{"id":811571,"date":"2025-06-18T13:45:18","date_gmt":"2025-06-18T09:45:18","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=811571"},"modified":"2025-06-18T13:45:18","modified_gmt":"2025-06-18T09:45:18","slug":"h%c9%99r-gun-bir-fincan-cay-icm%c9%99yin-saglamliga-7-faydasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=811571","title":{"rendered":"H\u0259r g\u00fcn bir fincan \u00e7ay i\u00e7m\u0259yin sa\u011flaml\u0131\u011fa 7 faydas\u0131"},"content":{"rendered":"<p><strong>Milyonlarla insan \u00e7ay\u0131 sevir, x\u00fcsusil\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar. B\u0259zil\u0259ri h\u0259tta g\u00fcnd\u0259 d\u00f6rd-be\u015f fincan bel\u0259 i\u00e7ir. V\u0259 \u0259ks\u0259riyy\u0259ti bunu bilmir ki, \u00e7ay yaln\u0131z l\u0259zz\u0259tli deyil, h\u0259m d\u0259 \u00e7ox faydal\u0131d\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p>Se\u00e7diyiniz qar\u0131\u015f\u0131qdan as\u0131l\u0131 olmayaraq, t\u0259vaz\u00f6kar fincan \u00e7ay\u0131n\u0131z\u0131n gizl\u0259tdiyi bir ne\u00e7\u0259 g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z sa\u011flaml\u0131q faydas\u0131 var.<\/p>\n<p>1. Antioksidant xass\u0259l\u0259ri<\/p>\n<p>&#8220;\u00c7ay polifenollarla z\u0259ngindir &#8211; orqanizmd\u0259 antioksidant t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259n t\u0259bii bioaktiv bitki birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri. Meyv\u0259, t\u0259r\u0259v\u0259z, tam d\u0259nli m\u0259hsullar v\u0259 i\u00e7kil\u0259rd\u0259n ibar\u0259t p\u0259hrizd\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r antioksidant olmas\u0131, ya\u015flanman\u0131n v\u0259 h\u00fcceyr\u0259l\u0259r\u0259 ziyan vuran (h\u00fcceyr\u0259 membranlar\u0131n\u0131n oksidl\u0259\u015fm\u0259si il\u0259) m\u00fcasir h\u0259yat t\u0259rzinin t\u0259sirl\u0259ri il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn vacibdir&#8221;, dey\u0259 \u00c7ay M\u0259sl\u0259h\u0259t \u015euras\u0131ndan dietoloq, doktor Kerri Rakston bildirib.<\/p>\n<p>2. \u00dcr\u0259k sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259si<\/p>\n<p>&#8220;\u00c7ay \u00fcr\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bir ne\u00e7\u0259 s\u0259viyy\u0259d\u0259 faydal\u0131d\u0131r. Polifenollar, x\u00fcsusil\u0259 flavan-3-ollar (flavonoidl\u0259rin alt qrupu), qan d\u00f6vran\u0131n\u0131 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131raraq, damarlar\u0131 daha elastik ed\u0259r\u0259k v\u0259 arterial t\u0259zyiqi a\u015fa\u011f\u0131 salaraq damar funksiyas\u0131na m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. A\u015fa\u011f\u0131 t\u0259zyiq is\u0259 insult v\u0259 \u00fcr\u0259k tutmas\u0131 riskinin azalmas\u0131 dem\u0259kdir&#8221;, dey\u0259 Rakston vur\u011fulay\u0131r.<\/p>\n<p>Redinq Universitetinin Qidalanma v\u0259 Qida Elml\u0259ri professoru G\u00fcnter K\u00fcnle \u0259lav\u0259 edir ki, flavanollar \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri riskini o q\u0259d\u0259r effektiv azald\u0131r ki, Amerika Qidalanma v\u0259 Dietologiya Akademiyas\u0131 g\u00fcnd\u0259lik 400-600 mg bu madd\u0259l\u0259rin q\u0259bulunu t\u00f6vsiy\u0259 edir. Bu t\u0259xmin\u0259n g\u00fcnd\u0259 \u00fc\u00e7 fincan ya\u015f\u0131l v\u0259 ya s\u0259kkiz fincan qara \u00e7ay dem\u0259kdir.<\/p>\n<p>Klinik t\u0259dqiqat g\u00f6st\u0259rib ki, alt\u0131 ay \u0259rzind\u0259 g\u00fcnd\u0259 \u00fc\u00e7 fincan qara \u00e7ay i\u00e7m\u0259k arterial t\u0259zyiqi 2-3 mm civ\u0259 s\u00fctunu (mmHg) q\u0259d\u0259r azald\u0131r &#8211; bu, 2-3 kiloqram \u00e7\u0259ki itkisinin t\u0259sirin\u0259 b\u0259rab\u0259rdir.<\/p>\n<p>H\u0259m\u00e7inin, Rakstonun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, polifenollar &#8220;pis&#8221; xolesterin (LDL) s\u0259viyy\u0259sini a\u015fa\u011f\u0131 sala bil\u0259r. Harvard Universitetinin geni\u015fmiqyasl\u0131 t\u0259dqiqat\u0131 is\u0259 g\u00f6st\u0259rib ki, g\u00fcnd\u0259 \u0259n az\u0131 3-4 fincan \u00e7ay i\u00e7\u0259nl\u0259r \u00fcr\u0259k tutmas\u0131ndan daha az \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir.<\/p>\n<p>3. Ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131la\u015fmas\u0131<\/p>\n<p>Biz ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tini daha \u00e7ox anlay\u0131r\u0131q &#8211; baxmayaraq ki, kefir v\u0259 ya kombu\u00e7a i\u00e7m\u0259y\u0259 haz\u0131r olanlar \u00e7ox azd\u0131r. Xo\u015fb\u0259xtlikd\u0259n, \u00e7ay h\u0259zmi yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131ran \u0259l\u00e7atan bir alternativdir. Bir \u00e7ox t\u0259bii m\u0259hsul prebiotik xass\u0259l\u0259r\u0259 malikdir, y\u0259ni faydal\u0131 bakteriyalar\u0131n artmas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fviq edir. \u00c7ay (ya\u015f\u0131l v\u0259 qara) da onlardan biridir.<\/p>\n<p>&#8220;Sa\u011flam ba\u011f\u0131rsaq mikrofloras\u0131 q\u0259bizlik, ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n iltihabi x\u0259st\u0259likl\u0259ri, t\u0259n\u0259ff\u00fcs yolu infeksiyalar\u0131 riskinin azalmas\u0131 v\u0259 daha balansla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f immun sistemi il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir&#8221;, dey\u0259 izah edir Rakston.<\/p>\n<p>Bu onunla ba\u011fl\u0131d\u0131r ki, \u00e7aydak\u0131 polifenollar ba\u011f\u0131rsa\u011f\u0131n yuxar\u0131 hiss\u0259sind\u0259 h\u0259zm olunmur, b\u00f6y\u00fck ba\u011f\u0131rsa\u011fa \u00e7at\u0131r v\u0259 orada ba\u011f\u0131rsaq bakteriyalar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n par\u00e7alanaraq onlara qida olur. &#8220;Faydal\u0131&#8221; bakteriyalar m\u0259hz polifenollara \u00fcst\u00fcnl\u00fck verir &#8211; m\u00fcnt\u0259z\u0259m \u00e7ay i\u00e7m\u0259k onlar\u0131n artmas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fviq edir.<\/p>\n<p>4. Qan \u015f\u0259k\u0259ri s\u0259viyy\u0259sinin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259si<\/p>\n<p>H\u0259r g\u00fcn \u00e7ay i\u00e7m\u0259k 2-ci tip diabetin inki\u015faf riskinin a\u015fa\u011f\u0131 olmas\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir. Nutrition Research jurnal\u0131ndak\u0131 t\u0259dqiqat g\u00f6st\u0259rib ki, g\u00fcnd\u0259 d\u00f6rd fincandan \u00e7ox \u00e7ay i\u00e7\u0259n insanlarda 2-ci tip diabetin inki\u015faf riski 17% a\u015fa\u011f\u0131 olub.<\/p>\n<p>Ehtimal ki, bu, h\u00fcceyr\u0259l\u0259rin ql\u00fckozan\u0131 m\u0259nims\u0259m\u0259sin\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259n v\u0259 antiiltihabi v\u0259 antioksidant xass\u0259l\u0259r\u0259 malik olan polifenollar\u0131n t\u0259siri il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>5. Diqq\u0259tin yax\u015f\u0131la\u015fmas\u0131<\/p>\n<p>Diqq\u0259timizi y\u0131\u011fma\u011fa v\u0259 \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u0259 g\u0259lm\u0259y\u0259 ehtiyac\u0131m\u0131z olduqda, ad\u0259t\u0259n kofey\u0259 uzan\u0131r\u0131q. Lakin \u00e7ay da enerji ver\u0259 bil\u0259r &#8211; v\u0259 bunu ed\u0259rk\u0259n daha az narahatl\u0131q v\u0259 titr\u0259m\u0259y\u0259 s\u0259b\u0259b olur. &#8220;\u00c7ayda t\u0259xmin\u0259n 40-50 mq kofein var &#8211; bu, kofed\u0259kind\u0259n iki qat azd\u0131r&#8221;, dey\u0259 Rakston bildirib.<\/p>\n<p>Kofein yadda\u015f\u0131, oyaql\u0131\u011f\u0131 v\u0259 diqq\u0259ti yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmas\u0131 il\u0259 tan\u0131n\u0131r. Amma \u00e7ay onunla unikald\u0131r ki, L-teanin adl\u0131 amin tur\u015fusunu ehtiva edir. Bu madd\u0259 kofeinl\u0259 birl\u0259\u015fdikd\u0259 &#8220;sakit diqq\u0259t&#8221; effekti yarad\u0131r.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqatlar g\u00f6st\u0259rir ki, L-teanin stress s\u0259viyy\u0259sini a\u015fa\u011f\u0131 sal\u0131r v\u0259 zehni g\u0259rginlik \u015f\u0259raitind\u0259 diqq\u0259ti yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>6. Yuxunun yax\u015f\u0131la\u015fmas\u0131<\/p>\n<p>Babay\u0259\u015f\u0259mi il\u0259 d\u0259rman \u00e7aylar\u0131 uzun m\u00fcdd\u0259tdir yax\u015f\u0131 yatma vasit\u0259si kimi tan\u0131n\u0131r. Lakin \u00c7ay M\u0259sl\u0259h\u0259t \u015euras\u0131n\u0131n (TAP) t\u0259dqiqatlar\u0131 g\u00f6st\u0259rir ki, h\u0259tta iki fincan adi \u00e7ay bel\u0259 yuxunun keyfiyy\u0259tini yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131ra bil\u0259r &#8211; b\u0259lk\u0259 d\u0259 \u00f6z\u00fc d\u0259 rahatla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 \u00e7ay i\u00e7m\u0259 ritual\u0131 hesab\u0131na.<\/p>\n<p>Yuxuya getm\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259n \u00e7ay\u0131n aktiv birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rin\u0259 polifenollar, L-teanin, teaflavinl\u0259r, tearubiqinl\u0259r v\u0259 qamma-aminoma\u011fnez tur\u015fusu (GABA) daxildir. L-teanin v\u0259 GABA beyn\u0259 birba\u015fa t\u0259sir ed\u0259r\u0259k, stressi azaldan v\u0259 rahatl\u0131q yaradan prosesl\u0259ri i\u015f\u0259 salma\u011fa k\u00f6m\u0259k edir.<\/p>\n<p>7. Ruhi sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259si<\/p>\n<p>&#8220;Flavonoidl\u0259r idrak funksiyalar\u0131n\u0131 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131r &#8211; bunu t\u0259sdiq ed\u0259n geni\u015fmiqyasl\u0131 t\u0259dqiqatlar var. Amma ruhi sa\u011flaml\u0131q bax\u0131m\u0131ndan, \u00e7ay i\u00e7m\u0259nin \u00f6z\u00fcn\u00fcn sosial aspekti &#8211; \u00e7ay haz\u0131rlama\u011f\u0131n v\u0259 i\u00e7m\u0259yin birg\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si &#8211; y\u0259qin ki, h\u0259lledici rol oynay\u0131r&#8221;, dey\u0259 professor K\u00fcnle bildirib.<\/p>\n<p>Bu is\u0259 emosional rifah\u0131m\u0131z v\u0259 \u0259hval-ruhiyy\u0259miz \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox vacibdir. Ax\u0131 uzun m\u00fcdd\u0259tdir s\u00fcbut olunub ki, xo\u015fb\u0259xt insanlar daha uzun ya\u015fay\u0131r.|hit.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Milyonlarla insan \u00e7ay\u0131 sevir, x\u00fcsusil\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar. B\u0259zil\u0259ri h\u0259tta g\u00fcnd\u0259 d\u00f6rd-be\u015f fincan bel\u0259 i\u00e7ir. V\u0259 \u0259ks\u0259riyy\u0259ti bunu bilmir ki, \u00e7ay yaln\u0131z l\u0259zz\u0259tli deyil, h\u0259m d\u0259 \u00e7ox faydal\u0131d\u0131r. Se\u00e7diyiniz qar\u0131\u015f\u0131qdan as\u0131l\u0131 olmayaraq, t\u0259vaz\u00f6kar fincan \u00e7ay\u0131n\u0131z\u0131n gizl\u0259tdiyi bir ne\u00e7\u0259 g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z sa\u011flaml\u0131q faydas\u0131 var. 1. Antioksidant xass\u0259l\u0259ri &#8220;\u00c7ay polifenollarla z\u0259ngindir &#8211; orqanizmd\u0259 antioksidant t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259n t\u0259bii bioaktiv bitki birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri. Meyv\u0259, t\u0259r\u0259v\u0259z, tam d\u0259nli m\u0259hsullar v\u0259 i\u00e7kil\u0259rd\u0259n ibar\u0259t p\u0259hrizd\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r antioksidant olmas\u0131, ya\u015flanman\u0131n v\u0259 h\u00fcceyr\u0259l\u0259r\u0259 ziyan vuran (h\u00fcceyr\u0259 membranlar\u0131n\u0131n oksidl\u0259\u015fm\u0259si il\u0259) m\u00fcasir h\u0259yat t\u0259rzinin t\u0259sirl\u0259ri il\u0259 m\u00fcbariz\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn vacibdir&#8221;, dey\u0259 \u00c7ay M\u0259sl\u0259h\u0259t \u015euras\u0131ndan dietoloq,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":811572,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/6fced179629d049bdb1ba534edbce970.jpg",800,450,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/6fced179629d049bdb1ba534edbce970.jpg",800,450,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/6fced179629d049bdb1ba534edbce970.jpg",800,450,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/6fced179629d049bdb1ba534edbce970-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/6fced179629d049bdb1ba534edbce970-649x365.jpg",649,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/6fced179629d049bdb1ba534edbce970.jpg",640,360,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/6fced179629d049bdb1ba534edbce970.jpg",800,450,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/6fced179629d049bdb1ba534edbce970.jpg",800,450,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/6fced179629d049bdb1ba534edbce970-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/6fced179629d049bdb1ba534edbce970.jpg",800,450,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Milyonlarla insan \u00e7ay\u0131 sevir, x\u00fcsusil\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar. B\u0259zil\u0259ri h\u0259tta g\u00fcnd\u0259 d\u00f6rd-be\u015f fincan bel\u0259 i\u00e7ir. V\u0259 \u0259ks\u0259riyy\u0259ti bunu bilmir ki, \u00e7ay yaln\u0131z l\u0259zz\u0259tli deyil, h\u0259m d\u0259 \u00e7ox faydal\u0131d\u0131r. Se\u00e7diyiniz qar\u0131\u015f\u0131qdan as\u0131l\u0131 olmayaraq, t\u0259vaz\u00f6kar fincan \u00e7ay\u0131n\u0131z\u0131n gizl\u0259tdiyi bir ne\u00e7\u0259 g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z sa\u011flaml\u0131q faydas\u0131 var. 1. Antioksidant xass\u0259l\u0259ri &#8220;\u00c7ay polifenollarla z\u0259ngindir &#8211; orqanizmd\u0259 antioksidant t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259n t\u0259bii bioaktiv bitki birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri.&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/811571"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=811571"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/811571\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":811573,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/811571\/revisions\/811573"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/811572"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=811571"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=811571"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=811571"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}