r olan yolu d\u0259v\u0259 belind\u0259 getmi\u015f v\u0259 yolda a\u011f\u0131r x\u0259st\u0259l\u0259nmi\u015fdir. O\u011flunun davran\u0131\u015f\u0131 onu d\u0259rind\u0259n sars\u0131td\u0131\u011f\u0131ndan \u015eiraza \u00e7atan kimi d\u0259 v\u0259fat etmi\u015fdir. Ba\u015fqa bir m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, \u015eirazdak\u0131 \u0130st\u0259hr zindan\u0131na at\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 orada \u00f6lm\u00fc\u015fd\u00fcr. Onu \u015eiraz\u0131n m\u0259\u015fhur S\u0259lcuqlu m\u0259qb\u0259r\u0259si Bibi xatunda d\u0259fn etdil\u0259r.<\/p>\n<p>Tacl\u0131 b\u0259yimin 1540-41-ci ild\u0259 v\u0259fat etdiyi bildirilir. N\u0259z\u0259r\u0259 alsaq ki, Tacl\u0131 B\u0259yim \u015eah \u0130smay\u0131lla 14-15 ya\u015f\u0131nda evl\u0259nib, o zaman onun 1488-89-cu ild\u0259 anadan oldu\u011fu, 50-51 ya\u015f\u0131nda \u00f6ld\u00fcy\u00fc ortaya \u00e7\u0131x\u0131r.<\/p>\n<p>V\u0259siyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259, b\u00fct\u00fcn varidat\u0131 xeyriyy\u0259 qurumlar\u0131na ba\u011f\u0131\u015flanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Bu m\u0259qal\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qeyri-H\u00f6kum\u0259t T\u0259\u015fkilatlar\u0131na D\u00f6vl\u0259t D\u0259st\u0259yi Agentliyinin maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi il\u0259 &#8220;Demokratiya v\u0259 Qad\u0131n T\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259ri&#8221; ictimai birliyi t\u0259r\u0259find\u0259n icra olunan \u201cKe\u00e7mi\u015fin k\u00f6lg\u0259l\u0259ri &#8211; t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131 tarixinin m\u00fcqayis\u0259li t\u0259hlili\u201d layih\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r. M\u0259qal\u0259nin m\u0259zmununda \u0259ks olunan fikir v\u0259 m\u00fclahiz\u0259l\u0259r m\u00fc\u0259llif\u0259 aiddir v\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qeyri-H\u00f6kum\u0259t T\u0259\u015fkilatlar\u0131na D\u00f6vl\u0259t D\u0259st\u0259yi Agentliyinin r\u0259smi m\u00f6vqeyini \u0259ks etdirm\u0259y\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bac\u0131lar \u015fah\u0131 &#8211; Tacl\u0131 b\u0259yim 1540-1541-ci illl\u0259r&#8230; \u015eiraz \u015f\u0259h\u0259ri&#8230; \u015e\u0259h\u0259rin m\u0259\u015fhur s\u0259lcuqlu m\u0259qb\u0259r\u0259si Bibi xatunun bax\u00e7as\u0131nda ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015f\u0259n bir d\u0259fn m\u0259rasimi&#8230; D\u0259fnd\u0259 i\u015ftirak ed\u0259nl\u0259rin say\u0131 bir ne\u00e7\u0259 on adam\u0131 ke\u00e7mirdi. S\u0259ssiz v\u0259 \u0259ndi\u015f\u0259li bax\u0131\u015flar aras\u0131nda icra olunan m\u0259rasimin kim\u0259 m\u0259xsus oldu\u011funu \u015f\u0259h\u0259r camaat\u0131 sonradan anlad\u0131. Torpa\u011fa tap\u015f\u0131r\u0131lan \u015f\u0259xs 16 il d\u00f6vl\u0259tini idar\u0259 ed\u0259n, q\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131n \u201cTacl\u0131 b\u0259yim\u201d dedikl\u0259ri S\u0259f\u0259vil\u0259rin qad\u0131n \u201csultan\u0131\u201d idi. Bu s\u0259hn\u0259 imr\u0259nil\u0259n ehti\u015faml\u0131 h\u0259yat\u0131n, sava\u015flarda v\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 ke\u00e7\u0259n bir \u00f6mr\u00fcn final\u0131 idi. C\u0259naz\u0259 m\u0259rasimini icra ed\u0259n din xadimi az sayda camaata Tacl\u0131 b\u0259yimin v\u0259siyy\u0259tini oxudu. S\u0259f\u0259vil\u0259rin h\u00f6kmdar qad\u0131n\u0131 son&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":811425,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/e8dcd95896dc7ebf8d9f51fd8ab44a9d.jpg",526,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/e8dcd95896dc7ebf8d9f51fd8ab44a9d.jpg",526,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/e8dcd95896dc7ebf8d9f51fd8ab44a9d.jpg",526,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/e8dcd95896dc7ebf8d9f51fd8ab44a9d-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/e8dcd95896dc7ebf8d9f51fd8ab44a9d-384x365.jpg",384,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/e8dcd95896dc7ebf8d9f51fd8ab44a9d.jpg",526,500,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/e8dcd95896dc7ebf8d9f51fd8ab44a9d.jpg",526,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/e8dcd95896dc7ebf8d9f51fd8ab44a9d.jpg",526,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/e8dcd95896dc7ebf8d9f51fd8ab44a9d-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/e8dcd95896dc7ebf8d9f51fd8ab44a9d.jpg",526,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Bac\u0131lar \u015fah\u0131 &#8211; Tacl\u0131 b\u0259yim 1540-1541-ci illl\u0259r&#8230; \u015eiraz \u015f\u0259h\u0259ri&#8230; \u015e\u0259h\u0259rin m\u0259\u015fhur s\u0259lcuqlu m\u0259qb\u0259r\u0259si Bibi xatunun bax\u00e7as\u0131nda ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015f\u0259n bir d\u0259fn m\u0259rasimi&#8230; D\u0259fnd\u0259 i\u015ftirak ed\u0259nl\u0259rin say\u0131 bir ne\u00e7\u0259 on adam\u0131 ke\u00e7mirdi. S\u0259ssiz v\u0259 \u0259ndi\u015f\u0259li bax\u0131\u015flar aras\u0131nda icra olunan m\u0259rasimin kim\u0259 m\u0259xsus oldu\u011funu \u015f\u0259h\u0259r camaat\u0131 sonradan anlad\u0131. Torpa\u011fa tap\u015f\u0131r\u0131lan \u015f\u0259xs 16 il d\u00f6vl\u0259tini idar\u0259 ed\u0259n, q\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131n \u201cTacl\u0131 b\u0259yim\u201d&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/811424"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=811424"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/811424\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":811426,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/811424\/revisions\/811426"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/811425"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=811424"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=811424"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=811424"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}