{"id":816199,"date":"2025-07-16T20:03:26","date_gmt":"2025-07-16T16:03:26","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=816199"},"modified":"2025-07-16T20:03:26","modified_gmt":"2025-07-16T16:03:26","slug":"rusiyaya-pomidor-sata-bilm%c9%99s%c9%99k","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=816199","title":{"rendered":"Rusiyaya pomidor sata bilm\u0259s\u0259k&#8230;"},"content":{"rendered":"<h3><strong>Ekspert: \u201cAz\u0259rbaycan pomidorunun yerini n\u0259 dad, n\u0259 davaml\u0131l\u0131q bax\u0131m\u0131ndan he\u00e7 bir m\u0259hsul doldura bilmir\u201d<\/strong><\/h3>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan pomidoru yen\u0259 d\u0259 Moskva-Bak\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin barometrin\u0259 \u00e7evrilib. Rusiya Az\u0259rbaycan\u0131n k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131na qar\u015f\u0131 n\u00f6vb\u0259ti d\u0259f\u0259 \u201cfitosanitar z\u0259rb\u0259\u201d endirib. Krasnodar diyar\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n Baytarl\u0131q v\u0259 Fitosanitar N\u0259zar\u0259t Xidm\u0259tinin \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 Az\u0259rbaycandan g\u0259tirilmi\u015f 18 ton \u015faftal\u0131 v\u0259 nektarini m\u0259hv etdikl\u0259rini a\u00e7\u0131qlay\u0131blar. Qurumun iddias\u0131na g\u00f6r\u0259, m\u0259hsulda \u201cQ\u0259rb \u00e7i\u00e7\u0259k tripsl\u0259ri\u201d adl\u0131 z\u0259r\u0259rverici a\u015fkarlan\u0131b. Daha sonra is\u0259 15 ton pomidorda \u201cC\u0259nubi Amerika mina g\u00fcv\u0259si\u201d tap\u0131l\u0131b v\u0259 h\u0259min m\u0259hsullar da d\u0259rhal m\u0259hv edilib.<\/strong><\/p>\n<p>Rusiyan\u0131n Az\u0259rbaycan m\u0259hsullar\u0131n\u0131 s\u0131radan \u00e7\u0131xarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6st\u0259rdiyi \u0259saslardan biri d\u0259 guya a\u015fkar edilmi\u015f z\u0259r\u0259rvericil\u0259rdir. Amma diqq\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n m\u0259qam onlar\u0131n adlar\u0131d\u0131r: \u201cQ\u0259rb \u00e7i\u00e7\u0259k tripsi\u201d, \u201cC\u0259nubi Amerika mina g\u00fcv\u0259si\u201d. M\u0259hz Q\u0259rb v\u0259 Amerika m\u0259n\u015f\u0259li t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259rd\u0259n b\u0259hs olunmas\u0131 t\u0259sad\u00fcfd\u00fcr? Ayd\u0131nd\u0131r ki, bu, sad\u0259c\u0259 biologiya terminl\u0259ri deyil. Bu adlar\u0131n \u00f6z\u00fc bir ideoloji mesaj mahiyy\u0259ti da\u015f\u0131y\u0131r.\u00a0 Rusiya ictimai r\u0259yind\u0259 ill\u0259rdir formala\u015fan \u201cQ\u0259rbd\u0259n g\u0259l\u0259n h\u0259r \u015fey t\u0259hl\u00fck\u0259lidir\u201d ritorikas\u0131 art\u0131q k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na da siray\u0259t edib. Az\u0259rbaycan meyv\u0259si, t\u0259r\u0259v\u0259zi, sad\u0259c\u0259, m\u0259hsul kimi yox, geopolitik simvol kimi etiketl\u0259nir. Bioloji izahat\u0131n arxas\u0131nda siyasi altqat a\u00e7\u0131q-ayd\u0131n hiss olunur. Bel\u0259 olan halda, z\u0259r\u0259rverici h\u0259\u015f\u0259ratlar da diplomatik m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r q\u0259d\u0259r kodlu dan\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130ll\u0259rdir Az\u0259rbaycandan Rusiyaya tonlarla pomidor g\u00f6nd\u0259rilirdi. Amma indi g\u00f6r\u00fcn\u0259n odur ki, tonlarla pomidor siyas\u0259tin da\u015f\u0131na tu\u015f g\u0259lib. H\u0259r d\u0259f\u0259 diplomatik m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 soyuqluq yarananda, ilk z\u0259rb\u0259ni pomidor al\u0131r. S\u0259rh\u0259dd\u0259 g\u00fcnl\u0259rl\u0259 saxlan\u0131lan m\u0259hsullar, \u201cg\u00fcv\u0259\u201d b\u0259han\u0259si, d\u0259rhal m\u0259hv edil\u0259n tonlarla \u0259rzaq ssenarisi art\u0131q tan\u0131\u015fd\u0131r. \u018fg\u0259r pomidor siyas\u0259tin g\u00f6st\u0259ricisin\u0259 \u00e7evrilibs\u0259, bu siyas\u0259t d\u0259yi\u015fm\u0259lidir. Az\u0259rbaycan bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 h\u0259m iqtisadi m\u00f6hk\u0259mlik, h\u0259m d\u0259 diplomatik a\u011f\u0131l n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259lidir. \u018fks halda, h\u0259r d\u0259f\u0259 s\u0259rh\u0259dd\u0259 pomidorlar yox, mill\u0259tin \u0259ziyy\u0259ti v\u0259 g\u0259liri m\u0259hv olacaq. Rusiya h\u0259r d\u0259f\u0259 Az\u0259rbaycandan b\u0259zi meyv\u0259 v\u0259 t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259rin idxal\u0131na qada\u011fa qoyacaq.<\/p>\n<p>Bu, iqtisadi t\u0259dbir kimi g\u00f6st\u0259rils\u0259 d\u0259, \u0259slind\u0259 diplomatik jest, y\u0259ni siyasi naraz\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u201ck\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 dili\u201dnd\u0259 ifad\u0259si kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilir. X\u00fcsusil\u0259 d\u0259 son g\u00fcnl\u0259rd\u0259 Yekaterinburq hadis\u0259l\u0259ri, Az\u0259rbaycan\u0131n s\u0259rt ritorikas\u0131 v\u0259 ard\u0131nca Rusiya t\u0259r\u0259finin \u201cs\u0259ssiz reaksiyas\u0131\u201d fonunda&#8230;<\/p>\n<p>Pomidorla dan\u0131\u015fan diplomatiya haqda Rusiya medias\u0131\u00a0 yaz\u0131r ki, bu add\u0131mlar Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn 1,2 milyard dollar h\u0259cmind\u0259 ixrac itkisin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. B\u0259s bu r\u0259q\u0259m reald\u0131rm\u0131?<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/vergiler.az\/media\/2020\/07\/28\/xalid.jpg\" alt=\"Xalid K\u0259rimli: \u201c\u018fDV-nin geri qaytar\u0131lmas\u0131 tikinti sektorunun  \u015f\u0259ffafla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndirir\u201d\" \/><\/p>\n<p><strong>Xalid K\u0259rimli<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u0130qtisad\u00e7\u0131 ekspert Xalid K\u0259rimli \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da deyib ki, bu r\u0259q\u0259m illik ziyan\u0131 deyil, orta v\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli d\u00f6vrd\u0259 m\u00fcmk\u00fcn itkil\u0259ri \u0259ks etdirir:<\/strong>\u00a0\u201cD\u00f6vl\u0259t G\u00f6mr\u00fck Komit\u0259sinin r\u0259smi statistikas\u0131na \u0259sas\u0259n, Az\u0259rbaycan ild\u0259 150-200 milyon dollar d\u0259y\u0259rind\u0259 pomidor, 300-350 milyon dollar d\u0259y\u0259rind\u0259 is\u0259 meyv\u0259 (alma, xurma, \u015faftal\u0131, nektarin v\u0259 s.) ixrac edir. Bu m\u0259hsullar\u0131n 95-98 faizi m\u0259hz Rusiya bazar\u0131na y\u00f6n\u0259ldilir. \u018fg\u0259r sanksiyalar 3-4 il davam ed\u0259rs\u0259 v\u0259 Az\u0259rbaycan alternativ bazarlar tapa bilm\u0259zs\u0259, \u00fcmumi z\u0259r\u0259rin 1 milyard dollardan \u00e7ox olmas\u0131 real ehtimald\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>Ekspertin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, fitosanitar b\u0259han\u0259 il\u0259 ticar\u0259tin bloklanmas\u0131 Rusiya diplomatiyas\u0131n\u0131n klassik metodudur. Bu, yaln\u0131z Az\u0259rbaycanla deyil, dig\u0259r MDB \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 d\u0259 ba\u015f verib. Lakin bud\u0259f\u0259ki hadis\u0259 h\u0259m zamanlamas\u0131na, h\u0259m d\u0259 k\u0259skinliyin\u0259 g\u00f6r\u0259 f\u0259rql\u0259nir: \u201cBu, klassik &#8220;yum\u015faq t\u0259zyiq&#8221; metodudur. R\u0259smi Moskva naraz\u0131d\u0131rsa, q\u0259z\u0259bini Az\u0259rbaycan pomidorunun \u00fcz\u0259rind\u0259 g\u00f6st\u0259rir. V\u0259 bu naraz\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u0259sas\u0131nda h\u0259m siyasi, h\u0259m d\u0259 geosiyasi amill\u0259r dayan\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p><strong>B\u0259s Az\u0259rbaycan pomidorundan imtina olunarsa, ruslar n\u0259 yey\u0259c\u0259k?<\/strong><\/p>\n<p><strong>Xalid K\u0259rimli bu sual\u0131n cavab\u0131n\u0131 da verir. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycan pomidoru Rusiya bazar\u0131nda keyfiyy\u0259t v\u0259 dad bax\u0131m\u0131ndan dominantd\u0131r:<\/strong>\u00a0\u201cT\u00fcrkiy\u0259 pomidoru bahal\u0131d\u0131r v\u0259 m\u0259hdud m\u00f6vs\u00fcmd\u0259 m\u00f6vcuddur. \u0130ran pomidoru ucuzdur, lakin keyfiyy\u0259t v\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f bax\u0131m\u0131ndan Az\u0259rbaycan m\u0259hsulundan geri qal\u0131r. \u00d6zb\u0259kistan v\u0259 Tacikistan m\u0259hsullar\u0131 is\u0259 logistik bax\u0131m\u0131ndan uzaqd\u0131r v\u0259 davaml\u0131l\u0131q z\u0259ifdir. Rusiyadaxili istehsal is\u0259 yaln\u0131z 2-3 ay a\u00e7\u0131q sah\u0259d\u0259 m\u00f6vcuddur, istixana pomidoru is\u0259 h\u0259m bahad\u0131r, h\u0259m d\u0259 dad\u0131 &#8220;plastikdir&#8221;&#8221;.<\/p>\n<p><strong>Ekspert bildirir ki, \u0259g\u0259r Kreml bu siyas\u0259t\u0259 davam ed\u0259rs\u0259, \u0259slind\u0259 \u0259sas z\u0259r\u0259ri rus al\u0131c\u0131lar \u00e7\u0259k\u0259c\u0259k:\u00a0<\/strong>\u00a0\u201cSupermarketl\u0259rd\u0259 qiym\u0259t artacaq, keyfiyy\u0259t a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u0259c\u0259k. \u00c7\u00fcnki Az\u0259rbaycan pomidorunun yerini n\u0259 dad, n\u0259 davaml\u0131l\u0131q, n\u0259 d\u0259 h\u0259cm bax\u0131m\u0131ndan he\u00e7 bir m\u0259hsul doldura bilmir\u201d.<\/p>\n<p><strong>\u0130qtisad\u00e7\u0131 ekspert bildirir ki, bu b\u00f6hrandan \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu sad\u0259dir:<\/strong>\u00a0&#8220;Planla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, strateji yana\u015fma ortaya qoyulmal\u0131, yeni ixrac bazarlar\u0131n\u0131n tap\u0131lmal\u0131d\u0131r. K\u00f6rf\u0259z \u00f6lk\u0259l\u0259ri, Orta Asiya, C\u0259nubi Asiya, x\u00fcsusil\u0259 Hindistan v\u0259\u00a0 Pakistan istiqam\u0259tl\u0259ri ara\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r. Logistika v\u0259 infrastrukturun g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si vacibdir. Soyuducu anbarlar, keyfiyy\u0259tli da\u015f\u0131nma sisteml\u0259ri qurulmal\u0131, m\u0259hsullar\u0131n uzaq bazarlara da \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 t\u0259min olunmal\u0131d\u0131r. Fitosanitar n\u0259zar\u0259tin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 beyn\u0259lxalq sertifikatla\u015fd\u0131rma i\u015fl\u0259ri d\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259lidir. M\u0259hsullar\u0131n keyfiyy\u0259ti v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi beyn\u0259lxalq standartlara uy\u011fun sertifikatlarla t\u0259min olunmal\u0131d\u0131r. Fermerl\u0259r\u0259 v\u0259 ixracat\u00e7\u0131lara d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yi real olmal\u0131d\u0131r. G\u00fcz\u0259\u015ftli kreditl\u0259r, ixrac subsidiyalar\u0131, vergi t\u0259till\u0259ri v\u0259 bazar t\u0259nziml\u0259m\u0259si vasit\u0259l\u0259ri il\u0259 sektorda panikan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131 al\u0131nmal\u0131d\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p><strong>\u00a0Xalid K\u0259rimlinin fikrinc\u0259, haz\u0131rk\u0131 v\u0259ziyy\u0259t bir h\u0259qiq\u0259ti ortaya qoyur:<\/strong>\u00a0\u201cPomidor art\u0131q sad\u0259c\u0259 k\u0259ndli mal\u0131 deyil, d\u00f6vl\u0259tin iqtisadi v\u0259 siyasi al\u0259tidir. \u018fg\u0259r bu al\u0259t d\u00fczg\u00fcn idar\u0259 olunmazsa, fermer d\u0259, d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259si d\u0259 ziyan \u00e7\u0259k\u0259c\u0259k\u201d.<\/p>\n<p><strong>El\u015f\u0259n M\u018fMM\u018fD\u018fLIYEV,<\/strong><br \/>\n<strong>\u201cYeni M\u00fcsavat\u201d<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ekspert: \u201cAz\u0259rbaycan pomidorunun yerini n\u0259 dad, n\u0259 davaml\u0131l\u0131q bax\u0131m\u0131ndan he\u00e7 bir m\u0259hsul doldura bilmir\u201d Az\u0259rbaycan pomidoru yen\u0259 d\u0259 Moskva-Bak\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin barometrin\u0259 \u00e7evrilib. Rusiya Az\u0259rbaycan\u0131n k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131na qar\u015f\u0131 n\u00f6vb\u0259ti d\u0259f\u0259 \u201cfitosanitar z\u0259rb\u0259\u201d endirib. Krasnodar diyar\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n Baytarl\u0131q v\u0259 Fitosanitar N\u0259zar\u0259t Xidm\u0259tinin \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 Az\u0259rbaycandan g\u0259tirilmi\u015f 18 ton \u015faftal\u0131 v\u0259 nektarini m\u0259hv etdikl\u0259rini a\u00e7\u0131qlay\u0131blar. Qurumun iddias\u0131na g\u00f6r\u0259, m\u0259hsulda \u201cQ\u0259rb \u00e7i\u00e7\u0259k tripsl\u0259ri\u201d adl\u0131 z\u0259r\u0259rverici a\u015fkarlan\u0131b. Daha sonra is\u0259 15 ton pomidorda \u201cC\u0259nubi Amerika mina g\u00fcv\u0259si\u201d tap\u0131l\u0131b v\u0259 h\u0259min m\u0259hsullar da d\u0259rhal m\u0259hv edilib. Rusiyan\u0131n Az\u0259rbaycan m\u0259hsullar\u0131n\u0131 s\u0131radan \u00e7\u0131xarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6st\u0259rdiyi \u0259saslardan biri&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":816200,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/d96cd6a67817535d676ed6efcb7c18c8.jpg",750,422,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/d96cd6a67817535d676ed6efcb7c18c8.jpg",750,422,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/d96cd6a67817535d676ed6efcb7c18c8.jpg",750,422,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/d96cd6a67817535d676ed6efcb7c18c8-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/d96cd6a67817535d676ed6efcb7c18c8-649x365.jpg",649,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/d96cd6a67817535d676ed6efcb7c18c8.jpg",640,360,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/d96cd6a67817535d676ed6efcb7c18c8.jpg",750,422,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/d96cd6a67817535d676ed6efcb7c18c8.jpg",750,422,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/d96cd6a67817535d676ed6efcb7c18c8-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/d96cd6a67817535d676ed6efcb7c18c8.jpg",750,422,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Ekspert: \u201cAz\u0259rbaycan pomidorunun yerini n\u0259 dad, n\u0259 davaml\u0131l\u0131q bax\u0131m\u0131ndan he\u00e7 bir m\u0259hsul doldura bilmir\u201d Az\u0259rbaycan pomidoru yen\u0259 d\u0259 Moskva-Bak\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin barometrin\u0259 \u00e7evrilib. Rusiya Az\u0259rbaycan\u0131n k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131na qar\u015f\u0131 n\u00f6vb\u0259ti d\u0259f\u0259 \u201cfitosanitar z\u0259rb\u0259\u201d endirib. Krasnodar diyar\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n Baytarl\u0131q v\u0259 Fitosanitar N\u0259zar\u0259t Xidm\u0259tinin \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 Az\u0259rbaycandan g\u0259tirilmi\u015f 18 ton \u015faftal\u0131 v\u0259 nektarini m\u0259hv etdikl\u0259rini a\u00e7\u0131qlay\u0131blar. Qurumun iddias\u0131na&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/816199"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=816199"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/816199\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":816202,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/816199\/revisions\/816202"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/816200"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=816199"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=816199"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=816199"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}