{"id":816203,"date":"2025-07-16T20:04:55","date_gmt":"2025-07-16T16:04:55","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=816203"},"modified":"2025-07-16T20:04:55","modified_gmt":"2025-07-16T16:04:55","slug":"imtahan-yoxsa-psixoloji-sinaq-abituriyentl%c9%99rin-g%c9%99rginliyi-v%c9%99-valideynl%c9%99rin-rolu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=816203","title":{"rendered":"\u0130mtahan yoxsa psixoloji s\u0131naq? \u2013 Abituriyentl\u0259rin g\u0259rginliyi v\u0259 valideynl\u0259rin rolu"},"content":{"rendered":"<p>Blok imtahanlar\u0131 d\u00f6vr\u00fc abituriyentl\u0259rin h\u0259yat\u0131nda yaln\u0131z akademik yoxlama m\u0259rh\u0259l\u0259si deyil, h\u0259m d\u0259 psixoloji bax\u0131mdan \u0259n h\u0259ssas v\u0259 y\u00fckl\u00fc d\u00f6vrd\u00fcr. Bu m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 z\u0259if n\u0259tic\u0259 g\u00f6st\u0259r\u0259n \u015fagirdl\u0259r t\u0259kc\u0259 qiym\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 deyil, ail\u0259, qohum, m\u00fc\u0259llim v\u0259 sosial \u00e7evr\u0259nin t\u0259zyiql\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u0259 ciddi emosional sars\u0131nt\u0131 ke\u00e7irirl\u0259r. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bu g\u0259rginlik b\u0259z\u0259n \u00f6z\u00fcn\u0259g\u00fcv\u0259nsizlik, aqressiya, depressiya, sosial t\u0259crid v\u0259 h\u0259tta intihara meyill\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259 bilir.<\/p>\n<p>Bel\u0259 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 valideynl\u0259rin m\u00f6vqeyi h\u0259lledici rol oynay\u0131r. Onlar\u0131n yana\u015fmas\u0131 u\u015fa\u011f\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k \u015f\u0259xsiyy\u0259tinin formala\u015fmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm iz burax\u0131r \u2013 ya m\u00fcsb\u0259t, ya da m\u0259nfi.<\/p>\n<p>U\u015fa\u011f\u0131n d\u0259y\u0259ri imtahan n\u0259tic\u0259si il\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fclm\u0259m\u0259lidir<br \/>\n\u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259 valideynl\u0259r anlamal\u0131d\u0131r ki, bir imtahan n\u0259tic\u0259si \u00f6vladlar\u0131n\u0131n insani d\u0259y\u0259rini m\u00fc\u0259yy\u0259n etmir. &#8220;S\u0259nd\u0259n bir \u015fey olmaz&#8221;, &#8220;filank\u0259sin o\u011flu kimi ola bilm\u0259din&#8221; kimi ifad\u0259l\u0259r \u015fagirdin \u00f6z\u00fcn\u0259 olan inam\u0131n\u0131 z\u0259ifl\u0259dir v\u0259 ail\u0259d\u0259n uzaqla\u015fd\u0131r\u0131r. Unutmayaq ki, imtahan yaln\u0131z m\u00fc\u0259yy\u0259n bir vaxtda veril\u0259n akademik bilikl\u0259rin g\u00f6st\u0259ricisidir, lakin \u015f\u0259xsiyy\u0259tin b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc, insani keyfiyy\u0259tl\u0259r v\u0259 h\u0259yat bacar\u0131qlar\u0131 bundan qat-qat \u00f6n\u0259mlidir.<\/p>\n<p>Motivasiya n\u0259tic\u0259d\u0259n yox, prosesd\u0259n do\u011fmal\u0131d\u0131r<br \/>\nValideynl\u0259r motivasiyan\u0131 yaln\u0131z n\u0259tic\u0259y\u0259 ba\u011flamamal\u0131d\u0131rlar. \u018fksin\u0259, prosesi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259kl\u0259 \u00f6vladlar\u0131n\u0131 ruhland\u0131ra bil\u0259rl\u0259r. &#8220;\u018fsas odur ki, \u0259lin\u0259 g\u0259l\u0259nin ham\u0131s\u0131n\u0131 etdin&#8221;, &#8220;Bu d\u0259f\u0259 al\u0131nmad\u0131sa, ba\u015fqa yollar var&#8221; kimi ifad\u0259l\u0259r u\u015fa\u011fa h\u0259m d\u0259st\u0259k, h\u0259m d\u0259 m\u0259suliyy\u0259t hissini a\u015f\u0131lay\u0131r. Bel\u0259 yana\u015fma u\u015fa\u011f\u0131n sabit psixoloji durumuna t\u00f6hf\u0259 verir v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k u\u011furlar\u0131n\u0131n b\u00fcn\u00f6vr\u0259sini qoyur.<br \/>\n<img class=\"imgbcode\" src=\"https:\/\/upload.az\/foto\/arxiv\/695_31752661285.png\" alt=\"\u0130mtahan yoxsa psixoloji s\u0131naq? \u2013 Abituriyentl\u0259rin g\u0259rginliyi v\u0259 valideynl\u0259rin rolu\" \/>T\u0259nqid yox, anlay\u0131\u015f v\u0259 dialoq<br \/>\nG\u00fcnd\u0259lik &#8220;ne\u00e7\u0259 bal y\u0131\u011fd\u0131n?&#8221;, &#8220;n\u0259 q\u0259d\u0259r haz\u0131rla\u015fd\u0131n?&#8221; tipli sor\u011fular u\u015fa\u011f\u0131 stress\u0259 salmaqdan ba\u015fqa bir n\u0259tic\u0259 vermir. \u018fv\u0259zind\u0259 &#8220;n\u0259 hiss edirs\u0259n?&#8221;, &#8220;s\u0259nin \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 ed\u0259 bil\u0259r\u0259m?&#8221; kimi suallar h\u0259m psixoloji dayaq yarad\u0131r, h\u0259m d\u0259 ail\u0259nin n\u0259zar\u0259t\u00e7i deyil, d\u0259st\u0259k\u00e7i rolunda oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Ekspert r\u0259yi: &#8220;Valideyn maarifl\u0259ndirilm\u0259lidir&#8221;<br \/>\nM\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131\u00a0<a title=\"xeberler son xeberler 2025\" href=\"https:\/\/big.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">BiG.AZ<\/a>-a a\u00e7\u0131qlama ver\u0259n t\u0259hsil eksperti Kamran \u018fs\u0259dov bildirib ki, Az\u0259rbaycanda t\u0259hsil sistemi n\u0259tic\u0259y\u00f6n\u00fcml\u00fc oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn valideynl\u0259r d\u0259 \u00f6vladlar\u0131na balla yana\u015fma\u011fa v\u0259rdi\u015f edibl\u0259r. Halbuki bu yana\u015fma d\u0259yi\u015fm\u0259lidir:<\/p>\n<p>&#8220;Finlandiyada valideynl\u0259r u\u015fa\u011f\u0131n ne\u00e7\u0259 bal toplad\u0131\u011f\u0131n\u0131 deyil, n\u0259y\u0259 mara\u011f\u0131 oldu\u011funu v\u0259 n\u0259yi daha yax\u015f\u0131 anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6n\u0259 \u00e7\u0259kirl\u0259r. C\u0259nubi Koreya v\u0259 Yaponiyada r\u0259qab\u0259t \u00e7ox y\u00fcks\u0259k olsa da, ail\u0259 psixologiyas\u0131na d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yi g\u00fccl\u0259nir, valideyn maarifl\u0259ndirilm\u0259si geni\u015fl\u0259nir. Az\u0259rbaycanda is\u0259 bu sah\u0259d\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 ciddi bo\u015fluqlar var. Valideynl\u0259r \u00e7ox vaxt c\u0259miyy\u0259tin t\u0259zyiqini \u00f6vladlar\u0131n\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 y\u00f6n\u0259ldirl\u0259r&#8221;.<\/p>\n<p>Ekspertin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, valideyn davran\u0131\u015f\u0131 u\u015fa\u011f\u0131n yaln\u0131z cari n\u0259tic\u0259sin\u0259 deyil, g\u0259l\u0259c\u0259k pe\u015f\u0259sin\u0259, \u00f6z\u00fcn\u00fcqiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259sin\u0259 v\u0259 ail\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin\u0259 d\u0259 t\u0259sir edir:<\/p>\n<p>&#8220;\u018fg\u0259r valideyn anlay\u0131\u015f, m\u0259rh\u0259m\u0259t v\u0259 inam g\u00f6st\u0259rs\u0259, u\u015faq uduzdu\u011fu imtahan\u0131 bel\u0259 u\u011fura \u00e7evir\u0259 bil\u0259r. Lakin t\u0259hqir, m\u00fcqayis\u0259 v\u0259 laqeydlik onu d\u0259rin psixoloji u\u00e7uruma s\u00fcr\u00fckl\u0259y\u0259 bil\u0259r. H\u0259r bir u\u015faq qazanmaq ist\u0259yir. Ona arxa olan bir valideyn varsa, o, yaln\u0131z imtahan\u0131 deyil, h\u0259yat\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc d\u0259 u\u011furla ke\u00e7\u0259c\u0259k&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Blok imtahanlar\u0131 d\u00f6vr\u00fc abituriyentl\u0259rin h\u0259yat\u0131nda yaln\u0131z akademik yoxlama m\u0259rh\u0259l\u0259si deyil, h\u0259m d\u0259 psixoloji bax\u0131mdan \u0259n h\u0259ssas v\u0259 y\u00fckl\u00fc d\u00f6vrd\u00fcr. Bu m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 z\u0259if n\u0259tic\u0259 g\u00f6st\u0259r\u0259n \u015fagirdl\u0259r t\u0259kc\u0259 qiym\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 deyil, ail\u0259, qohum, m\u00fc\u0259llim v\u0259 sosial \u00e7evr\u0259nin t\u0259zyiql\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u0259 ciddi emosional sars\u0131nt\u0131 ke\u00e7irirl\u0259r. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bu g\u0259rginlik b\u0259z\u0259n \u00f6z\u00fcn\u0259g\u00fcv\u0259nsizlik, aqressiya, depressiya, sosial t\u0259crid v\u0259 h\u0259tta intihara meyill\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259 bilir. Bel\u0259 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 valideynl\u0259rin m\u00f6vqeyi h\u0259lledici rol oynay\u0131r. Onlar\u0131n yana\u015fmas\u0131 u\u015fa\u011f\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259k \u015f\u0259xsiyy\u0259tinin formala\u015fmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm iz burax\u0131r \u2013 ya m\u00fcsb\u0259t, ya da m\u0259nfi. U\u015fa\u011f\u0131n d\u0259y\u0259ri imtahan n\u0259tic\u0259si il\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fclm\u0259m\u0259lidir \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259 valideynl\u0259r anlamal\u0131d\u0131r&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":816204,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/694_21752661285.png",649,358,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/694_21752661285.png",649,358,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/694_21752661285.png",649,358,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/694_21752661285-500x280.png",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/694_21752661285.png",649,358,false],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/694_21752661285.png",640,353,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/694_21752661285.png",649,358,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/694_21752661285.png",649,358,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/694_21752661285-240x172.png",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/694_21752661285.png",649,358,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Blok imtahanlar\u0131 d\u00f6vr\u00fc abituriyentl\u0259rin h\u0259yat\u0131nda yaln\u0131z akademik yoxlama m\u0259rh\u0259l\u0259si deyil, h\u0259m d\u0259 psixoloji bax\u0131mdan \u0259n h\u0259ssas v\u0259 y\u00fckl\u00fc d\u00f6vrd\u00fcr. Bu m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 z\u0259if n\u0259tic\u0259 g\u00f6st\u0259r\u0259n \u015fagirdl\u0259r t\u0259kc\u0259 qiym\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259 deyil, ail\u0259, qohum, m\u00fc\u0259llim v\u0259 sosial \u00e7evr\u0259nin t\u0259zyiql\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u0259 ciddi emosional sars\u0131nt\u0131 ke\u00e7irirl\u0259r. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bu g\u0259rginlik b\u0259z\u0259n \u00f6z\u00fcn\u0259g\u00fcv\u0259nsizlik, aqressiya, depressiya, sosial t\u0259crid v\u0259 h\u0259tta intihara&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/816203"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=816203"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/816203\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":816207,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/816203\/revisions\/816207"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/816204"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=816203"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=816203"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=816203"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}