{"id":818698,"date":"2025-08-01T22:32:01","date_gmt":"2025-08-01T18:32:01","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=818698"},"modified":"2025-08-01T22:32:01","modified_gmt":"2025-08-01T18:32:01","slug":"yay-t%c9%99tili-az%c9%99rbaycan-t%c9%99hsil-sistemind%c9%99-itirilmis-furs%c9%99t","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=818698","title":{"rendered":"Yay t\u0259tili: Az\u0259rbaycan t\u0259hsil sistemind\u0259 itirilmi\u015f f\u00fcrs\u0259t"},"content":{"rendered":"<p>Yay t\u0259tilinin u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259kc\u0259 d\u0259rsd\u0259n azad vaxt deyil, h\u0259m d\u0259 onlar\u0131n sosial, psixoloji v\u0259 yarad\u0131c\u0131 inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan bir m\u0259rh\u0259l\u0259 oldu\u011funu anlayan \u00f6lk\u0259l\u0259r uzun ill\u0259rdir bu d\u00f6vr\u00fc sistemli \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259\u015fkil edir, planla\u015fd\u0131r\u0131r v\u0259 t\u0259nziml\u0259yirl\u0259r. Prezident \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 son ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda t\u0259hsil\u0259 ayr\u0131lan diqq\u0259t v\u0259 qay\u011f\u0131 he\u00e7 vaxt olmad\u0131\u011f\u0131 q\u0259d\u0259r artm\u0131\u015f, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 m\u0259kt\u0259b\u0259q\u0259d\u0259r v\u0259 ibtidai t\u0259hsil s\u0259viyy\u0259sind\u0259 yeni m\u0259kt\u0259bl\u0259rin a\u00e7\u0131lmas\u0131, m\u00fc\u0259llim haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131, infrastruktura investisiyalar v\u0259 sosial rifah paketl\u0259ri g\u00f6st\u0259rir ki, \u00f6lk\u0259nin siyasi r\u0259hb\u0259rliyi t\u0259hsili prioritet sah\u0259 olaraq g\u00f6r\u00fcr. Prezidentin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n &#8220;T\u0259hsil\u0259 d\u0259st\u0259k&#8221; layih\u0259l\u0259ri, t\u0259hsild\u0259 r\u0259q\u0259msalla\u015fma proqramlar\u0131 v\u0259 x\u00fcsusil\u0259 pandemiya d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u015fagirdl\u0259rin t\u0259hsil imkanlar\u0131n\u0131 b\u0259rpa etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn realla\u015fd\u0131r\u0131lan t\u0259dbirl\u0259r bu qay\u011f\u0131n\u0131n real n\u0259tic\u0259l\u0259ridir.<\/p>\n<p>Lakin bu qay\u011f\u0131n\u0131n t\u0259til d\u00f6vrl\u0259rind\u0259 \u2013 x\u00fcsusil\u0259 yay aylar\u0131nda \u2013 \u015fagirdl\u0259rin h\u0259yat\u0131na nec\u0259 \u0259ks olundu\u011fu sual do\u011furur. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, yay t\u0259tilinin Az\u0259rbaycan t\u0259hsil sistemind\u0259 he\u00e7 bir strateji yana\u015fmaya \u0259saslanmamas\u0131 u\u015faq inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259hdid ed\u0259n ciddi bo\u015fluq yarad\u0131r. Hal-haz\u0131rda yay t\u0259tili sad\u0259c\u0259 d\u0259rs ilinin sonu il\u0259 yeni d\u0259rs ili aras\u0131nda bo\u015fluq kimi q\u0259bul olunur. Elm v\u0259 T\u0259hsil Nazirliyinin bu sah\u0259d\u0259 n\u0259 konkret proqram\u0131, n\u0259 d\u0259 valideyn v\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn t\u00f6vsiy\u0259l\u0259ri var. Nazirliyin t\u0259til m\u00fcdd\u0259tind\u0259 u\u015faqlar\u0131n vaxt\u0131n\u0131 nec\u0259 ke\u00e7irm\u0259li oldu\u011fu il\u0259 ba\u011fl\u0131 n\u0259 maarifl\u0259ndirm\u0259 mexanizml\u0259ri m\u00f6vcuddur, n\u0259 d\u0259 psixoloji v\u0259 sosial inki\u015faf y\u00f6n\u00fcml\u00fc f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r plan\u0131 haz\u0131rlan\u0131b. Valideynl\u0259r \u00f6vladlar\u0131n\u0131 ya tam bo\u015flu\u011fa burax\u0131r, ya da onlar\u0131 d\u0259rslikl\u0259rl\u0259 zorak\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259\u015f\u011ful etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<div class=\"banner3\"><a href=\"https:\/\/azjob.az\/\"><img src=\"https:\/\/big.az\/banner\/azjob1000_2.png\" alt=\".\" \/><\/a><\/div>\n<p>B\u0259zi valideynl\u0259r yay t\u0259tilini &#8220;bilik itkisinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq&#8221; ad\u0131 il\u0259 \u00f6vladlar\u0131na d\u0259rs t\u0259krar\u0131 m\u0259cburiyy\u0259ti \u015f\u0259klind\u0259 t\u0259qdim edir. Lakin bu yana\u015fma, pedaqoji v\u0259 psixoloji bax\u0131mdan z\u0259r\u0259rlidir. 2021-ci ild\u0259 AB\u015e-\u0131n Northwest Evaluation Association (NWEA) t\u0259r\u0259find\u0259n apar\u0131lan geni\u015fmiqyasl\u0131 ara\u015fd\u0131rmaya g\u00f6r\u0259, yay t\u0259tilind\u0259 \u015fagirdl\u0259r t\u0259xmin\u0259n 17-34% riyaziyyat, 20-25% is\u0259 oxu \u00fczr\u0259 bilik itkisin\u0259 m\u0259ruz qal\u0131r. Lakin t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar bu itkinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n m\u0259cburi t\u0259krar deyil, maraq \u0259sas\u0131nda apar\u0131lan t\u0259hsil f\u0259aliyy\u0259ti, m\u00fctali\u0259, oyun v\u0259 sosial bacar\u0131q inki\u015faf\u0131 il\u0259 al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 vur\u011fulay\u0131rlar. D\u0259rslikl\u0259r \u0259sas\u0131nda t\u0259zyiq \u015f\u0259klind\u0259 edil\u0259n t\u0259krar, \u0259ksin\u0259, u\u015faqlarda \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 m\u0259nfi m\u00fcnasib\u0259t yarad\u0131r.<\/p>\n<p>M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131\u00a0<a title=\"xeberler son xeberler 2025\" href=\"https:\/\/big.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">BiG.AZ<\/a>-a a\u00e7\u0131qlama ver\u0259n t\u0259hsil eksperti Kamran \u018fs\u0259dov bildirib ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n &#8220;T\u0259hsil haqq\u0131nda&#8221; Qanununun 15.3-c\u00fc madd\u0259sind\u0259 qeyd olunur ki, t\u0259hsil alanlar\u0131n intellektual v\u0259 m\u0259n\u0259vi inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn onlar\u0131n maraqlar\u0131 v\u0259 ya\u015f x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nmal\u0131, t\u0259lim v\u0259 t\u0259rbiy\u0259 prosesinin t\u0259\u015fkili balansla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259lidir. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, yay t\u0259tilind\u0259 bu balans pozulur. M\u0259s\u0259l\u0259n, ibtidai sinif \u015fagirdl\u0259rinin bir \u00e7oxu yay boyunca repetitor yan\u0131na g\u00f6nd\u0259rilir, valideynl\u0259rin \u00f6zl\u0259ri d\u0259 evd\u0259 m\u0259cburi \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259rs t\u0259krar\u0131 etdirirl\u0259r. Bu is\u0259 u\u015faqlar\u0131n t\u0259kc\u0259 psixoloji rifah\u0131n\u0131 deyil, eyni zamanda valideynl\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rini d\u0259 g\u0259rginl\u0259\u015fdirir:<br \/>\n<img class=\"imgbcode\" src=\"https:\/\/upload.az\/foto\/arxiv\/1044_71754045704.png\" alt=\"Yay t\u0259tili: Az\u0259rbaycan t\u0259hsil sistemind\u0259 itirilmi\u015f f\u00fcrs\u0259t\" \/>&#8220;D\u00fcnya t\u0259cr\u00fcb\u0259sind\u0259 yay t\u0259tili m\u0259kt\u0259bd\u0259nk\u0259nar bacar\u0131qlar\u0131n inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn imkan d\u00f6vr\u00fc kimi q\u0259bul olunur. Finlandiyada \u015fagirdl\u0259r yayda t\u0259bi\u0259tl\u0259 daha \u00e7ox t\u0259masda olur, b\u0259d\u0259n t\u0259rbiy\u0259si, k\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fck v\u0259 ail\u0259 il\u0259 zaman ke\u00e7irm\u0259 \u0259sas prioritet hesab olunur. Estoniyada is\u0259 yay t\u0259tili d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259r k\u00f6n\u00fcll\u00fc \u0259sasda yay d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259l\u0259ri t\u0259\u015fkil edir v\u0259 burada \u0259sas m\u0259qs\u0259d r\u0259smi t\u0259dris yox, t\u0259nqidi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259, \u00fcnsiyy\u0259t, \u0259m\u0259k bacar\u0131qlar\u0131n\u0131n formala\u015fmas\u0131d\u0131r. Bu \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 u\u015faqlara &#8220;t\u0259til boyu g\u00fcnd\u0259 bir saat d\u0259rs oxumaq&#8221; t\u0259zyiqi yox, &#8220;\u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 maraq yaratmaq&#8221; prinsipi a\u015f\u0131lan\u0131r. \u00c7\u00fcnki \u0259sl t\u0259hsil yaln\u0131z sinif otaqlar\u0131nda yox, h\u0259yat\u0131n i\u00e7ind\u0259 ba\u015f verir.<\/p>\n<p>Yay t\u0259tili d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li alternativl\u0259r m\u00f6vcuddur. U\u015faq kitabxanalar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi yay oxu proqramlar\u0131, muzeyl\u0259rl\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131qda yarad\u0131c\u0131 atelyel\u0259r, idman m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 yay sessiyalar\u0131, STEAM v\u0259 texnologiya \u00fczr\u0259 yay d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259l\u0259ri, k\u0259nd v\u0259 \u015f\u0259h\u0259r m\u00fchitind\u0259 eko-t\u0259hsil proqramlar\u0131 qurula bil\u0259r. Bu istiqam\u0259td\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs g\u00f6st\u0259rm\u0259k, t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259k is\u0259 Elm v\u0259 T\u0259hsil Nazirliyinin \u0259sas v\u0259zif\u0259l\u0259rind\u0259ndir. Lakin bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r nazirliyin yay t\u0259till\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 he\u00e7 bir strateji proqram\u0131 a\u00e7\u0131qlanmay\u0131b. \u018fhalinin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti h\u0259l\u0259 d\u0259 valideyn t\u0259cr\u00fcb\u0259sin\u0259 v\u0259 t\u0259sad\u00fcfi sosial media m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259rin\u0259 \u0259saslanaraq u\u015faqlar\u0131n\u0131 y\u00f6nl\u0259ndirir. Bu is\u0259 sistemsiz v\u0259 effektiz yana\u015fma dem\u0259kdir.<\/p>\n<p>\u018fg\u0259r bu sah\u0259d\u0259 d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 strategiya q\u0259bul olunsa, t\u0259til m\u00fcdd\u0259tind\u0259 u\u015faqlar h\u0259m \u00f6yr\u0259n\u0259r, h\u0259m d\u0259 dinc\u0259l\u0259r, sosial bacar\u0131qlar\u0131n\u0131 inki\u015faf etdir\u0259r, real h\u0259yatla \u0259laq\u0259 quraraq daha m\u0259qs\u0259dli f\u0259rdl\u0259r\u0259 \u00e7evril\u0259rl\u0259r. U\u015faqlar\u0131n d\u0259rs y\u00fck\u00fcnd\u0259n azad oldu\u011fu, lakin inki\u015fafdan geri qalmad\u0131\u011f\u0131, maraql\u0131 v\u0259 m\u0259nal\u0131 yay t\u0259till\u0259ri t\u0259kc\u0259 bir pedaqoji layih\u0259 yox, c\u0259miyy\u0259tin g\u0259l\u0259c\u0259yin\u0259 qoyulan s\u0259rmay\u0259dir. M\u00f6vcud yana\u015fma is\u0259 n\u0259 inki\u015faf etdirir, n\u0259 d\u0259 istirah\u0259t etdirir \u2013 sad\u0259c\u0259 stress yarad\u0131r. Bu is\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259lidir. \u00c7\u00fcnki u\u015faqlar\u0131n yadda\u015f\u0131nda yay m\u00f6vs\u00fcm\u00fc imtahan kabusu il\u0259 deyil, h\u0259yat sevinci il\u0259 qalmal\u0131d\u0131r. D\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n t\u0259hsil\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyi diqq\u0259t v\u0259 qay\u011f\u0131n\u0131n bu sah\u0259d\u0259 d\u0259 hiss olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Elm v\u0259 T\u0259hsil Nazirliyi n\u0259hay\u0259t m\u0259suliyy\u0259tli add\u0131mlar atmal\u0131, planl\u0131 v\u0259 n\u0259tic\u0259y\u00f6n\u00fcml\u00fc f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flamal\u0131d\u0131r. T\u0259til t\u0259kc\u0259 m\u0259kt\u0259bin yox, h\u0259m d\u0259 siyas\u0259tin t\u0259rkib hiss\u0259si olmal\u0131d\u0131r&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yay t\u0259tilinin u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259kc\u0259 d\u0259rsd\u0259n azad vaxt deyil, h\u0259m d\u0259 onlar\u0131n sosial, psixoloji v\u0259 yarad\u0131c\u0131 inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan bir m\u0259rh\u0259l\u0259 oldu\u011funu anlayan \u00f6lk\u0259l\u0259r uzun ill\u0259rdir bu d\u00f6vr\u00fc sistemli \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259\u015fkil edir, planla\u015fd\u0131r\u0131r v\u0259 t\u0259nziml\u0259yirl\u0259r. Prezident \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 son ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda t\u0259hsil\u0259 ayr\u0131lan diqq\u0259t v\u0259 qay\u011f\u0131 he\u00e7 vaxt olmad\u0131\u011f\u0131 q\u0259d\u0259r artm\u0131\u015f, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 m\u0259kt\u0259b\u0259q\u0259d\u0259r v\u0259 ibtidai t\u0259hsil s\u0259viyy\u0259sind\u0259 yeni m\u0259kt\u0259bl\u0259rin a\u00e7\u0131lmas\u0131, m\u00fc\u0259llim haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131, infrastruktura investisiyalar v\u0259 sosial rifah paketl\u0259ri g\u00f6st\u0259rir ki, \u00f6lk\u0259nin siyasi r\u0259hb\u0259rliyi t\u0259hsili prioritet sah\u0259 olaraq g\u00f6r\u00fcr. Prezidentin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n &#8220;T\u0259hsil\u0259 d\u0259st\u0259k&#8221;&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":818699,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/1043_61754045704.png",649,380,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/1043_61754045704.png",649,380,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/1043_61754045704.png",649,380,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/1043_61754045704-500x280.png",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/1043_61754045704-623x365.png",623,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/1043_61754045704.png",640,375,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/1043_61754045704.png",649,380,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/1043_61754045704.png",649,380,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/1043_61754045704-240x172.png",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/1043_61754045704.png",649,380,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Yay t\u0259tilinin u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259kc\u0259 d\u0259rsd\u0259n azad vaxt deyil, h\u0259m d\u0259 onlar\u0131n sosial, psixoloji v\u0259 yarad\u0131c\u0131 inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan bir m\u0259rh\u0259l\u0259 oldu\u011funu anlayan \u00f6lk\u0259l\u0259r uzun ill\u0259rdir bu d\u00f6vr\u00fc sistemli \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259\u015fkil edir, planla\u015fd\u0131r\u0131r v\u0259 t\u0259nziml\u0259yirl\u0259r. Prezident \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 son ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda t\u0259hsil\u0259 ayr\u0131lan diqq\u0259t v\u0259 qay\u011f\u0131 he\u00e7 vaxt olmad\u0131\u011f\u0131 q\u0259d\u0259r artm\u0131\u015f,&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/818698"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=818698"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/818698\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":818701,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/818698\/revisions\/818701"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/818699"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=818698"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=818698"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=818698"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}