{"id":817659,"date":"2025-07-26T12:16:39","date_gmt":"2025-07-26T08:16:39","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=817659"},"modified":"2025-07-26T12:16:39","modified_gmt":"2025-07-26T08:16:39","slug":"devrilmis-prezidentin-x%c9%99l%c9%99fi-pezeskianin-aqib%c9%99ti-b%c9%99nis%c9%99drinki-kimi-ola-bil%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=817659","title":{"rendered":"Devrilmi\u015f prezidentin x\u0259l\u0259fi \u2013 Peze\u015fkian\u0131n aqib\u0259ti B\u0259nis\u0259drinki kimi ola bil\u0259r"},"content":{"rendered":"<p>2 g\u00fcnd\u0259n sonra M\u0259sud Peze\u015fkian\u0131n \u0130ran prezidenti kimi f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131n\u0131n 1 il tamam olacaq.<br \/>\nOnu \u00f6lk\u0259mizd\u0259 \u0259sas\u0259n \u201c\u015feir dey\u0259n yax\u015f\u0131 ki\u015fi\u201d, \u201csiyas\u0259t\u0259 h\u0259kimlikd\u0259n g\u0259l\u0259n m\u00f6t\u0259dil persona\u201d kimi tan\u0131y\u0131rlar.<br \/>\nBir il \u0259vv\u0259lkind\u0259n f\u0259rqli olaraq c\u0259nab Pe\u015fezkian\u0131 \u00f6z \u00f6lk\u0259sind\u0259 indi nec\u0259 q\u0259bul edirl\u0259r, bir az dola\u015f\u0131q m\u0259s\u0259l\u0259dir. Bunu m\u00f6t\u0259b\u0259r v\u0259 d\u00fcr\u00fcst bir sor\u011funun n\u0259tic\u0259l\u0259ri b\u0259lli ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Haz\u0131rda yaln\u0131z bir \u015fey t\u0259\u0259cc\u00fcb do\u011furur: nec\u0259 olub ki, \u0130ran\u0131 idar\u0259 ed\u0259n ay\u0259tullahllar v\u0259 SEPAH doktoru hakimiyy\u0259t\u0259 yax\u0131n burax\u0131blar?<\/p>\n<p>D\u00fczd\u00fcr, o \u0130ran siyas\u0259tind\u0259 t\u0259sad\u00fcfi adam deyildi, vaxtil\u0259 parlamentin deputat\u0131, 2001-2005-ci ill\u0259rd\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d Hat\u0259mi h\u00f6kum\u0259tind\u0259 s\u0259hiyy\u0259 v\u0259 tibbi t\u0259hsil naziri, 2016-2020-ci ill\u0259rd\u0259 parlament s\u0259drinin birinci m\u00fcavini olmu\u015fdu, amma yen\u0259 d\u0259 faktiki iqtidar komandas\u0131 Peze\u015fkiandan bu q\u0259d\u0259r naraz\u0131 olacaqd\u0131sa, onun prezident se\u00e7ilm\u0259sin\u0259 n\u0259d\u0259n r\u00fcsx\u0259t verib?<\/p>\n<p>Onu da qeyd ed\u0259k ki, Peze\u015fkian 2013-c\u00fc ild\u0259 d\u0259 prezident se\u00e7kil\u0259rind\u0259 i\u015ftirak edib, lakin namiz\u0259dliyini geri g\u00f6t\u00fcr\u00fcb. 2021-ci ild\u0259 is\u0259 o, yenid\u0259n prezidentliy\u0259 namiz\u0259dliyini ir\u0259li s\u00fcr\u0259nd\u0259 namiz\u0259dliyi r\u0259dd edilib. 2024-c\u00fc ild\u0259 ke\u00e7iril\u0259n n\u00f6vb\u0259d\u0259nk\u0259nar prezident se\u00e7kil\u0259rind\u0259 d\u0259 el\u0259 ed\u0259, onu se\u00e7kiy\u0259 buraxmaya bil\u0259rdil\u0259r.<br \/>\nAncaq el\u0259 olmad\u0131, Peze\u015fkian se\u00e7kiy\u0259 burax\u0131ld\u0131 v\u0259 hakimiyy\u0259tin m\u00fchafiz\u0259kar qanad\u0131n\u0131n namiz\u0259di S\u0259id C\u0259liliy\u0259 ikinci turda qalib g\u0259ldi, q\u0259l\u0259b\u0259si tan\u0131nd\u0131.<\/p>\n<p>2009-cu ild\u0259 daha bir namiz\u0259d prezident se\u00e7kisind\u0259 triumf qazanm\u0131\u015fd\u0131. O, ali dini lider \u018fli Xamneyi il\u0259 eyni q\u0259s\u0259b\u0259d\u0259n olan v\u0259 ona qohumlu\u011fu \u00e7atan Mirh\u00fcseyn Mus\u0259vi idi. Ancaq Xamneyi onun prezident olmas\u0131n\u0131 ist\u0259m\u0259di, Mahmud \u018fhm\u0259dinejad\u0131n t\u0259r\u0259fini tutdu v\u0259 onu prezident etdi.<\/p>\n<p>B\u0259lk\u0259 d\u0259 \u00f6t\u0259n il Xamneyinin Peze\u015fkiana qar\u015f\u0131 f\u0259rqli davranmas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bi el\u0259 2009-cu ild\u0259 ba\u015f ver\u0259n qanl\u0131 hadis\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. H\u0259min il Mus\u0259vinin q\u0259l\u0259b\u0259sinin dan\u0131lmas\u0131na etiraz ed\u0259n y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 adam k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259r\u0259 ax\u0131\u015fm\u0131\u015f, \u00f6lk\u0259d\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f i\u011fti\u015fa\u015flar ba\u015flanm\u0131\u015f, \u00e7oxlu dinc insan \u00f6lm\u00fc\u015f, h\u0259bsxanalar etiraz\u00e7\u0131larla doldurulmu\u015f, minl\u0259rl\u0259 insan i\u015fg\u0259nc\u0259y\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>Ola bil\u0259r, ay\u0259tullahlar bel\u0259 hadis\u0259l\u0259rin, bu d\u0259f\u0259 Peze\u015fkiana g\u00f6r\u0259 t\u0259krarlanmas\u0131n\u0131 ist\u0259m\u0259yibl\u0259r.<\/p>\n<p>Ancaq budur, xalq\u0131n irad\u0259si il\u0259 se\u00e7ilmi\u015f, \u00f6lk\u0259sinin \u0259n legitim d\u00f6vl\u0259t xadimi olan Peze\u015fkian y\u00fcks\u0259k v\u0259zif\u0259sin\u0259 r\u0259\u011fm\u0259n t\u0259zyiql\u0259r\u0259 m\u0259ruz qal\u0131r. Ayr\u0131-ayr\u0131 din xadiml\u0259ri, generallar onu t\u0259nqid edir, xor g\u00f6r\u00fcrl\u0259r, h\u0259r bir add\u0131m\u0131n\u0131, a\u00e7\u0131qlamas\u0131n\u0131, adic\u0259 ana dilind\u0259 \u0130ran\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck \u015fairinin \u015feirini s\u0259sl\u0259ndirm\u0259sini t\u0259fti\u015f\u0259 m\u0259ruz qoyurlar.<\/p>\n<p>\u0130randan k\u0259narda olan, bu \u00f6lk\u0259d\u0259 ba\u015f ver\u0259nl\u0259r\u0259 diqq\u0259t ed\u0259nl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn bu, heyr\u0259t do\u011furan h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rdir. D\u00f6vl\u0259t iyerarxiyas\u0131nda 10-cu d\u0259r\u0259c\u0259li v\u0259zif\u0259 pill\u0259sind\u0259 olan bir \u015f\u0259xs tribunada \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n prezident\u0259 yax\u0131nla\u015f\u0131r v\u0259 ona ana dilind\u0259 dan\u0131\u015fmamaq, \u015feir dem\u0259m\u0259k bar\u0259d\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015f verir v\u0259 ya kimins\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015fini \u00e7atd\u0131r\u0131r. Bel\u0259 \u015fey n\u0259 \u0130ran tarixind\u0259 olub, n\u0259 d\u0259 haz\u0131rda \u0259n demokratik \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 bel\u0259 analoji hal ya\u015fan\u0131r.<\/p>\n<p>Peze\u015fkiana m\u00fcnasib\u0259t bir xeyli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 ba\u015fqa bir \u0130ran prezidentini v\u0259 onun taleyini yada sal\u0131r. Bu, \u0130ran\u0131n ilk prezidenti \u018fb\u00fclh\u0259s\u0259n B\u0259nis\u0259drdir 1933-2021). B\u0259nis\u0259dr islam inqilab\u0131n\u0131n ilk ill\u0259rind\u0259, 1980-ci ilin fevral\u0131ndan 1981-ci ilin iyununa q\u0259d\u0259r \u0130ran prezidenti olub.<\/p>\n<p>Ancaq onun prezidentliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u00f6lk\u0259nin \u0259sas r\u0259hb\u0259ri, eynil\u0259 indiki kimi, ali dini lider m\u00f6vqeyind\u0259 olan, islam inqilab\u0131n\u0131n ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 Ruhulla Xomeyni olub.<\/p>\n<p>H\u0259l\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259lik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n qat\u0131 \u015fah \u0259leyhdar\u0131 olan, iki d\u0259f\u0259 h\u0259bsxanada yatan, m\u00fchacir\u0259t h\u0259yat\u0131 ya\u015fayan, Sorbonna universitetind\u0259 t\u0259hsil alan \u018fb\u00fclh\u0259s\u0259n B\u0259nis\u0259dr Fransada olark\u0259n Abbas \u018fmir-\u0130ntizam, Sadiq Q\u00fctbzad\u0259 v\u0259 \u0130brahim Y\u0259zdi il\u0259 birlikd\u0259 Xomeyninin \u0259n yax\u0131n d\u00f6rd adam\u0131ndan biri, bel\u0259 anla\u015f\u0131l\u0131r ki, birincisi olub. \u00c7\u00fcnki Xomeyni m\u0259hz onun prezident se\u00e7ilm\u0259sin\u0259 xeyir-dua verib.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/94ce875e2ebcd0c44b03d644b43e7bd0.jpg\" alt=\"xomeyn.jpg (50 KB)\" width=\"631\" height=\"833\" \/><\/p>\n<p>Ancaq h\u0259r bir inqilaba m\u0259xsus olan klassik t\u0259may\u00fcl \u0130randa da ba\u015f verib \u2013 inqilab balalar\u0131n\u0131 yem\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b:<\/p>\n<p><strong>Abbas \u018fmir \u0130ntizam<\/strong>\u00a01981-ci ild\u0259 AB\u015e-nin xeyrin\u0259 casusluqda ittiham edil\u0259r\u0259k \u00f6m\u00fcrl\u00fck h\u0259bs c\u0259zas\u0131na m\u0259hkum edilib;<\/p>\n<p><strong>Sadiq Q\u00fctbzad\u0259<\/strong>\u00a0Xomeyniy\u0259 qar\u015f\u0131 sui-q\u0259sd s\u00f6zl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259 i\u015ftirakda g\u00fcnahkar bilin\u0259r\u0259k edam olunub;<\/p>\n<p><strong>\u0130brahim Y\u0259zdi<\/strong>\u00a07 ay (1979, aprel-noyabr) \u0130ran\u0131n xarici i\u015fl\u0259r naziri olub, sonra islam inqilab\u0131 rejimin\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131x\u0131b, onu \u201cStalinist v\u0259 qeyri-islami \u00fcsullardan\u201d getdikc\u0259 daha \u00e7ox istifad\u0259 etm\u0259kd\u0259 ittiham edib, n\u0259hay\u0259t, \u00f6lk\u0259d\u0259n m\u00fchacir\u0259t etm\u0259y\u0259 m\u0259cbur olub. \u0130.Y\u0259zdi 2017-ci ild\u0259 86 ya\u015f\u0131nda T\u00fcrkiy\u0259nin \u0130zmir \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 v\u0259fat edib v\u0259 orada d\u0259fn olunub.<\/p>\n<p><strong>\u018fb\u00fclh\u0259s\u0259n B\u0259nis\u0259dr<\/strong>\u00a0is\u0259 1981-ci il iyunun 21-d\u0259 \u0130ran parlamenti t\u0259r\u0259find\u0259n \u201cislam ruhanil\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259lmi\u015f f\u0259aliyy\u0259t\u0259\u201d g\u00f6r\u0259 impi\u00e7ment\u0259 m\u0259ruz qal\u0131b. \u0130yunun 21-d\u0259n 22-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 SEPAH b\u00f6lm\u0259l\u0259ri onun evini v\u0259 iqam\u0259tgah\u0131n\u0131 ba\u011flay\u0131b, \u0259n b\u00f6y\u00fck q\u0259zetl\u0259rin ba\u015f redaktorlar\u0131n\u0131 h\u0259bs edibl\u0259r. \u0130yunun 22-d\u0259 s\u0259h\u0259r saatlar\u0131nda Xomeyni f\u0259rman ver\u0259r\u0259k B\u0259nis\u0259dri \u0130ran prezidenti v\u0259zif\u0259sind\u0259n azad edib.<\/p>\n<p>B\u0259zi m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, Xomeyni B\u0259nis\u0259dri m\u0259hv etm\u0259k bar\u0259d\u0259 \u0259mr verib, lakin onu \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olmay\u0131b. B\u0259nis\u0259dr \u201cXalq m\u00fccahidl\u0259ri\u201d t\u0259\u015fkilat\u0131 \u00fczvl\u0259rinin k\u00f6m\u0259yi il\u0259 bir ne\u00e7\u0259 h\u0259ft\u0259 gizl\u0259nm\u0259y\u0259 nail olub v\u0259 iyulun 29-da h\u0259min t\u0259\u015fkilat\u0131m r\u0259hb\u0259ri M\u0259sud R\u0259c\u0259vi il\u0259 birlikd\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259n qa\u00e7\u0131b. Eks-prezidentin qa\u00e7\u0131\u015f\u0131nda polkovnik Benzad Moezinin ba\u015f\u00e7\u0131l\u0131q etdiyi h\u0259rbi hava q\u00fcvv\u0259l\u0259ri zabitl\u0259ri b\u00f6y\u00fck k\u00f6m\u0259klik g\u00f6st\u0259ribl\u0259r. B\u0259nis\u0259dr h\u0259rbi hava q\u00fcvv\u0259l\u0259rin\u0259 m\u0259xsus \u201cBoeing 707\u201d t\u0259yyar\u0259si il\u0259 Fransaya u\u00e7ub v\u0259 \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonuna q\u0259d\u0259r bu \u00f6lk\u0259d\u0259 ya\u015fay\u0131b.<\/p>\n<p>Bel\u0259c\u0259, Xomeyninin d\u00f6rd \u0259n yax\u0131n silahda\u015f\u0131n\u0131n d\u00f6rd\u00fcn\u00fcn d\u0259 aqib\u0259ti ac\u0131nacaql\u0131 olub \u2013 \u00f6m\u00fcrl\u00fck h\u0259bs, edam, m\u00fchacir\u0259t.<\/p>\n<p>Xamneyi v\u0259 t\u0259r\u0259fdarlar\u0131n\u0131n prezident Peze\u015fkiana m\u00fcnasib\u0259ti \u201cB\u0259nis\u0259dr \u0259hvalat\u0131\u201dn\u0131n t\u0259krarlana bil\u0259c\u0259yin\u0259 dair ehtimallar yarad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Araz Altayl\u0131, Musavat.com<\/strong><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>2 g\u00fcnd\u0259n sonra M\u0259sud Peze\u015fkian\u0131n \u0130ran prezidenti kimi f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131n\u0131n 1 il tamam olacaq. Onu \u00f6lk\u0259mizd\u0259 \u0259sas\u0259n \u201c\u015feir dey\u0259n yax\u015f\u0131 ki\u015fi\u201d, \u201csiyas\u0259t\u0259 h\u0259kimlikd\u0259n g\u0259l\u0259n m\u00f6t\u0259dil persona\u201d kimi tan\u0131y\u0131rlar. Bir il \u0259vv\u0259lkind\u0259n f\u0259rqli olaraq c\u0259nab Pe\u015fezkian\u0131 \u00f6z \u00f6lk\u0259sind\u0259 indi nec\u0259 q\u0259bul edirl\u0259r, bir az dola\u015f\u0131q m\u0259s\u0259l\u0259dir. Bunu m\u00f6t\u0259b\u0259r v\u0259 d\u00fcr\u00fcst bir sor\u011funun n\u0259tic\u0259l\u0259ri b\u0259lli ed\u0259 bil\u0259r. Haz\u0131rda yaln\u0131z bir \u015fey t\u0259\u0259cc\u00fcb do\u011furur: nec\u0259 olub ki, \u0130ran\u0131 idar\u0259 ed\u0259n ay\u0259tullahllar v\u0259 SEPAH doktoru hakimiyy\u0259t\u0259 yax\u0131n burax\u0131blar? D\u00fczd\u00fcr, o \u0130ran siyas\u0259tind\u0259 t\u0259sad\u00fcfi adam deyildi, vaxtil\u0259 parlamentin deputat\u0131, 2001-2005-ci ill\u0259rd\u0259 M\u0259h\u0259mm\u0259d Hat\u0259mi h\u00f6kum\u0259tind\u0259 s\u0259hiyy\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":817660,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/837f2326e9d44b4fa44966b32cdd3250.jpg",794,495,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/837f2326e9d44b4fa44966b32cdd3250.jpg",794,495,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/837f2326e9d44b4fa44966b32cdd3250.jpg",794,495,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/837f2326e9d44b4fa44966b32cdd3250-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/837f2326e9d44b4fa44966b32cdd3250-585x365.jpg",585,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/837f2326e9d44b4fa44966b32cdd3250.jpg",640,399,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/837f2326e9d44b4fa44966b32cdd3250.jpg",794,495,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/837f2326e9d44b4fa44966b32cdd3250.jpg",794,495,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/837f2326e9d44b4fa44966b32cdd3250-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/837f2326e9d44b4fa44966b32cdd3250.jpg",794,495,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"2 g\u00fcnd\u0259n sonra M\u0259sud Peze\u015fkian\u0131n \u0130ran prezidenti kimi f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamas\u0131n\u0131n 1 il tamam olacaq. Onu \u00f6lk\u0259mizd\u0259 \u0259sas\u0259n \u201c\u015feir dey\u0259n yax\u015f\u0131 ki\u015fi\u201d, \u201csiyas\u0259t\u0259 h\u0259kimlikd\u0259n g\u0259l\u0259n m\u00f6t\u0259dil persona\u201d kimi tan\u0131y\u0131rlar. Bir il \u0259vv\u0259lkind\u0259n f\u0259rqli olaraq c\u0259nab Pe\u015fezkian\u0131 \u00f6z \u00f6lk\u0259sind\u0259 indi nec\u0259 q\u0259bul edirl\u0259r, bir az dola\u015f\u0131q m\u0259s\u0259l\u0259dir. Bunu m\u00f6t\u0259b\u0259r v\u0259 d\u00fcr\u00fcst bir sor\u011funun n\u0259tic\u0259l\u0259ri b\u0259lli ed\u0259 bil\u0259r.&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/817659"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=817659"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/817659\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":817661,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/817659\/revisions\/817661"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/817660"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=817659"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=817659"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=817659"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}