{"id":818328,"date":"2025-07-31T10:39:26","date_gmt":"2025-07-31T06:39:26","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=818328"},"modified":"2025-07-31T10:39:26","modified_gmt":"2025-07-31T06:39:26","slug":"iki-abituriyentd%c9%99n-biri-universitet%c9%99-dusm%c9%99y%c9%99c%c9%99k-ona-gor%c9%99-ki-t%c9%99hsil-ekspertind%c9%99n-sok-aciqlama","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=818328","title":{"rendered":"&#8220;\u0130ki abituriyentd\u0259n biri universitet\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259y\u0259c\u0259k, ona g\u00f6r\u0259 ki&#8230; &#8221; &#8211; T\u0259hsil ekspertind\u0259n \u015eOK A\u00c7IQLAMA"},"content":{"rendered":"<div class=\"text-content\" data-id=\"\" data-url=\"\">\n<p><strong>&#8220;Bu il ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin\u0259 q\u0259bul prosesi \u00f6lk\u0259nin t\u0259hsil siyas\u0259tind\u0259ki d\u0259rin idar\u0259etm\u0259 bo\u015fluqlar\u0131n\u0131 bir daha \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131b. D\u00f6vl\u0259t \u0130mtahan M\u0259rk\u0259zinin r\u0259smi m\u0259lumatlar\u0131na \u0259sas\u0259n, 2025-ci t\u0259dris ili \u00fczr\u0259 c\u0259mi 60 489 plan yeri ayr\u0131l\u0131b, lakin s\u0259n\u0259d ver\u0259nl\u0259rin say\u0131 126 928 n\u0259f\u0259r\u0259 \u00e7at\u0131b. Bu, o dem\u0259kdir ki, q\u0259bul yerl\u0259ri il\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259nl\u0259rin say\u0131 aras\u0131nda t\u0259xmin\u0259n ikiqat f\u0259rq var v\u0259 h\u0259r iki abituriyentd\u0259n biri ali t\u0259hsil almaq \u015fans\u0131 \u0259ld\u0259 ed\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259k&#8221;.<\/strong><\/p>\n<p>Bu bar\u0259d\u0259\u00a0<strong>Musavat.com<\/strong>-a a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda t\u0259hsil eksperti<strong>\u00a0Kamran \u018fs\u0259dov<\/strong>\u00a0deyib.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/images\/hemid\/%D0%9D%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D1%8F%D0%9F%D0%B0%D0%BF%D0%BA%D0%B0\/322820.jpg\" \/><\/p>\n<p><strong>Ekspert qeyd edib ki, r\u0259qab\u0259tin k\u0259skinl\u0259\u015fm\u0259si x\u00fcsusil\u0259 pedaqoji ixtisaslarda daha \u00e7ox hiss olunacaq, \u00e7\u00fcnki bu sah\u0259d\u0259 q\u0259bul plan\u0131 son ill\u0259rin \u0259n a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259sin\u0259 endirilib, b\u0259zi universitetl\u0259rd\u0259 m\u00fc\u0259llimlik ixtisaslar\u0131 tamamil\u0259 l\u0259\u011fv olunub:<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;Bu, yaln\u0131z bu ilin abituriyentl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, \u00f6lk\u0259nin g\u0259l\u0259c\u0259k t\u0259hsil sistemi \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 ciddi riskl\u0259r yarad\u0131r.<\/p>\n<p>\u201cT\u0259hsil haqq\u0131nda\u201d Qanunun 5.2-ci madd\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259, d\u00f6vl\u0259t \u0259m\u0259k bazar\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259bat\u0131na uy\u011fun olaraq kadr haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259li, ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin q\u0259bul planlar\u0131n\u0131 bu ehtiyaclara uy\u011fun m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259lidir. Faktiki v\u0259ziyy\u0259t is\u0259 bunun tam \u0259ksini g\u00f6st\u0259rir. Elm v\u0259 T\u0259hsil Nazirliyi ill\u0259rdir konkret proqnozlar haz\u0131rlamadan, \u0259m\u0259k bazar\u0131n\u0131n real t\u0259l\u0259bat\u0131n\u0131 d\u0259qiq hesablaya bilm\u0259d\u0259n plan yerl\u0259rini ya s\u00fcni \u015f\u0259kild\u0259 art\u0131r\u0131r, ya da k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 azald\u0131r. 2023-c\u00fc ild\u0259 pedaqoji ixtisaslara 11 mind\u0259n \u00e7ox q\u0259bul yeri ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 halda, bu il h\u0259min r\u0259q\u0259m 25-30 faiz azald\u0131l\u0131b. Halbuki, D\u00f6vl\u0259t Statistika Komit\u0259sinin m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, region m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 riyaziyyat, fizika v\u0259 kimya m\u00fc\u0259lliml\u0259rinin \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 art\u0131q 27 faiz\u0259 \u00e7at\u0131b v\u0259 2028-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r bu r\u0259q\u0259min 40 faiz\u0259 q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259l\u0259c\u0259yi proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Dem\u0259li, m\u00fc\u0259llim haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 plan\u0131 real t\u0259l\u0259batla ziddiyy\u0259t t\u0259\u015fkil edir v\u0259 bu, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 t\u0259hsil keyfiyy\u0259tin\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>M\u00fcsb\u0259t t\u0259r\u0259f kimi bu il ali t\u0259hsil plan yerl\u0259rinin \u00fcmumi say\u0131nda \u0259vv\u0259lki il\u0259 nisb\u0259t\u0259n 5 faizlik art\u0131m m\u00fc\u015fahid\u0259 olunub, b\u0259zi texniki v\u0259 m\u00fch\u0259ndislik ixtisaslar\u0131nda d\u00f6vl\u0259t sifari\u015fi geni\u015fl\u0259ndirilib. Lakin bu, \u00fcmumi v\u0259ziyy\u0259ti d\u0259yi\u015fmir, \u00e7\u00fcnki q\u0259bul planlar\u0131n\u0131n art\u0131m\u0131 daha \u00e7ox iqtisadiyyat\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 t\u0259l\u0259b olunan ixtisaslar\u0131na y\u00f6n\u0259lib, prioritet sah\u0259l\u0259r \u2013 pedaqoji, tibb v\u0259 m\u00fch\u0259ndislik \u00fczr\u0259 q\u0259bul plan\u0131 h\u0259l\u0259 d\u0259 \u00f6lk\u0259nin inki\u015faf strategiyas\u0131na cavab vermir. OECD v\u0259 UNESCO-nun hesabatlar\u0131nda g\u00f6st\u0259rilir ki, inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 ali t\u0259hsil plan\u0131 10-15 illik proqnozlara \u0259saslan\u0131r, h\u0259r ixtisas \u00fczr\u0259 m\u0259zunlar\u0131n i\u015fl\u0259 t\u0259minat g\u00f6st\u0259ricil\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131n\u0131r v\u0259 q\u0259bul yerl\u0259ri iqtisadiyyat\u0131n inki\u015faf prioritetl\u0259rin\u0259 uy\u011fun t\u0259nziml\u0259nir. M\u0259s\u0259l\u0259n, Finlandiyada pedaqoji ixtisaslara q\u0259bul yaln\u0131z m\u00fc\u0259llim \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 riskinin y\u00fcks\u0259k oldu\u011fu ill\u0259rd\u0259 art\u0131r\u0131l\u0131r, t\u0259l\u0259b\u0259 haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131na d\u00f6vl\u0259t sifari\u015fi \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n hesablanm\u0131\u015f proqnozlarla t\u0259nziml\u0259nir. Az\u0259rbaycanda is\u0259 bu proses daha \u00e7ox q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli q\u0259rarlarla, siyasi v\u0259 inzibati g\u00f6st\u0259ri\u015fl\u0259rl\u0259 idar\u0259 olunur.<\/p>\n<p>Elm v\u0259 T\u0259hsil Nazirliyi ixtisas se\u00e7imi m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 marifl\u0259ndirm\u0259 i\u015fini faktiki olaraq aparm\u0131r. Abituriyentl\u0259r v\u0259 valideynl\u0259r q\u0259bul plan\u0131ndak\u0131 bu d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r bar\u0259d\u0259 vaxt\u0131nda m\u0259lumatland\u0131r\u0131lmay\u0131b, pedaqoji ixtisaslar\u0131n k\u0259skin azalmas\u0131n\u0131n hans\u0131 s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n qaynaqland\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131qlanmay\u0131b. Nazirliyin n\u0259 pedaqoji kadr haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 \u00fczr\u0259 orta v\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli proqnozu var, n\u0259 d\u0259 hans\u0131 b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259, hans\u0131 f\u0259nl\u0259r \u00fczr\u0259 m\u00fc\u0259llim \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn planla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f proqram\u0131. N\u0259tic\u0259d\u0259, abituriyentl\u0259r \u00f6t\u0259n ilin ballar\u0131na \u0259saslanaraq se\u00e7im edir, amma bu il pedaqoji ixtisaslar\u0131n ke\u00e7id ballar\u0131n\u0131n 20-40 bal artmas\u0131 ehtimal\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131ndan y\u00fczl\u0259rl\u0259 g\u0259nc se\u00e7im zaman\u0131 real riskl\u0259ri qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259 bilmir. Qanunvericiliy\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u00f6vl\u0259t g\u0259ncl\u0259rin d\u00fczg\u00fcn pe\u015f\u0259 se\u00e7imi \u00fc\u00e7\u00fcn pe\u015f\u0259y\u00f6n\u00fcml\u00fc maarifl\u0259ndirm\u0259 aparmal\u0131, ixtisas se\u00e7imi \u00fc\u00e7\u00fcn elektron simulyasiya platformalar\u0131 yaratmal\u0131, \u0259m\u0259k bazar\u0131n\u0131n t\u0259l\u0259bat\u0131n\u0131 ictimaiyy\u0259t\u0259 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259qdim etm\u0259lidir. Bu \u00f6hd\u0259likl\u0259r ill\u0259rdir yerin\u0259 yetirilmir v\u0259 problem ild\u0259n-il\u0259 d\u0259rinl\u0259\u015fir&#8221;.<\/p>\n<p><strong>Kamran \u018fs\u0259dovun fikrinc\u0259, \u0259g\u0259r bu siyas\u0259t d\u0259yi\u015fm\u0259s\u0259, \u00f6lk\u0259 yax\u0131n 5-10 ild\u0259 h\u0259m m\u00fc\u0259llim \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131, h\u0259m d\u0259 i\u015fsiz g\u0259ncl\u0259r ordusunun artmas\u0131 il\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259c\u0259k:<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;Pedaqoji ixtisaslarda bu ilki k\u0259skin ixtisarlar ke\u00e7id ballar\u0131n\u0131 s\u00fcni \u015f\u0259kild\u0259 y\u00fcks\u0259ld\u0259c\u0259k, onlarla abituriyent m\u00fc\u0259llim olmaq ist\u0259yin\u0259 baxmayaraq q\u0259bul ola bilm\u0259y\u0259c\u0259k, n\u0259tic\u0259d\u0259 bu sah\u0259d\u0259 kadr q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 daha da d\u0259rinl\u0259\u015f\u0259c\u0259k. D\u00fcnya t\u0259cr\u00fcb\u0259si g\u00f6st\u0259rir ki, t\u0259hsil planla\u015fd\u0131rmas\u0131 yaln\u0131z r\u0259q\u0259ml\u0259rl\u0259 deyil, strateji ehtiyaclar, iqtisadi prioritetl\u0259r v\u0259 sosial \u0259dal\u0259t prinsipl\u0259ri \u0259sas\u0131nda apar\u0131lmal\u0131d\u0131r. Az\u0259rbaycanda is\u0259 Elm v\u0259 T\u0259hsil Nazirliyi h\u0259l\u0259 d\u0259 t\u0259sad\u00fcfi v\u0259 qeyri-elmi yana\u015fmalarla q\u0259rar q\u0259bul edir, q\u0259bul plan\u0131 siyas\u0259tind\u0259 \u015f\u0259ffafl\u0131q v\u0259 proqnozla\u015fd\u0131rma yoxdur, ictimai m\u00fczakir\u0259l\u0259r apar\u0131lm\u0131r. Bu bo\u015fluqlar aradan qald\u0131r\u0131lmayana q\u0259d\u0259r ixtisas se\u00e7imi m\u0259rh\u0259l\u0259si h\u0259r il abituriyentl\u0259r v\u0259 ail\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn stress, qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlik v\u0259 haqs\u0131z r\u0259qab\u0259t m\u0259nb\u0259yi olaraq qalacaq&#8221;.<\/p>\n<p><strong>Xalid\u0259 G\u0259ray,<\/strong><br \/>\n<strong>Musavat.com<\/strong><\/p>\n<\/div>\n<div><\/div>\n<div><\/div>\n<div class=\"inner-social-box\">\n<div class=\"subs-in-social subs-whatsapp\"><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;Bu il ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin\u0259 q\u0259bul prosesi \u00f6lk\u0259nin t\u0259hsil siyas\u0259tind\u0259ki d\u0259rin idar\u0259etm\u0259 bo\u015fluqlar\u0131n\u0131 bir daha \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131b. D\u00f6vl\u0259t \u0130mtahan M\u0259rk\u0259zinin r\u0259smi m\u0259lumatlar\u0131na \u0259sas\u0259n, 2025-ci t\u0259dris ili \u00fczr\u0259 c\u0259mi 60 489 plan yeri ayr\u0131l\u0131b, lakin s\u0259n\u0259d ver\u0259nl\u0259rin say\u0131 126 928 n\u0259f\u0259r\u0259 \u00e7at\u0131b. Bu, o dem\u0259kdir ki, q\u0259bul yerl\u0259ri il\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259nl\u0259rin say\u0131 aras\u0131nda t\u0259xmin\u0259n ikiqat f\u0259rq var v\u0259 h\u0259r iki abituriyentd\u0259n biri ali t\u0259hsil almaq \u015fans\u0131 \u0259ld\u0259 ed\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259k&#8221;. Bu bar\u0259d\u0259\u00a0Musavat.com-a a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda t\u0259hsil eksperti\u00a0Kamran \u018fs\u0259dov\u00a0deyib. Ekspert qeyd edib ki, r\u0259qab\u0259tin k\u0259skinl\u0259\u015fm\u0259si x\u00fcsusil\u0259 pedaqoji ixtisaslarda daha \u00e7ox hiss olunacaq, \u00e7\u00fcnki bu sah\u0259d\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":818329,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/80025e6e718874e807cf11cb94bcf8d2.jpg",700,465,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/80025e6e718874e807cf11cb94bcf8d2.jpg",700,465,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/80025e6e718874e807cf11cb94bcf8d2.jpg",700,465,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/80025e6e718874e807cf11cb94bcf8d2-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/80025e6e718874e807cf11cb94bcf8d2-549x365.jpg",549,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/80025e6e718874e807cf11cb94bcf8d2.jpg",640,425,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/80025e6e718874e807cf11cb94bcf8d2.jpg",700,465,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/80025e6e718874e807cf11cb94bcf8d2.jpg",700,465,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/80025e6e718874e807cf11cb94bcf8d2-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/07\/80025e6e718874e807cf11cb94bcf8d2.jpg",700,465,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"&#8220;Bu il ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin\u0259 q\u0259bul prosesi \u00f6lk\u0259nin t\u0259hsil siyas\u0259tind\u0259ki d\u0259rin idar\u0259etm\u0259 bo\u015fluqlar\u0131n\u0131 bir daha \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131b. D\u00f6vl\u0259t \u0130mtahan M\u0259rk\u0259zinin r\u0259smi m\u0259lumatlar\u0131na \u0259sas\u0259n, 2025-ci t\u0259dris ili \u00fczr\u0259 c\u0259mi 60 489 plan yeri ayr\u0131l\u0131b, lakin s\u0259n\u0259d ver\u0259nl\u0259rin say\u0131 126 928 n\u0259f\u0259r\u0259 \u00e7at\u0131b. Bu, o dem\u0259kdir ki, q\u0259bul yerl\u0259ri il\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259nl\u0259rin say\u0131 aras\u0131nda t\u0259xmin\u0259n ikiqat f\u0259rq&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/818328"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=818328"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/818328\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":818330,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/818328\/revisions\/818330"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/818329"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=818328"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=818328"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=818328"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}