{"id":814196,"date":"2025-07-04T11:31:59","date_gmt":"2025-07-04T07:31:59","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=814196"},"modified":"2025-07-04T11:31:59","modified_gmt":"2025-07-04T07:31:59","slug":"olk%c9%99d%c9%99-%c9%99n-cox-kisil%c9%99r-is-tapmir-s%c9%99b%c9%99b","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=814196","title":{"rendered":"\u00d6lk\u0259d\u0259 \u0259n \u00e7ox ki\u015fil\u0259r i\u015f tapm\u0131r &#8211; s\u0259b\u0259b"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u00dczeyir \u015e\u0259fiyev: \u201c\u018fm\u0259khaqq\u0131 ki\u015fil\u0259ri qane etmir, ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 i\u015fsizlik yaran\u0131r\u201d<\/strong><\/p>\n<p>2025-ci ilin iyununa olan m\u0259lumata \u0259sas\u0259n, \u00f6lk\u0259d\u0259 229,9 min n\u0259f\u0259r i\u015fsiz kimi qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b v\u0259 onlar\u0131n yar\u0131dan \u00e7oxunu ki\u015fil\u0259r t\u0259\u015fkil edir. Bu v\u0259ziyy\u0259t \u0259m\u0259k bazar\u0131nda daha \u00e7ox ki\u015fil\u0259rin \u00e7\u0259tinlikl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fdiyini g\u00f6st\u0259rir. Ki\u015fil\u0259rin i\u015fsizlik s\u0259viyy\u0259sinin y\u00fcks\u0259k olmas\u0131n\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259ri n\u0259 ola bil\u0259r?<\/p>\n<p>B\u0259zi ekspertl\u0259rin fikrinc\u0259, D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259qdim olunan bu statistik g\u00f6st\u0259rici real deyil. \u00c7\u00fcnki regionlarda yet\u0259ri q\u0259d\u0259r \u0259m\u0259k f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan \u0259hali m\u0259skunla\u015f\u0131b.<\/p>\n<p>H\u0259min insanlar h\u0259m heyvandarl\u0131q, h\u0259m d\u0259 bitki\u00e7ilik kimi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olurlar. Statistikada qeyd olunmasa da, bu \u015f\u0259xsl\u0259r g\u0259lir \u0259ld\u0259 edirl\u0259r. Lakin r\u0259smi i\u015f olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn statistik g\u00f6st\u0259ricil\u0259rd\u0259 \u0259ks olunmay\u0131b. Bel\u0259dirmi?<\/p>\n<p><strong>Bundan \u0259lav\u0259, son ill\u0259rd\u0259 i\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6lk\u0259 xaricin\u0259 ged\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rin say\u0131 art\u0131b. \u018fm\u0259k bazar\u0131ndak\u0131 v\u0259ziyy\u0259ti bununla da \u0259laq\u0259l\u0259ndirm\u0259k olarm\u0131?<\/strong><\/p>\n<p>Daha bir m\u0259s\u0259l\u0259, ekspertl\u0259r qeyd edir ki, burada ixtisas v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n t\u0259l\u0259batla uy\u011funla\u015fmamas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si d\u0259 var. Bel\u0259 ki, ki\u015fil\u0259rin bir hiss\u0259si \u0259n\u0259n\u0259vi pe\u015f\u0259l\u0259r\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verir (s\u00fcr\u00fcc\u00fcl\u00fck, f\u0259hl\u0259lik, ustal\u0131q v\u0259 s.) Lakin iqtisadiyyat d\u0259yi\u015fdikc\u0259 t\u0259l\u0259b edil\u0259n yeni bacar\u0131qlar (r\u0259q\u0259msal texnologiyalar, xidm\u0259t sah\u0259si, \u0130T v\u0259 s.) ortaya \u00e7\u0131x\u0131r. Yeni t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 uy\u011funla\u015fmaqda \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259k\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r i\u015fsiz qal\u0131r.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/files.modern.az\/articles\/2025\/03\/22\/1742640488_photo_230464.jpg\" alt=\"Bo\u015fanmalarda t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar qad\u0131nlard\u0131r! - Sosioloq \u00dcSYAN ETD\u0130 | Modern.az\" \/><\/p>\n<p><strong>M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da dan\u0131\u015fan sosioloq \u00dczeyir \u015e\u0259fiyev bildirib ki, statistik g\u00f6st\u0259ricil\u0259rin \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri ki\u015fil\u0259rin t\u0259klif olunan \u0259m\u0259khaqq\u0131 il\u0259 raz\u0131la\u015fmamas\u0131d\u0131r:<\/strong>\u00a0\u201cBu c\u00fcr statistikan\u0131n s\u0259b\u0259bl\u0259ri ondan ibar\u0259tdir ki, b\u0259z\u0259n ki\u015fil\u0259r t\u0259klif olunan i\u015f yerl\u0259rini q\u0259bul etmirl\u0259r. \u00c7\u00fcnki \u0259m\u0259khaqq\u0131n\u0131n s\u0259viyy\u0259si onlar\u0131 qane etmir. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n ki\u015fil\u0259rin h\u0259min i\u015fl\u0259rd\u0259n imtina etm\u0259si fonunda onlar\u0131n aras\u0131nda i\u015fsizlik reall\u0131\u011f\u0131 yaran\u0131r. \u00dcst\u0259lik, orta \u0259m\u0259khaqq\u0131 il\u0259 real \u0259m\u0259khaqq\u0131 v\u0259 median \u0259m\u0259khaqq\u0131 aras\u0131nda ciddi f\u0259rql\u0259r var. Eyni zamanda vergi y\u00fck\u00fcn\u00fcn artmas\u0131 v\u0259 inflyasiya da real \u0259m\u0259khaqq\u0131na t\u0259sir edir. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n \u0259m\u0259k bazar\u0131nda t\u0259klif olunan i\u015f yerl\u0259ri ki\u015fil\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn cazib\u0259dar say\u0131lm\u0131r v\u0259 bu da i\u015fsizlik problemini daha da d\u0259rinl\u0259\u015fdirir\u201d.<\/p>\n<p><strong>Sosioloq qeyd edib ki, bu c\u00fcr statistika t\u0259kc\u0259 Az\u0259rbaycana m\u0259xsus deyil:<\/strong>\u00a0\u201c\u018fslind\u0259 bu kimi g\u00f6st\u0259ricil\u0259r b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Amma Az\u0259rbaycanda da yeni i\u015f yerl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 bir s\u0131ra t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilir. X\u00fcsus\u0259n d\u0259 i\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f \u0259razil\u0259rd\u0259 &#8211; regionlar\u0131n iqtisadi inki\u015faf\u0131 fonunda yeni i\u015f yerl\u0259rinin a\u00e7\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 proqramlar m\u00f6vcuddur. Lakin \u0259m\u0259k bazar\u0131na h\u0259r il \u0259n az\u0131 110 min yeni i\u015f\u00e7i q\u00fcvv\u0259si daxil olur v\u0259 bu da r\u0259qab\u0259ti daha da art\u0131r\u0131r. Bel\u0259 r\u0259qab\u0259tli \u015f\u0259raitd\u0259 \u0259m\u0259k bazar\u0131nda daha \u00e7ox r\u0259qab\u0259t\u0259davaml\u0131 kadrlar t\u0259l\u0259b olunur\u201d.<\/p>\n<p><strong>Ekspert vur\u011fulay\u0131b ki, \u0259m\u0259k bazar\u0131na daxil olan i\u015f\u00e7i q\u00fcvv\u0259sinin t\u0259hsil s\u0259viyy\u0259si il\u0259 \u0259m\u0259k bazar\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259ri aras\u0131nda uy\u011funluq problemi var:<\/strong>\u00a0\u201c\u018fm\u0259k bazar\u0131na daxil olan i\u015f\u00e7i q\u00fcvv\u0259sinin b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si ali t\u0259hsilli deyil v\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n \u0259m\u0259k bazar\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 cavab vermir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u0259m\u0259k bazar\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun ixtisasla\u015fm\u0131\u015f m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin haz\u0131rlanmas\u0131 z\u0259ruridir. Bu proses proqnozla\u015fd\u0131rma \u0259sas\u0131nda apar\u0131lmal\u0131d\u0131r: 5-10 ild\u0259n sonra \u0259m\u0259k bazar\u0131 hans\u0131 ixtisaslara ehtiyac duyacaqsa, h\u0259min istiqam\u0259td\u0259 kadr haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259lidir. Pe\u015f\u0259 v\u0259 ali t\u0259hsil ocaqlar\u0131nda m\u0259hz g\u0259l\u0259c\u0259yin \u0259m\u0259k bazar\u0131na cavab ver\u0259c\u0259k m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r haz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u018fm\u0259k bazar\u0131 il\u0259 t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri aras\u0131nda koordinasiya z\u0259ifdir. \u018fm\u0259k bazar\u0131, m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin\u0259 sifari\u015f verm\u0259lidir. T\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri d\u0259 bu sifari\u015fl\u0259r\u0259 uy\u011fun olaraq yax\u0131n v\u0259 uzaq perspektiv \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fct\u0259x\u0259ssis haz\u0131rlamal\u0131d\u0131r. \u018fm\u0259k bazar\u0131 t\u0259klif-t\u0259l\u0259b \u0259sas\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259lidir. M\u0259s\u0259l\u0259n, filoloq v\u0259 h\u00fcquq\u015f\u00fcnas n\u0259 q\u0259d\u0259r haz\u0131rlanmal\u0131d\u0131r? El\u0259 sah\u0259l\u0259r var ki, m\u00fct\u0259x\u0259ssis \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fan\u0131r, el\u0259 sah\u0259l\u0259r d\u0259 var ki, m\u00fct\u0259x\u0259ssis bollu\u011fudur. Bu is\u0259 \u0259m\u0259k bazar\u0131n\u0131n d\u00fczg\u00fcn idar\u0259 olunmamas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 problemdir. H\u0259m\u00e7inin t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 menecment m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 d\u0259 suallar yaran\u0131r. \u018fm\u0259k bazar\u0131na uy\u011fun kadr haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 bu sah\u0259d\u0259 \u0259sas v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259n biridir&#8221;.<\/p>\n<p><strong>Ekspert regionlardan paytaxta miqrasiya ax\u0131n\u0131na da toxunub:<\/strong>\u00a0\u201c\u0130kinci m\u00fch\u00fcm m\u0259qam regionlardan Bak\u0131ya ax\u0131nla ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu ax\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 paytaxtda \u0259m\u0259k bazar\u0131nda s\u0131xl\u0131q yaran\u0131r. R\u0259qab\u0259tin \u00e7ox olmas\u0131 \u0259m\u0259khaqq\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 sal\u0131r. \u018fv\u0259zind\u0259 is\u0259 regionlarda t\u0259klif olunan \u0259m\u0259khaqq\u0131 adekvat olmad\u0131\u011f\u0131ndan insanlar ora getm\u0259k ist\u0259mir, miqrasiya olmur. Qaraba\u011f v\u0259 \u015e\u0259rqi Z\u0259ng\u0259zur b\u00f6lg\u0259sind\u0259 is\u0259 bu prosesin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn daha y\u00fcks\u0259k \u0259m\u0259khaqq\u0131 t\u0259klif edilir. Bu, paytaxta ax\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq v\u0259 regionlar\u0131n iqtisadi inki\u015faf\u0131n\u0131 stimulla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn vacib add\u0131md\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>Sosioloq t\u0259klif edib ki, bu model dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 t\u0259tbiq oluna bil\u0259r: \u201c\u018fg\u0259r regionlarda da \u0259m\u0259khaqq\u0131 y\u00fcks\u0259k olarsa, insanlar paytaxta k\u00f6\u00e7m\u0259z v\u0259 b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 iqtisadi aktivlik artar. N\u0259tic\u0259d\u0259 i\u015fsizlikl\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00fcmumi v\u0259ziyy\u0259t d\u0259 yax\u015f\u0131la\u015far\u201d.<\/p>\n<p><strong>Xalid\u0259 G\u018fRAY,<\/strong><br \/>\n<strong>\u201cYeni M\u00fcsavat\u201d<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00dczeyir \u015e\u0259fiyev: \u201c\u018fm\u0259khaqq\u0131 ki\u015fil\u0259ri qane etmir, ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 i\u015fsizlik yaran\u0131r\u201d 2025-ci ilin iyununa olan m\u0259lumata \u0259sas\u0259n, \u00f6lk\u0259d\u0259 229,9 min n\u0259f\u0259r i\u015fsiz kimi qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b v\u0259 onlar\u0131n yar\u0131dan \u00e7oxunu ki\u015fil\u0259r t\u0259\u015fkil edir. Bu v\u0259ziyy\u0259t \u0259m\u0259k bazar\u0131nda daha \u00e7ox ki\u015fil\u0259rin \u00e7\u0259tinlikl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fdiyini g\u00f6st\u0259rir. Ki\u015fil\u0259rin i\u015fsizlik s\u0259viyy\u0259sinin y\u00fcks\u0259k olmas\u0131n\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259ri n\u0259 ola bil\u0259r? B\u0259zi ekspertl\u0259rin fikrinc\u0259, D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259si t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259qdim olunan bu statistik g\u00f6st\u0259rici real deyil. \u00c7\u00fcnki regionlarda yet\u0259ri q\u0259d\u0259r \u0259m\u0259k f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan \u0259hali m\u0259skunla\u015f\u0131b. H\u0259min insanlar h\u0259m heyvandarl\u0131q, h\u0259m d\u0259 bitki\u00e7ilik kimi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olurlar. Statistikada qeyd&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":814198,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/c4027397de075af39acb55e4f1e58dde-1.jpg",708,371,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/c4027397de075af39acb55e4f1e58dde-1.jpg",708,371,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/c4027397de075af39acb55e4f1e58dde-1.jpg",708,371,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/c4027397de075af39acb55e4f1e58dde-1-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/c4027397de075af39acb55e4f1e58dde-1-660x346.jpg",660,346,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/c4027397de075af39acb55e4f1e58dde-1.jpg",640,335,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/c4027397de075af39acb55e4f1e58dde-1.jpg",708,371,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/c4027397de075af39acb55e4f1e58dde-1.jpg",708,371,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/c4027397de075af39acb55e4f1e58dde-1-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/c4027397de075af39acb55e4f1e58dde-1.jpg",708,371,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"\u00dczeyir \u015e\u0259fiyev: \u201c\u018fm\u0259khaqq\u0131 ki\u015fil\u0259ri qane etmir, ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 i\u015fsizlik yaran\u0131r\u201d 2025-ci ilin iyununa olan m\u0259lumata \u0259sas\u0259n, \u00f6lk\u0259d\u0259 229,9 min n\u0259f\u0259r i\u015fsiz kimi qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b v\u0259 onlar\u0131n yar\u0131dan \u00e7oxunu ki\u015fil\u0259r t\u0259\u015fkil edir. Bu v\u0259ziyy\u0259t \u0259m\u0259k bazar\u0131nda daha \u00e7ox ki\u015fil\u0259rin \u00e7\u0259tinlikl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fdiyini g\u00f6st\u0259rir. Ki\u015fil\u0259rin i\u015fsizlik s\u0259viyy\u0259sinin y\u00fcks\u0259k olmas\u0131n\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259ri n\u0259 ola bil\u0259r? B\u0259zi ekspertl\u0259rin fikrinc\u0259,&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/814196"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=814196"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/814196\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":814200,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/814196\/revisions\/814200"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/814198"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=814196"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=814196"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=814196"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}