{"id":816022,"date":"2025-07-15T07:52:22","date_gmt":"2025-07-15T03:52:22","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=816022"},"modified":"2025-07-15T07:52:22","modified_gmt":"2025-07-15T03:52:22","slug":"az%c9%99rbaycan-makron-imperiyasini-laxlatdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=816022","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan Makron imperiyas\u0131n\u0131 laxlatd\u0131"},"content":{"rendered":"<p>\u00d6z\u00fcn\u00fc Avropan\u0131n jandarm\u0131, dikba\u015f v\u0259 qo\u00e7u rolunda aparmaq ist\u0259y\u0259n Fransa Prezidenti Emmanuel Makron d\u0259niza\u015f\u0131r\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 yanl\u0131\u015f siyas\u0259ti v\u0259 m\u0259zlum xalqlarla kobud r\u0259ftar\u0131 il\u0259 \u00f6lk\u0259sini m\u0259\u011flub duruma sal\u0131b. \u0130mpeiyan\u0131n havaland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bu adam milyonlarla insana etdiyi\u00a0 z\u00fclm\u00fcn m\u0259ntiqi sonlu\u011funu ya g\u00f6rm\u00fcrd\u00fc, ya da he\u00e7 g\u00f6rm\u0259k ist\u0259mirdi. Ancaq tarix \u00f6z \u201cd\u0259rsi\u201d il\u0259 ona bunu xat\u0131rlatd\u0131.<\/p>\n<p>Yeni Kaledoniyan\u0131n statusu il\u0259 ba\u011fl\u0131 iyulun 12-d\u0259 Parisd\u0259 imzalanan layih\u0259 \u0259slind\u0259 t\u0259kc\u0259 Fransan\u0131n d\u0259niza\u015f\u0131r\u0131 \u0259razil\u0259rind\u0259 deyil, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada dekolonizasiya h\u0259r\u0259kat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259si oldu. \u00c7\u00fcnki Fransa ill\u0259rl\u0259 m\u00f6hk\u0259m saxlad\u0131\u011f\u0131 v\u0259 m\u0259hz \u201ctoxunulmaz\u201d adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 imperiya h\u00fcdudlar\u0131nda ilk d\u0259f\u0259 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 geri \u00e7\u0259kilm\u0259y\u0259 m\u0259cbur qald\u0131 v\u0259 Yeni Kaledoniyan\u0131n \u00f6z m\u00fcq\u0259dd\u0259rat\u0131n\u0131 t\u0259yin etm\u0259k yolunda real add\u0131mlar atmas\u0131na raz\u0131l\u0131q verdi.<br \/>\nM\u00fcst\u0259qillik yolunda ba\u015flanan bu prosesd\u0259 \u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n v\u0259 Bak\u0131 T\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs Qrupunun oynad\u0131\u011f\u0131 m\u00fch\u00fcm rol is\u0259 beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r tarixind\u0259 yeni bir s\u0259hif\u0259 a\u00e7\u0131r. M\u0259hz Az\u0259rbaycan\u0131n kanak xalq\u0131na g\u00f6st\u0259rdiyi dost k\u00f6m\u0259yi n\u0259tic\u0259sind\u0259 t\u0259cav\u00fczkar Fransan\u0131n t\u0259zyiqi \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 azald\u0131. \u0130\u015f\u011fal\u00e7\u0131 m\u0259cburiiyy\u0259t qar\u015f\u0131s\u0131nda geri \u00e7\u0259kil\u0259r\u0259k kanaklarla s\u0259n\u0259d imzalamal\u0131 oldu.<\/p>\n<p>\u0130mzalanan layih\u0259nin \u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259tli m\u0259qam\u0131 ondan ibar\u0259tdir ki, Yeni Kaledoniya \u201cFransa t\u0259rkibind\u0259 unikal institusional qurum\u201d statusu al\u0131r v\u0259 onun ad\u0131, bayra\u011f\u0131, himni v\u0259 dig\u0259r d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik atributlar\u0131 d\u0259yi\u015fdiril\u0259 bil\u0259r. Bundan \u0259lav\u0259, kanak xalq\u0131 Fransa v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, \u00f6z v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131\u011f\u0131na malik olacaq v\u0259 ikili v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q h\u00fcququ t\u0259min edil\u0259c\u0259k.<br \/>\nFransa uzun m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259l\u0259rin\u0259 bel\u0259 bir status vermir, konstitusiyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fm\u0259z elan edir v\u0259 d\u0259niza\u015f\u0131r\u0131 \u0259razil\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 tam h\u00f6kmranl\u0131q \u00a0iddias\u0131ndan geri \u00e7\u0259kilmirdi. Lakin art\u0131q 2025-ci ilin sonuna q\u0259d\u0259r Fransa \u00f6z konstitusiyas\u0131na d\u0259yi\u015fiklik ed\u0259c\u0259k v\u0259 bu d\u0259yi\u015fiklik Yeni Kaledoniya \u00fc\u00e7\u00fcn h\u00fcquqi z\u0259man\u0259tl\u0259r yaradacaq. Ancaq \u0259vv\u0259ll\u0259r bel\u0259 status t\u0259l\u0259b ed\u0259n kanaklar\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131 k\u0259silib Paris\u0259 apar\u0131l\u0131r, \u00fcsyan\u00e7\u0131lar d\u0259h\u015f\u0259tli i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259ruz qoyulurdular. G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, indi v\u0259ziyy\u0259t k\u00f6k\u00fcnd\u0259n d\u0259yi\u015fir.<\/p>\n<p>Kanaklar\u0131n status almalar\u0131 dig\u0259r i\u015f\u011fal zonalar\u0131 \u2013 m\u0259s\u0259l\u0259n, Korsika adalar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 presedent yarad\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, Fransa imperiya siyas\u0259tinin \u00f6z\u0259yini t\u0259\u015fkil ed\u0259n \u201cvahid v\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u0259z Fransa\u201d doktrinas\u0131 real olaraq iflasa u\u011fray\u0131r.<\/p>\n<p>Layih\u0259nin dan\u0131\u015f\u0131qlar m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 v\u0259 imzalanmas\u0131nda Fransa Prezidenti Emmanuel Makronun \u015f\u0259xs\u0259n i\u015ftirak etm\u0259si h\u0259m daxili, h\u0259m d\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259zyiql\u0259rin n\u0259 q\u0259d\u0259r g\u00fccl\u00fc oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. \u00c7\u00fcnki 2024-c\u00fc ild\u0259 Parisin kanaklara qar\u015f\u0131 ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc regional se\u00e7ki d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri ciddi i\u011fti\u015fa\u015flara v\u0259 zorak\u0131l\u0131qlara yol a\u00e7m\u0131\u015f, Fransan\u0131n z\u00fclmkar hakimiyy\u0259tinin \u0259leyhin\u0259 etirazlar dal\u011fas\u0131 \u00f6lk\u0259nin beyn\u0259lxalq n\u00fcfuzuna ciddi z\u0259rb\u0259 vurmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Bu prosesd\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n v\u0259 Bak\u0131 T\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs Qrupunun rolu x\u00fcsusil\u0259 qeyd olunmal\u0131d\u0131r. Bak\u0131 T\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs Qrupu, \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin s\u0259si il\u0259 Fransa v\u0259 dig\u0259r kolonial g\u00fccl\u0259ri beyn\u0259lxalq platformalarda ard\u0131c\u0131l v\u0259 prinsipial \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259nqid ed\u0259r\u0259k kanak m\u0259s\u0259l\u0259sini beyn\u0259lmil\u0259ll\u0259\u015fdirdi. Bak\u0131 bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 yaln\u0131z siyasi b\u0259yanatlarla kifay\u0259tl\u0259nm\u0259di, h\u0259m d\u0259 diplomatik t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rl\u0259 Yeni Kaledoniyan\u0131n m\u0259s\u0259l\u0259sini g\u00fcnd\u0259md\u0259 saxlad\u0131, Fransa h\u00f6kum\u0259tini dan\u0131\u015f\u0131qlar masas\u0131na oturma\u011fa m\u0259cbur etdi. Parisd\u0259 ba\u015f tutan dan\u0131\u015f\u0131qlar v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 \u0259ld\u0259 olunan raz\u0131la\u015fma g\u00f6st\u0259rdi ki, Az\u0259rbaycan\u0131n kolonializm\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00f6vqeyi art\u0131q real n\u0259tic\u0259l\u0259r verir v\u0259 beyn\u0259lxalq al\u0259md\u0259 ciddi t\u0259sir g\u00fcc\u00fcn\u0259 malikdir.<br \/>\nPrezident Makron \u00f6z\u00fc d\u0259 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 etiraf etdi ki, m\u0259s\u0259l\u0259 art\u0131q sad\u0259c\u0259 Fransa il\u0259 kanak xalq\u0131 aras\u0131ndak\u0131 daxili m\u0259s\u0259l\u0259 deyil, beyn\u0259lxalq m\u00fcst\u0259viy\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bu is\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n d\u0259st\u0259kl\u0259diyi x\u0259ttin tam q\u0259l\u0259b\u0259si dem\u0259kdir. Prezident Makron Az\u0259rbaycandan ald\u0131\u011f\u0131 ba\u015fgic\u0259ll\u0259ndirici z\u0259rb\u0259l\u0259rd\u0259n sonra geri \u00e7\u0259kilm\u0259y\u0259 m\u0259cbur olub. Bu, \u00f6z\u00fcn\u00fcn v\u0259 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 \u00f6lk\u0259sinin d\u00fcnya miqyas\u0131nda n\u00fcfuzdan d\u00fc\u015fm\u0259si v\u0259 iflas\u0131 dem\u0259kdir.<\/p>\n<p><strong>V\u0259li \u0130lyasov,<\/strong>\u00a0<em>\u201c\u0130ki sahil\u201d<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00d6z\u00fcn\u00fc Avropan\u0131n jandarm\u0131, dikba\u015f v\u0259 qo\u00e7u rolunda aparmaq ist\u0259y\u0259n Fransa Prezidenti Emmanuel Makron d\u0259niza\u015f\u0131r\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 yanl\u0131\u015f siyas\u0259ti v\u0259 m\u0259zlum xalqlarla kobud r\u0259ftar\u0131 il\u0259 \u00f6lk\u0259sini m\u0259\u011flub duruma sal\u0131b. \u0130mpeiyan\u0131n havaland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bu adam milyonlarla insana etdiyi\u00a0 z\u00fclm\u00fcn m\u0259ntiqi sonlu\u011funu ya g\u00f6rm\u00fcrd\u00fc, ya da he\u00e7 g\u00f6rm\u0259k ist\u0259mirdi. Ancaq tarix \u00f6z \u201cd\u0259rsi\u201d il\u0259 ona bunu xat\u0131rlatd\u0131. Yeni Kaledoniyan\u0131n statusu il\u0259 ba\u011fl\u0131 iyulun 12-d\u0259 Parisd\u0259 imzalanan layih\u0259 \u0259slind\u0259 t\u0259kc\u0259 Fransan\u0131n d\u0259niza\u015f\u0131r\u0131 \u0259razil\u0259rind\u0259 deyil, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada dekolonizasiya h\u0259r\u0259kat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259si oldu. \u00c7\u00fcnki Fransa ill\u0259rl\u0259 m\u00f6hk\u0259m saxlad\u0131\u011f\u0131 v\u0259 m\u0259hz \u201ctoxunulmaz\u201d adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 imperiya h\u00fcdudlar\u0131nda ilk d\u0259f\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":816023,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/faefec47175250117732047631310287169.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/faefec47175250117732047631310287169.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/faefec47175250117732047631310287169.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/faefec47175250117732047631310287169-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/faefec47175250117732047631310287169-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/faefec47175250117732047631310287169-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/faefec47175250117732047631310287169.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/faefec47175250117732047631310287169.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/faefec47175250117732047631310287169-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/faefec47175250117732047631310287169.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"\u00d6z\u00fcn\u00fc Avropan\u0131n jandarm\u0131, dikba\u015f v\u0259 qo\u00e7u rolunda aparmaq ist\u0259y\u0259n Fransa Prezidenti Emmanuel Makron d\u0259niza\u015f\u0131r\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 yanl\u0131\u015f siyas\u0259ti v\u0259 m\u0259zlum xalqlarla kobud r\u0259ftar\u0131 il\u0259 \u00f6lk\u0259sini m\u0259\u011flub duruma sal\u0131b. \u0130mpeiyan\u0131n havaland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bu adam milyonlarla insana etdiyi\u00a0 z\u00fclm\u00fcn m\u0259ntiqi sonlu\u011funu ya g\u00f6rm\u00fcrd\u00fc, ya da he\u00e7 g\u00f6rm\u0259k ist\u0259mirdi. Ancaq tarix \u00f6z \u201cd\u0259rsi\u201d il\u0259 ona bunu xat\u0131rlatd\u0131. Yeni Kaledoniyan\u0131n statusu&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/816022"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=816022"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/816022\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":816024,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/816022\/revisions\/816024"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/816023"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=816022"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=816022"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=816022"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}