{"id":815933,"date":"2025-07-14T16:19:00","date_gmt":"2025-07-14T12:19:00","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=815933"},"modified":"2025-07-14T16:19:00","modified_gmt":"2025-07-14T12:19:00","slug":"az%c9%99rbaycanin-d%c9%99st%c9%99kl%c9%99diyi-yeni-kaledoniya-dovl%c9%99tind%c9%99n-yeni-fransanin-yaranmasina-dogru","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=815933","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan\u0131n d\u0259st\u0259kl\u0259diyi Yeni Kaledoniya D\u00f6vl\u0259tind\u0259n Yeni Fransan\u0131n yaranmas\u0131na do\u011fru"},"content":{"rendered":"<p><strong>Kanakinin (Yeni Kaledoniya) g\u0259l\u0259c\u0259k statusunun m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 Fransa h\u00f6kum\u0259ti il\u0259 m\u00fcst\u0259qillik t\u0259r\u0259fdarlar\u0131 v\u0259 \u0259leyhdarlar\u0131 aras\u0131nda Yeni Kaledoniya d\u00f6vl\u0259tinin yaranmas\u0131 haqq\u0131nda raz\u0131la\u015fma imzalan\u0131b.<\/strong><\/p>\n<p>Bu yeni d\u00f6vl\u0259t Fransan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 olsa da, \u00e7ox geni\u015f s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259r\u0259 malik olacaq.<\/p>\n<p>\u0130lkin m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 Parisd\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131 geri d\u00f6nd\u00fckd\u0259n sonra layih\u0259ni t\u0259msil etdikl\u0259ri h\u0259r\u0259katlara t\u0259qdim ed\u0259c\u0259k, onlar\u0131n m\u00fczakir\u0259sind\u0259n sonra yekun s\u0259n\u0259d Kanak xalq\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul olunmal\u0131d\u0131r. Bundan sonra raz\u0131la\u015fma q\u00fcvv\u0259y\u0259 min\u0259c\u0259k. 1998-ci il tarixli Noumea Sazi\u015finin bu layih\u0259 il\u0259 ziddiyy\u0259t t\u0259\u015fkil etm\u0259y\u0259n m\u00fcdd\u0259alar\u0131 q\u00fcvv\u0259d\u0259 qalacaq.<\/p>\n<p>Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, s\u0259n\u0259d Yeni Kaledoniyan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyi t\u0259r\u0259fdarlar\u0131 v\u0259 \u0259leyhdarlar\u0131 il\u0259 Fransa h\u00f6kum\u0259ti aras\u0131nda imzalanm\u0131\u015f m\u00fcqavil\u0259dir. M\u00fcqavil\u0259 imzaland\u0131\u011f\u0131 yerin &#8211; \u0259razinin paytaxt\u0131, Numea \u015f\u0259h\u0259rinin ad\u0131n\u0131 da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n<p>Yeni Kaledoniyan\u0131n yerli xalq\u0131 olan kanaklar\u0131n milli azadl\u0131q m\u00fcbariz\u0259sinin zirv\u0259si 1980-ci ill\u0259r\u0259 t\u0259sad\u00fcf edirdi. M\u00fcqavil\u0259nin \u015f\u0259rtl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u0259raziy\u0259 daha y\u00fcks\u0259k d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 muxtariyy\u0259t verilirdi. Raz\u0131la\u015fma Yeni Kaledoniyan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00fc\u00e7 referendumun ke\u00e7irilm\u0259si imkan\u0131n\u0131 \u00f6z\u00fcnd\u0259 ehtiva edirdi ki, bunlardan birincisi 2018-ci ild\u0259, ikincisi 2020-ci ild\u0259, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc is\u0259 2021-ci ild\u0259 ke\u00e7irilmi\u015fdir. Onlar\u0131n he\u00e7 birind\u0259 m\u00fcst\u0259qillik t\u0259r\u0259fdarlar\u0131 s\u0259s \u00e7oxlu\u011funu qazana bilm\u0259yibl\u0259r. \u00c7\u00fcnki onda Fransa hakimiyy\u0259ti b\u00f6lg\u0259y\u0259 yeni frans\u0131zlar k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u00fc\u015f, onlar\u0131n say\u0259sind\u0259 bu siyasi aksiya ada \u0259halisinin ziyan\u0131na olmu\u015fdu.<\/p>\n<div class=\"news-image\">\n<div class=\"image\"><img src=\"https:\/\/images.report.az\/photo\/c0eb3d7b-a290-303d-b949-82acb547b997.jpg\" alt=\"\" \/><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/images\/Ayten\/OLMUS.jpg\" alt=\"OLMUS.jpg (146 KB)\" width=\"700\" height=\"467\" \/><\/div>\n<\/div>\n<p>B\u0259hs etdiyimiz s\u0259n\u0259dd\u0259 \u0259sas m\u0259qam Fransa Konstitusiyas\u0131 v\u0259 beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n tan\u0131nmas\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan Fransa t\u0259rkibind\u0259 unikal institusional qurum olacaq Yeni Kaledoniya D\u00f6vl\u0259tinin yarad\u0131lmas\u0131d\u0131r. Raz\u0131l\u015famaya \u0259sas\u0259n, yeni d\u00f6vl\u0259tin t\u0259\u015fkilatlanmas\u0131na 2026-ci ilin \u0259vv\u0259lind\u0259 fundamental qanun q\u0259bul edildikd\u0259n sonra ba\u015flan\u0131lacaq.<\/p>\n<p>S\u0259n\u0259d\u0259 \u0259sas\u0259n, Yeni Kaledoniyan\u0131n bayra\u011f\u0131, himni, devizi v\u0259 s. d\u0259yi\u015fdiril\u0259 bil\u0259r. Fundamental qanun Yeni Kaledoniya Konqresinin 3\/5 \u00fczv\u00fc (haz\u0131rk\u0131 layih\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n Konqresin \u00fczvl\u0259rinin say\u0131 54-d\u0259n 56-ya qalx\u0131b) il\u0259 q\u0259bul edil\u0259c\u0259k v\u0259 eyni say il\u0259 d\u0259yi\u015fdiril\u0259 bil\u0259c\u0259k. Bu, Fransa hakimiyy\u0259tinin qanunverici orqana m\u00fcdaxil\u0259sini m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Fransa beyn\u0259lxalq \u00f6hd\u0259likl\u0259r\u0259 v\u0259 fundamental maraqlara (m\u00fcdafi\u0259, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 mill\u0259tin h\u0259yati maraqlar\u0131) \u0259m\u0259l ed\u0259r\u0259k Yeni Kaledoniya D\u00f6vl\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n diplomatik f\u0259aliyy\u0259tin apar\u0131lmasna imkan yaradacaq. Bununla da Fransa D\u00f6vl\u0259ti \u00f6z diplomatik m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rind\u0259 bu d\u00f6vl\u0259tin maraqlar\u0131n\u0131, \u00f6z\u0259llikl\u0259, xarici ticar\u0259t sah\u0259l\u0259rind\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 alma\u011f\u0131, habel\u0259 Yeni Kaledoniyan\u0131n beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarda daha geni\u015f t\u0259msil olunmas\u0131n\u0131, beyn\u0259lxalq inteqrasiyas\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259yi \u00fcz\u0259rin\u0259 \u00f6hd\u0259lik olaraq g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Bu bax\u0131mdan, Fransa v\u0259 Yeni Kaledoniya aras\u0131nda daimi dialoq beyn\u0259lxalq m\u00f6vqel\u0259rin ah\u0259ngliyin\u0259 z\u0259man\u0259t ver\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Yeni Kaledoniya D\u00f6vl\u0259tinin BMT-d\u0259 yer\u0259 malik olmas\u0131 m\u00fcdd\u0259as\u0131 layih\u0259d\u0259 \u0259ks olunmay\u0131b.<\/p>\n<div class=\"news-image\">\n<div class=\"image\"><img src=\"https:\/\/images.report.az\/photo\/e8a3c31e-a0de-39d0-93c8-8e6ad13738ab.jpg\" alt=\"\" \/><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/images\/Ayten\/EKSI.jpg\" alt=\"EKSI.jpg (67 KB)\" width=\"700\" height=\"393\" \/><\/div>\n<\/div>\n<p>Bundan ba\u015fqa, Fransa regiondak\u0131 strategiyalar\u0131, m\u0259qs\u0259dl\u0259ri v\u0259 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri bar\u0259d\u0259 Kaledoniya r\u0259smil\u0259rini m\u0259lumatland\u0131racaq. Fransan\u0131n adadak\u0131 Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259ri Yeni Kaledoniyan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u0259 v\u0259 onun \u0259halisinin qorunmas\u0131na z\u0259man\u0259t ver\u0259c\u0259k. Bununla yana\u015f\u0131, k\u00f6n\u00fcll\u00fc h\u0259rbi xidm\u0259t b\u00f6l\u00fcm\u00fc d\u0259 t\u0259sis edil\u0259c\u0259k. Adaptasiya Edilmi\u015f H\u0259rbi Xidm\u0259t Alay\u0131n\u0131n m\u00f6vcudlu\u011fu g\u00fccl\u0259ndiril\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Yeni Kaledoniya Fransa D\u00f6vl\u0259tinin t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 ictimai asayi\u015fin qorunmas\u0131 sah\u0259sin\u0259 yax\u0131ndan c\u0259lb edil\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Fransa D\u00f6vl\u0259tini, Kaledoniya h\u00f6kum\u0259tini, merl\u0259ri v\u0259 ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259 r\u0259smil\u0259rini bir araya g\u0259tir\u0259c\u0259k T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u00fczr\u0259 Ali Kaledoniya \u015euras\u0131 t\u0259sis edil\u0259c\u0259k. Fransa D\u00f6vl\u0259tinin kompetensiyas\u0131na riay\u0259t etm\u0259kl\u0259 adada b\u00f6lg\u0259l\u0259r ictimai asayi\u015f ke\u015fik\u00e7il\u0259ri, sanitariya, insanlar\u0131n v\u0259 mallar\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi, \u0259traf m\u00fchitin qorunmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 polis b\u00f6lm\u0259l\u0259ri yaradacaq. Fransan\u0131n s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 \u0259m\u0259l edilm\u0259kl\u0259 Yeni Kaledoniyan\u0131n b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259 (ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259r\u0259 h\u00f6rm\u0259t edilm\u0259sin\u0259 n\u0259zar\u0259t) polisl\u0259ri t\u0259sis olunacaq.<\/p>\n<p>Fransan\u0131n s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 daxil m\u00fcdafi\u0259, valyuta, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik, ictimai asayi\u015fin qorunmas\u0131, \u0259dliyy\u0259 v\u0259 qanuniliyin yoxlan\u0131lmas\u0131 sah\u0259l\u0259rind\u0259n biri Kanakiy\u0259 veril\u0259c\u0259k. Yeni Kaledoniya Konqresi bu bar\u0259d\u0259 q\u0259rar q\u0259bul ed\u0259rs\u0259, t\u0259r\u0259fl\u0259r aras\u0131nda m\u0259s\u0259l\u0259nin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015f\u00e7i qrupu yarad\u0131lacaq. O, \u00f6t\u00fcrm\u0259nin \u015f\u0259rtl\u0259rini m\u00fczakir\u0259 ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n<div class=\"news-image\">\n<div class=\"image\"><img src=\"https:\/\/images.report.az\/photo\/c82513e1-0b8e-3e37-9b58-dfdaa5d1c13c.jpg\" alt=\"\" \/><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/images\/Ayten\/MUZAK.jpg\" alt=\"MUZAK.jpg (37 KB)\" width=\"700\" height=\"338\" \/><\/div>\n<\/div>\n<p>S\u0259n\u0259dd\u0259ki \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 Yeni Kaledoniya v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131d\u0131r. 2026-c\u0131 ild\u0259n kaledoniyal\u0131lar ikili v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011fa (Fransa v\u0259 Kaledoniya) malik olacaq. Habel\u0259, onlar Avropa \u0130ttifaq\u0131 v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da qoruyub-saxlayacaqlar. Fransa v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011f\u0131ndan imtina Kaledoniya v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011f\u0131ndan imtina anlam\u0131na g\u0259l\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Bununla yana\u015f\u0131, a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r d\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub:<\/p>\n<p>Fransa D\u00f6vl\u0259ti v\u0259 Yeni Kaledoniya aras\u0131nda Maliyy\u0259 v\u0259 \u0130qtisadi B\u0259rpaya dair Pakt\u0131n imzalanmas\u0131; Nikelin istismar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn strateji plan\u0131n t\u0259rtib edilm\u0259si; Yeni Kaledoniyan\u0131n c\u0259miyy\u0259ti (x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 g\u0259ncl\u0259r) \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259hiyy\u0259, t\u0259hsil, iqtisadiyyat, n\u0259qliyyat, sosial evl\u0259r v\u0259 s. sah\u0259l\u0259rd\u0259 x\u00fcsusi ictimai siyas\u0259tin apar\u0131lmas\u0131.<\/p>\n<p>Yeni d\u00f6vl\u0259td\u0259 avroya arxalanan Sakit Okean frank\u0131 valyuta vahidi olaraq istifad\u0259 olunacaq.<\/p>\n<p>Se\u00e7kil\u0259rd\u0259 i\u015ftirak ed\u0259n se\u00e7icil\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259si Yeni Kaledoniya \u00fc\u00e7\u00fcn vacibdir. \u00c7\u00fcnki Fransa hakimiyy\u0259ti \u00f6z maraqlar\u0131na uy\u011fun q\u0259rar\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6lg\u0259y\u0259 g\u0259lm\u0259l\u0259rd\u0259n sui-istifad\u0259 edir. Odur ki, Yeni Kaledoniya v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n\u0131n v\u0259 Kanakid\u0259 davaml\u0131 \u0259sasda \u0259n az\u0131 15 il ya\u015fayan \u015f\u0259xsl\u0259r regional se\u00e7kil\u0259rd\u0259 i\u015ftirak ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Bu ilin pay\u0131z\u0131nda 2026-c\u0131 ilin iyununda regional se\u00e7kil\u0259rin ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 dair m\u00fcvafiq qanun q\u0259bul edil\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Raz\u0131la\u015fmaya \u0259sas\u0259n, Fransa Konstitusiyas\u0131nda Yeni Kaledoniya il\u0259 ba\u011fl\u0131 b\u00f6lm\u0259 \u0259lav\u0259 olunacaq v\u0259 buna g\u00f6r\u0259 \u0259sas qanun layih\u0259si q\u0259bul edil\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Vacib m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n bir d\u0259 Yeni Kaledoniyan\u0131n \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 t\u0259yinetm\u0259 h\u00fcququdur. Raz\u0131la\u015fmaya \u0259sas\u0259n, Kanaki xalq\u0131 bu h\u00fcququ \u00f6z\u00fcnd\u0259 saxlay\u0131b.<\/p>\n<p>Bu hadis\u0259nin m\u00fcsb\u0259t m\u0259qamlar\u0131ndan biri Fransan\u0131n d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 Emmauel Makronun ilk d\u0259f\u0259 Yeni Kaledoniya il\u0259 ba\u011fl\u0131 dan\u0131\u015f\u0131qda \u015f\u0259xs\u0259n i\u015ftirak etm\u0259si olub.<\/p>\n<div class=\"news-image\">\n<div class=\"image\"><img src=\"https:\/\/images.report.az\/photo\/832c7661-48ca-3fc1-9dab-4926e2c04ec7.jpg\" alt=\"\" \/><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/images\/Ayten\/OLUB.jpg\" alt=\"OLUB.jpg (205 KB)\" width=\"700\" height=\"446\" \/><\/div>\n<\/div>\n<p>\u201cQ\u0259l\u0259b\u0259nin sahibi \u00e7ox olar\u201d, deyibl\u0259r. Odur ki, Fransa Prezidenti Emmuel Makron v\u0259 Ba\u015f nazir Fransua Bayru da m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 m\u00fcnasib\u0259t bildiribl\u0259r. Respublikan\u0131n Prezidenti &#8220;X&#8221; sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259sind\u0259 yaz\u0131b: \u201cRespublika t\u0259rkibind\u0259 Yeni Kaledoniya D\u00f6vl\u0259ti: bu, etimada \u0259saslanan stavkad\u0131r. \u00dcmumi g\u0259l\u0259c\u0259yi qurmaq \u00fc\u00e7\u00fcn h\u00f6rm\u0259t, sabitlik v\u0259 xo\u015f niyy\u0259tl\u0259rin birl\u0259\u015fm\u0259si vaxt\u0131 g\u0259lib \u00e7at\u0131b\u201d.<\/p>\n<p>Fransua Bayru \u0259ld\u0259 edilmi\u015f raz\u0131la\u015fman\u0131 &#8220;tarixi&#8221; adland\u0131r\u0131b: \u201cC\u0259sar\u0259tli dan\u0131\u015f\u0131q\u00e7\u0131lara \u015f\u0259r\u0259f&#8230; bu, m\u00fcmk\u00fcn idi!\u201d.<\/p>\n<p>\u201cLes Nouvelles Cal\u00e9doniennes\u201d n\u0259\u015fri bildirib ki, raz\u0131la\u015fma Yeni Kaledoniya v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur, arxipelaq sakinl\u0259ri bunu Fransa v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011f\u0131na \u0259lav\u0259 olaraq \u0259ld\u0259 ed\u0259 bil\u0259c\u0259kl\u0259r, h\u0259m\u00e7inin yeni d\u00f6vl\u0259tin \u00f6z xarici siyas\u0259tini m\u00fcst\u0259qil m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k imkan\u0131 olacaq. \u0130ndi Yeni Kaledoniya d\u00f6vl\u0259tinin yarad\u0131lmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si Yeni Kaledoniyada referenduma v\u0259 Fransa parlamentind\u0259 s\u0259sverm\u0259y\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lacaq.<\/p>\n<p>Bu, tarixi hadis\u0259nin u\u011furlu n\u0259tic\u0259si , \u201cunikal statusu\u201d Fransada milli h\u00fcquqlar\u0131 u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 aparan ba\u015fqa b\u00f6lg\u0259l\u0259rin xalqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6rn\u0259k ola bil\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, uzun ill\u0259rdir Korsika statusunun d\u0259yi\u015fm\u0259si u\u011furunda m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131r.<\/p>\n<p>Yeni Kaledoniya d\u00f6vl\u0259tinin yaranmas\u0131 Fransa Konstitusiyas\u0131n\u0131n \u201ctoxunulmazl\u0131\u011f\u0131\u201dna son qoyur. Bu, h\u0259m d\u0259 Yeni Fransan\u0131n yaranmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bir ba\u015flan\u011f\u0131c say\u0131la bil\u0259r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan ictimaiyy\u0259ti d\u0259 Yeni Kaledoniyan\u0131n u\u011fur \u0259ld\u0259 etm\u0259sin\u0259 sevin\u0259n t\u0259r\u0259fl\u0259rd\u0259ndir. \u00c7\u00fcnki bu d\u00f6vl\u0259tin yaranmas\u0131nda, Kanak xalq\u0131n\u0131n probleminin beyn\u0259lmil\u0259ll\u0259\u015fdirilm\u0259sind\u0259 (o c\u00fcml\u0259d\u0259n daxili t\u0259zyiql\u0259r) Bak\u0131 T\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs Qrupunun rolu v\u0259 t\u00f6hf\u0259si h\u0259r k\u0259s t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edilir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan bir d\u00f6vl\u0259t olaraq neokolonializm\u0259 qar\u015f\u0131 oldu\u011funu s\u00f6zd\u0259 deyil, \u0259m\u0259ld\u0259 d\u0259 isbatlay\u0131b, bununla b\u011fal\u0131 \u00e7oxsayl\u0131 konfranslar v\u0259 t\u0259dbirl\u0259r ke\u00e7irilib. Yeni Kaledoniya d\u00f6vl\u0259tinin yaranmas\u0131 h\u0259m d\u0259 Bak\u0131 T\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs Qrupunbun n\u00fcfuzunun artmas\u0131na xidm\u0259t edir. O, m\u0259zlumlar\u0131n h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n m\u00fcdafi\u0259\u00e7isi, s\u0131\u011f\u0131nacaq yeri oldu\u011funu da g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Fransa 1853-c\u00fc ild\u0259 Yeni Kaledoniyan\u0131 i\u015f\u011fal edib, 1946-c\u0131 ild\u0259 bu koloniyaya \u00f6z\u00fcn\u00fcn d\u0259niza\u015f\u0131r\u0131 \u0259razisi statusu verib. Yeni Kaledoniya d\u00fcnyada nikel istehsal\u0131 \u00fczr\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc \u0259h\u0259miyy\u0259tli b\u00f6lg\u0259dir. Ancaq istehsal b\u00f6hran v\u0259ziyy\u0259tind\u0259dir v\u0259 \u0259razid\u0259 ya\u015fayan h\u0259r be\u015f n\u0259f\u0259rd\u0259n biri yoxsulluq h\u0259ddind\u0259n a\u015fa\u011f\u0131 ya\u015fay\u0131r. \u00dcmid etm\u0259k olar ki, Yeni D\u00f6vl\u0259t xarici ticar\u0259t sah\u0259sind\u0259 quraca\u011f\u0131 m\u00fcst\u0259qil \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q n\u0259tic\u0259sind\u0259 bu faydal\u0131 qaz\u0131nt\u0131dan Yeni Kaledoniya v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n\u0131n xeyrin\u0259 istifad\u0259 ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, Yeni Kaledoniyadan sonra Yeni Fransa \u00fc\u00e7\u00fcn n\u00f6vb\u0259ti h\u0259r\u0259katlar\u0131n ba\u015flayaca\u011f\u0131 uzaqda deyil.<\/p>\n<p><strong>S\u0259dr\u0259ddin \u0130smay\u0131lov<\/strong><br \/>\n<strong>Report<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kanakinin (Yeni Kaledoniya) g\u0259l\u0259c\u0259k statusunun m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 Fransa h\u00f6kum\u0259ti il\u0259 m\u00fcst\u0259qillik t\u0259r\u0259fdarlar\u0131 v\u0259 \u0259leyhdarlar\u0131 aras\u0131nda Yeni Kaledoniya d\u00f6vl\u0259tinin yaranmas\u0131 haqq\u0131nda raz\u0131la\u015fma imzalan\u0131b. Bu yeni d\u00f6vl\u0259t Fransan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 olsa da, \u00e7ox geni\u015f s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259r\u0259 malik olacaq. \u0130lkin m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 Parisd\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131 geri d\u00f6nd\u00fckd\u0259n sonra layih\u0259ni t\u0259msil etdikl\u0259ri h\u0259r\u0259katlara t\u0259qdim ed\u0259c\u0259k, onlar\u0131n m\u00fczakir\u0259sind\u0259n sonra yekun s\u0259n\u0259d Kanak xalq\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul olunmal\u0131d\u0131r. Bundan sonra raz\u0131la\u015fma q\u00fcvv\u0259y\u0259 min\u0259c\u0259k. 1998-ci il tarixli Noumea Sazi\u015finin bu layih\u0259 il\u0259 ziddiyy\u0259t t\u0259\u015fkil etm\u0259y\u0259n m\u00fcdd\u0259alar\u0131 q\u00fcvv\u0259d\u0259 qalacaq. Yeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n, s\u0259n\u0259d Yeni Kaledoniyan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyi t\u0259r\u0259fdarlar\u0131 v\u0259 \u0259leyhdarlar\u0131 il\u0259 Fransa h\u00f6kum\u0259ti aras\u0131nda&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":815934,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/bdd87f46b64698f95baa54add5b30ff4.jpg",850,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/bdd87f46b64698f95baa54add5b30ff4.jpg",850,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/bdd87f46b64698f95baa54add5b30ff4.jpg",850,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/bdd87f46b64698f95baa54add5b30ff4-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/bdd87f46b64698f95baa54add5b30ff4-621x365.jpg",621,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/bdd87f46b64698f95baa54add5b30ff4-840x494.jpg",640,376,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/bdd87f46b64698f95baa54add5b30ff4.jpg",850,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/bdd87f46b64698f95baa54add5b30ff4.jpg",850,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/bdd87f46b64698f95baa54add5b30ff4-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/bdd87f46b64698f95baa54add5b30ff4.jpg",850,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Kanakinin (Yeni Kaledoniya) g\u0259l\u0259c\u0259k statusunun m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 Fransa h\u00f6kum\u0259ti il\u0259 m\u00fcst\u0259qillik t\u0259r\u0259fdarlar\u0131 v\u0259 \u0259leyhdarlar\u0131 aras\u0131nda Yeni Kaledoniya d\u00f6vl\u0259tinin yaranmas\u0131 haqq\u0131nda raz\u0131la\u015fma imzalan\u0131b. Bu yeni d\u00f6vl\u0259t Fransan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 olsa da, \u00e7ox geni\u015f s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259r\u0259 malik olacaq. \u0130lkin m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 Parisd\u0259 dan\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131 geri d\u00f6nd\u00fckd\u0259n sonra layih\u0259ni t\u0259msil etdikl\u0259ri h\u0259r\u0259katlara t\u0259qdim ed\u0259c\u0259k, onlar\u0131n m\u00fczakir\u0259sind\u0259n sonra yekun s\u0259n\u0259d Kanak xalq\u0131&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/815933"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=815933"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/815933\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":815936,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/815933\/revisions\/815936"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/815934"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=815933"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=815933"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=815933"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}