{"id":81197,"date":"2019-09-24T15:33:40","date_gmt":"2019-09-24T12:33:40","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=81197"},"modified":"2019-09-24T15:33:40","modified_gmt":"2019-09-24T12:33:40","slug":"oz%c9%99l-tibbi-sektorda-probleml%c9%99rl%c9%99-%c9%99laq%c9%99dar-t%c9%99klifl%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=81197","title":{"rendered":"\u00d6z\u0259l tibbi sektorda probleml\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259dar T\u018fKL\u0130FL\u018fR"},"content":{"rendered":"<div>&#8220;Baku Medical Plaza\u201dnin direktoru Raf\u0259t \u018fliyev &#8220;\u00d6z\u0259l tibbi sektorda probleml\u0259rin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn &#8211; T\u018fKL\u0130FL\u018fR&#8221;l\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><b>ARANTV.AZ\u00a0\u00a0<\/b>x\u0259b\u0259r verir ki, Raf\u0259t \u018fliyev x\u00fcsusi olaraq FED.az \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 m\u0259qal\u0259d\u0259 yaz\u0131b:<\/div>\n<div><\/div>\n<div>&#8220;\u00d6lk\u0259d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f vergi islahatlar\u0131, bu sah\u0259d\u0259 \u015f\u0259ffafl\u0131\u011f\u0131n t\u0259min edilm\u0259si v\u0259 k\u00f6lg\u0259 iqtisadiyyat\u0131na qar\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u0259n t\u0259dbirl\u0259r iqtisadiyyat\u0131m\u0131z\u0131n bir \u00e7ox sah\u0259l\u0259rin\u0259 m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015f, artan vergi daxilolmalar\u0131n\u0131n xeyli hiss\u0259si \u0259halinin sosial rifah\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259lm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f, \u00f6lk\u0259 \u0259halisi bu t\u0259dbirl\u0259ri b\u00f6y\u00fck r\u0259\u011fb\u0259tl\u0259 qar\u015f\u0131lam\u0131\u015flar.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><img src=\"https:\/\/www.medicina.az\/file\/pic\/xeber\/2019-09\/1569326468_t1.jpg\" \/><\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u00d6lk\u0259mizd\u0259 \u00f6z\u0259l tibbi sektorun ciddi inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259si 2013-17-ci ill\u0259r \u0259rzind\u0259 investisiyalarin artd\u0131\u011f\u0131 m\u00fcnbit iqtisadi \u015f\u0259rait d\u00f6vr\u00fcn\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 bu sah\u0259y\u0259 b\u00f6y\u00fck yat\u0131r\u0131mlar edilmi\u015f, m\u00fcasir tibbi avadanl\u0131qlar g\u0259tirilmi\u015f, \u00f6z\u0259l sektorda T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Q\u0259rbi Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rinin qabaqc\u0131l klinikalar\u0131 il\u0259 r\u0259qab\u0259t\u0259 davaml\u0131 u\u015faq v\u0259 yenido\u011fulmu\u015flar\u0131n reanimasiyas\u0131, kardio v\u0259 neyro c\u0259rrahiyy\u0259 m\u0259rk\u0259zl\u0259ri yarad\u0131lm\u0131\u015f, m\u00fcasir reanimasiyalar qurulmu\u015f, invaziv c\u0259rrahiyy\u0259nin b\u00fct\u00fcn yenilikl\u0259ri t\u0259tbiq olunmu\u015f, xaricd\u0259 ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131 h\u0259kiml\u0259rin geri qay\u0131d\u0131\u015f\u0131 ba\u015flam\u0131\u015f, y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li \u0259cn\u0259bi m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r davaml\u0131 sur\u0259td\u0259 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 unikal tibbi \u0259m\u0259liyyatlar h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015f, xaric\u0259 tibbi turizm ax\u0131n\u0131 dem\u0259k olar ki, dayanm\u0131\u015fd\u0131r. Buna, tibbi xidm\u0259t qiym\u0259tl\u0259rinin dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 olmas\u0131, h\u0259kiml\u0259r\u0259 y\u00fcks\u0259k m\u0259vacibl\u0259rin verilm\u0259si d\u0259 \u00f6z t\u00f6vh\u0259sini vermi\u015fdir. H\u0259min vaxtlar tibbi prosedurlar \u00fc\u00e7\u00fcn qiym\u0259tl\u0259r \u0259halinin al\u0131c\u0131l\u0131q qabiliyy\u0259ti n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131naraq m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilmi\u015f, \u0259hali bu qiym\u0259tl\u0259r\u0259 al\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. \u00d6t\u0259n ilin sonlar\u0131nda vergi v\u0259 g\u00f6mr\u00fck sah\u0259sind\u0259 ciddi islahatlara ba\u015flan\u0131ld\u0131qdan v\u0259 k\u00f6lg\u0259 iqtisadiyyat\u0131na qar\u015f\u0131 qanuna m\u00fcvafiq t\u0259dbirl\u0259r s\u0259rtl\u0259\u015fdikd\u0259n sonra m\u00f6vcud qanunvericilikd\u0259 tibb sah\u0259sinin \u00f6z\u0259llikl\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131ndan \u00f6z\u0259l tibb sektorunun buna haz\u0131r olmad\u0131\u011f\u0131 a\u015fkarlanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><img src=\"https:\/\/www.medicina.az\/file\/pic\/xeber\/2019-09\/1569326416_t2.jpg\" \/><\/div>\n<div><\/div>\n<div>Tibbi preparat v\u0259 l\u0259vazimat sat\u0131\u015f\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n \u015firk\u0259tl\u0259r qiym\u0259tl\u0259r\u0259 \u018fDV t\u0259tbiq etm\u0259kl\u0259 d\u00f6vriyy\u0259l\u0259rini r\u0259smil\u0259\u015fdirdikd\u0259n sonra bu sah\u0259d\u0259 qiym\u0259tl\u0259rin 20-25 % y\u00fcks\u0259lm\u0259si, personal maa\u015flar\u0131n\u0131n artmas\u0131 (DSMF \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259ri v\u0259 d\u00f6vriyy\u0259d\u0259n bu m\u0259bl\u0259\u011fl\u0259rin d\u0259 \u018fDV-y\u0259 c\u0259lb olunmas\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alinmal\u0131d\u0131r) tibbi xidm\u0259tl\u0259rin maya d\u0259y\u0259rini xeyli art\u0131raraq daha \u0259vv\u0259ll\u0259r bu xidm\u0259tl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn bazarda oturu\u015fmu\u015f qiym\u0259t s\u0259viyy\u0259sin\u0259 \u00e7atd\u0131rm\u0131\u015f, \u018fDV-nin d\u0259 bu m\u0259bl\u0259\u011f\u0259 daxil olmas\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmaqla eyni qiym\u0259tl\u0259rl\u0259 tibbi xidm\u0259tl\u0259rin g\u00f6st\u0259rilm\u0259sini rentabelsiz etmi\u015f, qiym\u0259t art\u0131m\u0131na getm\u0259yi v\u0259 ya daha ucuz v\u0259 keyfiyy\u0259tsiz preparat v\u0259 l\u0259vazimatlarla bu xidm\u0259t\u0259 davam etm\u0259k m\u0259cburiyy\u0259ti yaratm\u0131\u015fd\u0131r. \u00d6lk\u0259 daxilind\u0259 tibbi l\u0259vazimat, cihaz v\u0259 preparatlar\u0131n istehsal\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131ndan h\u0259min vasit\u0259l\u0259rin 99 % xar\u0131cd\u0259n ixrac\u0131ndan as\u0131l\u0131 qalan, tibbi cihazlar\u0131n amortizasiya m\u00fcdd\u0259tinin a\u015fa\u011f\u0131 olmas\u0131 v\u0259 \u0259hali \u00fc\u00e7\u00fcn qiym\u0259t \u0259iveri\u015fliliyini qorumaq s\u0259b\u0259bi il\u0259 daimi yat\u0131r\u0131mlar\u0131 z\u0259ruri ed\u0259n, y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin t\u0259l\u0259b olundu\u011fu v\u0259 \u00f6z m\u00fcr\u0259kk\u0259bliyi il\u0259 se\u00e7il\u0259n bu sektor dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 vergi y\u00fck\u00fcn\u00fcn \u00e7ox olmas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n investorlar \u00fc\u00e7\u00fcn art\u0131q c\u0259lbediciliyini v\u0259 inki\u015faf perspektivl\u0259rini itirmi\u015fdir.<\/div>\n<div>2018-ci il D\u00fcnya Bank\u0131n\u0131n statistikas\u0131na \u0259sas\u0259n, Az\u0259rbaycanda vergi y\u00fck\u00fcn\u00fcn s\u0259viyy\u0259si 40,8% t\u0259\u015fkil edir. M\u00fcqayis\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn: G\u00fcrc\u00fcstanda bu g\u00f6st\u0259rici 9,9%, Erm\u0259nistanda 18,5%, Qazax\u0131standa 29,4%, \u00d6zb\u0259kistanda 32,1%, M\u0259rk\u0259zi Avropa v\u0259 Baltik \u00f6lk\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn orta g\u00f6st\u0259rici 38,5% t\u0259\u015fkil edir.<\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u00a0<img src=\"https:\/\/www.medicina.az\/file\/pic\/xeber\/2019-09\/1569326410_t3.png\" \/><\/div>\n<div><\/div>\n<div>Avropa Birliyinin ortalama g\u00f6st\u0259ricisi &#8211; 40,3%-dir. D\u00fcnyan\u0131n \u0259n \u00e7ox inki\u015faf etmi\u015f bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 tibbi sektor, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, \u018fDV-d\u0259n azad edilmi\u015fdir (AB\u015e, Almaniya, Fransa, C\u0259nubi Koreya). \u00d6z\u0259l tibbi xidm\u0259t sektorunda \u00fcmumi d\u00f6vriyy\u0259nin 50%-nin maa\u015f fondu olmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq v\u0259 buna g\u00f6r\u0259 i\u015f\u0259g\u00f6t\u00fcr\u0259n t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6d\u0259nil\u0259n DSMF x\u0259rcl\u0259rini d\u0259 vergi y\u00fck\u00fc kimi saysaq, toplam m\u0259bl\u0259\u011fin \u0259v\u0259zl\u0259\u015fdirilm\u0259si m\u00fcmk\u00fcn olmayan \u018fDV-y\u0259 c\u0259lb edilm\u0259si il\u0259 birlikd\u0259 vergi y\u00fck\u00fc 70 %-i \u00f6t\u00fcr. D\u00f6vriyy\u0259nin qalan 30 %-i is\u0259 d\u0259rman preparatlar\u0131 v\u0259 l\u0259vazimatlar\u0131n\u0131n<\/div>\n<div>(tibbi xidm\u0259t qiym\u0259tinin 25-30%-i) al\u0131nmas\u0131na v\u0259 kommunal x\u0259rcl\u0259rin \u00f6d\u0259nilm\u0259sin\u0259 s\u0259rf edilir, m\u0259nf\u0259\u0259t olmur, tibbi avadanl\u0131g\u0131n v\u0259 binalar\u0131n t\u0259miri, tibbi servis v\u0259 dig\u0259r i\u015fl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri x\u0259rcl\u0259r is\u0259 bir \u00e7ox \u00f6z\u0259l tibb m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rini m\u00fcxt\u0259lif firmalara v\u0259 banklara borcland\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.<\/div>\n<div>\u00a0<img src=\"https:\/\/www.medicina.az\/file\/pic\/xeber\/2019-09\/1569326461_t4.jpg\" \/><\/div>\n<div><\/div>\n<div>M\u00fc\u0259\u0259sis\u0259l\u0259rin inki\u015fafi v\u0259 yeni tibbi avadanliqlar\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn banklardan kredit g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si haz\u0131rk\u0131 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 s\u0259rf\u0259li deyil, bel\u0259 ki, bank kredit faizl\u0259rinin a\u015fa\u011f\u0131 sal\u0131nmas\u0131na baxmayaraq krediti geri qaytarark\u0259n h\u0259min \u0259sas m\u0259bl\u0259\u011f v\u0259 faizl\u0259r \u00fcmumi d\u00f6vriyy\u0259d\u0259 \u018fDV-y\u0259 c\u0259lb olunur, kreditin faktiki faizi 22%-i \u00f6t\u00fcr. Yaranm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259td\u0259 tibbi xidm\u0259tl\u0259rin qiym\u0259tinin 25-30% art\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 i\u015f\u00e7il\u0259rin ixtisar olunmas\u0131 lab\u00fcdd\u00fcr. M\u00f6vcud bazar v\u0259 \u0259halinin al\u0131c\u0131l\u0131q qabiliyy\u0259ti bunu m\u00fcmk\u00fcns\u00fcz edir, yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 is\u0259 bu sah\u0259y\u0259 investisiya qoyulu\u015funu c\u0259lb ed\u0259n m\u00fch\u00fcm add\u0131mlar at\u0131lmasa daha \u0259vv\u0259l al\u0131nm\u0131\u015f tibb\u0131 avadanl\u0131qlar\u0131n k\u00f6hn\u0259lm\u0259si v\u0259 d\u00fcnyada m\u00fcasir robotik tibbin ciddi inki\u015faf\u0131 fonunda savadli y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rimiz\u0131n xaric\u0259 ax\u0131n\u0131 (art\u0131q G\u00fcrc\u00fcstan v\u0259 \u00d6zb\u0259kistanda bu sah\u0259y\u0259 ciddi yat\u0131r\u0131mlar edilir v\u0259 h\u0259kiml\u0259rimiz\u0259 i\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259klifl\u0259r g\u0259lir) v\u0259 \u0259haliy\u0259 \u0259vv\u0259lki ill\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 xeyli s\u0259viyy\u0259li tibbi xidm\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n \u00f6z\u0259l tibbi m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin \u00e7\u00f6km\u0259si prosesi ba\u015flayar.<\/div>\n<div>D\u00fcnya t\u0259cr\u00fcb\u0259si g\u00f6st\u0259rir ki, vergi y\u00fck\u00fcn\u00fcn azald\u0131lmas\u0131 \u00dcDM-in art\u0131m\u0131n\u0131 v\u0259 \u0259sas v\u0259saitl\u0259r\u0259 s\u0259rmay\u0259 qoyulu\u015funu stimulla\u015fd\u0131r\u0131r ki, bu da budc\u0259y\u0259 vergi daxilolmalar\u0131n\u0131n artmas\u0131n\u0131 t\u0259min edir. Korporativ vergil\u0259rin azald\u0131lmas\u0131 uzun m\u00fcdd\u0259tli m\u00fcsb\u0259t t\u0259sirl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur (iqtisadi ekspansiyan\u0131 art\u0131r\u0131r v\u0259 bunun n\u0259tic\u0259si olaraq \u0259hali \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 m\u00fcsb\u0259t n\u0259tic\u0259 g\u00f6st\u0259rir). Bu bax\u0131mdan, korporativ g\u0259lir vergisini azaltmaq v\u0259 t\u0259s\u0259rr\u00fcfat subyektl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn vergil\u0259rin say\u0131n\u0131 azaltmaq imkan\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irm\u0259k laz\u0131md\u0131r (u\u011furlu statistik n\u00fcmun\u0259l\u0259r m\u00f6vcuddur: AB\u015e, Sinqapur, B\u018f\u018f, Koreya v\u0259 s.). Kapital v\u0259 vergi amnistiyas\u0131 m\u00f6vcud m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r v\u0259 potensial investorlara iqtisadi f\u0259aliyy\u0259tin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259rait yarada bil\u0259r.<\/div>\n<div>\u00d6lk\u0259y\u0259 tibbi d\u0259rman v\u0259 avadanl\u0131qlar\u0131n idxal\u0131 sah\u0259sind\u0259 m\u00f6vcud qanunvericiliyin t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun yarad\u0131lan b\u00fcrokratik \u0259ng\u0259ll\u0259r s\u0259b\u0259bind\u0259n dunyada kifay\u0259t q\u0259d\u0259r tan\u0131nm\u0131\u015f \u015firk\u0259tl\u0259rin AB\u015e v\u0259 AB-nin r\u0259smi orqanlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n yoxlan\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 t\u0259sdiq edilmi\u015f preparatlar\u0131n\u0131n d\u0259rhal \u00f6lk\u0259y\u0259 g\u0259tirilm\u0259si sah\u0259sind\u0259 ciddi s\u0131x\u0131nt\u0131 ya\u015fan\u0131r. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidentinin 04.03.2016-c\u0131 il tarixli 1853 sayl\u0131 F\u0259rman\u0131 t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, sonradan haz\u0131rlanm\u0131\u015f normat\u0131v aktlar \u0259sas\u0131nda g\u00f6mr\u00fck r\u0259smil\u0259\u015fdirilm\u0259si prosedurlar\u0131nda fito sanitar v\u0259 baytarl\u0131q m\u0259hsullar\u0131na \u015famil olumu\u015fdur. Bir s\u0131ra m\u0259\u015fhur \u015firk\u0259tl\u0259rin Az\u0259rbaycanda n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259rinin olmamas\u0131 (b\u0259zil\u0259ri daha \u0259vv\u0259l bel\u0259 n\u00fcmay\u0259nd\u0259likl\u0259ri ba\u011flam\u0131\u015flar) s\u0259b\u0259bind\u0259n S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin m\u00fcvafiq qurumunda h\u0259r bir d\u0259rmanin ayr\u0131l\u0131qda qeydiyyatdan ke\u00e7irilm\u0259m\u0259si (qeydiyyat 6 ay \u00e7\u0259kir, h\u0259r bir d\u0259rman \u00fc\u00e7\u00fcn 2200 manat r\u00fcsum), h\u0259r d\u0259f\u0259 g\u0259tiril\u0259c\u0259k d\u0259rmanlar\u0131n m\u00fcvafiq beyn\u0259lxalq sertifikatlar\u0131n\u0131n olmas\u0131na baxmayaraq laboratoriyada yoxlan\u0131lmaqla g\u00f6mr\u00fck r\u0259smil\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259r S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyind\u0259n m\u00fcvafiq icaz\u0259 al\u0131nmas\u0131 prosedurlar\u0131, b\u0259z\u0259n real qiym\u0259tin tar\u0131f \u015furas\u0131n\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259l\u0259\u015fdirdiyi tarifd\u0259n y\u00fcks\u0259k olmas\u0131 bazarda q\u0131tl\u0131\u011fa, arabir is\u0259 i\u015fbazlar t\u0259r\u0259find\u0259n ciddi qiym\u0259t art\u0131m\u0131na s\u0259b\u0259b olur.<\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div>\u00a0<img src=\"https:\/\/www.medicina.az\/file\/pic\/xeber\/2019-09\/1569326465_t5.jpg\" \/><\/div>\n<div><\/div>\n<div>Bu prosedurlar m\u0259h\u015fur \u015firk\u0259tl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn (&#8220;Glaxo Smith Klein&#8221;, &#8220;Sanofi-Fayzer&#8221;, &#8220;Merk&#8221; v\u0259 s.) bizim bazar\u0131 maraqs\u0131z etmi\u015f, u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn yoluxucu x\u0259st\u0259l\u0131kl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7ox vac\u0131b peyv\u0259ndl\u0259r\u0131n Az\u0259rbaycana birba\u015fa ayr\u0131lmas\u0131n\u0131 v\u0259 g\u0259t\u0131r\u0131lm\u0259sini, Az\u0259rbaycanda h\u0259r hans\u0131 \u015firk\u0259t\u0259 peyv\u0259nd sah\u0259sind\u0259 distributorlugun verilm\u0259sini \u0259ng\u0259ll\u0259mi\u015fdir (qon\u015fu d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259 bel\u0259 problem yoxdur).\u00d6lk\u0259y\u0259 d\u0259rman idxal\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ayr\u0131ca icaz\u0259 al\u0131nmas\u0131 (r\u00fcsum 22 000 manat) t\u0259l\u0259b olunur v\u0259 klinikalarda tibbi xidm\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcvafiq xidm\u0259t sah\u0259l\u0259ri il\u0259 yana\u015f\u0131 d\u0259rman deposu v\u0259 saxlanc yerl\u0259rinin olmas\u0131n\u0131n z\u0259ruriliyi m\u0259ntiqind\u0259n yana\u015fsaq, d\u0259rmanlar\u0131n son istifad\u0259\u00e7isinin m\u0259hz klinikalar\u0131n oldu\u011funu n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, tibbi xidm\u0259t lisenziyas\u0131ndan \u0259lav\u0259 olaraq d\u0259rman idxal\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ayr\u0131ca x\u00fcsusi \u0131caz\u0259 al\u0131nmas\u0131n\u0131n (tibbi xidm\u0259t lisenziyas\u0131ndan \u0259lav\u0259) z\u0259ruriliyi ba\u015fad\u00fc\u015f\u00fcl\u0259n deyil. Klinikalara \u00f6zl\u0259rinin istifad\u0259 z\u0259ruriliyi h\u0259ddind\u0259 d\u0259rman idxal\u0131na icaz\u0259 verildiyi halda bazarda d\u0259rmanlar\u0131n<\/div>\n<div>qiym\u0259tl\u0259rinin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259si, bazara xeyli keyfiyy\u0259tli m\u0259hsullar\u0131n daxil olmas\u0131, \u0259halinin buna m\u00fcsb\u0259t reaksiyas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/div>\n<div><b>\u00a0<\/b><\/div>\n<div><b>Yaranm\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259td\u0259 a\u015fag\u0131dak\u0131 t\u0259db\u0131rl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259si m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fundur:<\/b><\/div>\n<div><\/div>\n<div><b>1.<\/b>\u00a0Qabaqc\u0131l \u00f6lk\u0259l\u0259rin tibb sah\u0259sind\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq b\u00fct\u00fcn tibb xidm\u0259tl\u0259rin\u0259, h\u0259m\u00e7inin t\u0131bbi avadanl\u0131qlar, d\u0259rmanlar v\u0259 tibbi v\u0259saitl\u0259rin xaricd\u0259n g\u0259tirilm\u0259si v\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 d\u00f6vriyy\u0259si zaman\u0131 t\u0259tbiq olunan \u018fDV l\u0259\u011fv edilsin (AB\u015e, Almaniya, Fransa, C\u0259nubi Koreyada t\u0259cr\u00fcb\u0259si) v\u0259 ya d\u0259r\u0259c\u0259si azald\u0131ls\u0131n &#8211; 8 % olsun (bu r\u0259q\u0259m T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 8%, \u0130sraild\u0259 4%-dir, dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 4-10 % aras\u0131nda d\u0259yi\u015fir). M\u00f6vcud v\u0259ziyy\u0259td\u0259 tibbi xidm\u0259tl\u0259rin qiym\u0259tl\u0259rinin artmas\u0131 z\u0259rur\u0259t\u0259 \u00e7evrilir;<\/div>\n<div><\/div>\n<div><b>2.\u00a0<\/b>\u0130\u015f\u00e7il\u0259r\u0259 veril\u0259n \u0259m\u0259k haqq\u0131na g\u00f6r\u0259 i\u015f\u0259g\u00f6t\u00fcr\u0259n t\u0259r\u0259find\u0259n D\u00f6vl\u0259t Sosial M\u00fcdafi\u0259 Fonduna edil\u0259n \u00f6d\u0259ni\u015fl\u0259r vergi hesab edilsin v\u0259 h\u0259min m\u0259bl\u0259\u011f d\u00f6vriyy\u0259d\u0259 \u018fDV-y\u0259 c\u0259lb olunmas\u0131n. \u0130kinci t\u0259klif: m\u00fc\u0259yy\u0259n d\u00f6vr \u00fc\u00e7\u00fcn bu \u00f6d\u0259ni\u015f tamamil\u0259 l\u0259\u011fv edilsin v\u0259 ya xeyli azaldilsin. Bel\u0259 halda i\u015f\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u0259n i\u015f\u00e7iy\u0259 veril\u0259c\u0259k maa\u015f\u0131 m\u00fc\u0259ssis\u0259nin vergi hesabatlar\u0131nda m\u0259sr\u0259f kimi tam g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259yi \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015f\u00e7inin r\u0259smi \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda v\u0259 maa\u015f\u0131n\u0131 tam r\u0259smil\u0259\u015fdirm\u0259kd\u0259 maraql\u0131 olacaq, d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n bu sah\u0259y\u0259 ciddi n\u0259zar\u0259tl\u0259 ba\u011fl\u0131 inzibati t\u0259dbirl\u0259r\u0259 ehtiyac qalmayacaq;<\/div>\n<div><\/div>\n<div><b>3.<\/b>Tibbi sektorun inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f bank kreditl\u0259rinin qaytar\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vriyy\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131laraq banka \u00f6d\u0259nil\u0259n (qaytar\u0131lan) v\u0259 tibbi cihazlar\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vriyy\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131laraq xar\u0131c\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u0259n m\u0259bl\u0259\u011f \u018fDV-y\u0259 c\u0259lb olunmas\u0131n, bu zaman tibbi xidm\u0259tl\u0259rin keyfiyy\u0259tinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 banklardan g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259c\u0259k kredit v\u0259saitl\u0259ri hesab\u0131na m\u00fcasir tibbi cihazlar\u0131n \u00f6lk\u0259y\u0259 \u011f\u0259tirilm\u0259si sahibkarlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox c\u0259lbedici olard\u0131 v\u0259 bununla banklar\u0131n kredit sah\u0259si d\u0259 inki\u015faf ed\u0259rdi;<\/div>\n<div><\/div>\n<div><b>4.<\/b>D\u00fcnyada kifay\u0259t q\u0259d\u0259r tan\u0131nm\u0131\u015f \u015firk\u0259tl\u0259rin (&#8220;Glaxo Smith Klein&#8221;, Sanofi-Fayzer, Fhilips, Bayer, Braun, Merk v\u0259 s.) istehsal etdiyi d\u0259rmanlar\u0131n, peyv\u0259ndl\u0259rin, tibbi l\u0259vazimatlar\u0131n v\u0259 cihazlar\u0131n \u00f6lk\u0259y\u0259 g\u0259tirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6mr\u00fckd\u0259n k\u0259nar dig\u0259r t\u0259\u015fkilatlardan al\u0131nan m\u00f6vcud icaz\u0259 prosedurlar\u0131 l\u0259\u011fv edilsin (b\u0259z\u0259n, soyuq z\u0259ncird\u0259 g\u0259l\u0259n v\u0259 d\u0259rhal istifad\u0259\u00e7il\u0259r\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmal\u0131 olan m\u0259hsullar bel\u0259 b\u00fcrokratik \u0259ng\u0259ll\u0259r \u00fcz\u00fcnd\u0259n zay olur. \u0130caz\u0259 alma proseduru 7-10 g\u00fcn vaxt apar\u0131r, g\u00f6nd\u0259r\u0259n firmalar t\u0259r\u0259find\u0259n s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259 m\u00fcmk\u00fcn texniki s\u0259hvl\u0259r is\u0259 g\u00f6mr\u00fck\u0259 q\u0259d\u0259r dig\u0259r strukturlardan (SN) icaz\u0259 alman\u0131 m\u00fcmk\u00fcns\u00fcz edir);<\/div>\n<div><\/div>\n<div><b>5.<\/b>Klinikalara \u00f6zl\u0259rinin istifad\u0259 z\u0259ruriliyi h\u0259ddind\u0259 d\u0259rman idxal\u0131na icaz\u0259 verilsin. Bu icaz\u0259 verildiyi halda bazarda d\u0259rmanlar\u0131n qiym\u0259tl\u0259rinin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259si, bazara xeyli keyfiyy\u0259tli m\u0259hsullar\u0131n daxil olmas\u0131 prosesi lab\u00fcdd\u00fcr;<\/div>\n<div><\/div>\n<div><b>6.<\/b>B\u00fct\u00fcn \u00f6z\u0259l tibb m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin m\u0259cburi \u015f\u0259kild\u0259 \u00fczv olaca\u011f\u0131 assosasiya yarad\u0131ls\u0131n, h\u0259min qurum tibb m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin f\u0259aliyy\u0259tini \u0259laq\u0259l\u0259ndirsin, tibbi xidm\u0259tin qiym\u0259tl\u0259rinin \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 alt s\u0259viyy\u0259sini t\u0259nziml\u0259sin \u0130&#8221;dempinq\u0259&#8221; qar\u015f\u0131), S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi il\u0259 birlikd\u0259 lisenziyala\u015fd\u0131rma prosesind\u0259 akt\u0131v i\u015ft\u0131rak etsin v\u0259 r\u0259yi n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131ns\u0131n, b\u0259zi x\u00fcsusi tibbi xidm\u0259tl\u0259r\u0259 icaz\u0259 verilm\u0259si prosedurlar\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirib n\u0259zar\u0259t etsin (m\u0259s\u0259l\u0259n: yenido\u011fulmu\u015flar\u0131n reanimasiyas\u0131n\u0131 yaratmadan do\u011fu\u015fa yard\u0131m lisenziyas\u0131n\u0131n verilm\u0259m\u0259si, a\u00e7\u0131q \u00fcr\u0259k \u0259m\u0259liyyatxanas\u0131 v\u0259 m\u00fcvafiq reanimasiya \u015f\u0259raiti olmayanlara angioqrafiya xidm\u0259ti g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 icaz\u0259nin verilm\u0259m\u0259si), m\u00fcasir tibb baz\u0131r\u0131nda t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, m\u00f6vcud olan &#8220;otkat&#8221; sistemini l\u0259\u011fv etsin;<\/div>\n<div><\/div>\n<div><b>7.<\/b>\u00a0Reproduktiv sa\u011flaml\u0131q haqq\u0131nda Qanun q\u0259bul edilsin, burada ekstra-korparal mayalanmaya icaz\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259si \u00f6z \u0259ksini taps\u0131n. Bununla \u00f6lk\u0259mizd\u0259n xaric\u0259 ged\u0259n v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259 daha uy\u011fun qiym\u0259tl\u0259rl\u0259 eyni xidm\u0259td\u0259n faydalanmalar\u0131na v\u0259 dig\u0259r d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259n tibbi turistl\u0259rin Az\u0259rbaycana g\u0259lm\u0259sin\u0259 uy\u011fun \u015f\u0259rait yarana bil\u0259r;<\/div>\n<div><\/div>\n<div><b>8.<\/b>\u00a0\u00d6z\u0259l tibbi m\u00fc\u0259\u0259sis\u0259l\u0259r aras\u0131nda haqs\u0131z r\u0259qab\u0259tin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn TV proqramlar\u0131nda, \u015fou ver\u0131l\u0131\u015fl\u0259rd\u0259 h\u0259kiml\u0259rin v\u0259 d\u0259rmanlar\u0131n reklam\u0131 qada\u011fan edilsin.<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;Baku Medical Plaza\u201dnin direktoru Raf\u0259t \u018fliyev &#8220;\u00d6z\u0259l tibbi sektorda probleml\u0259rin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn &#8211; T\u018fKL\u0130FL\u018fR&#8221;l\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib. ARANTV.AZ\u00a0\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, Raf\u0259t \u018fliyev x\u00fcsusi olaraq FED.az \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 m\u0259qal\u0259d\u0259 yaz\u0131b: &#8220;\u00d6lk\u0259d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f vergi islahatlar\u0131, bu sah\u0259d\u0259 \u015f\u0259ffafl\u0131\u011f\u0131n t\u0259min edilm\u0259si v\u0259 k\u00f6lg\u0259 iqtisadiyyat\u0131na qar\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u0259n t\u0259dbirl\u0259r iqtisadiyyat\u0131m\u0131z\u0131n bir \u00e7ox sah\u0259l\u0259rin\u0259 m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015f, artan vergi daxilolmalar\u0131n\u0131n xeyli hiss\u0259si \u0259halinin sosial rifah\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259lm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f, \u00f6lk\u0259 \u0259halisi bu t\u0259dbirl\u0259ri b\u00f6y\u00fck r\u0259\u011fb\u0259tl\u0259 qar\u015f\u0131lam\u0131\u015flar. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 \u00f6z\u0259l tibbi sektorun ciddi inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259si 2013-17-ci ill\u0259r \u0259rzind\u0259 investisiyalarin artd\u0131\u011f\u0131 m\u00fcnbit iqtisadi \u015f\u0259rait d\u00f6vr\u00fcn\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 bu&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":81198,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/1569326367_t.jpg",800,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/1569326367_t.jpg",800,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/1569326367_t.jpg",800,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/1569326367_t-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/1569326367_t-300x188.jpg",300,188,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/1569326367_t.jpg",640,400,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/1569326367_t.jpg",800,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/1569326367_t.jpg",800,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/1569326367_t-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/09\/1569326367_t.jpg",800,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"&#8220;Baku Medical Plaza\u201dnin direktoru Raf\u0259t \u018fliyev &#8220;\u00d6z\u0259l tibbi sektorda probleml\u0259rin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn &#8211; T\u018fKL\u0130FL\u018fR&#8221;l\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib. ARANTV.AZ\u00a0\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, Raf\u0259t \u018fliyev x\u00fcsusi olaraq FED.az \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 m\u0259qal\u0259d\u0259 yaz\u0131b: &#8220;\u00d6lk\u0259d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f vergi islahatlar\u0131, bu sah\u0259d\u0259 \u015f\u0259ffafl\u0131\u011f\u0131n t\u0259min edilm\u0259si v\u0259 k\u00f6lg\u0259 iqtisadiyyat\u0131na qar\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u0259n t\u0259dbirl\u0259r iqtisadiyyat\u0131m\u0131z\u0131n bir \u00e7ox sah\u0259l\u0259rin\u0259 m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015f, artan vergi daxilolmalar\u0131n\u0131n&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81197"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=81197"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/81197\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/81198"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=81197"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=81197"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=81197"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}