{"id":818028,"date":"2025-07-29T11:09:16","date_gmt":"2025-07-29T07:09:16","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=818028"},"modified":"2025-07-29T11:09:16","modified_gmt":"2025-07-29T07:09:16","slug":"1-avqust-az%c9%99rbaycan-%c9%99lifbasi-v%c9%99-az%c9%99rbaycan-dili-gunudur-4","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=818028","title":{"rendered":"1 avqust &#8211; Az\u0259rbaycan \u018flifbas\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan Dili G\u00fcn\u00fcd\u00fcr"},"content":{"rendered":"<p><em><strong>Ana dilimiz m\u0259n\u0259vi pasportumuz, ruhumuz, \u0259b\u0259diyy\u0259t r\u0259mzimizdir<\/strong><\/em><\/p>\n<p>\u00abM\u00fcxt\u0259lif dill\u0259r\u0259 m\u0259nsub olan insanlar Az\u0259rbaycan dilini sad\u0259c\u0259 e\u015fid\u0259r\u0259k, onun m\u0259nas\u0131n\u0131 o q\u0259d\u0259r bilm\u0259y\u0259r\u0259k, Az\u0259rbaycan dilinin n\u0259 q\u0259d\u0259r \u015feir\u0259 b\u0259nz\u0259diyini, xo\u015f ah\u0259ngli oldu\u011funu d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 qeyd edibl\u0259r. Biz dilimizl\u0259 f\u0259xr etm\u0259liyik. Dil h\u0259r bir mill\u0259tin milliliyinin \u0259sas\u0131d\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 h\u0259r bir g\u0259nc \u00f6z ana dilini, Az\u0259rbaycan dilini, m\u00fcasir Az\u0259rbaycan dilini g\u0259r\u0259k \u0259n inc\u0259likl\u0259rin\u0259 q\u0259d\u0259r bilsin v\u0259 bu dild\u0259n istifad\u0259 etsin. Biz m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycanda Az\u0259rbaycan dilini d\u00f6vl\u0259t dili etdiyimiz kimi, c\u0259miyy\u0259timizd\u0259 d\u0259, xalq\u0131m\u0131z\u0131n i\u00e7ind\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan dilini m\u00fctl\u0259q hakim dil etm\u0259liyik\u00bb<br \/>\n<strong>\u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyev,<\/strong><\/p>\n<p>Ana dilimizi\u00a0 milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyimizin ba\u015fl\u0131ca r\u0259mzl\u0259ri kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndir\u0259n, \u00a0do\u011fma dild\u0259 poeziyam\u0131z\u0131n klassik n\u00fcmun\u0259l\u0259rini yaradan s\u0259rk\u0259rd\u0259, g\u00f6rk\u0259mli \u015fair \u015eah \u0130smay\u0131l X\u0259tai g\u0259ncl\u0259r\u0259 n\u0259sih\u0259tind\u0259 yaz\u0131rd\u0131: \u00abV\u0259t\u0259nin bir ovuc torpa\u011f\u0131n\u0131 bir ovuc altundan, dilimizin bir k\u0259lm\u0259sini bir \u00f6l\u00e7\u00fc m\u00fcc\u0259ff\u0259rd\u0259n \u00fcst\u00fcn bildim. Dilimizin v\u0259 V\u0259t\u0259nimizin \u0259b\u0259diyy\u0259n ya\u015famas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259limd\u0259n g\u0259l\u0259ni etdim. M\u0259ni l\u0259n\u0259tl\u0259 yad etm\u0259yin. Yax\u015f\u0131 n\u0259 etdims\u0259\u00a0 davam etdirin, x\u0259talar\u0131m\u0131 t\u0259krar etm\u0259yin\u2026 Atalar siz\u0259 \u00fc\u00e7 \u0259man\u0259t qoyublar: Dilimiz, qeyr\u0259timiz, M\u0259t\u0259nimiz.\u00bb<\/p>\n<p>\u00abBiz Az\u0259rbaycanda Az\u0259rbaycan dilinin hakim olmas\u0131n\u0131, Az\u0259rbaycan dilinin getdikc\u0259 inki\u015faf etm\u0259sini t\u0259min ed\u0259c\u0259yik. Ancaq eyni zamanda\u00a0 arzu edirik ki,\u00a0 hans\u0131 qit\u0259 , hans\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259\u00a0 ya\u015famas\u0131ndan as\u0131l\u0131 olmayaraq, h\u0259r bir az\u0259rbaycanl\u0131 o \u00f6lk\u0259nin dilini d\u0259\u00a0 m\u0259nims\u0259sin, o \u00f6lk\u0259nin ad\u0259t-\u0259n\u0259n\u0259l\u0259rind\u0259n d\u0259 istifad\u0259 etsin, o \u00f6lk\u0259nin \u015f\u0259raitin\u0259 uy\u011funla\u015fs\u0131n. Amma Az\u0259rbaycan dilini ya\u015fats\u0131n v\u0259 inki\u015faf etdirsin\u00bb s\u00f6yl\u0259y\u0259n Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin xalqlar\u0131\u00a0 birl\u0259\u015fdir\u0259n dilimizin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131ndak\u0131 xidm\u0259tl\u0259ri d\u0259 \u00a0\u0259v\u0259zsizdir. \u00abM\u00fcst\u0259qil\u00a0 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin\u00a0 \u0259sas ideyas\u0131 azarbaycan\u00e7\u0131l\u0131qd\u0131r\u00bb, \u00abF\u0259xr ed\u0259 bil\u0259rik ki, bizim z\u0259ngin, b\u00f6y\u00fck s\u00f6z ehtiyat\u0131na malik olan Az\u0259rbaycan dilimiz var\u00bb, \u00abBiz indi m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t kimi, azad xalq kimi \u00f6z ana dilimizl\u0259, Az\u0259rbaycan dili il\u0259 f\u0259xr edirik\u00bb, \u00abM\u0259n h\u0259r bir dil\u0259 \u00f6z h\u00f6rm\u0259t v\u0259 ehtiram\u0131m\u0131 bildirir\u0259m. Amma hesab edir\u0259m ki, \u00f6z dilimizl\u0259, Az\u0259rbaycan dili il\u0259 h\u0259r birimiz f\u0259xr ed\u0259 bil\u0259rik. \u00c7\u00fcnki bu, z\u0259ngin dildir, art\u0131q d\u00fcnyada tan\u0131nm\u0131\u015f dildir. Xalq\u0131m\u0131z\u0131n ad\u0131 da tan\u0131n\u0131b, respublikam\u0131z\u0131n ad\u0131 da tan\u0131n\u0131b, dilimizin ad\u0131 da tan\u0131n\u0131b\u00bb \u00a0s\u00f6yl\u0259y\u0259n Ulu \u00d6nd\u0259rin \u0259n d\u0259y\u0259rli t\u00f6vsiy\u0259l\u0259rind\u0259n biri d\u0259 bu idi ki,\u00a0\u00a0 xalq\u0131m\u0131z\u0131n m\u0259n\u0259vi s\u0259rv\u0259ti, d\u00fcnya az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131n h\u0259mr\u0259yliyinin sars\u0131lmaz t\u0259m\u0259li,\u00a0 m\u00fcst\u0259qilliyimizin ba\u015fl\u0131ca r\u0259mzl\u0259rid\u0259n olan dilimizi ya\u015fatmaq h\u0259r birimizin v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q borcudur.<\/p>\n<p>\u2026XIX- XX \u0259srl\u0259rd\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 lat\u0131n qrafikal\u0131 \u0259lifbaya ke\u00e7m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259yl\u0259r g\u00f6st\u0259rilmi\u015fdir. Tarixd\u0259n d\u0259 b\u0259llidir ki, m\u00fcxt\u0259lif zamanlarda\u00a0 t\u0259zyiq v\u0259 t\u0259sirl\u0259r\u0259\u00a0 m\u0259ruz qalm\u0131\u015flar. \u00d6t\u0259n \u0259srin \u00a030-ci ill\u0259rind\u0259 dil m\u0259s\u0259l\u0259sini qabardanlar Sibir\u0259 s\u00fcrg\u00fcn olunurdu. H\u0259tta milli respublikalar\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259ri d\u0259 ana dili m\u0259s\u0259l\u0259sini g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirm\u0259kd\u0259 aciz idil\u0259r.Az\u0259rbaycan dilinin \u0259lifba islahatlar\u0131 dramaturq M.F.Axundov kimi\u00a0\u00a0 dig\u0259r maarif\u00e7i\u00a0 ziyal\u0131lar\u0131 da\u00a0 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrm\u00fc\u015f, bu istiqam\u0259td\u0259\u00a0 m\u00fc\u0259yy\u0259n add\u0131mlar at\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. 1922-ci ild\u0259\u00a0 Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259tinin q\u0259rar\u0131 \u0259sas\u0131nda \u018flifba Komit\u0259sinin\u00a0 yarad\u0131lmas\u0131, yeni t\u0259rkib\u0259\u00a0 Az\u0259rbaycan dili \u00fc\u00e7\u00fcn lat\u0131n qrafikal\u0131 \u0259lifba t\u0259rtibinin\u00a0 tap\u015f\u0131r\u0131lmas\u0131 bu istiqam\u0259td\u0259 at\u0131lm\u0131\u015f ilk add\u0131m olsa da bu t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs uzun s\u00fcrm\u0259di.\u00a0 1 yanvar 1940-c\u0131 ild\u0259n lat\u0131n \u0259lifbas\u0131\u00a0 kiril yaz\u0131s\u0131 \u0259sas\u0131nda\u00a0 t\u0259rtib edilmi\u015f yeni qrafikal\u0131 \u0259lifba il\u0259 \u0259v\u0259z olundu. Kiril qrafikas\u0131n\u0131n dilimizin s\u0259s qurulu\u015funa uy\u011fun g\u0259lm\u0259m\u0259si bir daha ziyal\u0131lar\u0131\u00a0 \u0259lifban\u0131n t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si yolunda\u00a0\u00a0 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259 vadar etdi.<\/p>\n<p>T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n birliyini t\u0259min ed\u0259c\u0259k bu missiyan\u0131 yerin\u0259 yetirm\u0259k is\u0259 uzaqg\u00f6r\u0259n siyas\u0259t\u00e7i, \u0259n b\u00f6y\u00fck az\u0259rbaycanl\u0131\u00a0 Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 \u00a0n\u0259sib olmu\u015fdur.\u00a0 70-ci ill\u0259rin ortalar\u0131ndan ba\u015flayaraq SSR\u0130-ni t\u0259\u015fkil ed\u0259n respublikalar\u0131n ictimai-siyasi h\u0259yat\u0131nda dil m\u0259s\u0259l\u0259si yenid\u0259n g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirildi. SSR\u0130 Konstitusiyas\u0131n\u0131n q\u0259bulundan sonra milli dill\u0259rin s\u0131x\u0131\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 prosesi daha da g\u00fccl\u0259ndirildi. Bel\u0259 bir \u015f\u0259raitd\u0259 ana dili m\u0259s\u0259l\u0259sinin t\u0259bli\u011fi il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmaq c\u0259sar\u0259t t\u0259l\u0259b edirdi. 1993-c\u00fc ild\u0259\u00a0 hakimiyy\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131 il\u0259 b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rd\u0259 k\u00f6kl\u00fc islahatlar aparan, d\u00f6vl\u0259tin dil siyas\u0259tin\u0259 mill\u0259tin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259sdiql\u0259y\u0259n amil kimi\u00a0 m\u0259suliyy\u0259tl\u0259 yana\u015fan\u00a0 \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r \u018fliyev\u00a0 ziyal\u0131larla g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc zaman\u0131\u00a0 dilimizin taleyi\u00a0 il\u0259 \u0259laq\u0259dar geni\u015f m\u00fczakir\u0259 apard\u0131. S\u00fcni m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259r\u0259 r\u0259\u011fm\u0259n Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev ana dili m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 \u00f6z m\u00f6vqeyini h\u0259r zaman \u00e7ox q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 qoruma\u011fa m\u00fcv\u0259ff\u0259q olmu\u015fdur. D\u00f6vl\u0259t dili u\u011frunda ard\u0131c\u0131l m\u00fcbariz\u0259 aparan \u00dcmummilli Lider ziyal\u0131lar\u0131, xalq\u0131 ana dilinin d\u00f6vl\u0259t dili kimi ya\u015famaq h\u00fcququ u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259y\u0259 c\u0259lb ed\u0259r\u0259k b\u00fct\u00fcn q\u00fcvv\u0259l\u0259ri s\u0259f\u0259rb\u0259r etmi\u015fdir. \u00dcmumi raz\u0131la\u015fmaya \u0259sas\u0259n, Az\u0259rbaycan dilinin lat\u0131n qrafikal\u0131 \u0259lifbas\u0131n\u0131n t\u0259tbiqi m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun hesab olundu. Bu sah\u0259 \u00fczr\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan probleml\u0259rin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi S\u0259r\u0259ncamla Dil Komissiyas\u0131 yarad\u0131ld\u0131.\u00a0 Az\u0259rbaycan dilinin d\u00f6vl\u0259t dili olaraq i\u015fl\u0259dilm\u0259si, inki\u015faf\u0131, d\u00fcnya az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan dili il\u0259 ba\u011fl\u0131 milli- m\u0259d\u0259ni\u00a0 \u00f6z\u00fcn\u00fcifad\u0259 ehtiyaclar\u0131n\u0131n \u00f6d\u0259nilm\u0259si imkanlar\u0131 geni\u015fl\u0259ndi. Milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rimizin qorunmas\u0131nda\u00a0 x\u00fcsusi xidm\u0259tl\u0259ri olan\u00a0 Ulu \u00d6nd\u0259rin imzalad\u0131\u011f\u0131 \u00abD\u00f6vl\u0259t dilinin t\u0259tbiqi i\u015finin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si haqq\u0131nda\u00bb (18 iyun 2001-ci il), \u00abAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda D\u00f6vl\u0259t dili haqq\u0131nda\u00bb Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qanunu\u00bb (30 sentyabr 2002-ci il) v\u0259 \u00ab Az\u0259rbaycan\u00a0 Respublikas\u0131nda d\u00f6vl\u0259t dili haqq\u0131nda\u00a0 Qanunun t\u0259tbiq edilm\u0259si bar\u0259d\u0259\u00bb (2 yanvar 2003-c\u00fc il) f\u0259rmanlar\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si il\u0259\u00a0\u00a0\u00a0 \u0259d\u0259bi dilimizin f\u0259aliyy\u0259t imkanlar\u0131 daha da\u00a0 geni\u015fl\u0259ndirilmi\u015f,\u00a0 \u00fcslub potensiallar\u0131 t\u0259kmill\u0259\u015fdirilmi\u015f, nitq m\u0259d\u0259niyy\u0259timizin qar\u015f\u0131s\u0131nda\u00a0 yeni \u00fcf\u00fcql\u0259r a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Az\u0259rbaycan dilin\u0259 d\u00f6vl\u0259t dili statusunun verilm\u0259sind\u0259 \u0259v\u0259zsiz rolu olan, 1978-ci il aprelin 2-d\u0259 IX \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f Az\u0259rbaycan SSR Ali Sovetinin Az\u0259rbaycan Sovet Sosialist Respublikas\u0131 Konstitusiyas\u0131n\u0131n layih\u0259si v\u0259 onun \u00fcmumxalq m\u00fczakir\u0259sinin yekunlar\u0131na h\u0259sr olunmu\u015f VII sessiyas\u0131nda m\u0259ruz\u0259 il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259n Ulu \u00d6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u0259klifi il\u0259 73-c\u00fc madd\u0259ni a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 redaksiyada verm\u0259k t\u0259klif olunmu\u015fdur: \u00abAz\u0259rbaycan Sovet Sosialist Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t dili Az\u0259rbaycan dilidir.\u00bb 1995-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Konstitusiyas\u0131 haz\u0131rlanark\u0259n d\u00f6vl\u0259t dilinin nec\u0259 adland\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcxt\u0259lif t\u0259klifl\u0259r ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. T\u0259klifl\u0259rin \u00e7ox b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259tind\u0259 ana dilimizin Az\u0259rbaycan dili adland\u0131r\u0131lmas\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259nirdi. Geni\u015f m\u00fczakir\u0259l\u0259rd\u0259n sonra 1995-ci ild\u0259 \u00fcmumxalq s\u0259sverm\u0259si yolu il\u0259 q\u0259bul olunmu\u015f Konstitusiyan\u0131n 21-ci madd\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t dilinin Az\u0259rbaycan dili olmas\u0131 \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259r\u00a0 9 avqust\u00a0 2001-ci ild\u0259\u00a0 \u00abAz\u0259rbaycan \u0259lifbas\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan\u00a0 dili g\u00fcn\u00fcn\u00fcn t\u0259sis edilm\u0259si haqq\u0131nda\u00bb F\u0259rman\u0131 imzalamaqla lat\u0131n qrafikal\u0131 \u0259lifban\u0131n\u00a0 daha geni\u015f miqyasda i\u015fl\u0259dilm\u0259sini t\u0259min etdi. H\u0259min f\u0259rmana \u0259sas\u0259n h\u0259r il 1 avqust tarixi\u00a0 Az\u0259rbaycan\u00a0 \u018flifbas\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan\u00a0 Dili G\u00fcn\u00fc kimi qeyd edilir.<\/p>\n<p>Dilimizin inki\u015faf\u0131nda, t\u0259kmill\u0259\u015fm\u0259sind\u0259, safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131nda f\u0259dakarl\u0131q g\u00f6st\u0259r\u0259n Ulu \u00d6nd\u0259rin xidm\u0259tl\u0259rini y\u00fcks\u0259k d\u0259y\u0259rl\u0259ndir\u0259n v\u0259 dil siyas\u0259tini davam etdir\u0259n, \u00abDil siyas\u0259tind\u0259\u00a0 s\u0259rh\u0259d m\u0259hdudiyy\u0259ti yoxdur\u00bb ideyas\u0131na sadiq qalan\u00a0 Prezident \u0130lham \u018fliyev \u00ab Az\u0259rbaycan dilind\u0259 lat\u0131n qrafikas\u0131 il\u0259\u00a0 k\u00fctl\u0259vi n\u0259\u015frl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si haqq\u0131nda\u00bb S\u0259r\u0259ncam\u0131 imzalamaqla bu istiqam\u0259td\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan v\u0259 h\u0259lli vacib\u00a0 prioritetl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdi.\u00a0 Yenid\u0259n \u00e7ap\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan kitablar\u0131n m\u0259tnl\u0259rinin elektron da\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131 v\u0259 internet vasit\u0259sil\u0259 yay\u0131lmas\u0131, lat\u0131n qrafikas\u0131nda\u00a0 \u00abAz\u0259rbaycan \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n virtual kitabxanas\u0131\u00bb yarad\u0131lmas\u0131 qar\u015f\u0131ya m\u0259qs\u0259d kimi qoyuldu. Bu istiqam\u0259td\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259rin n\u0259tic\u0259sidir ki,\u00a0 \u00abelektron h\u00f6kum\u0259t\u00bb, \u00abelektron d\u0259rslik\u00bb, \u00abelektron kitabxana\u00bb terminl\u0259ri yarand\u0131 v\u0259 bu sah\u0259d\u0259 \u00f6n\u0259mli u\u011furlar \u0259ld\u0259 olundu. \u00abAz\u0259rbaycan Milli Ensklopediyan\u0131n n\u0259\u015fri haqq\u0131nda\u00bb S\u0259r\u0259ncam imzaland\u0131.<\/p>\n<p>D\u00fcnya Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n\u0131n,\u00a0 t\u00fcrk\u00a0 d\u00f6vl\u0259t v\u0259 c\u0259miyy\u0259tl\u0259rinin dostluq, qarda\u015fl\u0131q,\u00a0 v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q qurultaylar\u0131nda, t\u00fcrkdilli\u00a0 \u00f6lk\u0259l\u0259rin d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n zirv\u0259 toplant\u0131lar\u0131nda ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u0259n t\u0259klif v\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r \u0259sas\u0131nda da\u00a0\u00a0 t\u00fcrk birliyinin\u00a0 g\u00fccl\u0259ndir\u0259n ox\u015far dil v\u0259 \u0259lifbadan istifad\u0259 \u0259sas amil kimi diqq\u0259td\u0259 saxlan\u0131ld\u0131.\u00a0 Yekdil q\u0259rar \u0259sas\u0131nda yarad\u0131lan T\u00dcRKSOY-un t\u0259klifin\u0259 \u0259sas\u0259n t\u00fcrkdilli akademiyan\u0131n t\u0259sis olunmas\u0131 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcn\u00fcn \u0259sas\u0131nda da\u00a0 ox\u015far v\u0259 ortaq d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 malik\u00a0 xalqlar\u0131n birlik, h\u0259mr\u0259ylik ist\u0259kl\u0259ri dayan\u0131r. Bu g\u00fcn art\u0131q\u00a0 i\u015fl\u0259k qurum kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n\u00a0 T\u00fcrkdilli D\u00f6vl\u0259tl\u0259rin Parlament Assambleyas\u0131n\u0131n t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131\u00a0 birliyinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259sind\u0259 xidm\u0259tl\u0259ri \u0259v\u0259zsizdir. T\u00fcrk d\u00f6vl\u0259t v\u0259\u00a0 c\u0259miyy\u0259tl\u0259ri aras\u0131nda\u00a0 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259 v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf etdirilm\u0259si\u00a0 m\u0259qs\u0259dil\u0259 ortaq \u0259lifban\u0131n, ortaq t\u00fcrk televiziyas\u0131n\u0131n yaranmas\u0131\u0131n\u0131 \u0259sas\u0131nda da\u00a0 \u00fcnsiyy\u0259t vasit\u0259si olan dil amili dayan\u0131r. \u00abAz\u0259rbaycan dili o q\u0259d\u0259r z\u0259ngindir ki, he\u00e7 bir xarici k\u0259lm\u0259y\u0259 ehtiyac yoxdur. Bir daha dem\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, biz \u0259srl\u0259r boyu dilimizi qorumu\u015fuq. Bu g\u00fcn d\u0259 qorumal\u0131y\u0131q. Biz Az\u0259rbaycan dilinin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259liyik\u00bb s\u00f6zl\u0259ri il\u0259 dilimizin safl\u0131\u011f\u0131na\u00a0 d\u0259y\u0259r ver\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyevin imzalad\u0131\u011f\u0131 \u00abAz\u0259rbaycan dilinin qloballa\u015fma \u015f\u0259raitind\u0259\u00a0 zaman\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun istifad\u0259sin\u0259 v\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 dil\u00e7iliyin inki\u015faf\u0131na dair D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131\u00bbn\u0131n q\u0259bulunda da m\u0259qs\u0259d Az\u0259rbaycan dilinin istifad\u0259 co\u011frafiyas\u0131n\u0131 geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k, dilimizi yad t\u0259sirl\u0259rd\u0259n qorumaq, d\u00fcnya dill\u0259ri qrupunda m\u00f6vqeyini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirm\u0259kdir. Prezident \u0130lham \u018fliyevin 2004-c\u00fc il 14 yanvar tarixli \u00abAz\u0259rbaycan Milli Ensiklopediyas\u0131n\u0131n n\u0259\u015fri haqq\u0131nda\u201d\u00bb, el\u0259c\u0259 d\u0259 2007-ci il 30 dekabr tarixli \u00abD\u00fcnya \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n g\u00f6rk\u0259mli n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin Az\u0259rbaycan dilind\u0259 n\u0259\u015fri n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan \u0259s\u0259rl\u0259rinin siyah\u0131s\u0131n\u0131n t\u0259sdiq edilm\u0259si haqq\u0131nda\u201d\u00bb s\u0259r\u0259ncamlar\u0131 il\u0259 ana dilinin h\u0259yat\u0131m\u0131z\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rind\u0259 m\u00fcf\u0259ss\u0259l t\u0259tbiqi ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fib. M\u00fcasir d\u00f6vr\u00fcn t\u0259l\u0259bl\u0259rini v\u0259 reall\u0131qlar\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alan d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131m\u0131z\u0131n imzas\u0131 il\u0259\u00a0\u00a0 \u00abAz\u0259rbaycan dilinin qloballa\u015fma \u015f\u0259raitind\u0259 zaman\u0131n t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 uy\u011fun istifad\u0259sin\u0259 v\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 dil\u00e7iliyin inki\u015faf\u0131na dair D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131\u00bb\u201dn\u0131n \u00a0t\u0259sdiqi milli v\u0259 m\u0259n\u0259vi varl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n g\u00fczg\u00fcs\u00fc olan ana dilimizin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n v\u0259 z\u0259nginliyinin qorunmas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan m\u00fch\u00fcm tarixi hadis\u0259 idi \u00a0Prezident \u0130lham \u018fliyevin 2018-ci il noyabr\u0131n 1-d\u0259 imzalad\u0131\u011f\u0131 \u00abAz\u0259rbaycan dilinin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 v\u0259 d\u00f6vl\u0259t dilind\u0259n istifad\u0259nin daha da t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dbirl\u0259r haqq\u0131nda\u00bb\u201d F\u0259rman\u0131 ana dilimiz\u0259 daha bir qay\u011f\u0131n\u0131n ifad\u0259si oldu.<\/p>\n<p>\u00abM\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tin olmad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 bir xalq kimi qoruyan, assimilyasiya olunma\u011fa imkan verm\u0259y\u0259n Az\u0259rbaycan m\u0259d\u0259niyy\u0259ti, Az\u0259rbaycan dili,\u00a0 milli m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259r olub. Az\u0259rbaycan dilinin, Az\u0259rbaycan m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin qorunub inki\u015faf etdirilm\u0259si\u00a0\u00a0 h\u0259m d\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyimizin, vahid d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rimizin v\u0259 milli birliyimizin \u0259n ba\u015fl\u0131ca simvollar\u0131n\u0131 qorumaq kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilm\u0259lidir\u00bb\u00a0 s\u00f6yl\u0259y\u0259n\u00a0 Prezident \u0130lham \u018fliyevin vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131 kimi, bu g\u00fcn d\u00fcnyada 50 milyondan \u00e7ox insan \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan dili ana dilidir: \u00abAz\u0259rbaycan dilinin m\u00fcxt\u0259lif t\u0259rc\u00fcm\u0259, izahl\u0131, terminoliji, etimolji l\u00fc\u011f\u0259tl\u0259rinin haz\u0131rlan\u0131b \u00e7ap olunmas\u0131nda m\u00fc\u015fahid\u0259 olunan nizams\u0131zl\u0131\u011f\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n h\u00fcdudlar\u0131ndan k\u0259narda ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n folklorunun, dialekt v\u0259 l\u0259hc\u0259l\u0259rinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si kimi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r d\u0259 g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirilm\u0259lidir. Az\u0259rbaycan dili v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259ti milli v\u0259 b\u0259\u015f\u0259ri d\u0259y\u0259rl\u0259ri d\u0259 ehtiva edir.\u00bb<\/p>\n<p>Z\u0259nginliyi bax\u0131m\u0131ndan \u00a0d\u00fcnya dill\u0259ri aras\u0131nda x\u00fcsusi yeri \u00a0olan Az\u0259rbaycan\u00a0 dilinin safl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6st\u0259ril\u0259n s\u0259yl\u0259r ana dilimiz\u0259 s\u0259daq\u0259t, v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q borcumuzdur.<\/p>\n<p><strong>Xuraman \u0130smay\u0131lq\u0131z\u0131,<\/strong>\u00a0<em>\u00ab\u0130ki sahil\u00bb<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ana dilimiz m\u0259n\u0259vi pasportumuz, ruhumuz, \u0259b\u0259diyy\u0259t r\u0259mzimizdir \u00abM\u00fcxt\u0259lif dill\u0259r\u0259 m\u0259nsub olan insanlar Az\u0259rbaycan dilini sad\u0259c\u0259 e\u015fid\u0259r\u0259k, onun m\u0259nas\u0131n\u0131 o q\u0259d\u0259r bilm\u0259y\u0259r\u0259k, Az\u0259rbaycan dilinin n\u0259 q\u0259d\u0259r \u015feir\u0259 b\u0259nz\u0259diyini, xo\u015f ah\u0259ngli oldu\u011funu d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 qeyd edibl\u0259r. Biz dilimizl\u0259 f\u0259xr etm\u0259liyik. Dil h\u0259r bir mill\u0259tin milliliyinin \u0259sas\u0131d\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 h\u0259r bir g\u0259nc \u00f6z ana dilini, Az\u0259rbaycan dilini, m\u00fcasir Az\u0259rbaycan dilini g\u0259r\u0259k \u0259n inc\u0259likl\u0259rin\u0259 q\u0259d\u0259r bilsin v\u0259 bu dild\u0259n istifad\u0259 etsin. Biz m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycanda Az\u0259rbaycan dilini d\u00f6vl\u0259t dili etdiyimiz kimi, c\u0259miyy\u0259timizd\u0259 d\u0259, xalq\u0131m\u0131z\u0131n i\u00e7ind\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan dilini m\u00fctl\u0259q hakim dil etm\u0259liyik\u00bb \u00dcmummilli Lider Heyd\u0259r&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":818029,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/bacadc6215962680277025725991056410.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/bacadc6215962680277025725991056410.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/bacadc6215962680277025725991056410.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/bacadc6215962680277025725991056410-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/bacadc6215962680277025725991056410-660x365.jpg",660,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/bacadc6215962680277025725991056410-840x465.jpg",640,354,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/bacadc6215962680277025725991056410.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/bacadc6215962680277025725991056410.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/bacadc6215962680277025725991056410-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/bacadc6215962680277025725991056410.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Ana dilimiz m\u0259n\u0259vi pasportumuz, ruhumuz, \u0259b\u0259diyy\u0259t r\u0259mzimizdir \u00abM\u00fcxt\u0259lif dill\u0259r\u0259 m\u0259nsub olan insanlar Az\u0259rbaycan dilini sad\u0259c\u0259 e\u015fid\u0259r\u0259k, onun m\u0259nas\u0131n\u0131 o q\u0259d\u0259r bilm\u0259y\u0259r\u0259k, Az\u0259rbaycan dilinin n\u0259 q\u0259d\u0259r \u015feir\u0259 b\u0259nz\u0259diyini, xo\u015f ah\u0259ngli oldu\u011funu d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 qeyd edibl\u0259r. Biz dilimizl\u0259 f\u0259xr etm\u0259liyik. Dil h\u0259r bir mill\u0259tin milliliyinin \u0259sas\u0131d\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 h\u0259r bir g\u0259nc \u00f6z ana dilini, Az\u0259rbaycan dilini, m\u00fcasir&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/818028"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=818028"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/818028\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":818030,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/818028\/revisions\/818030"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/818029"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=818028"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=818028"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=818028"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}