{"id":816666,"date":"2025-07-19T09:45:48","date_gmt":"2025-07-19T05:45:48","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=816666"},"modified":"2025-07-19T09:45:48","modified_gmt":"2025-07-19T05:45:48","slug":"%c9%99td%c9%99n-imtinanin-xeyri-v%c9%99-faydasi-infarkt-cavanlasir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=816666","title":{"rendered":"\u018ftd\u0259n imtinan\u0131n xeyri v\u0259 faydas\u0131 &#8211; infarkt \u201ccavanla\u015f\u0131r\u201d"},"content":{"rendered":"<h3><strong>Diyetoloq deyir ki, ya\u011fl\u0131 \u0259tl\u0259r \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri riskini art\u0131r\u0131r<\/strong><\/h3>\n<p><strong>M\u0259lum oldu\u011fu kimi, son onillikl\u0259rd\u0259 heyvan m\u0259n\u015f\u0259li qidalardan (\u0259t, s\u00fcd, pendir, ya\u011f v\u0259 s.) imtina ed\u0259nl\u0259rin say\u0131 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada oldu\u011fu kimi \u00f6lk\u0259mizd\u0259 d\u0259 artmaqdad\u0131r. S\u0131rf \u0259t v\u0259 \u0259t m\u0259hsullar\u0131ndan istifad\u0259 etm\u0259y\u0259nl\u0259r is\u0259 daha \u00e7oxdur.<\/strong><\/p>\n<p>D\u00f6vri m\u0259tbuatda v\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 vegetarianl\u0131q v\u0259 veqanl\u0131q \u00e7ox t\u0259bli\u011f olunur.<\/p>\n<p>B\u0259s m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r n\u0259 deyirl\u0259r? Uzun v\u0259 sa\u011flam \u00f6m\u00fcr ya\u015famaq \u00fc\u00e7\u00fcn vegetarianl\u0131q \u015f\u0259rtdirmi? Uzun m\u00fcdd\u0259t \u0259tli qidalar q\u0259bul etm\u0259m\u0259k insan orqanizmind\u0259 hans\u0131 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r yarada bil\u0259r? Bunun m\u0259nfi v\u0259 m\u00fcsb\u0259t t\u0259r\u0259fl\u0259ri n\u0259dir?<\/p>\n<p>\u018ft y\u00fcks\u0259k keyfiyy\u0259tli z\u00fclal m\u0259nb\u0259yidir v\u0259 insan b\u0259d\u0259ninin toxuma v\u0259 h\u00fcceyr\u0259l\u0259rinin yenil\u0259nm\u0259si, \u0259z\u0259l\u0259l\u0259rin formala\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259v\u0259zsizdir. H\u0259m\u00e7inin \u0259tin t\u0259rkibind\u0259 orqanizm \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259yati \u00f6n\u0259m da\u015f\u0131yan d\u0259mir, sink, B qrupu vitaminl\u0259ri (x\u00fcsusil\u0259 B12 vitamini) v\u0259 dig\u0259r minerallar vard\u0131r. Bu madd\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259mirdir. D\u0259mir qan azl\u0131\u011f\u0131 (anemiya) il\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 \u0259sas rol oynay\u0131r. H\u0259m\u00e7inin d\u0259mir orqanizmin oksigen da\u015f\u0131ma qabiliyy\u0259tini art\u0131r\u0131r, enerji s\u0259viyy\u0259sini y\u00fcks\u0259ldir.<\/p>\n<p>\u018ftin t\u0259rkibind\u0259 B12 vitamini d\u0259 var ki, bu da sinir sistemi v\u0259 beyin funksiyalar\u0131n\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131nda, qan h\u00fcceyr\u0259l\u0259rinin formala\u015fmas\u0131nda \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir.<\/p>\n<p>H\u0259m\u00e7inin z\u00fclal var v\u0259 bu, h\u00fcceyr\u0259l\u0259rin yenil\u0259nm\u0259si, immunitet sisteminin g\u00fccl\u0259nm\u0259si v\u0259 b\u0259d\u0259n funksiyalar\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn vacibdir. Bir \u00e7ox qida ekspertl\u0259ri qeyd edir ki, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259mir \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 anemiya problemi il\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259n insanlar\u0131n \u0259tin p\u0259hrizind\u0259 olmas\u0131 \u00e7ox \u00f6n\u0259mlidir. X\u00fcsusil\u0259 u\u015faqlar, hamil\u0259 qad\u0131nlar v\u0259 ya\u015fl\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259tin z\u00fclal v\u0259 d\u0259mir bax\u0131m\u0131ndan t\u0259minat\u0131 vacibdir.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/img.redaktor.az\/news\/2025\/07\/photo_287357.webp?v=MDE6NTQyMDI1LTA3LTE3IDEzOjUyOjE5\" alt=\"He\u00e7 bir yalan\u00e7\u0131 p\u0259hriz il\u0259 insan ar\u0131qlam\u0131r&quot; - L\u0259man S\u00fcleymanova\" \/><\/p>\n<p><strong>L\u0259man S\u00fcleymanova<\/strong><\/p>\n<p><strong>M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da dan\u0131\u015fan h\u0259kim-diyetoloq L\u0259man S\u00fcleymanova bildirib ki, \u0259t m\u0259hsullar\u0131n\u0131n q\u0259bulu zaman m\u00f6vs\u00fcmi f\u0259rql\u0259r m\u00fctl\u0259q n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131d\u0131r:<\/strong>\u00a0\u201cM\u0259s\u0259l\u0259n, dana v\u0259 quzu \u0259ti daha a\u011f\u0131r m\u0259hsul say\u0131l\u0131r v\u0259 \u0259sas\u0259n pay\u0131z-q\u0131\u015f aylar\u0131nda orqanizm t\u0259r\u0259find\u0259n daha rahat m\u0259nims\u0259nilir. Bu d\u00f6vrd\u0259 immun sistemini g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k, soyuq havan\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 riskl\u0259rd\u0259n qorunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn protein\u0259 v\u0259 enerjiy\u0259 daha \u00e7ox ehtiyac olur. \u018ft is\u0259 bu ehtiyac\u0131 \u00f6d\u0259y\u0259n ba\u015fl\u0131ca qidalardan biridir\u201d.<\/p>\n<p><strong>L.S\u00fcleymanovan\u0131n s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u0259t m\u0259hsullar\u0131 t\u0259kc\u0259 heyvan n\u00f6v\u00fcn\u0259 g\u00f6r\u0259 deyil, eyni zamanda h\u0259zm\u0259 t\u0259sirin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u0259 iki kateqoriyaya ayr\u0131l\u0131r:<\/strong>\u00a0\u201cA\u011f\u0131r \u0259tl\u0259r &#8211; dana, quzu kimi q\u0131rm\u0131z\u0131 \u0259tl\u0259r bu kateqoriyaya daxildir. Y\u00fcng\u00fcl \u0259tl\u0259r &#8211; bal\u0131q, d\u0259niz m\u0259hsullar\u0131 v\u0259 toyuq \u0259ti is\u0259 daha tez h\u0259zm olunur v\u0259 x\u00fcsusil\u0259 yay aylar\u0131nda orqanizm \u00fc\u00e7\u00fcn daha uy\u011fundur. A\u011f\u0131r \u0259t m\u0259hsullar\u0131 t\u0259rkibind\u0259 y\u00fcks\u0259k keyfiyy\u0259tli z\u00fclallarla yana\u015f\u0131, insan orqanizmind\u0259 m\u00fch\u00fcm fizioloji prosesl\u0259ri d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n madd\u0259l\u0259rl\u0259, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 \u0259t\u0259 q\u0131rm\u0131z\u0131 r\u0259ng ver\u0259n nitrat v\u0259 nitrit birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259ri il\u0259 z\u0259ngindir. Eyni zamanda d\u0259mirin \u0259n yax\u015f\u0131 m\u0259nb\u0259yi m\u0259hz q\u0131rm\u0131z\u0131 \u0259tdir. Bu, qan \u0259m\u0259l\u0259g\u0259lm\u0259y\u0259 v\u0259 \u0259z\u0259l\u0259 sisteminin normal i\u015fl\u0259m\u0259sin\u0259 b\u00f6y\u00fck t\u00f6hf\u0259 verir.<\/p>\n<p>Son ill\u0259rd\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycanda vegetarian qidalanma t\u0259rzin\u0259 maraq artmaqdad\u0131r. Vegetarianlar\u0131n bir ne\u00e7\u0259 n\u00f6v\u00fc var. \u018ftd\u0259n tamamil\u0259 imtina ed\u0259nl\u0259r, el\u0259c\u0259 d\u0259 s\u00fcd, yumurta q\u0259bul ed\u0259n lakto-ovo vegetarianlar. \u018fg\u0259r qidalanmada s\u00fcd v\u0259 yumurta yer al\u0131rsa, bu zaman b\u0259zi riskl\u0259r qism\u0259n azal\u0131r. Lakin \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259, \u0259t m\u0259hsullar\u0131ndan imtina uzunm\u00fcdd\u0259tli perspektivd\u0259 anemiya (qan azl\u0131\u011f\u0131), \u0259z\u0259l\u0259 z\u0259ifliyi v\u0259 h\u0259yat keyfiyy\u0259tind\u0259 azalma il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259 bil\u0259r. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, b\u0259zi hallarda y\u00fcks\u0259k statuslu \u015f\u0259xsl\u0259r vegetarianl\u0131\u011fa ke\u00e7dikd\u0259n sonra i\u015f f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rinin z\u0259ifl\u0259diyi, enerjisizlik v\u0259 psixoloji dur\u011funluq ya\u015fad\u0131qlar\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur&#8221;.<\/p>\n<p><strong>H\u0259kim son zamanlar \u00f6lk\u0259d\u0259 \u0259t m\u0259hsullar\u0131n\u0131n istehlak\u0131nda azalma tendensiyas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bl\u0259rin\u0259 d\u0259 toxunub. Onun fikrinc\u0259, bu v\u0259ziyy\u0259t birba\u015fa olaraq geni\u015f yay\u0131lan xroniki x\u0259st\u0259likl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r:<\/strong>\u00a0\u201cArt\u0131q Az\u0259rbaycanda \u00fcr\u0259k-damar, \u015f\u0259k\u0259r v\u0259 piyl\u0259nm\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 daha g\u0259nc ya\u015flarda rast g\u0259linir. \u018fvv\u0259ll\u0259r bu probleml\u0259r 40 ya\u015fdan sonra yaran\u0131rd\u0131sa, indi 28-30 ya\u015fl\u0131 g\u0259ncl\u0259r d\u0259 bu x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir. G\u0259nc ya\u015fda stend qoyulan insanlar\u0131n say\u0131 art\u0131r. Bu is\u0259 birba\u015fa d\u00fczg\u00fcn qidalanmaman\u0131n n\u0259tic\u0259sidir. Ya\u011fl\u0131 \u0259tl\u0259rin, x\u00fcsusil\u0259 qoyun \u0259tinin y\u00fcks\u0259k doymu\u015f ya\u011f v\u0259 xolesterin t\u0259rkibin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri riskini art\u0131r\u0131r. Bel\u0259 m\u0259hsullar\u0131n \u00e7oxluqla istifad\u0259si y\u00fcks\u0259k qan t\u0259zyiqin\u0259, qaraciy\u0259r piyl\u0259nm\u0259sin\u0259, m\u0259d\u0259alt\u0131 v\u0259zin f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 pozuntulara v\u0259 insulin s\u0259viyy\u0259sinin artmas\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>\u018fg\u0259r insan\u0131n genetik olaraq bu tip x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 meyli varsa, q\u0131rm\u0131z\u0131 \u0259t\u0259, x\u00fcsusil\u0259 qoyun \u0259tin\u0259 ehtiyatla yana\u015fmal\u0131d\u0131r. Dana \u0259ti nisb\u0259t\u0259n y\u00fcng\u00fcld\u00fcr, lakin yen\u0259 d\u0259 a\u011f\u0131r \u0259tl\u0259r siyah\u0131s\u0131na daxildir. Biz m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r bel\u0259 insanlara \u0259sas\u0259n bal\u0131q v\u0259 qu\u015f \u0259ti &#8211; toyuq v\u0259 hindu\u015fka kimi m\u0259hsullar\u0131n istehlak\u0131n\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 edirik&#8221;.<\/p>\n<p><strong>L.S\u00fcleymanova qeyd edir ki, \u0259t m\u0259hsullar\u0131n\u0131 tamamil\u0259 rasiondan \u00e7\u0131xarmaq do\u011fru yana\u015fma deyil. \u018fsas olan balans\u0131 qorumaq, qida \u00e7e\u015fidini orqanizmin ehtiyaclar\u0131na uy\u011fun se\u00e7m\u0259kdir:<\/strong>\u00a0\u201cH\u0259ft\u0259d\u0259 1-2 d\u0259f\u0259 g\u00fcnorta saatlar\u0131nda a\u011f\u0131r \u0259t m\u0259hsullar\u0131ndan istifad\u0259 etm\u0259k olar. Amma bu istifad\u0259nin fasil\u0259l\u0259rl\u0259 v\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 olmas\u0131 vacibdir. Dig\u0259r g\u00fcnl\u0259rd\u0259 is\u0259 y\u00fcng\u00fcl \u0259tl\u0259r\u0259, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 d\u0259niz m\u0259hsullar\u0131 v\u0259 qu\u015f \u0259tin\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verilm\u0259lidir. Eyni zamanda ax\u015fam saatlar\u0131nda a\u011f\u0131r \u0259tl\u0259rin q\u0259bulu m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fclm\u00fcr, \u00e7\u00fcnki bu, h\u0259zm sistemin\u0259 \u0259lav\u0259 y\u00fck yarad\u0131r. H\u0259r k\u0259s\u0259 t\u00f6vsiy\u0259m odur ki, sa\u011flaml\u0131q namin\u0259 \u0259t m\u0259hsullar\u0131n\u0131 d\u00fczg\u00fcn, m\u00fct\u0259nasib v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f \u015f\u0259kild\u0259 q\u0259bul etsinl\u0259r\u201d.<\/p>\n<p><strong>Xalid\u0259 G\u018fRAY,<\/strong><br \/>\n<strong>\u201cYeni M\u00fcsavat\u201d<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Diyetoloq deyir ki, ya\u011fl\u0131 \u0259tl\u0259r \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri riskini art\u0131r\u0131r M\u0259lum oldu\u011fu kimi, son onillikl\u0259rd\u0259 heyvan m\u0259n\u015f\u0259li qidalardan (\u0259t, s\u00fcd, pendir, ya\u011f v\u0259 s.) imtina ed\u0259nl\u0259rin say\u0131 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada oldu\u011fu kimi \u00f6lk\u0259mizd\u0259 d\u0259 artmaqdad\u0131r. S\u0131rf \u0259t v\u0259 \u0259t m\u0259hsullar\u0131ndan istifad\u0259 etm\u0259y\u0259nl\u0259r is\u0259 daha \u00e7oxdur. D\u00f6vri m\u0259tbuatda v\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 vegetarianl\u0131q v\u0259 veqanl\u0131q \u00e7ox t\u0259bli\u011f olunur. B\u0259s m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r n\u0259 deyirl\u0259r? Uzun v\u0259 sa\u011flam \u00f6m\u00fcr ya\u015famaq \u00fc\u00e7\u00fcn vegetarianl\u0131q \u015f\u0259rtdirmi? Uzun m\u00fcdd\u0259t \u0259tli qidalar q\u0259bul etm\u0259m\u0259k insan orqanizmind\u0259 hans\u0131 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r yarada bil\u0259r? Bunun m\u0259nfi v\u0259 m\u00fcsb\u0259t t\u0259r\u0259fl\u0259ri n\u0259dir? \u018ft y\u00fcks\u0259k keyfiyy\u0259tli z\u00fclal m\u0259nb\u0259yidir&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":816667,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/b491dc833597bb125ecdfbe684619ec1.jpg",740,403,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/b491dc833597bb125ecdfbe684619ec1.jpg",740,403,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/b491dc833597bb125ecdfbe684619ec1.jpg",740,403,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/b491dc833597bb125ecdfbe684619ec1-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/b491dc833597bb125ecdfbe684619ec1-660x359.jpg",660,359,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/b491dc833597bb125ecdfbe684619ec1.jpg",640,349,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/b491dc833597bb125ecdfbe684619ec1.jpg",740,403,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/b491dc833597bb125ecdfbe684619ec1.jpg",740,403,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/b491dc833597bb125ecdfbe684619ec1-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/b491dc833597bb125ecdfbe684619ec1.jpg",740,403,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Diyetoloq deyir ki, ya\u011fl\u0131 \u0259tl\u0259r \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri riskini art\u0131r\u0131r M\u0259lum oldu\u011fu kimi, son onillikl\u0259rd\u0259 heyvan m\u0259n\u015f\u0259li qidalardan (\u0259t, s\u00fcd, pendir, ya\u011f v\u0259 s.) imtina ed\u0259nl\u0259rin say\u0131 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada oldu\u011fu kimi \u00f6lk\u0259mizd\u0259 d\u0259 artmaqdad\u0131r. S\u0131rf \u0259t v\u0259 \u0259t m\u0259hsullar\u0131ndan istifad\u0259 etm\u0259y\u0259nl\u0259r is\u0259 daha \u00e7oxdur. D\u00f6vri m\u0259tbuatda v\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 vegetarianl\u0131q v\u0259 veqanl\u0131q \u00e7ox t\u0259bli\u011f olunur.&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/816666"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=816666"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/816666\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":816668,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/816666\/revisions\/816668"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/816667"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=816666"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=816666"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=816666"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}