{"id":812394,"date":"2025-06-23T09:14:17","date_gmt":"2025-06-23T05:14:17","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=812394"},"modified":"2025-06-23T09:14:17","modified_gmt":"2025-06-23T05:14:17","slug":"iran-hormuz-bogazini-baglamaqla-h%c9%99d%c9%99l%c9%99yir-qlobal-iqtisadiyyat-buna-n%c9%99-d%c9%99r%c9%99c%c9%99d%c9%99-hazirdir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=812394","title":{"rendered":"\u0130ran H\u00f6rm\u00fcz bo\u011faz\u0131n\u0131 ba\u011flamaqla h\u0259d\u0259l\u0259yir: qlobal iqtisadiyyat buna n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 haz\u0131rd\u0131r?"},"content":{"rendered":"<div class=\"text-content\" data-id=\"\" data-url=\"\">\n<p>D\u00fcn\u0259n \u0130ran parlamenti H\u00f6rm\u00fcz bo\u011faz\u0131n\u0131n ba\u011flanmas\u0131 bar\u0259d\u0259 q\u0259rar q\u0259bul edib. Bu halda yekun q\u0259rar\u0131 Ali Milli T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131 verm\u0259lidir. Bu b\u0259yanat AB\u015e-nin \u0130randak\u0131 \u00fc\u00e7 n\u00fcv\u0259 obyektin\u0259 aviaz\u0259rb\u0259l\u0259r endirm\u0259sind\u0259n az sonra verilib. Bu z\u0259rb\u0259l\u0259rin t\u0259sir\u0259 m\u0259ruz qalan \u0259razil\u0259rd\u0259 infrastrukturun tamamil\u0259 m\u0259hv edilm\u0259si il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ndiyi bildirilir.<\/p>\n<p>\u0130srail v\u0259 \u0130ran aras\u0131nda g\u0259rginl\u0259\u015f\u0259n m\u00fcnaqi\u015f\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n enerji obyektl\u0259rin\u0259 h\u00fccumlar fonunda H\u00f6rm\u00fcz bo\u011faz\u0131n\u0131n ba\u011flanmas\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259si potensial ssenarid\u0259n real geosiyasi t\u0259hl\u00fck\u0259y\u0259 \u00e7evrilib. Enerji bazarlar\u0131 v\u0259 maliyy\u0259 institutlar\u0131 v\u0259ziyy\u0259ti yax\u0131ndan izl\u0259yirl\u0259r v\u0259 anlay\u0131rlar ki, h\u0259tta H\u00f6rm\u00fcz\u00fcn q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli blokadas\u0131 qlobal miqyasda enerji \u015fokuna s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>H\u00f6rm\u00fcz bo\u011faz\u0131 qlobal enerjinin arteriyas\u0131d\u0131r<\/strong><\/p>\n<p>H\u00f6rm\u00fcz bo\u011faz\u0131 Oman v\u0259 \u0130ran aras\u0131nda 33 kilometrlik su x\u0259ttidir v\u0259 d\u00fcnya neft ehtiyatlar\u0131n\u0131n be\u015fd\u0259 biri buradan ke\u00e7ir. O, \u0259n b\u00f6y\u00fck neft tankerl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t q\u0259d\u0259r d\u0259rin v\u0259 geni\u015fdir v\u0259 qlobal neft t\u0259dar\u00fck\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n vacib m\u0259rk\u0259zl\u0259rd\u0259n biri hesab olunur. Ba\u011fl\u0131d\u0131rsa, dem\u0259k olar ki, alternativ yollar yoxdur.<\/p>\n<p>AB\u015e Enerji \u0130nformasiya Administrasiyas\u0131n\u0131n (EIA) m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, 2024-c\u00fc ild\u0259 bo\u011fazdan h\u0259r g\u00fcn orta hesabla 20 milyon barel neft ke\u00e7ib ki, bu da qlobal neft mayel\u0259ri istehlak\u0131n\u0131n t\u0259xmin\u0259n 20%-ni t\u0259\u015fkil edir. 2025-ci ilin birinci r\u00fcb\u00fcnd\u0259 h\u0259cml\u0259r t\u0259xmin\u0259n eyni qald\u0131.<\/p>\n<p>2022-ci ild\u0259n 2024-c\u00fc il\u0259 q\u0259d\u0259r H\u00f6rm\u00fcz vasit\u0259sil\u0259 xam neft v\u0259 kondensat da\u015f\u0131nmalar\u0131 g\u00fcnd\u0259 1,6 milyon barel azald\u0131, bu azalma neft m\u0259hsullar\u0131n\u0131n t\u0259dar\u00fckl\u0259rind\u0259ki 0,5 milyon barel art\u0131mla yaln\u0131z qism\u0259n kompensasiya edildi. S\u0259b\u0259bl\u0259r OPEC+ hasilat\u0131n\u0131n azald\u0131lmas\u0131 (2022-ci ilin noyabr ay\u0131ndan) v\u0259 S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131n\u0131 Q\u0131rm\u0131z\u0131 d\u0259niz\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn \u015e\u0259rq-Q\u0259rb quru boru k\u0259m\u0259rind\u0259n istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur ed\u0259n Bab \u0259l-M\u0259nd\u0259b bo\u011faz\u0131ndak\u0131 fasil\u0259l\u0259r olub.<\/p>\n<p>2024-c\u00fc ild\u0259 v\u0259 2025-ci ilin birinci r\u00fcb\u00fcnd\u0259 d\u00fcnya d\u0259niz yolu il\u0259 neft ticar\u0259tinin d\u00f6rdd\u0259 birind\u0259n \u00e7oxu v\u0259 qlobal neft m\u0259hsullar\u0131 istehlak\u0131n\u0131n t\u0259xmin\u0259n 20%-i H\u00f6rm\u00fcz bo\u011faz\u0131ndan ke\u00e7ib. D\u00fcnya LNG ticar\u0259tinin t\u0259xmin\u0259n be\u015fd\u0259 biri (\u0259sas\u0259n Q\u0259t\u0259rd\u0259n) d\u0259 bo\u011fazdan ke\u00e7irdi.<\/p>\n<p>H\u00f6rm\u00fcz bo\u011faz\u0131 il\u0259 da\u015f\u0131nan xam neft, kondensat v\u0259 neft m\u0259hsullar\u0131n\u0131n h\u0259cmi, 2020 &#8211; 2025-ci ilin I r\u00fcb\u00fc<\/p>\n<p>(ba\u015fqas\u0131 qeyd edilm\u0259diyi t\u0259qdird\u0259 g\u00fcnd\u0259 milyon barell\u0259)<\/p>\n<table>\n<tbody>\n<tr>\n<th>G\u00f6st\u0259rici<\/th>\n<th>2020<\/th>\n<th>2021<\/th>\n<th>2022<\/th>\n<th>2023<\/th>\n<th>2024<\/th>\n<th>1\u041a25<\/th>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><strong>H\u00f6rm\u00fcz bo\u011faz\u0131 il\u0259 neft da\u015f\u0131malar\u0131n\u0131n \u00fcmumi h\u0259cmi<\/strong><\/td>\n<td>19.1<\/td>\n<td>19.4<\/td>\n<td>21.4<\/td>\n<td>21.4<\/td>\n<td>20.3<\/td>\n<td>20.1<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u2514\u2500 xam neft v\u0259 kondensat<\/td>\n<td>14.3<\/td>\n<td>14.4<\/td>\n<td>16.0<\/td>\n<td>15.5<\/td>\n<td>14.3<\/td>\n<td>14.2<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td>\u2514\u2500 neft m\u0259hsullar\u0131<\/td>\n<td>4.8<\/td>\n<td>5.0<\/td>\n<td>5.5<\/td>\n<td>5.8<\/td>\n<td>5.9<\/td>\n<td>5.9<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><strong>D\u00fcnya D\u0259niz Neft Ticar\u0259ti<\/strong><\/td>\n<td>71.4<\/td>\n<td>72.6<\/td>\n<td>74.3<\/td>\n<td>76.0<\/td>\n<td>75.5<\/td>\n<td>75.7<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><strong>Neft v\u0259 dig\u0259r maye karbohidrogenl\u0259rin d\u00fcnya istehlak\u0131<\/strong><\/td>\n<td>91.0<\/td>\n<td>96.6<\/td>\n<td>99.5<\/td>\n<td>101.8<\/td>\n<td>102.7<\/td>\n<td>102.1<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><strong>LNG-nin H\u00f6rm\u00fczd\u0259n ke\u00e7idi (g\u00fcnd\u0259 milyard kub fut)<\/strong><\/td>\n<td>10.7<\/td>\n<td>10.7<\/td>\n<td>11.0<\/td>\n<td>10.5<\/td>\n<td>10.3<\/td>\n<td>11.5<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p>2024-c\u00fc ild\u0259 H\u00f6rm\u00fcz bo\u011faz\u0131ndan ke\u00e7\u0259n neftin 84%-i v\u0259 LNG-nin 83%-i Asiyaya g\u00f6nd\u0259rilib. \u018fsas istehlak\u00e7\u0131lar \u00c7in, Hindistan, Yaponiya v\u0259 C\u0259nubi Koreya olub v\u0259 b\u00fct\u00fcn neft v\u0259 kondensat h\u0259cminin 69%-ni t\u0259\u015fkil edib.<\/p>\n<p><strong>Alternativ mar\u015frutlar<\/strong><\/p>\n<p>S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131 v\u0259 B\u018f\u018f-nin H\u00f6rm\u00fczd\u0259n qism\u0259n yan ke\u00e7m\u0259sin\u0259 imkan ver\u0259n boru k\u0259m\u0259ri infrastrukturu var. \u00dcmumi m\u00f6vcud istehsal g\u00fcc\u00fc g\u00fcnd\u0259 2,6 milyon bareldir:<\/p>\n<p>Saudi Aramco \u015e\u0259rq-Q\u0259rb boru k\u0259m\u0259rini idar\u0259 edir (5 milyon barel, 2019-cu ild\u0259 7 milyona q\u0259d\u0259r geni\u015fl\u0259ndirilib) v\u0259 Bab \u0259l-M\u0259nd\u0259bd\u0259ki v\u0259ziyy\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 2024-c\u00fc ild\u0259 ondan daha intensiv istifad\u0259 edir.<\/p>\n<p>B\u018f\u018f yataqlar\u0131 Oman k\u00f6rf\u0259zind\u0259ki F\u00fcceyr\u0259 liman\u0131na birl\u0259\u015fdir\u0259n sutkada 1,8 milyon barel boru k\u0259m\u0259rind\u0259n istifad\u0259 edir. 2024-c\u00fc ild\u0259 neft emal\u0131 zavodunun t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si a\u011f\u0131r xam neftin bir hiss\u0259sinin yerli emal edilm\u0259sin\u0259 v\u0259 y\u00fcng\u00fcl xam neftin boru k\u0259m\u0259ri vasit\u0259sil\u0259 ixrac edilm\u0259sin\u0259 imkan verdi v\u0259 onun g\u00fcc\u00fcn\u00fc art\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>\u0130ran 2021-ci ild\u0259 Oman k\u00f6rf\u0259zin\u0259 Goreh-Jask boru k\u0259m\u0259rini i\u015f\u0259 sal\u0131b. Onun \u00f6t\u00fcrm\u0259 qabiliyy\u0259ti sutkada t\u0259xmin\u0259n 300 min bareldir, lakin 2024-c\u00fc ilin yay\u0131nda onun vasit\u0259sil\u0259 ixrac sutkada 70 min bareld\u0259n \u00e7ox olmay\u0131b v\u0259 sentyabrda n\u0259qll\u0259r dayand\u0131r\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p><strong>H\u00f6rm\u00fcz bo\u011faz\u0131n\u0131n ba\u011flanmas\u0131 niy\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259lidir?<\/strong><\/p>\n<p>Dar d\u0259niz zolaqlar\u0131 enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi \u00fc\u00e7\u00fcn vacibdir. Bel\u0259 ke\u00e7idin m\u00fcv\u0259qq\u0259ti bloklanmas\u0131 \u00e7atd\u0131r\u0131lmalarda gecikm\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 y\u00fckda\u015f\u0131ma tarifl\u0259rinin artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur ki, bu da qlobal enerji qiym\u0259tl\u0259rind\u0259 s\u0131\u00e7ray\u0131\u015fa s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. \u018fks\u0259r hallarda alternativ yollar var, lakin onlar \u00e7atd\u0131r\u0131lma m\u00fcdd\u0259tini \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 art\u0131r\u0131r. H\u00f6rm\u00fcz bo\u011faz\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bu c\u00fcr alternativl\u0259r dem\u0259k olar ki, m\u00f6vcud deyil, baxmayaraq ki, b\u0259zi boru k\u0259m\u0259rl\u0259ri bo\u011fazdan yan ke\u00e7\u0259 bil\u0259r. Fars k\u00f6rf\u0259zind\u0259n g\u0259l\u0259n neftin \u00e7ox hiss\u0259sini tez bir zamanda d\u0259yi\u015fdirm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. Bu, d\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck neft tankerl\u0259rini idar\u0259 ed\u0259 bil\u0259n yegan\u0259 d\u0259rin su yoludur.<\/p>\n<p>Bunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq qlobal iqtisadiyyat\u0131n haz\u0131r olmad\u0131\u011f\u0131 z\u0259ncirvari reaksiyaya s\u0259b\u0259b olacaq. Faktiki olaraq he\u00e7 bir alternativ yoxdur, bu mar\u015frutu h\u0259yati \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Hollandiyan\u0131n ING \u015firk\u0259tinin fikrinc\u0259, H\u00f6rm\u00fcz bo\u011faz\u0131n\u0131n ba\u011flanmas\u0131 neftin qiym\u0259tinin lab\u00fcd olaraq bir barel \u00fc\u00e7\u00fcn 120 dollardan yuxar\u0131 qalxmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xaracaq &#8211; qlobal iqtisadiyyat buna \u00f6yr\u0259\u015fm\u0259yib. Eyni zamanda, OPEC+ imkanlar\u0131 k\u00f6m\u0259k etm\u0259y\u0259c\u0259k, \u00e7\u00fcnki onlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti eyni regionda yerl\u0259\u015fir.<\/p>\n<p>Bu halda \u00f6lk\u0259l\u0259r strateji ehtiyatlardan istifad\u0259 etm\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qalacaqlar, lakin bu, m\u00fcv\u0259qq\u0259ti effekt ver\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Neft strateji \u0259h\u0259miyy\u0259tli resursdur v\u0259 onun qiym\u0259tinin artmas\u0131 d\u0259rhal inflyasiyaya s\u0259b\u0259b olacaq, \u00e7\u00fcnki o, dig\u0259r mallar\u0131n 95%-nin istehsal\u0131nda i\u015ftirak edir. Qiym\u0259t art\u0131m\u0131 xammal hasilat\u0131na, \u0259rzaq v\u0259 dig\u0259r mallar\u0131n istehsal\u0131na t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>H\u00f6rm\u00fcz bo\u011faz\u0131n\u0131n ba\u011flanmas\u0131 qlobal neft \u015fokuna s\u0259b\u0259b olacaq, inflyasiyan\u0131 art\u0131racaq v\u0259 h\u0259ssas iqtisadiyyatlar\u0131 panikaya salacaq. Y\u00fcks\u0259k neft qiym\u0259tl\u0259ri m\u0259rk\u0259zi banklar\u0131 faiz d\u0259r\u0259c\u0259l\u0259rini y\u00fcks\u0259ltm\u0259k v\u0259 ya azaltmaq dilemmas\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda qoyacaq. S\u0131\u011forta tarifl\u0259ri d\u0259 y\u00fcks\u0259l\u0259c\u0259k, bu da inflyasiyan\u0131 art\u0131racaq v\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada t\u0259dar\u00fck z\u0259ncirl\u0259rini pozacaq.<\/p>\n<p>Ssenari Avropan\u0131n qaz bazar\u0131na da t\u0259sir ed\u0259c\u0259k. Q\u0259t\u0259r art\u0131q LNG tankerl\u0259rin\u0259 v\u0259ziyy\u0259tin g\u0259rginl\u0259\u015fdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn H\u00f6rm\u00fcz bo\u011faz\u0131ndan k\u0259narda g\u00f6zl\u0259m\u0259l\u0259rini \u0259mr edib. Q\u0259t\u0259r qlobal ticar\u0259tin t\u0259xmin\u0259n 20%-ni t\u0259\u015fkil ed\u0259n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u0259n b\u00f6y\u00fck LNG ixracat\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r v\u0259 onun b\u00fct\u00fcn da\u015f\u0131malar\u0131 bo\u011fazdan ke\u00e7ir. Bazar haz\u0131rda balansla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r, lakin h\u0259r hans\u0131 pozuntular \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131qlara s\u0259b\u0259b olacaq v\u0259 Asiya il\u0259 Avropa aras\u0131nda r\u0259qab\u0259ti art\u0131racaq.<\/p>\n<p>X\u00fcsusil\u0259, enerji \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 olan Asiya \u00f6lk\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259niz blokadas\u0131 f\u0259lak\u0259tli olard\u0131. Bo\u011faz\u0131n ba\u011flanmas\u0131 qlobal ticar\u0259t yollar\u0131n\u0131 iflic ed\u0259c\u0259k, enerji t\u0259chizat\u0131n\u0131 k\u0259s\u0259c\u0259k v\u0259 Asiyadan Avropaya iqtisadi art\u0131m\u0131 l\u0259ngid\u0259r. \u00c7in neft idxal\u0131n\u0131n dem\u0259k olar ki, yar\u0131s\u0131n\u0131 H\u00f6rm\u00fcz vasit\u0259sil\u0259 al\u0131r. Hindistan, Yaponiya v\u0259 C\u0259nubi Koreya ciddi fasil\u0259l\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259c\u0259k v\u0259 strateji ehtiyatlardan istifad\u0259 etm\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qalacaqlar. Tankerl\u0259rin Afrikan\u0131 d\u00f6vr\u0259 vurmaq m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qalmas\u0131 il\u0259 qlobal da\u015f\u0131ma x\u0259rcl\u0259ri k\u0259skin artacaq.<\/p>\n<p>\u0130ran H\u00f6rm\u00fcz bo\u011faz\u0131n\u0131 ba\u011flasa, ist\u0259r iqtisadi, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 h\u0259rbi itkil\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259c\u0259yi qa\u00e7\u0131lmazd\u0131r. Valyuta ehtiyatlar\u0131 olmadan he\u00e7 bir d\u00f6vl\u0259t m\u00fcharib\u0259 apara bilm\u0259z v\u0259 blokada bu ehtiyatlar\u0131 t\u00fck\u0259ndirir v\u0259 bel\u0259 bir q\u0259rar\u0131n q\u0259bul edilm\u0259sini \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdirir.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, \u0130ran g\u00fcnd\u0259 t\u0259xmin\u0259n 4,8 milyon barel hasil edir, t\u0259xmin\u0259n 2,6 milyon barel ixrac edir. AB\u015e-\u0131n sanksiyalar\u0131n\u0131 s\u0259rtl\u0259\u015fdirm\u0259sin\u0259 baxmayaraq, \u0130ran\u0131n neft v\u0259 kondensat ixrac\u0131 2025-ci ild\u0259 \u0259sas\u0259n \u00c7in\u0259 olmaqla sutkada 1,7 milyon barel s\u0259viyy\u0259sind\u0259 sabitdir. \u0130ran h\u0259m\u00e7inin t\u0259xmin\u0259n 800 min barel neft m\u0259hsullar\u0131 (mazut, LPG, nafta) ixrac edir.<\/p>\n<p>\u0130srailin d\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck qaz yata\u011f\u0131 olan C\u0259nubi Parsa endirdiyi z\u0259rb\u0259d\u0259n sonra \u0130ran b\u0259zi hasilat\u0131 dayand\u0131r\u0131b. Yataq sutkada 2 milyard kubmetr qaz v\u0259 75 min barel kondensat tutumuna malikdir. \u0130srail d\u0259 \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik s\u0259b\u0259bi il\u0259 qaz hasilat\u0131n\u0131n 60%-d\u0259n \u00e7oxunu (Leviafan yata\u011f\u0131 da daxil olmaqla) dayand\u0131r\u0131b.<\/p>\n<p>Beyn\u0259lxalq Enerji Agentliyinin (IEA) fikrinc\u0259, h\u0259tta q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli blokada qlobal neft v\u0259 qaz bazarlar\u0131na b\u00f6y\u00fck t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k. Qlobal neft t\u0259dar\u00fck\u00fcn\u00fcn 25%-\u0259 q\u0259d\u0259ri v\u0259 OPEC+-\u0131n dem\u0259k olar ki, b\u00fct\u00fcn ehtiyat potensial\u0131 bo\u011fazdan ke\u00e7ir.<\/p>\n<p>Bununla bel\u0259, Fitch t\u0259klif edir ki, daha a\u011f\u0131r ssenarid\u0259 &#8211; b\u00f6y\u00fck regional m\u00fcharib\u0259 v\u0259 ya H\u00f6rm\u00fcz bo\u011faz\u0131n\u0131n blokadas\u0131 &#8211; neft qiym\u0259tl\u0259ri uzun m\u00fcdd\u0259t indiki proqnozlar\u0131n \u00fcst\u00fcnd\u0259 qala bil\u0259r v\u0259 region \u00f6lk\u0259l\u0259rinin kredit qabiliyy\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259nfi n\u0259tic\u0259l\u0259r bahal\u0131 neftin faydalar\u0131ndan \u00fcst\u00fcn olacaq.<\/p>\n<p>H\u00f6rm\u00fcz bo\u011faz\u0131 qlobal enerjinin \u0259sas n\u00f6qt\u0259sidir. Onun m\u00fcv\u0259qq\u0259ti d\u0259 olsa ba\u011flanmas\u0131 qlobal neft v\u0259 qaz t\u0259dar\u00fckl\u0259rin\u0259 z\u0259rb\u0259 olacaq, qiym\u0259tl\u0259rin artmas\u0131na, inflyasiyaya v\u0259 potensial iqtisadi b\u00f6hrana s\u0259b\u0259b olacaq. Alternativl\u0259r m\u00f6vcud olsa da, itkil\u0259ri kompensasiya etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn kifay\u0259t deyil. Qlobal iqtisadiyyat, x\u00fcsusil\u0259 Asiya v\u0259 Avropa, son d\u0259r\u0259c\u0259 h\u0259ssas olacaq. \u0130ran\u0131n yekun q\u0259rar\u0131 t\u0259kc\u0259 h\u0259rbi deyil, h\u0259m d\u0259 iqtisadi m\u0259ntiqd\u0259n as\u0131l\u0131 olacaq. Lakin t\u0259hl\u00fck\u0259 fakt\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fc qlobal enerji arxitekturas\u0131n\u0131n k\u00f6vr\u0259kliyin\u0259 i\u015f\u0131q sal\u0131r.\/trend<\/p>\n<\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div class=\"inner-social-box\">\n<div class=\"subs-in-social subs-whatsapp\"><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcn\u0259n \u0130ran parlamenti H\u00f6rm\u00fcz bo\u011faz\u0131n\u0131n ba\u011flanmas\u0131 bar\u0259d\u0259 q\u0259rar q\u0259bul edib. Bu halda yekun q\u0259rar\u0131 Ali Milli T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131 verm\u0259lidir. Bu b\u0259yanat AB\u015e-nin \u0130randak\u0131 \u00fc\u00e7 n\u00fcv\u0259 obyektin\u0259 aviaz\u0259rb\u0259l\u0259r endirm\u0259sind\u0259n az sonra verilib. Bu z\u0259rb\u0259l\u0259rin t\u0259sir\u0259 m\u0259ruz qalan \u0259razil\u0259rd\u0259 infrastrukturun tamamil\u0259 m\u0259hv edilm\u0259si il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ndiyi bildirilir. \u0130srail v\u0259 \u0130ran aras\u0131nda g\u0259rginl\u0259\u015f\u0259n m\u00fcnaqi\u015f\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n enerji obyektl\u0259rin\u0259 h\u00fccumlar fonunda H\u00f6rm\u00fcz bo\u011faz\u0131n\u0131n ba\u011flanmas\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259si potensial ssenarid\u0259n real geosiyasi t\u0259hl\u00fck\u0259y\u0259 \u00e7evrilib. Enerji bazarlar\u0131 v\u0259 maliyy\u0259 institutlar\u0131 v\u0259ziyy\u0259ti yax\u0131ndan izl\u0259yirl\u0259r v\u0259 anlay\u0131rlar ki, h\u0259tta H\u00f6rm\u00fcz\u00fcn q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli blokadas\u0131 qlobal miqyasda enerji \u015fokuna s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. H\u00f6rm\u00fcz bo\u011faz\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":812395,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[7],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/021ae4fabaf3faffcfd1095bf1fb9e6d.jpg",800,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/021ae4fabaf3faffcfd1095bf1fb9e6d.jpg",800,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/021ae4fabaf3faffcfd1095bf1fb9e6d.jpg",800,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/021ae4fabaf3faffcfd1095bf1fb9e6d-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/021ae4fabaf3faffcfd1095bf1fb9e6d-584x365.jpg",584,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/021ae4fabaf3faffcfd1095bf1fb9e6d.jpg",640,400,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/021ae4fabaf3faffcfd1095bf1fb9e6d.jpg",800,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/021ae4fabaf3faffcfd1095bf1fb9e6d.jpg",800,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/021ae4fabaf3faffcfd1095bf1fb9e6d-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/021ae4fabaf3faffcfd1095bf1fb9e6d.jpg",800,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=7\" rel=\"category\">D\u00fcnya<\/a>","rttpg_excerpt":"D\u00fcn\u0259n \u0130ran parlamenti H\u00f6rm\u00fcz bo\u011faz\u0131n\u0131n ba\u011flanmas\u0131 bar\u0259d\u0259 q\u0259rar q\u0259bul edib. Bu halda yekun q\u0259rar\u0131 Ali Milli T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131 verm\u0259lidir. Bu b\u0259yanat AB\u015e-nin \u0130randak\u0131 \u00fc\u00e7 n\u00fcv\u0259 obyektin\u0259 aviaz\u0259rb\u0259l\u0259r endirm\u0259sind\u0259n az sonra verilib. Bu z\u0259rb\u0259l\u0259rin t\u0259sir\u0259 m\u0259ruz qalan \u0259razil\u0259rd\u0259 infrastrukturun tamamil\u0259 m\u0259hv edilm\u0259si il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ndiyi bildirilir. \u0130srail v\u0259 \u0130ran aras\u0131nda g\u0259rginl\u0259\u015f\u0259n m\u00fcnaqi\u015f\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n enerji obyektl\u0259rin\u0259 h\u00fccumlar&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/812394"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=812394"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/812394\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":812396,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/812394\/revisions\/812396"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/812395"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=812394"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=812394"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=812394"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}