{"id":815027,"date":"2025-07-09T09:32:54","date_gmt":"2025-07-09T05:32:54","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=815027"},"modified":"2025-07-09T09:32:54","modified_gmt":"2025-07-09T05:32:54","slug":"qlobal-istil%c9%99sm%c9%99-yoxsa-lokal-s%c9%99rinl%c9%99sm%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=815027","title":{"rendered":"Qlobal istil\u0259\u015fm\u0259, yoxsa lokal s\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259?"},"content":{"rendered":"<h3><strong>Qorxmaz \u0130brahimli: &#8220;B\u0259zi m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r bu hal\u0131 &#8220;hava anomaliyas\u0131&#8221; kimi izah ets\u0259 d\u0259, \u0259slind\u0259&#8230;&#8221;<\/strong><\/h3>\n<p><strong>\u0130yulun ortas\u0131 yax\u0131nla\u015fsa da, Az\u0259rbaycanda h\u0259l\u0259 d\u0259 yay istisi tam olaraq hiss olunmur. X\u00fcsusil\u0259 Bak\u0131da v\u0259 Ab\u015feron yar\u0131madas\u0131nda qeyri-adi s\u0259rin hava m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Bu is\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 v\u0259 ictimaiyy\u0259t aras\u0131nda haql\u0131 suallar do\u011furur: \u0130qlim d\u0259yi\u015fir? Qlobal istil\u0259\u015fm\u0259d\u0259n dan\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6vrd\u0259 s\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259 n\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>\u201cBiosfer\u201d \u0130ctimai Birliyinin s\u0259dri, ekoloq Qorxmaz \u0130brahimli m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259tbuata a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda bildirib ki, \u00f6lk\u0259y\u0259 son g\u00fcnl\u0259rd\u0259 Arktika b\u00f6lg\u0259sind\u0259n soyuq hava k\u00fctl\u0259l\u0259ri daxil olub: \u201cBu hava k\u00fctl\u0259l\u0259ri \u015fimaldan, daha d\u0259qiq des\u0259k, Arktikadan h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259r\u0259k \u00f6lk\u0259miz\u0259 q\u0259d\u0259r g\u0259lib \u00e7\u0131x\u0131b. Az\u0259rbaycan\u0131n co\u011frafi m\u00f6vqeyi m\u00fclayim-subtropik iqlim qur\u015fa\u011f\u0131na d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn bel\u0259 s\u0259rin hava bizim \u00fc\u00e7\u00fcn ad\u0259t\u0259n g\u00f6zl\u0259nilm\u0259z say\u0131l\u0131r. Lakin bu, iqlim d\u0259yi\u015fikliyinin t\u0259sirl\u0259ri fonunda son ill\u0259rd\u0259 daha tez-tez rast g\u0259lin\u0259n hald\u0131r. Bu c\u00fcr hava \u015f\u0259raiti x\u00fcsusil\u0259 \u00e7im\u0259rlik turizmin\u0259 v\u0259 turizm infrastrukturlar\u0131na ciddi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. \u0130nsanlar d\u0259niz\u0259 getm\u0259kd\u0259n imtina edir, bu is\u0259 h\u0259min \u0259razil\u0259rd\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n restoran v\u0259 kafel\u0259rin g\u0259lirin\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir edir. Bundan \u0259lav\u0259, g\u00fcn\u0259\u015f \u015f\u00fcas\u0131n\u0131n az olmas\u0131 sa\u011flaml\u0131q bax\u0131m\u0131ndan da b\u0259zi probleml\u0259r yarada bil\u0259r. G\u00fcn\u0259\u015f \u015f\u00fcas\u0131n\u0131n orqanizm \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259v\u0259zolunmaz rolu var. D vitamini \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131, psixoloji g\u0259rginlik, xroniki yor\u011funluq kimi hallar g\u00fcn\u0259\u015fsiz g\u00fcnl\u0259rd\u0259 daha tez-tez m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Odur ki, bu c\u00fcr hava \u015f\u0259raiti yaln\u0131z iqtisadi deyil, h\u0259m d\u0259 tibbi aspektd\u0259n riskl\u0259r yarad\u0131r\u201d.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/www.ayna.az\/uploads\/images\/2021\/09\/image_780x_6152cc0655dc4.jpg\" alt=\"Qorxmaz \u0130brahimli: \u201cHakimiyy\u0259ti islahatlar\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirm\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131ram\u201d -  Ayna.az\" \/><\/p>\n<p><strong>Qorxmaz \u0130brahimli\u00a0<\/strong><\/p>\n<p><strong>Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, bu t\u0259bii proses h\u0259r il olmasa da, bir ne\u00e7\u0259 ild\u0259n bir t\u0259krarlana bil\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, pandemiyadan \u0259vv\u0259lki ill\u0259rd\u0259 v\u0259 h\u0259tta 2000-ci ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259 d\u0259 ox\u015far hava \u015f\u0259raiti qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b. H\u0259tta yaz aylar\u0131n\u0131n soyuq ke\u00e7m\u0259si k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda meyv\u0259-t\u0259r\u0259v\u0259z m\u0259hsuldarl\u0131\u011f\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015fdi:<\/strong>\u00a0\u201cB\u0259zi m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r bu hal\u0131 sad\u0259c\u0259 &#8220;hava anomaliyas\u0131&#8221; kimi izah ets\u0259 d\u0259, daha geni\u015f bax\u0131\u015f buca\u011f\u0131ndan yana\u015fanlar bu kimi hadis\u0259l\u0259rin art\u0131q sistematik xarakter ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 deyirl\u0259r. D\u00fcnyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 qeyri-adi hava \u015f\u0259raitin\u0259 daha \u00e7ox rast g\u0259linir &#8211; Avropada leysan ya\u011f\u0131\u015flar, AB\u015e-da ekstremal istil\u0259r, Asiyada is\u0259 tayfun v\u0259 quraql\u0131q. Bu is\u0259 iqlim sisteminin balans\u0131n\u0131n pozulmas\u0131ndan x\u0259b\u0259r verir. Az\u0259rbaycanda da art\u0131q yaz-pay\u0131z ke\u00e7idl\u0259ri \u0259vv\u0259lki ill\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 f\u0259rqli c\u0259r\u0259yan edir. \u018fvv\u0259ll\u0259r may ay\u0131 isti ke\u00e7irdis\u0259, indi iyunun ortalar\u0131na q\u0259d\u0259r hava d\u0259yi\u015fk\u0259n v\u0259 qeyri-sabit olur. Bu tendensiya t\u0259kc\u0259 g\u00fcnd\u0259lik h\u0259yat\u0131m\u0131za deyil, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na, turizm\u0259, enerji s\u0259rfiyyat\u0131na v\u0259 s\u0259hiyy\u0259y\u0259 d\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r x\u00fcsusil\u0259 yay-pay\u0131z aylar\u0131nda Bak\u0131da \u0259s\u0259n g\u00fccl\u00fc \u015fimal k\u00fcl\u0259kl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 diqq\u0259tli olunmas\u0131n\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 edir. K\u00fcl\u0259kli v\u0259 s\u0259rin hava t\u0259n\u0259ff\u00fcs yollar\u0131 infeksiyalar\u0131n\u0131n artmas\u0131na, oynaq a\u011fr\u0131lar\u0131na v\u0259 allergik reaksiyalara s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. \u0130nsanlar hava \u015f\u0259raitin\u0259 uy\u011fun geyinm\u0259li, b\u0259d\u0259nl\u0259rini soyuqdan qorumal\u0131d\u0131rlar. X\u00fcsus\u0259n u\u015faqlar, ya\u015fl\u0131lar v\u0259 xroniki x\u0259st\u0259liyi olan \u015f\u0259xsl\u0259r bel\u0259 havalarda daha ehtiyatl\u0131 davranmal\u0131d\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p><strong>Yax\u0131n g\u00fcnl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn proqnozlar is\u0259 bir q\u0259d\u0259r \u00fcmidvericidir. Ekoloqun fikrinc\u0259, bu c\u00fcr s\u0259rin hava \u015f\u0259raiti uzunm\u00fcdd\u0259tli deyil v\u0259 art\u0131q bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 yerini tipik yay istil\u0259rin\u0259 ver\u0259c\u0259k:<\/strong>\u00a0\u201cT\u0259bi\u0259td\u0259 sabitlik yoxdur. H\u0259r \u015fey d\u0259yi\u015fk\u0259ndir v\u0259 bu hava da ke\u00e7icidir. Q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 30 d\u0259r\u0259c\u0259ni a\u015fan istil\u0259rin geri qay\u0131daca\u011f\u0131n\u0131 proqnozla\u015fd\u0131rmaq olar\u201d.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r hesab edirl\u0259r ki, haz\u0131rda m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan s\u0259rin yay g\u00fcnl\u0259ri t\u0259la\u015f do\u011furmamal\u0131d\u0131r. Bu, h\u0259m lokal hava sirkulyasiyas\u0131 il\u0259, h\u0259m d\u0259 daha geni\u015f miqyasda iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri il\u0259 \u0259laq\u0259lidir. Lakin bu c\u00fcr hallar artd\u0131qca, iqlim d\u0259yi\u015fikliyi m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 daha ciddi yana\u015fmaq v\u0259 adaptasiya planlar\u0131 haz\u0131rlamaq z\u0259rur\u0259ti ortaya \u00e7\u0131x\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Nigar H\u018fS\u018fNL\u0130,<\/strong><br \/>\n<strong>\u201cYeni M\u00fcsavat\u201d<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Qorxmaz \u0130brahimli: &#8220;B\u0259zi m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r bu hal\u0131 &#8220;hava anomaliyas\u0131&#8221; kimi izah ets\u0259 d\u0259, \u0259slind\u0259&#8230;&#8221; \u0130yulun ortas\u0131 yax\u0131nla\u015fsa da, Az\u0259rbaycanda h\u0259l\u0259 d\u0259 yay istisi tam olaraq hiss olunmur. X\u00fcsusil\u0259 Bak\u0131da v\u0259 Ab\u015feron yar\u0131madas\u0131nda qeyri-adi s\u0259rin hava m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Bu is\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 v\u0259 ictimaiyy\u0259t aras\u0131nda haql\u0131 suallar do\u011furur: \u0130qlim d\u0259yi\u015fir? Qlobal istil\u0259\u015fm\u0259d\u0259n dan\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6vrd\u0259 s\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259 n\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r? \u201cBiosfer\u201d \u0130ctimai Birliyinin s\u0259dri, ekoloq Qorxmaz \u0130brahimli m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259tbuata a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda bildirib ki, \u00f6lk\u0259y\u0259 son g\u00fcnl\u0259rd\u0259 Arktika b\u00f6lg\u0259sind\u0259n soyuq hava k\u00fctl\u0259l\u0259ri daxil olub: \u201cBu hava k\u00fctl\u0259l\u0259ri \u015fimaldan, daha d\u0259qiq des\u0259k, Arktikadan h\u0259r\u0259k\u0259t&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":815028,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/dbeef2ec0334ca0015b75449c239a769.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/dbeef2ec0334ca0015b75449c239a769.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/dbeef2ec0334ca0015b75449c239a769.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/dbeef2ec0334ca0015b75449c239a769-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/dbeef2ec0334ca0015b75449c239a769-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/dbeef2ec0334ca0015b75449c239a769-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/dbeef2ec0334ca0015b75449c239a769.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/dbeef2ec0334ca0015b75449c239a769.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/dbeef2ec0334ca0015b75449c239a769-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/dbeef2ec0334ca0015b75449c239a769.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Qorxmaz \u0130brahimli: &#8220;B\u0259zi m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r bu hal\u0131 &#8220;hava anomaliyas\u0131&#8221; kimi izah ets\u0259 d\u0259, \u0259slind\u0259&#8230;&#8221; \u0130yulun ortas\u0131 yax\u0131nla\u015fsa da, Az\u0259rbaycanda h\u0259l\u0259 d\u0259 yay istisi tam olaraq hiss olunmur. X\u00fcsusil\u0259 Bak\u0131da v\u0259 Ab\u015feron yar\u0131madas\u0131nda qeyri-adi s\u0259rin hava m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Bu is\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 v\u0259 ictimaiyy\u0259t aras\u0131nda haql\u0131 suallar do\u011furur: \u0130qlim d\u0259yi\u015fir? Qlobal istil\u0259\u015fm\u0259d\u0259n dan\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6vrd\u0259 s\u0259rinl\u0259\u015fm\u0259 n\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/815027"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=815027"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/815027\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":815029,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/815027\/revisions\/815029"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/815028"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=815027"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=815027"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=815027"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}