{"id":816669,"date":"2025-07-19T09:46:35","date_gmt":"2025-07-19T05:46:35","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=816669"},"modified":"2025-07-19T09:46:35","modified_gmt":"2025-07-19T05:46:35","slug":"g%c9%99nc-qadinlarin-yasli-kisil%c9%99r%c9%99-maragi-psixoloji-f%c9%99lak%c9%99t-yoxsa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=816669","title":{"rendered":"G\u0259nc qad\u0131nlar\u0131n ya\u015fl\u0131 ki\u015fil\u0259r\u0259 mara\u011f\u0131 &#8211; psixoloji f\u0259lak\u0259t, yoxsa&#8230;"},"content":{"rendered":"<p><strong>Son ill\u0259rd\u0259 bel\u0259 nikahlar\u0131n say\u0131nda art\u0131m var &#8211; s\u0259b\u0259b<\/strong><\/p>\n<p>Son ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda v\u0259 d\u00fcnyada ya\u015fca b\u00f6y\u00fck ki\u015fil\u0259rl\u0259 g\u0259nc qad\u0131nlar\u0131n nikaha daxil olmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si diqq\u0259t \u00e7\u0259kir. D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sinin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, son \u00fc\u00e7 ild\u0259 Az\u0259rbaycanda 18-29 ya\u015f aras\u0131 6 n\u0259f\u0259r g\u0259nc qad\u0131n 60 v\u0259 yuxar\u0131 ya\u015fda olan ki\u015fil\u0259rl\u0259 r\u0259smi nikaha daxil olub. Bu g\u00f6st\u0259rici g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fd\u0259 ki\u00e7ik olsa da, sosial v\u0259 psixoloji aspektl\u0259r bax\u0131m\u0131ndan maraql\u0131 tendensiyalara i\u015f\u0131q tutur. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, ya\u015f f\u0259rqin\u0259 g\u00f6r\u0259 qurulan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r m\u00fcxt\u0259lif s\u0259b\u0259bl\u0259rl\u0259 izah oluna bil\u0259r v\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r bunun h\u0259m f\u0259rdi, h\u0259m d\u0259 c\u0259miyy\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 t\u0259sirl\u0259rini ara\u015fd\u0131r\u0131rlar.<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin fikrinc\u0259, g\u0259nc qad\u0131nlar\u0131n ya\u015fca b\u00f6y\u00fck ki\u015fil\u0259rl\u0259 m\u00fcnasib\u0259t qurmaq ist\u0259kl\u0259rinin k\u00f6k\u00fcnd\u0259 \u00e7ox vaxt psixoloji amill\u0259r dayan\u0131r. Sosialoloq \u00dczeyir \u015e\u0259fiyev qeyd edir ki, ail\u0259 m\u00fchitind\u0259 \u00e7\u0259tinlikl\u0259r ya\u015fayan xan\u0131mlar, u\u015faql\u0131qda ata fiqurundan yet\u0259rinc\u0259 sevgi v\u0259 qay\u011f\u0131 g\u00f6rm\u0259y\u0259nl\u0259r, h\u0259yatlar\u0131nda bo\u015flu\u011fu doldurmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 daha ol\u011fun, t\u0259cr\u00fcb\u0259li ki\u015fil\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259 qurma\u011fa meyilli olurlar. Bu yana\u015fma Freydin psixoanalitik n\u0259z\u0259riyy\u0259si il\u0259 yax\u015f\u0131 izah edilir: ata il\u0259 q\u0131z u\u015fa\u011f\u0131 aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcnasib\u0259t g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 qad\u0131n\u0131n ki\u015fi partnyorlar\u0131 il\u0259 quraca\u011f\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259r\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Ata fiquru qad\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcn sabitlik, g\u00fcv\u0259n v\u0259 sevgi r\u0259mzi oldu\u011fundan, bu bo\u015flu\u011fun doldurulmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ya\u015fca b\u00f6y\u00fck v\u0259 g\u00fccl\u00fc ki\u015fi partnyorlar se\u00e7il\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Ya\u015fca b\u00f6y\u00fck ki\u015fil\u0259r maddi sabitlik, h\u0259yat t\u0259cr\u00fcb\u0259si v\u0259 emosional yetkinlik kimi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r\u0259 malik olduqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn qad\u0131nlarda t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 rahatl\u0131q hissi yarad\u0131rlar. Bu is\u0259 psixoloji ehtiyaclar\u0131n \u00f6d\u0259nm\u0259sind\u0259 \u00f6n\u0259mli rol oynay\u0131r.<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r qeyd edir ki, c\u0259miyy\u0259tin patriarxal d\u0259y\u0259rl\u0259ri d\u0259 bu tendensiyan\u0131n yaranmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r. Az\u0259rbaycanda, el\u0259c\u0259 d\u0259 bir \u00e7ox dig\u0259r c\u0259miyy\u0259tl\u0259rd\u0259 ya\u015fca b\u00f6y\u00fck ki\u015fi il\u0259 g\u0259nc qad\u0131n\u0131n evl\u0259nm\u0259si sosial norma kimi q\u0259bul edilir v\u0259 bel\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r \u0259sas\u0259n m\u00fcsb\u0259t qar\u015f\u0131lan\u0131r. Bunun \u0259ksin\u0259 olaraq, qad\u0131n\u0131n ya\u015fca b\u00f6y\u00fck, ki\u015finin is\u0259 g\u0259nc oldu\u011fu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sosial q\u0131naqla \u00fczl\u0259\u015fir. Bu, ki\u015fiy\u0259 veril\u0259n dominant v\u0259 r\u0259hb\u0259r m\u00f6vqe il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Bundan ba\u015fqa, ya\u015fca b\u00f6y\u00fck ki\u015fil\u0259rl\u0259 evl\u0259nm\u0259k bir s\u0131ra qad\u0131nlar \u00fc\u00e7\u00fcn maddi t\u0259minat amili kimi d\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilir. Onlar d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrl\u0259r ki, oturu\u015fmu\u015f, sosial statusu v\u0259 maliyy\u0259 imkanlar\u0131 y\u00fcks\u0259k olan ki\u015fi il\u0259 ail\u0259 qurmaq daha sabit v\u0259 rahat h\u0259yat dem\u0259kdir. X\u00fcsusil\u0259 qeyri-sabit sosial m\u00fchitd\u0259 b\u00f6y\u00fcm\u00fc\u015f v\u0259 resurs \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 olan qad\u0131nlarda bu yana\u015fma daha \u00e7ox m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur.<\/p>\n<p>B\u0259zi g\u0259nc qad\u0131nlar h\u0259mya\u015f\u0131d ki\u015fil\u0259rd\u0259 ist\u0259dikl\u0259ri emosional d\u0259rinliyi v\u0259 intellektual \u0259laq\u0259ni tapa bilmirl\u0259r. Onlar ya\u015fca b\u00f6y\u00fck ki\u015fil\u0259rin daha ol\u011fun, d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc v\u0259 t\u0259cr\u00fcb\u0259li olduqlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259r\u0259k onlara \u00fcst\u00fcnl\u00fck verirl\u0259r. Bu, m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin yaln\u0131z maddi v\u0259 sosial deyil, eyni zamanda psixoloji v\u0259 emosional bazas\u0131n\u0131n da oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, ya\u015f f\u0259rqinin b\u00f6y\u00fck olmas\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n bo\u015fluqlar v\u0259 uy\u011funsuzluqlar yaradaraq zamanla \u00fcnsiyy\u0259t probleml\u0259rin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bil\u0259r. N\u0259sil f\u0259rql\u0259ri, f\u0259rqli d\u0259y\u0259rl\u0259r sistemi v\u0259 h\u0259yat t\u0259rzi bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdir\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Ya\u015fca b\u00f6y\u00fck ki\u015fil\u0259rl\u0259 evl\u0259n\u0259n qad\u0131nlar \u00fc\u00e7\u00fcn riskl\u0259r d\u0259 az deyil. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259, ya\u015fl\u0131 ki\u015fil\u0259rd\u0259 sa\u011flaml\u0131q probleml\u0259ri daha tez \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xa bil\u0259r ki, bu da qad\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 emosional v\u0259 fiziki y\u00fck yarad\u0131r. H\u0259m\u00e7inin m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 g\u00fcc balans\u0131n\u0131n pozulmas\u0131, qad\u0131n\u0131n as\u0131l\u0131l\u0131q v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259si, \u015f\u0259xsi azadl\u0131qlar\u0131n m\u0259hdudla\u015fmas\u0131 kimi neqativ n\u0259tic\u0259l\u0259r d\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur.<\/p>\n<p>Sosioloqlar bildirirl\u0259r ki, t\u0259r\u0259fl\u0259r aras\u0131nda ya\u015f f\u0259rqi olduqda, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 h\u00f6rm\u0259t v\u0259 anla\u015fma y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 olmal\u0131d\u0131r. \u018fks halda, bel\u0259 nikahlar \u00e7ox zaman xo\u015fag\u0259lm\u0259z sonluqla n\u0259tic\u0259l\u0259nir.<\/p>\n<p><strong>M\u00fcasir c\u0259miyy\u0259td\u0259 gender rollar\u0131 v\u0259 sosial m\u00f6vqel\u0259r ya\u015f f\u0259rqi olan nikahlara t\u0259sir ed\u0259n amill\u0259rd\u0259n biridir. Ki\u015fil\u0259rin dominant v\u0259 t\u0259minat\u00e7\u0131 m\u00f6vqed\u0259 olmas\u0131 g\u00f6zl\u0259ntisi, qad\u0131nlar\u0131n is\u0259 bax\u0131m v\u0259 himay\u0259 alt\u0131nda olma arzusunun t\u0259siri ya\u015fca b\u00f6y\u00fck ki\u015fil\u0259rl\u0259 evl\u0259nm\u0259 q\u0259rarlar\u0131na t\u0259sir edir. Bu, h\u0259m\u00e7inin c\u0259miyy\u0259tin qad\u0131na v\u0259 ki\u015fiy\u0259 m\u00fcnasib\u0259tind\u0259 \u0259ks olunur.<\/strong><\/p>\n<p>B\u0259zi qad\u0131nlar is\u0259 h\u0259mya\u015f\u0131d ki\u015fil\u0259ri idar\u0259 etm\u0259kd\u0259 \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259kdikl\u0259rini d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259r\u0259k, daha ya\u015fl\u0131 ki\u015fil\u0259ri se\u00e7irl\u0259r. Onlar hesab edirl\u0259r ki, ya\u015f f\u0259rqi onlar\u0131 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 daha \u00fcst\u00fcn v\u0259 n\u0259zar\u0259td\u0259 saxlayacaq.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, g\u0259nc qad\u0131nlar\u0131n ya\u015fca b\u00f6y\u00fck ki\u015fil\u0259rl\u0259 evl\u0259nm\u0259sinin s\u0259b\u0259bl\u0259ri t\u0259kc\u0259 psixoloji deyil, h\u0259m d\u0259 sosial, m\u0259d\u0259ni v\u0259 maddi amill\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilir. Bu tendensiyan\u0131n d\u0259rin s\u0259b\u0259bl\u0259rini anlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn geni\u015f miqyasda ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n apar\u0131lmas\u0131 vacibdir.<\/p>\n<p>Eyni zamanda sa\u011flam, davaml\u0131 v\u0259 xo\u015fb\u0259xt nikahlar\u0131n qurulmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259r\u0259fl\u0259r aras\u0131nda ya\u015f f\u0259rqind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 h\u00f6rm\u0259t, sevgi, anla\u015fma v\u0259 uy\u011funluq \u0259sas meyarlar kimi q\u0259bul edilm\u0259lidir. Sosial d\u0259st\u0259k sisteml\u0259rinin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si, qad\u0131nlar\u0131n \u00f6zl\u0259rini ifad\u0259 ed\u0259 bilm\u0259si v\u0259 psixoloji sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 da bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 \u00f6n\u0259mlidir.<\/p>\n<p><strong>Haz\u0131rlad\u0131: Xalid\u0259 G\u0259ray<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Son ill\u0259rd\u0259 bel\u0259 nikahlar\u0131n say\u0131nda art\u0131m var &#8211; s\u0259b\u0259b Son ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda v\u0259 d\u00fcnyada ya\u015fca b\u00f6y\u00fck ki\u015fil\u0259rl\u0259 g\u0259nc qad\u0131nlar\u0131n nikaha daxil olmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si diqq\u0259t \u00e7\u0259kir. D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sinin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, son \u00fc\u00e7 ild\u0259 Az\u0259rbaycanda 18-29 ya\u015f aras\u0131 6 n\u0259f\u0259r g\u0259nc qad\u0131n 60 v\u0259 yuxar\u0131 ya\u015fda olan ki\u015fil\u0259rl\u0259 r\u0259smi nikaha daxil olub. Bu g\u00f6st\u0259rici g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fd\u0259 ki\u00e7ik olsa da, sosial v\u0259 psixoloji aspektl\u0259r bax\u0131m\u0131ndan maraql\u0131 tendensiyalara i\u015f\u0131q tutur. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, ya\u015f f\u0259rqin\u0259 g\u00f6r\u0259 qurulan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r m\u00fcxt\u0259lif s\u0259b\u0259bl\u0259rl\u0259 izah oluna bil\u0259r v\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r bunun h\u0259m f\u0259rdi, h\u0259m d\u0259 c\u0259miyy\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 t\u0259sirl\u0259rini ara\u015fd\u0131r\u0131rlar. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin fikrinc\u0259,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":816670,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/5bb6557005d5aab8a968fc348fe8c484.jpg",600,400,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/5bb6557005d5aab8a968fc348fe8c484.jpg",600,400,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/5bb6557005d5aab8a968fc348fe8c484.jpg",600,400,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/5bb6557005d5aab8a968fc348fe8c484-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/5bb6557005d5aab8a968fc348fe8c484-548x365.jpg",548,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/5bb6557005d5aab8a968fc348fe8c484.jpg",600,400,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/5bb6557005d5aab8a968fc348fe8c484.jpg",600,400,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/5bb6557005d5aab8a968fc348fe8c484.jpg",600,400,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/5bb6557005d5aab8a968fc348fe8c484-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/5bb6557005d5aab8a968fc348fe8c484.jpg",600,400,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Son ill\u0259rd\u0259 bel\u0259 nikahlar\u0131n say\u0131nda art\u0131m var &#8211; s\u0259b\u0259b Son ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda v\u0259 d\u00fcnyada ya\u015fca b\u00f6y\u00fck ki\u015fil\u0259rl\u0259 g\u0259nc qad\u0131nlar\u0131n nikaha daxil olmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si diqq\u0259t \u00e7\u0259kir. D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sinin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, son \u00fc\u00e7 ild\u0259 Az\u0259rbaycanda 18-29 ya\u015f aras\u0131 6 n\u0259f\u0259r g\u0259nc qad\u0131n 60 v\u0259 yuxar\u0131 ya\u015fda olan ki\u015fil\u0259rl\u0259 r\u0259smi nikaha daxil olub. Bu g\u00f6st\u0259rici g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fd\u0259 ki\u00e7ik&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/816669"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=816669"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/816669\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":816672,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/816669\/revisions\/816672"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/816670"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=816669"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=816669"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=816669"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}