{"id":814986,"date":"2025-07-08T18:16:12","date_gmt":"2025-07-08T14:16:12","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=814986"},"modified":"2025-07-08T18:16:12","modified_gmt":"2025-07-08T14:16:12","slug":"pati-t%c9%99hluk%c9%99si-boyuyur-metamfetaminl%c9%99-bagli-ail%c9%99l%c9%99r-n%c9%99-bilm%c9%99lidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=814986","title":{"rendered":"\u201cPati\u201d t\u0259hl\u00fck\u0259si b\u00f6y\u00fcy\u00fcr \u2013 Metamfetaminl\u0259 ba\u011fl\u0131 ail\u0259l\u0259r n\u0259 bilm\u0259lidir?"},"content":{"rendered":"<p data-start=\"145\" data-end=\"295\"><strong data-start=\"222\" data-end=\"295\">Ekspert: \u201cBu madd\u0259nin qurbanlar\u0131 art\u0131q t\u0259kc\u0259 problemli g\u0259ncl\u0259r deyil\u201d<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"297\" data-end=\"582\"><strong>Son ill\u0259r Az\u0259rbaycanda da \u201cpati\u201d kimi tan\u0131nan metamfetaminin istifad\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 narahatl\u0131qlar var. Bu madd\u0259 ilk bax\u0131\u015fda \u201cenerji verici\u201d, \u201cz\u0259kan\u0131 art\u0131ran vasit\u0259\u201d kimi t\u0259qdim olunsa da, \u0259slind\u0259 g\u00fccl\u00fc as\u0131l\u0131l\u0131q yaradan v\u0259 beyind\u0259 ciddi pozuntulara s\u0259b\u0259b olan t\u0259hl\u00fck\u0259li narkotik madd\u0259dir.<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"584\" data-end=\"1725\">Ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 ekspert M\u0259hbub\u0259 Mehdiyeva\u00a0<strong data-start=\"622\" data-end=\"637\">Musavat.com<\/strong>-a a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda bildirib ki, metamfetamin \u2014 sinir sistemini g\u00fccl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 stimulla\u015fd\u0131ran, s\u00fcni yolla \u0259ld\u0259 olunan psixoaktiv madd\u0259dir:<br data-start=\"771\" data-end=\"774\" \/>\u201cKimy\u0259vi strukturu amfetaminl\u0259 ox\u015fard\u0131r, lakin t\u0259siri daha g\u00fccl\u00fc v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259lidir. Kristal formas\u0131nda \u015f\u0259ffaf \u201c\u015f\u00fc\u015f\u0259 par\u00e7alar\u0131\u201dn\u0131 xat\u0131rlatd\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cice\u201d, \u201ccrystal\u201d, \u201cglass\u201d kimi adlarla tan\u0131n\u0131r. Xalq aras\u0131nda is\u0259 \u201cpati\u201d, \u201c\u015f\u00fc\u015f\u0259\u201d, \u201cpsixotrop\u201d, \u201ct\u00fcst\u00fc\u201d, \u201c\u015firin\u201d, \u201ca\u011f toz\u201d kimi adlarla yay\u0131l\u0131b.<br data-start=\"1062\" data-end=\"1065\" \/>Bu madd\u0259 \u0259n \u00e7ox:<br data-start=\"1081\" data-end=\"1084\" \/>\u2013 Burna \u00e7\u0259kil\u0259r\u0259k<br data-start=\"1101\" data-end=\"1104\" \/>\u2013 Siqaret kimi \u00e7\u0259kil\u0259r\u0259k<br data-start=\"1128\" data-end=\"1131\" \/>\u2013 A\u011f\u0131zla q\u0259bul edil\u0259r\u0259k<br data-start=\"1154\" data-end=\"1157\" \/>\u2013 Damar yolu il\u0259 istifad\u0259 olunur.<br data-start=\"1190\" data-end=\"1193\" \/>Bir ne\u00e7\u0259 istifad\u0259d\u0259n sonra bel\u0259 as\u0131l\u0131l\u0131q yarad\u0131r, beyind\u0259 dopamin s\u0259viyy\u0259sini anormal d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 art\u0131raraq, s\u00fcni \u201cxo\u015fb\u0259xtlik\u201d hissi verir.<br data-start=\"1329\" data-end=\"1332\" data-is-only-node=\"\" \/>BMT-nin hesabat\u0131na g\u00f6r\u0259, haz\u0131rda d\u00fcnyada 34 milyon n\u0259f\u0259r metamfetamind\u0259n m\u00fct\u0259madi istifad\u0259 edir.<br data-start=\"1428\" data-end=\"1431\" \/>AB\u015e-da 2019\u20132023 aras\u0131nda metamfetamin\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00f6l\u00fcm hallar\u0131 276% art\u0131b.<br data-start=\"1501\" data-end=\"1504\" \/>Avstraliyada son on ild\u0259 h\u0259r 10 n\u0259f\u0259rd\u0259n 1-i h\u0259yat\u0131nda \u0259n az bir d\u0259f\u0259 \u201cice\u201d istifad\u0259 etdiyini etiraf edib.<br data-start=\"1610\" data-end=\"1613\" \/>Yaponiyada metamfetamin\u0259 \u201cshabu\u201d deyilir v\u0259 bu \u00f6lk\u0259d\u0259 h\u0259r il 100 tona yax\u0131n metamfetamin d\u00f6vriyy\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131r\u201d.<\/p>\n<p data-start=\"584\" data-end=\"1725\"><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/b63c300a684dd63385edb6a6bed9d60c.jpg\" alt=\"WhatsApp Image 2025-07-08 at 17.35.02.jpeg (49 KB)\" width=\"853\" height=\"910\" \/><\/p>\n<p data-start=\"1727\" data-end=\"2987\">Ekspert metamfetaminin tarixin\u0259 n\u0259z\u0259r salaraq bildirib ki, 19-cu \u0259srd\u0259 yaran\u0131b:<br data-start=\"1806\" data-end=\"1809\" \/>\u201cYapon kimya\u00e7\u0131 Nagai Nagayo\u015fi, efedra bitkisind\u0259n efedrini ay\u0131raraq onun stimulla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 t\u0259sirini k\u0259\u015ff etdi. 1919-cu ild\u0259 is\u0259 Akira Oqata efedrind\u0259n kristal formada metamfetamin sintez etdi. Ba\u015flan\u011f\u0131cda bu madd\u0259 astma, yor\u011funluq, h\u0259tta depressiya \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 edilirdi.<br data-start=\"2079\" data-end=\"2082\" \/>II D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259sind\u0259 AB\u015e, Almaniya v\u0259 Yaponiya ordular\u0131 metamfetamini \u0259sg\u0259rl\u0259r\u0259 \u201cqorxu hissini itirm\u0259k\u201d v\u0259 \u201cd\u00f6z\u00fcml\u00fc olmaq\u201d \u00fc\u00e7\u00fcn verirdi.<br data-start=\"2220\" data-end=\"2223\" \/>1950\u20131970-ci ill\u0259rd\u0259 is\u0259 bu madd\u0259 ar\u0131qlama d\u0259rman\u0131, diqq\u0259t art\u0131r\u0131c\u0131 v\u0259 enerji g\u00fccl\u0259ndirici kimi qanuni yollarla sat\u0131l\u0131rd\u0131. Lakin sonra as\u0131l\u0131l\u0131q hallar\u0131n\u0131n artmas\u0131 s\u0259b\u0259bil\u0259 ciddi n\u0259zar\u0259t\u0259 al\u0131nd\u0131.<br data-start=\"2417\" data-end=\"2420\" \/>1990-c\u0131 ill\u0259rin sonunda internetd\u0259 yay\u0131lan \u201creseptl\u0259rl\u0259\u201d metamfetaminin ev \u015f\u0259raitind\u0259 haz\u0131rlanmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oldu. Adi soyuqd\u0259ym\u0259 d\u0259rmanlar\u0131ndak\u0131 psevdofedrin v\u0259 m\u0259i\u015f\u0259t kimyas\u0131 m\u0259hsullar\u0131 istifad\u0259 edil\u0259r\u0259k ki\u00e7ik k\u0259ndl\u0259rd\u0259, h\u0259y\u0259tyan\u0131 tikilil\u0259rd\u0259 gizli \u201cmeth laboratoriyalar\u0131\u201d yarad\u0131ld\u0131.<br data-start=\"2702\" data-end=\"2705\" \/>Daha sonra AB\u015e h\u00f6kum\u0259ti\u00a0<strong data-start=\"2729\" data-end=\"2768\">Combat Methamphetamine Epidemic Act<\/strong>\u00a0qanununu q\u0259bul etdi v\u0259 bu madd\u0259nin \u0259sas t\u0259rkibli d\u0259rmanlar\u0131n\u0131 m\u0259hdudla\u015fd\u0131rd\u0131. Ancaq bunun \u0259v\u0259zind\u0259 Meksika kartell\u0259ri metamfetaminin daha g\u00fccl\u00fc v\u0259 t\u0259miz formas\u0131n\u0131 \u2014 P2P (Phenyl-2-Propanone) il\u0259 haz\u0131rlama\u011fa ba\u015flad\u0131lar\u201d.<\/p>\n<p data-start=\"2989\" data-end=\"3042\"><strong data-start=\"2989\" data-end=\"3042\">Kimins\u0259 \u201cpati\u201dd\u0259n istifad\u0259sini nec\u0259 anlamaq olar?<\/strong><\/p>\n<p data-start=\"3044\" data-end=\"3678\">\u201cMetamfetaminin t\u0259siri yaln\u0131z istifad\u0259 ed\u0259n\u0259 deyil, ail\u0259sin\u0259 d\u0259 psixoloji da\u011f\u0131d\u0131c\u0131 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Valideynl\u0259r a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 \u0259lam\u0259tl\u0259ri diqq\u0259tl\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 etm\u0259lidirl\u0259r:<br data-start=\"3207\" data-end=\"3210\" \/>\u2013 Ani h\u0259y\u0259canlanma v\u0259 ya susqunluq (key bax\u0131\u015flar)<br data-start=\"3259\" data-end=\"3262\" \/>\u2013 \u00d6z-\u00f6z\u00fcn\u0259 dan\u0131\u015fma v\u0259 ya hal\u00fcsinasiyalar (stolun \u00fcst\u00fcnd\u0259 n\u0259s\u0259 g\u0259zir, havada h\u00f6r\u00fcm\u00e7\u0259k torlar\u0131)<br data-start=\"3355\" data-end=\"3358\" \/>\u2013 Ail\u0259d\u0259n uzaqla\u015fma, laqeyd m\u00fcnasib\u0259t<br data-start=\"3395\" data-end=\"3398\" \/>\u2013 G\u00f6zl\u0259rd\u0259 par\u0131lt\u0131 v\u0259 ya q\u0131zart\u0131 (damar partlamalar\u0131)<br data-start=\"3451\" data-end=\"3454\" \/>\u2013 \u0130\u015ftahs\u0131zl\u0131q v\u0259 ani ar\u0131qlama<br data-start=\"3483\" data-end=\"3486\" \/>\u2013 \u018fll\u0259rd\u0259 titr\u0259m\u0259, tez-tez burun silm\u0259 v\u0259 qanama<br data-start=\"3534\" data-end=\"3537\" \/>\u2013 \u00c7akmak, folqa, marker, USB-b\u0259nz\u0259r cihazlar<br data-start=\"3581\" data-end=\"3584\" \/>\u2013 Yanm\u0131\u015f ka\u011f\u0131zlar, h\u0259b qablar\u0131, f\u0259rqli qoxular<br data-start=\"3630\" data-end=\"3633\" \/>\u2013 Gec\u0259l\u0259r oyaq qalmaq v\u0259 s\u0259b\u0259bsiz qorxu hissi<\/p>\n<p data-start=\"3680\" data-end=\"3931\">Metamfetamin art\u0131q yaln\u0131z \u201cproblemli g\u0259ncl\u0259rin\u201d yox, orta ya\u015fl\u0131 v\u0259 h\u0259tta i\u015fl\u0259y\u0259n insanlar\u0131n da istifad\u0259 etdiyi madd\u0259y\u0259 \u00e7evrilib. Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259, gec\u0259 klublar\u0131nda v\u0259 b\u0259zi dost \u00e7evr\u0259l\u0259rind\u0259 \u201cenerji verici\u201d, \u201cz\u0259kan\u0131 art\u0131ran madd\u0259\u201d kimi t\u0259qdim olunur.<\/p>\n<p data-start=\"3933\" data-end=\"4258\">Metamfetamind\u0259n istifad\u0259 bar\u0259d\u0259 narahatl\u0131q qlobal s\u0259viyy\u0259d\u0259 s\u00fcr\u0259tl\u0259 art\u0131r. Bu madd\u0259nin t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259ri yaln\u0131z f\u0259rdin deyil, c\u0259miyy\u0259tin g\u0259l\u0259c\u0259yinin qar\u015f\u0131s\u0131nda duran real t\u0259hl\u00fck\u0259dir. Maarifl\u0259ndirm\u0259, valideyn n\u0259zar\u0259ti v\u0259 psixoloji d\u0259st\u0259k bu m\u00fcbariz\u0259d\u0259 \u0259sas rol oynay\u0131r.<br data-start=\"4195\" data-end=\"4198\" \/>Unutmayaq ki, erk\u0259n m\u00fcdaxil\u0259 daha tez sa\u011falmaya s\u0259b\u0259b olur\u201d.<\/p>\n<p data-start=\"4260\" data-end=\"4287\"><strong data-start=\"4260\" data-end=\"4269\">Nigar<\/strong><br data-start=\"4269\" data-end=\"4272\" \/><strong data-start=\"4272\" data-end=\"4287\">Musavat.com<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ekspert: \u201cBu madd\u0259nin qurbanlar\u0131 art\u0131q t\u0259kc\u0259 problemli g\u0259ncl\u0259r deyil\u201d Son ill\u0259r Az\u0259rbaycanda da \u201cpati\u201d kimi tan\u0131nan metamfetaminin istifad\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 narahatl\u0131qlar var. Bu madd\u0259 ilk bax\u0131\u015fda \u201cenerji verici\u201d, \u201cz\u0259kan\u0131 art\u0131ran vasit\u0259\u201d kimi t\u0259qdim olunsa da, \u0259slind\u0259 g\u00fccl\u00fc as\u0131l\u0131l\u0131q yaradan v\u0259 beyind\u0259 ciddi pozuntulara s\u0259b\u0259b olan t\u0259hl\u00fck\u0259li narkotik madd\u0259dir. Ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 ekspert M\u0259hbub\u0259 Mehdiyeva\u00a0Musavat.com-a a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda bildirib ki, metamfetamin \u2014 sinir sistemini g\u00fccl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 stimulla\u015fd\u0131ran, s\u00fcni yolla \u0259ld\u0259 olunan psixoaktiv madd\u0259dir:\u201cKimy\u0259vi strukturu amfetaminl\u0259 ox\u015fard\u0131r, lakin t\u0259siri daha g\u00fccl\u00fc v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259lidir. Kristal formas\u0131nda \u015f\u0259ffaf \u201c\u015f\u00fc\u015f\u0259 par\u00e7alar\u0131\u201dn\u0131 xat\u0131rlatd\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u201cice\u201d, \u201ccrystal\u201d, \u201cglass\u201d kimi adlarla tan\u0131n\u0131r.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":814987,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/536c4eec65c9dd64774b3b750749d2ab.jpg",733,403,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/536c4eec65c9dd64774b3b750749d2ab.jpg",733,403,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/536c4eec65c9dd64774b3b750749d2ab.jpg",733,403,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/536c4eec65c9dd64774b3b750749d2ab-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/536c4eec65c9dd64774b3b750749d2ab-660x363.jpg",660,363,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/536c4eec65c9dd64774b3b750749d2ab.jpg",640,352,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/536c4eec65c9dd64774b3b750749d2ab.jpg",733,403,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/536c4eec65c9dd64774b3b750749d2ab.jpg",733,403,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/536c4eec65c9dd64774b3b750749d2ab-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/536c4eec65c9dd64774b3b750749d2ab.jpg",733,403,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Ekspert: \u201cBu madd\u0259nin qurbanlar\u0131 art\u0131q t\u0259kc\u0259 problemli g\u0259ncl\u0259r deyil\u201d Son ill\u0259r Az\u0259rbaycanda da \u201cpati\u201d kimi tan\u0131nan metamfetaminin istifad\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 narahatl\u0131qlar var. Bu madd\u0259 ilk bax\u0131\u015fda \u201cenerji verici\u201d, \u201cz\u0259kan\u0131 art\u0131ran vasit\u0259\u201d kimi t\u0259qdim olunsa da, \u0259slind\u0259 g\u00fccl\u00fc as\u0131l\u0131l\u0131q yaradan v\u0259 beyind\u0259 ciddi pozuntulara s\u0259b\u0259b olan t\u0259hl\u00fck\u0259li narkotik madd\u0259dir. Ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131 ekspert M\u0259hbub\u0259 Mehdiyeva\u00a0Musavat.com-a a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda bildirib ki,&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/814986"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=814986"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/814986\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":814988,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/814986\/revisions\/814988"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/814987"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=814986"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=814986"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=814986"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}