{"id":812449,"date":"2025-06-23T11:16:51","date_gmt":"2025-06-23T07:16:51","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=812449"},"modified":"2025-06-23T11:16:51","modified_gmt":"2025-06-23T07:16:51","slug":"ilanlardan-nec%c9%99-qorunmaq-olar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=812449","title":{"rendered":"\u0130lanlardan nec\u0259 qorunmaq olar?"},"content":{"rendered":"<p>Havan\u0131n istil\u0259\u015fm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar narahatl\u0131q do\u011furan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 ilanlarla ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u0130lanlarla rastla\u015fd\u0131qda, \u0259m\u0259l edilm\u0259li olan qaydalar, el\u0259c\u0259 d\u0259, onlarla m\u00fcbariz\u0259 \u00fcsullar\u0131 is\u0259 t\u0259bii ki, h\u0259r k\u0259si maraqland\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p><a class=\"azertac-link\" href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>-\u0131n \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 bununla \u0259laq\u0259dar olaraq Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n Zoologiya \u0130nstitutunun apar\u0131c\u0131 elmi i\u015f\u00e7isi, biologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru T\u0259v\u0259kk\u00fcl \u0130sg\u0259nd\u0259rovla s\u00f6hb\u0259t edib.<\/p>\n<p>O bildirib ki, z\u0259h\u0259rli olduqlar\u0131na g\u00f6r\u0259 ilanlardan qorxmaq t\u0259biidir. \u0130lanlar haqq\u0131nda az m\u0259lumat\u0131 olan v\u0259 onlarla davranmaq qaydalar\u0131n\u0131 bilm\u0259y\u0259nl\u0259rd\u0259 is\u0259 qorxu hissi daha \u00e7ox olur:\u201d\u0130lanlarla \u00fczl\u0259\u015f\u0259n kimi h\u0259y\u0259canlanan, qorxan, yaxud d\u0259rhal onu \u00f6ld\u00fcrm\u0259y\u0259 c\u0259hd ed\u0259nl\u0259r onlarla davran\u0131\u015f qaydala\u0131n\u0131 bilm\u0259y\u0259nl\u0259rdir. \u018fslind\u0259 ilanda rast g\u0259ldiyi adam\u0131n \u00fcst\u00fcn\u0259 getm\u0259k, onun dal\u0131nca d\u00fc\u015fm\u0259k v\u0259 sancmaq x\u00fcsusiyy\u0259ti yoxdur. \u0130lanlar yaln\u0131z \u00f6z h\u0259yatlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259 hiss ed\u0259nd\u0259 bel\u0259 davran\u0131\u015f g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259rl\u0259r\u201d.<\/p>\n<p>T\u0259v\u0259kk\u00fcl \u0130sg\u0259nd\u0259rovun dediyin\u0259 g\u00f6r\u0259, ilanlar gizli v\u0259 yar\u0131mgizli h\u0259yat t\u0259rzi ke\u00e7irdikl\u0259rind\u0259n m\u00fcxt\u0259lif s\u0131\u011f\u0131nacaqlarda gizl\u0259nirl\u0259r, yaln\u0131z gizl\u0259nm\u0259 yerini d\u0259yi\u015fm\u0259k v\u0259 ya g\u00fcn\u0259\u015f \u015f\u00fcalar\u0131n\u0131 q\u0259bul etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn a\u00e7\u0131q havaya \u00e7\u0131x\u0131rlar. \u0130lanlar, \u0259sas\u0259n, qidaland\u0131qlar\u0131 qurba\u011fa, k\u0259rt\u0259nk\u0259l\u0259, qu\u015f, x\u0131rda m\u0259m\u0259lil\u0259r v\u0259 si\u00e7ankimil\u0259rin arxas\u0131nca a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 s\u00fcr\u00fcnm\u00fcrl\u0259r. \u0130lanlar yem olan \u0259razini qoxu il\u0259 axtar\u0131b tap\u0131r, m\u00fcxt\u0259lif s\u0131\u011f\u0131nacaqlara gir\u0259r\u0259k pusqu qurur v\u0259 s\u0131\u00e7rayaraq t\u0259sad\u00fcf\u0259n yax\u0131nla\u015fan \u015fikar\u0131n\u0131 tuturlar.<\/p>\n<p>Zooloq-alim deyib ki, yemi olan heyvanlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 v\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r gizl\u0259nm\u0259 yerl\u0259ri olan \u0259razil\u0259r ilanlar \u00fc\u00e7\u00fcn c\u0259lbedicidir. Bel\u0259 ki, \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259raiti olan sah\u0259l\u0259r\u0259 ilanlar\u0131n g\u0259lm\u0259si g\u00f6zl\u0259nil\u0259ndir. \u0130lanlar isti vaxtlarda s\u0259rinl\u0259m\u0259k, soyuq d\u00f6vrd\u0259 q\u0131\u015flamaq, \u00e7oxalma vaxt\u0131 yumurta qoymaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli yerl\u0259r axtar\u0131r v\u0259 h\u0259min yerl\u0259ri tapma\u011f\u0131 \u00e7ox yax\u015f\u0131 bacar\u0131rlar. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 ilanlardan qorunma\u011f\u0131n \u0259n etibarl\u0131 yolu yax\u0131n \u0259trafda bu s\u00fcr\u00fcn\u0259nl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli, m\u00fcnbit \u015f\u0259rait yaratmamaqd\u0131r.<\/p>\n<p>O vur\u011fulay\u0131b ki, ilanlar yaln\u0131z gizl\u0259ndikl\u0259ri s\u0131\u011f\u0131nacaqlar\u0131 a\u00e7anda, s\u00f6k\u0259nd\u0259 v\u0259 ya oraya daxil olanda \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131x\u0131rlar. H\u0259min q\u0259fil rastla\u015fma zaman\u0131 is\u0259 el\u0259 t\u0259ss\u00fcrat yaran\u0131r ki, sanki ilan insan\u0131 izl\u0259m\u0259k v\u0259 sancmaq \u00fc\u00e7\u00fcn orada gizl\u0259nib. \u018fslind\u0259 insan ilanlar \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 bir maraq v\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb etmir, \u0259ksin\u0259, onlar daimi ya\u015fay\u0131\u015f v\u0259 s\u0259s-k\u00fcy olan yerl\u0259rd\u0259n uzaq olma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar:\u201d\u0130lanlar olan \u0259razid\u0259 diqq\u0259tli v\u0259 say\u0131q olmaq, az\u0131 2 metr m\u0259saf\u0259d\u0259 \u0259traf\u0131 n\u0259zar\u0259td\u0259 saxlamaq, m\u00f6hk\u0259m par\u00e7adan olan \u015falvar, aya\u011fa uzunbo\u011faz \u00e7\u0259km\u0259 geyinilm\u0259si m\u0259sl\u0259h\u0259tdir. G\u0259z\u0259rk\u0259n h\u0259r hans\u0131 \u0259\u015fya v\u0259 ya ayaqla yeri d\u00f6y\u0259cl\u0259m\u0259k laz\u0131md\u0131r. \u00c7\u00fcnki qar\u015f\u0131da gizl\u0259nmi\u015f ilan olarsa, s\u0259s-k\u00fcy\u0259 reaksiya ver\u0259r\u0259k f\u0131s\u0131ldayacaq, \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u00fcruz\u0259 ver\u0259r\u0259k qa\u00e7\u0131b gizl\u0259n\u0259c\u0259k. Qapal\u0131 yerl\u0259r\u0259, de\u015fikl\u0259r\u0259 \u0259l uzatmaq olmaz. Yer\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f hans\u0131sa \u0259\u015fyan\u0131 qald\u0131rark\u0259n ehtiyatl\u0131 olmaq laz\u0131md\u0131r, \u00e7\u00fcnki ilan onun alt\u0131nda gizl\u0259n\u0259 bil\u0259r. Qu\u015f, si\u00e7ankimil\u0259r, k\u0259rt\u0259nk\u0259l\u0259 v\u0259 olan tikilil\u0259r\u0259, zirz\u0259mil\u0259r\u0259, dov\u015fan, toyuq saxlan\u0131lan daxmalara, ev heyvanlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn tikilmi\u015f t\u00f6vl\u0259 v\u0259 qazmalara daxil olark\u0259n, ehtiyatl\u0131 davranmaq vacibdir. \u0130lanlar yem axtarmaq, s\u0259rinl\u0259m\u0259k, yumurta qoymaq, d\u00fc\u015fm\u0259nd\u0259n gizl\u0259nm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259min yerl\u0259rd\u0259 ola bil\u0259r\u201d.<\/p>\n<p>T\u0259v\u0259kk\u00fcl \u0130sg\u0259nd\u0259rov ilanlarla \u00fczl\u0259\u015f\u0259n zaman \u0259m\u0259l edilm\u0259li olan davran\u0131\u015f qaydalar\u0131 haqq\u0131nda da m\u0259lumat verib: \u201cHans\u0131sa \u015f\u0259raitd\u0259 ilanla rastla\u015fark\u0259n bir q\u0259d\u0259r k\u0259narda sakit dayanmaq, \u00f6z\u00fcn\u00fc itirm\u0259m\u0259k z\u0259ruridir. \u0130lanlar\u0131 hirsl\u0259ndirm\u0259y\u0259, tutma\u011fa v\u0259 ya \u00f6ld\u00fcrm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmamaq laz\u0131md\u0131r. Onsuz da ilan k\u0259nar adam g\u00f6r\u0259n kimi qa\u00e7ma\u011fa v\u0259 ya gizl\u0259nm\u0259y\u0259, ona h\u00fccum ed\u0259nd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259y\u0259 v\u0259 sancma\u011fa \u00e7al\u0131\u015facaq. \u0130lan\u0131n \u00fcst\u00fcn\u00fc tamamil\u0259 \u00f6rtm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 1,5 metr m\u0259saf\u0259d\u0259n h\u0259r hans\u0131 bir par\u00e7a material &#8211; penc\u0259k, k\u00f6yn\u0259k v\u0259 s. atanda onun alt\u0131nda gizl\u0259n\u0259r\u0259k \u00f6z\u00fcn\u00fc xilas olmu\u015f hesab edir v\u0259 bir m\u00fcdd\u0259t oradan \u00e7\u0131xm\u0131r. \u0130lan\u0131 z\u0259r\u0259rsizl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn na\u015f\u0131 davranmaq olmaz. T\u0259cr\u00fcb\u0259siz olduqda, ilan q\u0259z\u0259bl\u0259n\u0259r\u0259k x\u0259t\u0259r yetir\u0259 bil\u0259r\u201d.<\/p>\n<p>\u0130lanlardan qorunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259razinin m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6v tullant\u0131lar &#8211; a\u011fac budaqlar\u0131, kol-kos, ot qalaqlar\u0131, da\u015f, taxta, d\u0259mir par\u00e7alar\u0131, l\u00f6vh\u0259 v\u0259 q\u0131r\u0131nt\u0131lar\u0131ndan t\u0259miz saxlan\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 ed\u0259n m\u00fct\u0259x\u0259ssis bildirib:\u201c H\u0259m\u00e7inin \u0259razid\u0259 si\u00e7an-si\u00e7ovul yuvalar\u0131 l\u0259\u011fv edilm\u0259li, dam v\u0259 zirz\u0259mil\u0259r\u0259 ilanlar\u0131n daxil ola bilm\u0259m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn de\u015fikl\u0259r qapanmal\u0131 v\u0259 ya d\u0259mir torla ba\u011flanmal\u0131d\u0131r. \u018frazid\u0259 ilanlar\u0131n gizl\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00f6vcud olan quyulara, \u00e7atlara, qur\u011fu v\u0259 avadanl\u0131qlar\u0131n alt\u0131na v\u0259 dig\u0259r yerl\u0259r\u0259 m\u00fcxt\u0259lif ilanqovucu vasit\u0259l\u0259r &#8211; k\u00fck\u00fcrd tozu, naftalin, yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f a\u011fac k\u00fcll\u0259ri, sar\u0131msaq, neft, k\u0259skin qoxulu toz v\u0259 s. s\u0259pm\u0259k m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fundur. M\u0259s\u0259l\u0259n, k\u00fck\u00fcrd tozu il\u0259 naftalin h\u0259bl\u0259rini, yaxud istiot v\u0259 dar\u00e7\u0131n ya\u011flar\u0131n\u0131 qar\u0131\u015fd\u0131r\u0131b, zolaq \u015f\u0259klind\u0259 t\u00f6km\u0259k, habel\u0259 maz v\u0259 dig\u0259r qoxulu vasit\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 etm\u0259k olar. B\u0259zi hallarda yan\u011f\u0131na s\u0259b\u0259b olmamaq \u015f\u0259rtil\u0259 solyar ya\u011f\u0131, kerosin v\u0259 benzind\u0259n d\u0259 istifad\u0259 edilm\u0259si m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u0130lanlar bir \u00e7ox iy\u0259 \u00f6yr\u0259\u015f\u0259 bildikl\u0259ri v\u0259 h\u0259min qoxular uzun m\u00fcdd\u0259t qalmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259min vasit\u0259l\u0259r n\u00f6vb\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259li, az\u0131 7-10 g\u00fcnd\u0259n bir t\u0259krarlamal\u0131d\u0131r. Qapal\u0131 yerd\u0259 olan ilanlar\u0131 z\u0259r\u0259rsizl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi yap\u0131\u015fqanl\u0131 t\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 edil\u0259 bil\u0259r\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Havan\u0131n istil\u0259\u015fm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar narahatl\u0131q do\u011furan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 ilanlarla ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u0130lanlarla rastla\u015fd\u0131qda, \u0259m\u0259l edilm\u0259li olan qaydalar, el\u0259c\u0259 d\u0259, onlarla m\u00fcbariz\u0259 \u00fcsullar\u0131 is\u0259 t\u0259bii ki, h\u0259r k\u0259si maraqland\u0131r\u0131r. AZ\u018fRTAC-\u0131n \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 bununla \u0259laq\u0259dar olaraq Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n Zoologiya \u0130nstitutunun apar\u0131c\u0131 elmi i\u015f\u00e7isi, biologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru T\u0259v\u0259kk\u00fcl \u0130sg\u0259nd\u0259rovla s\u00f6hb\u0259t edib. O bildirib ki, z\u0259h\u0259rli olduqlar\u0131na g\u00f6r\u0259 ilanlardan qorxmaq t\u0259biidir. \u0130lanlar haqq\u0131nda az m\u0259lumat\u0131 olan v\u0259 onlarla davranmaq qaydalar\u0131n\u0131 bilm\u0259y\u0259nl\u0259rd\u0259 is\u0259 qorxu hissi daha \u00e7ox olur:\u201d\u0130lanlarla \u00fczl\u0259\u015f\u0259n kimi h\u0259y\u0259canlanan, qorxan, yaxud d\u0259rhal onu \u00f6ld\u00fcrm\u0259y\u0259 c\u0259hd ed\u0259nl\u0259r onlarla davran\u0131\u015f qaydala\u0131n\u0131 bilm\u0259y\u0259nl\u0259rdir. \u018fslind\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":812450,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/17506611715278924588_1200x630.jpg",922,630,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/17506611715278924588_1200x630.jpg",922,630,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/17506611715278924588_1200x630.jpg",922,630,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/17506611715278924588_1200x630-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/17506611715278924588_1200x630-534x365.jpg",534,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/17506611715278924588_1200x630-840x574.jpg",640,437,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/17506611715278924588_1200x630.jpg",922,630,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/17506611715278924588_1200x630.jpg",922,630,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/17506611715278924588_1200x630-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/17506611715278924588_1200x630-922x620.jpg",922,620,true]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Havan\u0131n istil\u0259\u015fm\u0259si il\u0259 \u0259laq\u0259dar narahatl\u0131q do\u011furan m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 ilanlarla ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u0130lanlarla rastla\u015fd\u0131qda, \u0259m\u0259l edilm\u0259li olan qaydalar, el\u0259c\u0259 d\u0259, onlarla m\u00fcbariz\u0259 \u00fcsullar\u0131 is\u0259 t\u0259bii ki, h\u0259r k\u0259si maraqland\u0131r\u0131r. AZ\u018fRTAC-\u0131n \u0259m\u0259kda\u015f\u0131 bununla \u0259laq\u0259dar olaraq Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n Zoologiya \u0130nstitutunun apar\u0131c\u0131 elmi i\u015f\u00e7isi, biologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru T\u0259v\u0259kk\u00fcl \u0130sg\u0259nd\u0259rovla s\u00f6hb\u0259t edib. O bildirib ki, z\u0259h\u0259rli olduqlar\u0131na&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/812449"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=812449"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/812449\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":812451,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/812449\/revisions\/812451"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/812450"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=812449"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=812449"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=812449"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}