{"id":819666,"date":"2025-08-08T11:21:04","date_gmt":"2025-08-08T07:21:04","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=819666"},"modified":"2025-08-08T11:21:04","modified_gmt":"2025-08-08T07:21:04","slug":"diplom-firildaginin-arxasinda-t%c9%99hsil-ekspertl%c9%99ri-dayanir-tkta-s%c9%99dri-il%c9%99-eksklusiv-musahib%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=819666","title":{"rendered":"Diplom f\u0131r\u0131lda\u011f\u0131n\u0131n arxas\u0131nda t\u0259hsil &#8220;ekspertl\u0259ri&#8221; dayan\u0131r \u2013 TKTA s\u0259dri il\u0259 EKSKL\u00dcS\u0130V m\u00fcsahib\u0259"},"content":{"rendered":"<p><strong>T\u0259hsild\u0259 Keyfiyy\u0259t T\u0259minat\u0131 Agentliyinin (TKTA) \u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin s\u0259dri Tural \u018fhm\u0259dov Musavat.com-a geni\u015f m\u00fcsahib\u0259 verib. Son d\u00f6vrl\u0259r xaricd\u0259 t\u0259hsil alm\u0131\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin diplomlar\u0131n\u0131n tan\u0131nmamas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 c\u0259miyy\u0259td\u0259 yaranm\u0131\u015f naraz\u0131l\u0131qlara ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirib. H\u0259min m\u00fcsahib\u0259ni t\u0259qdim edirik.<\/strong><\/p>\n<p><strong>-Tural b\u0259y, Agentliyin yayd\u0131\u011f\u0131 son m\u0259lumata g\u00f6r\u0259 daha 46 n\u0259f\u0259rin diplomu tan\u0131nmay\u0131b. \u00dcmumilikd\u0259, 2024-c\u00fc ild\u0259 y\u00fczl\u0259rl\u0259 diplom \u00fczr\u0259 m\u0259nfi q\u0259rar verilib. Bu r\u0259q\u0259ml\u0259r narahatl\u0131q do\u011furur. Problemin \u0259sas s\u0259b\u0259bi n\u0259dir? TKTA hans\u0131 meyarlar \u0259sas\u0131nda bu q\u0259rarlar\u0131 verir?<\/strong><\/p>\n<div id=\"jwplayer_video_1\" class=\"jwplayer jw-reset jw-state-idle jw-skin-seven jw-stretch-uniform jw-breakpoint-3 jw-flag-user-inactive\" tabindex=\"0\">\n<div class=\"jw-media jw-reset\"><\/div>\n<div class=\"jw-preview jw-reset\"><\/div>\n<div class=\"jw-overlays jw-reset\">\n<div id=\"jwplayer_video_1_jwpsrv\" class=\"jw-plugin jw-reset\"><\/div>\n<div id=\"jwplayer_video_1_related\" class=\"jw-plugin jw-reset jw-plugin-related\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"jw-controls jw-reset\">\n<div class=\"jw-display-icon-container jw-background-color jw-reset\">\n<div class=\"jw-icon jw-icon-display jw-button-color jw-reset\" tabindex=\"0\" role=\"button\" aria-label=\"Start playback\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"jw-controls-right jw-reset\">\n<div class=\"jw-dock jw-reset\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"jw-nextup-container jw-reset\">\n<div class=\"jw-nextup jw-reset\">\n<div class=\"jw-nextup-tooltip jw-reset\">\n<div class=\"jw-nextup-header jw-reset\"><\/div>\n<div class=\"jw-nextup-body jw-background-color jw-reset\">\n<div class=\"jw-nextup-title jw-reset\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p><button class=\"jw-nextup-close\" aria-label=\"Next Up Close\"><\/button><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"afs_ads\"><\/div>\n<\/div>\n<p>-Biz h\u0259r ay ictimaiyy\u0259ti m\u00fct\u0259madi olaraq m\u0259lumatland\u0131r\u0131r v\u0259 x\u0259b\u0259rdar edirik. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 yaln\u0131z \u201cdiplomun tan\u0131nmamas\u0131\u201d prizmas\u0131ndan yana\u015f\u0131r. Halbuki, illik \u0259sasda t\u0259qdim olunan statistika g\u00f6st\u0259rir ki, daxil olan m\u00fcraci\u0259tl\u0259rin t\u0259xmin\u0259n 15-17 faizi \u00fczr\u0259 imtina q\u0259rar\u0131 verilir. Bu o dem\u0259kdir ki, Agentlik h\u0259r il 6\u20137 min\u0259 yax\u0131n m\u00fcraci\u0259tin ekspertizas\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irir. Onlar\u0131n da 83-85 faizi m\u00fcsb\u0259t q\u0259rarla yekunla\u015f\u0131r. \u0130mtina q\u0259rarlar\u0131n\u0131n t\u0259hlili g\u00f6st\u0259rir ki, \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n biri v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n t\u0259hsil ald\u0131qlar\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n olunmu\u015f minimum t\u0259dris m\u00fcdd\u0259tind\u0259n daha az m\u00fcdd\u0259td\u0259 fiziki olaraq i\u015ftirak etm\u0259l\u0259ridir. Diplomlar\u0131n tan\u0131nmas\u0131 \u201cXarici d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin ali t\u0259hsil\u0259 aid kvalifikasiyalar\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131 Qaydalar\u0131\u201d il\u0259 t\u0259nziml\u0259nir. Bu Qaydalar Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin 18 avqust 2023-c\u00fc il tarixli 2306 n\u00f6mr\u0259li F\u0259rman\u0131 il\u0259 t\u0259sdiq olunub. H\u0259min Qaydalar\u0131n 4.1.4-c\u00fc yar\u0131mb\u0259ndin\u0259 \u0259sas\u0259n, \u0259g\u0259r t\u0259hsil al\u0131nan ixtisas tibb v\u0259 s\u0259hiyy\u0259 ixtisaslar\u0131na aiddirs\u0259, bu zaman tam t\u0259dris d\u00f6vr\u00fc \u2014 y\u0259ni 8 semestr \u2014 \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Dig\u0259r ixtisaslar \u00fczr\u0259 is\u0259 h\u0259r t\u0259dris ilin\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 t\u0259drisin yar\u0131s\u0131 \u2014 y\u0259ni minimum 4 ay\u2014 m\u0259qbul hesab olunur. Eyni zamanda, Qaydalar\u0131n 4.1.5-ci yar\u0131mb\u0259ndin\u0259 \u0259sas\u0259n, \u00fcmumi t\u0259dris m\u00fcdd\u0259tinin \u00fc\u00e7d\u0259 ikisi (2\/3) \u0259n\u0259n\u0259vi t\u0259lim metodlar\u0131 il\u0259 \u2014 y\u0259ni fiziki i\u015ftirakla \u2014 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259lidir. T\u0259hsil alan \u015f\u0259xs yaln\u0131z \u00fcmumi m\u00fcdd\u0259tin \u00fc\u00e7d\u0259 bir hiss\u0259sini qeyri-\u0259n\u0259n\u0259vi t\u0259lim metodlar\u0131 (m\u0259s\u0259l\u0259n, m\u0259saf\u0259d\u0259n t\u0259hsil) vasit\u0259sil\u0259 ke\u00e7\u0259 bil\u0259r. Diplomlar\u0131n tan\u0131nmas\u0131ndan imtinan\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri d\u0259 budur: t\u0259l\u0259b\u0259 \u0259yani t\u0259hsil\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 h\u0259r t\u0259dris ilind\u0259 4\u20135 ay \u00f6lk\u0259d\u0259 fiziki olaraq i\u015ftirak etm\u0259li oldu\u011fu halda, faktiki i\u015ftirak m\u00fcdd\u0259ti c\u0259mi 10, 15 v\u0259 ya 20 g\u00fcn olur. Bu q\u0259d\u0259r q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 t\u0259dris proqram\u0131n\u0131 m\u0259nims\u0259m\u0259k real olmad\u0131\u011f\u0131ndan diplomun tan\u0131nmas\u0131ndan imtina edilir.<\/p>\n<p><strong>-Tan\u0131nmayan diplomlar\u0131n aras\u0131nda AB\u015e, B\u00f6y\u00fck Britaniya, Almaniya, Yaponiya kimi y\u00fcks\u0259k t\u0259hsil sistemin\u0259 malik \u00f6lk\u0259l\u0259rin universitetl\u0259ri d\u0259 var. Bu ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rin proqramlar\u0131 hans\u0131 \u0259sasla normativl\u0259r\u0259 uy\u011fun say\u0131lm\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p><strong><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/060a45d9015a8f3338acf63dad787730.jpg\" alt=\"WhatsApp Image 2025-08-08 at 10.03.27.jpeg (311 KB)\" width=\"700\" height=\"466\" \/><\/strong><\/p>\n<p>-Do\u011fru olaraq qeyd etdiniz ki, inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 fiziki olaraq yerl\u0259\u015f\u0259n v\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n bir s\u0131ra ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri m\u00f6vcuddur. Lakin t\u0259cr\u00fcb\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, diplomlar\u0131n tan\u0131nmas\u0131ndan imtina hallar\u0131n\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti lisenziyas\u0131z v\u0259 akkreditasiyas\u0131z f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu c\u00fcr m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r \u0259sas\u0259n \u0130sve\u00e7r\u0259 Konfederasiyas\u0131 v\u0259 \u0130spaniya Krall\u0131\u011f\u0131 \u0259razisind\u0259 yerl\u0259\u015fir. Tan\u0131nma qaydalar\u0131na \u0259sas\u0259n, ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259sinin f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rdiyi \u00f6lk\u0259nin s\u0259lahiyy\u0259tli qurumu t\u0259r\u0259find\u0259n r\u0259smi olaraq tan\u0131nmas\u0131 v\u0259 ona t\u0259hsil m\u0259qs\u0259dil\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259k v\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259 verm\u0259k h\u00fcququ ver\u0259n lisenziya t\u0259qdim olunmas\u0131 t\u0259l\u0259b olunur. T\u0259s\u0259vv\u00fcr edin ki, Az\u0259rbaycanda bir h\u00fcquqi \u015f\u0259xs t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259si t\u0259sis edir, lakin ona t\u0259hsil xidm\u0259ti g\u00f6st\u0259rm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn r\u0259smi s\u0259lahiyy\u0259t verilmir. Bu zaman s\u00f6hb\u0259t kurslardan v\u0259 qeyri-formal t\u0259hsil proqramlar\u0131ndan deyil, formal t\u0259hsild\u0259n gedir. \u018fg\u0259r bel\u0259 bir m\u00fc\u0259ssis\u0259nin aktiv akkreditasiyas\u0131 v\u0259 lisenziyas\u0131 yoxdursa, onun m\u0259zunlar\u0131n\u0131n dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 n\u00f6vb\u0259ti t\u0259hsil s\u0259viyy\u0259sin\u0259 ke\u00e7m\u0259k imkanlar\u0131 da m\u0259hdudla\u015f\u0131r, \u00e7\u00fcnki onlar\u0131n diplomlar\u0131 tan\u0131nm\u0131r. Bu c\u00fcr hallarda t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259sinin lisenziya v\u0259 akkreditasiya statusu m\u00fcvafiq diplomatik kanallar vasit\u0259sil\u0259 ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. \u018fg\u0259r qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259fin s\u0259lahiyy\u0259tli qurumu t\u0259sdiql\u0259yirs\u0259 ki, h\u0259min ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259sinin bakalavriat v\u0259 magistratura s\u0259viyy\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 kvalifikasiya t\u0259qdim etm\u0259k h\u00fcququ m\u00f6vcud deyil, bu zaman Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259fi m\u00f6vcud qaydalara uy\u011fun olaraq tan\u0131nmadan imtina q\u0259rar\u0131 verir. M\u0259s\u0259l\u0259n, haz\u0131rda \u00f6lk\u0259mizd\u0259 bu c\u00fcr hallar ya\u015fanmasa da, 1990-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 b\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259rin ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin filiallar\u0131 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rib v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n h\u00fcquqi v\u0259 akademik \u00e7\u0259tinlikl\u0259r ortaya \u00e7\u0131x\u0131b. Almaniya v\u0259 B\u00f6y\u00fck Britaniya il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r\u0259 toxunark\u0259n bildirm\u0259k ist\u0259yir\u0259m ki, Almaniya \u00fczr\u0259 bu g\u00fcn\u0259d\u0259k konkret tan\u0131nmama hallar\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunmay\u0131b. Lakin B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin filiallar\u0131 m\u00f6vcuddur. M\u0259s\u0259l\u0259n, Middlesex Universitetinin Dubay filial\u0131 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir, lakin h\u0259min filial\u0131n akkreditasiyas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn veril\u0259n diplom tan\u0131nmay\u0131b. Eyni hal \u00c7exiyada yerl\u0259\u015f\u0259n Britaniya universiteti \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunub. \u0130ctimaiyy\u0259tin maarifl\u0259ndirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 Agentliy\u0259 edil\u0259n m\u00fcraci\u0259tl\u0259r \u0259sas\u0131nda formala\u015fm\u0131\u015f lisenziyas\u0131 v\u0259 akkreditasiyas\u0131 olmayan ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin siyah\u0131s\u0131 Agentliyin\u00a0<strong><a href=\"https:\/\/musavat.com\/news\/tkta.edu.az\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">tkta.edu.az<\/a><\/strong>\u00a0internet s\u0259hif\u0259sind\u0259 payla\u015f\u0131l\u0131b. Bu siyah\u0131da g\u00f6st\u0259ril\u0259n m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin akkreditasiyas\u0131 v\u0259 lisenziyas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn onlar\u0131n diplomlar\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn deyil. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n v\u0259t\u0259nda\u015flardan xahi\u015f edirik ki, siyah\u0131da qeyd olunan ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin\u0259 m\u00fcraci\u0259t etm\u0259sinl\u0259r. \u018fg\u0259r h\u0259r hans\u0131 t\u0259hsil \u015firk\u0259ti onlar\u0131 siyah\u0131da yer alan ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin\u0259 y\u00f6nl\u0259ndirirs\u0259, \u00f6nc\u0259d\u0259n bilsinl\u0259r ki, bu kvalifikasiyalar tan\u0131nmayacaq. Haz\u0131rda \u0130spaniya v\u0259 dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n b\u0259zi ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri il\u0259 birba\u015fa \u00fcnsiyy\u0259timiz var. Onlar Az\u0259rbaycan\u0131n bu sah\u0259d\u0259 t\u0259tbiq etdiyi t\u0259l\u0259bl\u0259ri bilirl\u0259r v\u0259 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rini h\u0259min t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131racaqlar\u0131n\u0131 bildirirl\u0259r. Burada \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 ondan ibar\u0259tdir ki, eyni t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259sinin m\u00fcxt\u0259lif \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 filiallar\u0131 ola bil\u0259r. \u0130spaniya v\u0259 \u0130sve\u00e7r\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 ox\u015far v\u0259ziyy\u0259t ondad\u0131r ki, bu \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 eyni m\u00fc\u0259ssis\u0259nin bir ne\u00e7\u0259 filial\u0131 m\u00f6vcuddur. H\u0259tta Barselona, Cenevr\u0259, M\u00fcnhen kimi \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rd\u0259 bu c\u00fcr filiallara rast g\u0259linir. Y\u0259qin ki, Almaniya il\u0259 ba\u011fl\u0131 sual\u0131n\u0131zda da bu kontekstd\u0259 qeyd olunan filial n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub. Lakin bu fakt, h\u0259min t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259sinin Almaniyada yerl\u0259\u015fm\u0259sini \u0259sas g\u0259tir\u0259r\u0259k, onun tan\u0131nmas\u0131n\u0131 t\u0259min etmir. Y\u0259ni t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259sinin yaln\u0131z fiziki m\u00f6vcudlu\u011fu deyil, r\u0259smi akkreditasiyas\u0131 v\u0259 lisenziyas\u0131 tan\u0131nman\u0131n \u0259sas \u015f\u0259rtidir. Eyni yana\u015fman\u0131 da dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rin aidiyy\u0259ti qurumlar\u0131 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 t\u0259hsil alan v\u0259 n\u00f6vb\u0259ti t\u0259hsil s\u0259viyy\u0259si \u00fczr\u0259 t\u0259hsilini dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rin ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 davam etdirm\u0259k ist\u0259y\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 g\u00f6st\u0259rir. Bel\u0259 ki, m\u00fct\u0259madi olaraq TKTA-ya daxil olan m\u00fcraci\u0259tl\u0259rd\u0259 yerli ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin institusional akkreditasiyas\u0131na dair r\u0259smi m\u0259lumat sor\u011fu edilir.<\/p>\n<p><strong>\u2013 TKTA-n\u0131n q\u0259rarlar\u0131nda tez-tez \u201ct\u0259dris y\u00fck\u00fc normativd\u0259n azd\u0131r\u201d s\u0259b\u0259bin\u0259 istinad edilir. Az\u0259rbaycanda m\u00fc\u0259yy\u0259n olunmu\u015f bu normativl\u0259r beyn\u0259lxalq standartlarla n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 uzla\u015f\u0131r? Misal \u00fc\u00e7\u00fcn, Bolonya prosesin\u0259 qo\u015fulmu\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rin kredit sistemi niy\u0259 yet\u0259rli say\u0131lm\u0131r?<\/strong><\/p>\n<div id=\"jwplayer_video_2\" class=\"jwplayer jw-reset jw-state-idle jw-skin-seven jw-stretch-uniform jw-breakpoint-3 jw-flag-user-inactive\" tabindex=\"0\">\n<div class=\"jw-media jw-reset\"><\/div>\n<div class=\"jw-preview jw-reset\"><\/div>\n<div class=\"jw-overlays jw-reset\">\n<div id=\"jwplayer_video_2_jwpsrv\" class=\"jw-plugin jw-reset\"><\/div>\n<div id=\"jwplayer_video_2_related\" class=\"jw-plugin jw-reset jw-plugin-related\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"jw-controls jw-reset\">\n<div class=\"jw-display-icon-container jw-background-color jw-reset\">\n<div class=\"jw-icon jw-icon-display jw-button-color jw-reset\" tabindex=\"0\" role=\"button\" aria-label=\"Start playback\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"jw-controls-right jw-reset\">\n<div class=\"jw-dock jw-reset\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"jw-nextup-container jw-reset\">\n<div class=\"jw-nextup jw-reset\">\n<div class=\"jw-nextup-tooltip jw-reset\">\n<div class=\"jw-nextup-header jw-reset\"><\/div>\n<div class=\"jw-nextup-body jw-background-color jw-reset\">\n<div class=\"jw-nextup-title jw-reset\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p><button class=\"jw-nextup-close\" aria-label=\"Next Up Close\"><\/button><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"afs_ads\"><\/div>\n<\/div>\n<p>&#8211; Az\u0259rbaycan Avropa Ali T\u0259hsil M\u0259kan\u0131n\u0131n i\u015ftirak\u00e7\u0131s\u0131 olan \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n biridir. Bu \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259d\u0259 biz \u0259sas\u0259n Bolonya prinsipl\u0259rin\u0259 \u0259saslan\u0131r\u0131q v\u0259 kreditl\u0259rin hesablanmas\u0131 da h\u0259min prinsipl\u0259r\u0259 uy\u011fun apar\u0131l\u0131r. \u018fg\u0259r s\u00f6hb\u0259t kreditl\u0259rin yet\u0259rsizliyind\u0259n gedirs\u0259, bu art\u0131q h\u0259min \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259y\u0259 uy\u011fun g\u0259lm\u0259y\u0259n bir hal kimi qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259 bil\u0259r. Milli qanunvericiliyimiz\u0259 g\u00f6r\u0259, bakalavriat s\u0259viyy\u0259sind\u0259 kredit say\u0131 180-240 aral\u0131\u011f\u0131nda olmal\u0131d\u0131r. Y\u0259ni, \u0259g\u0259r t\u0259qdim olunan proqram bu aral\u0131\u011fa uy\u011fundursa, biz onu tan\u0131y\u0131r\u0131q. Amma \u0259g\u0259r kredit say\u0131 180-d\u0259n a\u015fa\u011f\u0131d\u0131rsa, bu o dem\u0259k deyil ki, d\u0259rhal imtina q\u0259rar\u0131 verilir. Bel\u0259 hallarda biz sad\u0259c\u0259 \u0259lav\u0259 izahat ist\u0259yirik. Y\u0259ni he\u00e7 bir m\u00fcraci\u0259t avtomatik olaraq r\u0259dd edilmir. \u018fksin\u0259, biz ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259sin\u0259 sor\u011fu g\u00f6nd\u0259ririk v\u0259 bu f\u0259rqin s\u0259b\u0259bl\u0259rini \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131q. \u018fg\u0259r f\u0259rq \u00e7ox b\u00f6y\u00fck deyils\u0259 \u2014 m\u0259s\u0259l\u0259n, proqram 175 kreditdirs\u0259 \u2014 biz bu f\u0259rqin \u0259sasland\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 ist\u0259yirik. \u018fg\u0259r t\u0259qdim olunan izahat m\u0259ntiqlidirs\u0259 v\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r \u0259sasl\u0131d\u0131rsa, bu halda tan\u0131nmadan imtina edilmir. Q\u0131sa des\u0259k, m\u0259qs\u0259dimiz formal yana\u015fmadan qa\u00e7araq, h\u0259r bir m\u00fcraci\u0259t\u0259 f\u0259rdi v\u0259 obyektiv \u015f\u0259kild\u0259 baxmaqd\u0131r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Agentliyin q\u0259rarlar\u0131 hans\u0131 h\u00fcquqi s\u0259n\u0259dl\u0259r\u0259 \u0259saslan\u0131r? B\u0259zil\u0259ri qeyd edir ki, q\u0259rarlar\u0131n elmi \u0259saslar\u0131 v\u0259 h\u00fcquqi dayan\u0131ql\u0131\u011f\u0131 ictimaiyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn tam \u015f\u0259ffaf \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259qdim edilmir?<\/strong><\/p>\n<p><strong><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/3f087139e2fa673f9081396dff1a2b6c.jpg\" alt=\"WhatsApp Image 2025-08-08 at 10.03.27 (1).jpeg (103 KB)\" width=\"700\" height=\"409\" \/><\/strong><\/p>\n<p>-T\u0259bii ki, biz c\u0259miyy\u0259td\u0259 s\u0259sl\u0259ndiril\u0259n b\u00fct\u00fcn fikirl\u0259r\u0259 h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131r\u0131q. Eyni zamanda v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131za m\u00fcraci\u0259t ed\u0259r\u0259k bir daha vur\u011fulamaq ist\u0259yirik ki, xarici kvalifikasiyalar\u0131n tan\u0131nmas\u0131 prosesi ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n m\u00fcvafiq F\u0259rman\u0131 \u0259sas\u0131nda h\u0259yata ke\u00e7irilir. H\u0259min F\u0259rmandan ir\u0259li g\u0259l\u0259n \u0259sas t\u0259l\u0259bl\u0259r is\u0259 4-c\u00fc b\u0259ndd\u0259 a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b. Bundan \u0259lav\u0259, tan\u0131nma prosesi milli qanunvericiliyin, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 t\u0259hsil qanunvericiliyinin m\u00fcvafiq m\u00fcdd\u0259alar\u0131na \u0259saslanaraq apar\u0131l\u0131r. Bu s\u0259n\u0259dl\u0259r ictimaiyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn tam a\u00e7\u0131qd\u0131r v\u0259 ist\u0259nil\u0259n v\u0259t\u0259nda\u015f onlarla tan\u0131\u015f ola, istinad ed\u0259 v\u0259 istifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259r. \u018fg\u0259r kimins\u0259 \u0259lind\u0259 \u0259lav\u0259 arqument v\u0259 ya \u0259sasland\u0131r\u0131c\u0131 m\u0259lumat varsa, onlar\u0131 biziml\u0259 b\u00f6l\u00fc\u015f\u0259 bil\u0259r. Biz bu c\u00fcr akademik v\u0259 m\u0259zmunlu m\u00fczakir\u0259l\u0259rin apar\u0131lmas\u0131n\u0131n t\u0259r\u0259fdar\u0131y\u0131q v\u0259 bel\u0259 yana\u015fmalar\u0131 h\u0259r zaman d\u0259y\u0259rl\u0259ndiririk. Bu kontekstd\u0259, ekspertiza prosesinin nec\u0259 apar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 da izah etm\u0259k ist\u0259rdik. Ekspertiza kifay\u0259t q\u0259d\u0259r geni\u015f v\u0259 m\u0259rh\u0259l\u0259li bir prosedurdan ibar\u0259tdir. Burada ilk v\u0259 \u0259sas t\u0259l\u0259bl\u0259rd\u0259n biri \u2014 ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259sinin lisenziyas\u0131 v\u0259 akkreditasiyas\u0131n\u0131n olmas\u0131d\u0131r. \u018fg\u0259r bu t\u0259l\u0259bl\u0259r yerin\u0259 yetirilmirs\u0259, bu art\u0131q tan\u0131nmadan imtina \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas say\u0131l\u0131r. Bununla yana\u015f\u0131, m\u00fcraci\u0259t ed\u0259n \u015f\u0259xsin t\u0259qdim etdiyi kvalifikasiya il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u0259trafl\u0131 t\u0259hlil apar\u0131l\u0131r. Bu zaman \u0259sas meyarlar n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131n\u0131r. T\u0259dris proqram\u0131n\u0131n ixtisasa uy\u011funlu\u011fu, kredit say\u0131n\u0131n yet\u0259rli olub-olmamas\u0131, t\u0259hsil ald\u0131\u011f\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259 fiziki olaraq i\u015ftirak, ixtisas\u0131n ekvivalentliyi, t\u0259hsilalma formas\u0131 v\u0259 dig\u0259r g\u00f6st\u0259ricil\u0259r ara\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. B\u00fct\u00fcn bu g\u00f6st\u0259ricil\u0259r \u0259sas\u0131nda \u0259sasl\u0131, obyektiv v\u0259 qanunvericiliy\u0259 uy\u011fun q\u0259rar q\u0259bul olunur.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Lissabon Tan\u0131nma Konvensiyas\u0131na qo\u015fulmu\u015f bir \u00f6lk\u0259 kimi Az\u0259rbaycanda diplomlar\u0131n avtomatik tan\u0131nmas\u0131 sistemi niy\u0259 t\u0259tbiq edilmir? Yaln\u0131z saxta v\u0259 akkreditasiyas\u0131z diplomlar \u00fczr\u0259 istisnalar t\u0259tbiq olunmas\u0131 daha m\u0259ntiqli olmazd\u0131m\u0131?<\/strong><\/p>\n<div id=\"jwplayer_video_3\" class=\"jwplayer jw-reset jw-state-idle jw-skin-seven jw-stretch-uniform jw-breakpoint-3 jw-flag-user-inactive\" tabindex=\"0\">\n<div class=\"jw-media jw-reset\"><\/div>\n<div class=\"jw-preview jw-reset\"><\/div>\n<div class=\"jw-overlays jw-reset\">\n<div id=\"jwplayer_video_3_jwpsrv\" class=\"jw-plugin jw-reset\"><\/div>\n<div id=\"jwplayer_video_3_related\" class=\"jw-plugin jw-reset jw-plugin-related\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"jw-controls jw-reset\">\n<div class=\"jw-display-icon-container jw-background-color jw-reset\">\n<div class=\"jw-icon jw-icon-display jw-button-color jw-reset\" tabindex=\"0\" role=\"button\" aria-label=\"Start playback\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"jw-controls-right jw-reset\">\n<div class=\"jw-dock jw-reset\"><\/div>\n<\/div>\n<div class=\"jw-nextup-container jw-reset\">\n<div class=\"jw-nextup jw-reset\">\n<div class=\"jw-nextup-tooltip jw-reset\">\n<div class=\"jw-nextup-header jw-reset\"><\/div>\n<div class=\"jw-nextup-body jw-background-color jw-reset\">\n<div class=\"jw-nextup-title jw-reset\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<p><button class=\"jw-nextup-close\" aria-label=\"Next Up Close\"><\/button><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<div class=\"afs_ads\"><\/div>\n<\/div>\n<p>-M\u0259n\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u00fcnya h\u0259l\u0259 kvalifikasiyalar\u0131n avtomatik tan\u0131nmas\u0131na tam haz\u0131r deyil. Bunun \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri odur ki, b\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259r art\u0131q t\u0259hsili ixrac etm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131blar v\u0259 bu prosesd\u0259 t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, keyfiyy\u0259ti a\u015fa\u011f\u0131 olan kvalifikasiyalar t\u0259qdim olunur. Siz Lissabon Konvensiyas\u0131na istinad etdiniz. Orada \u201c\u0259h\u0259miyy\u0259tli f\u0259rq\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 var v\u0259 avtomatik tan\u0131nma birba\u015fa v\u0259 birm\u0259nal\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259sbit olunmay\u0131b. \u018fksin\u0259, h\u0259r \u00f6lk\u0259nin qanunvericiliyin\u0259 h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015fmaq prinsipi d\u0259 orada vur\u011fulan\u0131r. T\u0259bii ki, ist\u0259rdik ki, d\u00fcnyada kvalifikasiyalar\u0131n tan\u0131nmas\u0131 daha s\u00fcr\u0259tli v\u0259 rahat \u015f\u0259kild\u0259 ba\u015f versin. Amma reall\u0131q biz\u0259 tam f\u0259rqli m\u0259nz\u0259r\u0259 g\u00f6st\u0259rir. Bu g\u00fcn x\u00fcsusil\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 reytinqli ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259n al\u0131nan diplomlarla ba\u011fl\u0131 ciddi suallar yaran\u0131r. Biz \u00e7ox hallarda g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, bel\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin m\u0259zunlar\u0131 t\u0259dris dilini bel\u0259 bilmirl\u0259r. Bel\u0259 olan halda, t\u0259bii ki, avtomatik tan\u0131nmadan dan\u0131\u015fmaq m\u00fcmk\u00fcn deyil. 2023-c\u00fc ild\u0259 d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n imzalad\u0131\u011f\u0131 F\u0259rmana \u0259sas\u0259n, art\u0131q &#8220;t\u0259nziml\u0259n\u0259n&#8221; v\u0259 &#8220;t\u0259nziml\u0259nm\u0259y\u0259n&#8221; ixtisaslar anlay\u0131\u015f\u0131 t\u0259tbiq olunur. Bu n\u0259 dem\u0259kdir? T\u0259nziml\u0259n\u0259n ixtisaslara tibb, s\u0259hiyy\u0259, m\u00fc\u0259llimlik, m\u00fch\u0259ndislik v\u0259 h\u00fcquq\u015f\u00fcnasl\u0131q ixtisaslar\u0131 daxildir. Bu ixtisaslar \u00fczr\u0259 m\u0259zun olan \u015f\u0259xsl\u0259r kvalifikasiyalar\u0131n\u0131n tam tan\u0131nmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 pe\u015f\u0259 imtahan\u0131 verm\u0259lidirl\u0259r. Tibb v\u0259 s\u0259hiyy\u0259 ixtisaslar\u0131 \u00fczr\u0259 imtahanlar\u0131 S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi, dig\u0259r ixtisaslar \u00fczr\u0259 is\u0259 D\u00f6vl\u0259t \u0130mtahan M\u0259rk\u0259zi t\u0259\u015fkil edir. M\u0259s\u0259l\u0259n, h\u00fcquq \u00fczr\u0259 diplomu olan bir \u015f\u0259xs 30 sualdan ibar\u0259t imtahanda i\u015ftirak ed\u0259r\u0259k, minimum 15 suala d\u00fczg\u00fcn cavab verm\u0259lidir. Amma t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, n\u0259tic\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259rir ki, i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n c\u0259mi 15-17 faizi bu t\u0259l\u0259bi yerin\u0259 yetir\u0259 bilir. \u00dcst\u0259lik, suallar faktoloji yox, analitik d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259 v\u0259 praktiki yana\u015fma t\u0259l\u0259b ed\u0259n keysl\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulub. Burada vur\u011fulamaq ist\u0259diyim \u0259sas m\u0259s\u0259l\u0259 budur ki, \u0259lind\u0259 diplomun olmas\u0131, insan\u0131n bu kvalifikasiyaya real \u015f\u0259kild\u0259 sahib oldu\u011funu s\u00fcbut etmir. Bu, d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc v\u0259 bir o q\u0259d\u0259r d\u0259 t\u0259sirli reall\u0131qd\u0131r. \u00c7ox t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, b\u0259z\u0259n biz g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, diplom var, amma ixtisas \u00fczr\u0259 bilik v\u0259 bacar\u0131qlar ya yoxdur, ya da olduqca z\u0259ifdir. M\u00fcqayis\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn qeyd edim: m\u0259s\u0259l\u0259n, Norve\u00e7d\u0259 tan\u0131nan bir diplom \u0130sve\u00e7d\u0259 d\u0259 tan\u0131n\u0131r. \u00c7\u00fcnki bu \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 ali t\u0259hsil formala\u015fm\u0131\u015f, sabit v\u0259 y\u00fcks\u0259k keyfiyy\u0259tli standartlara \u0259saslan\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 bu \u00f6lk\u0259l\u0259r bir-birinin diplomlar\u0131n\u0131 avtomatik olaraq q\u0259bul ed\u0259 bilir. Bizd\u0259 is\u0259 t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, xaricd\u0259 t\u0259hsil alma motivi \u00e7ox zaman yerli imtahandan ke\u00e7\u0259 bilm\u0259m\u0259k s\u0259b\u0259bind\u0259n yaran\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, abituriyent m\u0259rk\u0259zl\u0259\u015fdirilmi\u015f imtahanda c\u0259mi 100 bal toplay\u0131r, sonra attestatla q\u0259bul h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259n xarici universitet\u0259 m\u00fcraci\u0259t edir. H\u0259min \u015f\u0259xs he\u00e7 bir imtahan verm\u0259d\u0259n q\u0259bul olunur, 3-4 il sonra diplom al\u0131r. Amma n\u0259tic\u0259d\u0259 n\u0259 t\u0259dris dilini, n\u0259 d\u0259 \u00f6yr\u0259ndiyi f\u0259nl\u0259rin m\u0259zmununu bilir. Bel\u0259 bir diplomla \u0259m\u0259k bazar\u0131na daxil olmaq faktiki olaraq m\u00fcmk\u00fcn deyil.<\/p>\n<p><strong>&#8211; O da qeyd edilir ki, b\u0259zi inzibati s\u0259rtlikl\u0259r Az\u0259rbaycana t\u0259hsil al\u0131b qay\u0131dan g\u0259ncl\u0259rin i\u015f tapmas\u0131n\u0131, karyera qurmas\u0131n\u0131 \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdirir. Sizc\u0259, bu yana\u015fma \u00f6lk\u0259d\u0259n \u201cbeyin ax\u0131n\u0131\u201dn\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirmirmi?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; O \u015f\u0259xsl\u0259rin \u00f6lk\u0259 k\u0259nar\u0131nda \u00f6z ixtisaslar\u0131 \u00fczr\u0259 \u0259m\u0259k f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 ba\u015flamas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrm\u00fc? \u018fg\u0259r bir \u015f\u0259xs t\u0259dris dilini bilmir v\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 f\u0259nl\u0259rin n\u0259d\u0259n ibar\u0259t oldu\u011funu anlam\u0131r, eyni zamanda \u0259n sad\u0259 baza suallar\u0131na bel\u0259 cavab ver\u0259 bilmirs\u0259 \u2013 bu &#8220;beyin ax\u0131n\u0131&#8221;na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259rmi?<\/p>\n<p><strong>&#8211; Do\u011fru qeyd etdiniz, b\u0259s Agentlik diplomu tan\u0131nmayanlar\u0131n sonrak\u0131 aqib\u0259ti il\u0259 maraqlan\u0131bm\u0131? Sonradan onlar n\u0259 i\u015fl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olublar, gedibl\u0259rmi? Yoxsa burada qal\u0131b t\u0259hsill\u0259rini davam etdiribl\u0259r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Maraqlanm\u0131s\u0131n\u0131z dedikd\u0259, t\u0259bii ki, bunun \u00fc\u00e7\u00fcn ayr\u0131ca bir resursumuz yoxdur. Siz inzibati s\u0259rtlikd\u0259n dan\u0131\u015fd\u0131n\u0131z, amma m\u0259n bunu tam \u0259ksin\u0259 olaraq, m\u00fcsb\u0259t anlamda liberal yana\u015fma say\u0131ram. Siz imtahanda u\u011fur qazanmasan\u0131z da, n\u00f6vb\u0259ti imtahanlarda i\u015ftirak ed\u0259 bilirsiniz. Statistikaya baxsaq, g\u00f6r\u0259rik ki, bir \u015f\u0259xs 3 d\u0259f\u0259 pe\u015f\u0259 imtahan\u0131nda i\u015ftirak edir, lakin n\u0259tic\u0259 etibaril\u0259 f\u0259rq el\u0259 d\u0259 \u00e7ox olmur. \u0130lk c\u0259hdd\u0259 2 d\u00fczg\u00fcn cavab, ikinci c\u0259hdd\u0259 8 cavab \u2013 bu, m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u0259d\u0259r s\u0259ri\u015ft\u0259nin artmas\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r, lakin yen\u0259 d\u0259 h\u0259min n\u0259tic\u0259l\u0259r \u0259m\u0259k bazar\u0131nda r\u0259qab\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox a\u015fa\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>-Diplomlar\u0131 tan\u0131nmayan \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 t\u00f6vsiy\u0259niz n\u0259dir? Onlar bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259 hans\u0131 alternativ yollardan istifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259rl\u0259r v\u0259 TKTA bu g\u0259ncl\u0259rl\u0259 nec\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259yi planla\u015fd\u0131r\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p><strong><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/7cf1d672c320c4a8c0e0e04145083c99.jpg\" alt=\"WhatsApp Image 2025-08-08 at 10.03.27 (2).jpeg (97 KB)\" width=\"700\" height=\"407\" \/><\/strong><\/p>\n<p>-Bizim \u0259sas t\u00f6vsiy\u0259miz ondan ibar\u0259tdir ki, , ali t\u0259hsil alma\u011fa q\u0259rar verm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l h\u0259r k\u0259s \u00f6z\u00fcn\u0259 sad\u0259, amma m\u00fch\u00fcm bir sual versin \u2013 \u201cM\u0259n bu yola niy\u0259 \u00e7\u0131x\u0131ram v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 n\u0259 \u0259ld\u0259 etm\u0259k ist\u0259yir\u0259m?\u201d Biz demirik ki, ali t\u0259hsil almamal\u0131d\u0131rlar. \u018fksin\u0259, sad\u0259c\u0259 ist\u0259yirik ki, bu q\u0259rar t\u0259sad\u00fcfi v\u0259 ya emosional yox, yax\u015f\u0131 ara\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 planl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 verilsin. \u00c7\u00fcnki burada t\u0259kc\u0259 diplomdan yox, h\u0259m d\u0259 zaman, enerji v\u0259 ciddi maliyy\u0259 resurslar\u0131n\u0131n s\u0259rf olunmas\u0131ndan s\u00f6hb\u0259t gedir. Bu m\u0259nada pe\u015f\u0259 t\u0259hsili d\u0259 real v\u0259 d\u0259y\u0259rli alternativ ola bil\u0259r. Haz\u0131rda bir \u00e7ox pe\u015f\u0259 istiqam\u0259tl\u0259ri insanlar\u0131 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 \u0259m\u0259k bazar\u0131na haz\u0131rlay\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, proqramla\u015fd\u0131rma, \u015f\u0259b\u0259k\u0259 texnologiyalar\u0131, qrafik dizayn, v\u0259 dig\u0259r texniki sah\u0259l\u0259r. Bu istiqam\u0259tl\u0259r \u00fczr\u0259 1\u20132 il\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r ciddi bilik v\u0259 bacar\u0131qlar \u0259ld\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u018fg\u0259r kimins\u0259 ali t\u0259hsil almaq arzusu, m\u0259qs\u0259di v\u0259 motivasiyas\u0131 varsa, bu q\u0259rar\u0131 verm\u0259zd\u0259n \u00f6nc\u0259 ciddi \u015f\u0259kild\u0259 ara\u015fd\u0131rmal\u0131d\u0131r. Biz m\u00fc\u015fahid\u0259 edirik ki, b\u0259z\u0259n insanlar sad\u0259c\u0259 \u201cn\u0259 olursa olsun, oxuyum\u201d prinsipi il\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t edirl\u0259r. Bu is\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 h\u0259m pe\u015f\u0259kar, h\u0259m d\u0259 \u015f\u0259xsi h\u0259yatlar\u0131nda probleml\u0259r yarada bil\u0259r. M\u0259s\u0259l\u0259n, sosial media resurslar\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif t\u0259hsil \u015firk\u0259tl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n \u201ca\u00e7\u0131k\u00f6\u011fretim\u201d t\u0259hsilalma formas\u0131 \u201casan q\u0259bul\u201d prinsipi \u0259sas\u0131nda c\u0259lbediciliyi t\u0259min edil\u0259r\u0259k c\u0259miyy\u0259t\u0259 t\u0259qdim olunur. Lakin reall\u0131q odur ki, bu t\u0259hsilalma formas\u0131 \u00f6lk\u0259mizd\u0259 birm\u0259nal\u0131 olaraq tan\u0131nm\u0131r. B\u0259zi ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri is\u0259 t\u0259qdim etdiyi diplomun arxas\u0131nda duran kvalifikasiyan\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259c\u0259k real infrastruktur v\u0259 akademik t\u0259cr\u00fcb\u0259y\u0259 malik deyill\u0259r. \u018fg\u0259r bir \u015f\u0259xs ali t\u0259hsil almaq ist\u0259yirs\u0259, o zaman konkret olaraq hans\u0131 universitet\u0259 ged\u0259c\u0259yini, bu universitetin hans\u0131 x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rl\u0259 se\u00e7ildiyini \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n ara\u015fd\u0131rmal\u0131d\u0131r. Burada s\u00f6hb\u0259t t\u0259kc\u0259 beyn\u0259lxalq reytinql\u0259rd\u0259n getmir. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, universitetin statusu v\u0259 n\u00fcfuzu, t\u0259hsil\u0259 yana\u015fmas\u0131 v\u0259 verdiyi diplomun arxas\u0131nda dayanan real m\u0259zmun d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilm\u0259lidir. Universitet hans\u0131 c\u0259miyy\u0259t\u0259 istinad edir, orada hans\u0131 d\u0259y\u0259rl\u0259r m\u00f6vcuddur, m\u0259zunlar\u0131na n\u0259 verir? T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bu g\u00fcn h\u0259tta inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 bel\u0259 bir \u00e7ox universitetl\u0259r t\u0259hsili bir n\u00f6v kommersiya f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 \u00e7eviribl\u0259r. El\u0259 inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rin ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri var ki, orada 2 saata q\u0259bul s\u0259n\u0259di almaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. T\u0259bii ki, onlar\u0131n s\u0259viyy\u0259si o q\u0259d\u0259r a\u015fa\u011f\u0131 deyil ki, t\u0259kc\u0259 attestatla q\u0259bul m\u00fcmk\u00fcn olsun, \u0259lav\u0259 olaraq t\u0259dris dilini t\u0259sdiq ed\u0259n beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259li sertifikat t\u0259l\u0259b olunur. \u018fn maraql\u0131s\u0131 is\u0259 budur ki, bu universitetl\u0259r d\u00fcnyan\u0131n \u0259n y\u00fcks\u0259k reytinqli t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri s\u0131ras\u0131ndad\u0131r \u2013 b\u0259zil\u0259ri ilk 100-l\u00fckd\u0259, b\u0259zil\u0259ri is\u0259 h\u0259tta ilk 10-luqda yer al\u0131r.<\/p>\n<p><strong>-Reytinq m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 toxunmu\u015fk\u0259n, d\u00fcnya reytinql\u0259rind\u0259 ali m\u0259kt\u0259bl\u0259rimiz 700-c\u00fc yerl\u0259rd\u0259n yuxar\u0131 qalxm\u0131r, diplomlar\u0131 tan\u0131nmayan universitetl\u0259r is\u0259 d\u00fcnyan\u0131n \u0259n yax\u015f\u0131 200 ali m\u0259kt\u0259bi s\u0131ras\u0131ndad\u0131r&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>-Bax\u0131n, reytinq hekay\u0259si bir az f\u0259rqlidir. Misal \u00fc\u00e7\u00fcn, m\u0259n m\u00f6vcud olan v\u0259 o q\u0259d\u0259r d\u0259 statusu y\u00fcks\u0259k olmayan, amma m\u00fcxt\u0259lif reytinql\u0259rd\u0259 yer alan universitetl\u0259r g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r\u0259m. B\u0259zi universitetl\u0259r var ki, v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n ora ayaq basmadan diplom almas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u015e\u0259xs idman \u00fczr\u0259 bakalavr oxuyub, amma bu diplomun \u0259sas\u0131nda aviasiya m\u00fch\u0259ndisliyi \u00fczr\u0259 magistr oxuyub, bu nec\u0259 ola bil\u0259r? Yaxud da adam qiyabi oxudu\u011funu iddia edir, diplomu \u0259yanidir, ya da \u0259ksin\u0259. Bunlar kifay\u0259t q\u0259d\u0259r \u00fcz\u00fcc\u00fc m\u0259qamlard\u0131r. Bel\u0259 hallarda he\u00e7 bir g\u00fcz\u0259\u015ft t\u0259tbiq olunmur.<\/p>\n<p><strong>-Tural b\u0259y, yax\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 bu sah\u0259d\u0259 h\u0259r hans\u0131 islahat planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131rm\u0131? Diplom tan\u0131nma mexanizminin sad\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si, elektronla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 avtomatik tan\u0131nma sistemin\u0259 ke\u00e7id g\u00fcnd\u0259md\u0259dirmi?<\/strong><\/p>\n<p>-Art\u0131q elektronla\u015fma prosesi u\u011furla t\u0259tbiq olunur. V\u0259t\u0259nda\u015flar tan\u0131nma \u00fc\u00e7\u00fcn Agentliy\u0259 g\u0259lm\u0259d\u0259n, onlayn formada m\u00fcraci\u0259t ed\u0259 bilirl\u0259r. Agentliyin internet s\u0259hif\u0259sind\u0259 video b\u0259l\u0259d\u00e7i yerl\u0259\u015fdirilib, onlayn m\u00fcraci\u0259ti add\u0131m-add\u0131m izah edir. \u018fyani bax\u0131\u015f yaln\u0131z x\u00fcsusi hallarda \u2013 m\u0259s\u0259l\u0259n, \u015f\u0259xsin t\u0259qdim etdiyi s\u0259n\u0259din h\u0259qiqiliyinin verifikasiyas\u0131 bax\u0131m\u0131ndan \u2013 t\u0259tbiq olunur. B\u0259z\u0259n el\u0259 hallar olur ki, xarici t\u0259r\u0259f t\u0259qdim olunmu\u015f diplomun autentik olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirir v\u0259 bu zaman ekspertiza daha f\u0259rqli formada apar\u0131l\u0131r. \u00dcmumilikd\u0259 sistem sad\u0259l\u0259\u015fdirilmi\u015f v\u0259 \u015f\u0259ffaf bir yana\u015fma \u00fcz\u0259rind\u0259 qurulub. Lakin qeyd etdiyiniz avtomatik tan\u0131nma modeli bu g\u00fcn \u00fc\u00e7\u00fcn real deyil. Bel\u0259 bir mexanizm yaln\u0131z o zaman m\u00fcmk\u00fcn ola bil\u0259r ki, \u0259ld\u0259 olunan kvalifikasiyalar g\u00fcv\u0259n do\u011fursun, t\u0259hsil sisteml\u0259ri aras\u0131nda qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 etimad m\u00f6vcud olsun. Bu \u015f\u0259rtl\u0259r t\u0259min olunarsa, avtomatik tan\u0131nma istiqam\u0259tind\u0259 m\u0259rh\u0259l\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 add\u0131mlar at\u0131la bil\u0259r. Bu sah\u0259d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n regional t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r v\u0259 konvensiyalar da m\u00f6vcuddur. Onlardan biri d\u0259 UNESCO-nun t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 haz\u0131rlanan v\u0259 2019-cu ild\u0259 q\u0259bul edil\u0259n Ali T\u0259hsil Kvalifikasiyalar\u0131n\u0131n Tan\u0131nmas\u0131 \u00fczr\u0259 Qlobal Konvensiyad\u0131r. Haz\u0131rda bu s\u0259n\u0259din ratifikasiya prosesi davam edir. Son 6 ild\u0259 bu konvensiyan\u0131 ratifikasiya ed\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rin say\u0131 t\u0259xmin\u0259n 30-a yax\u0131nd\u0131r. Maraql\u0131d\u0131r ki, bir \u00e7ox inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259r bel\u0259 bu s\u0259n\u0259di h\u0259l\u0259 ratifikasiya etm\u0259yib. Burada vacib olan m\u0259qam budur: bu m\u0259s\u0259l\u0259 he\u00e7 bir halda insanlar\u0131 \u201cc\u0259zaland\u0131rmaq\u201d kimi ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fclm\u0259m\u0259lidir. \u018fksin\u0259, m\u0259qs\u0259d milli \u0259m\u0259k bazar\u0131na daxil olan kvalifikasiya sahibl\u0259rinin keyfiyy\u0259tin\u0259 t\u0259minat verm\u0259k v\u0259 onlar\u0131 g\u00fcv\u0259nli \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259kdir. Bu yana\u015fma, \u0259slind\u0259, yet\u0259rli bilik v\u0259 bacar\u0131\u011fa malik \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 ya\u015f\u0131l i\u015f\u0131q yand\u0131rmaq anlam\u0131 da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n<p><strong>-S\u00f6hb\u0259tinizin \u0259vv\u0259lind\u0259 qeyd etdiniz ki, \u0259vv\u0259ld\u0259n tan\u0131nmayan universitetl\u0259rin adlar\u0131 a\u00e7\u0131qlan\u0131r. Y\u0259ni h\u0259r il bu informasiya a\u00e7\u0131qlan\u0131r, amma yen\u0259 d\u0259 valideynl\u0259r hans\u0131sa \u015firk\u0259tl\u0259r\u0259 g\u00fcv\u0259nir, aldan\u0131rlar. H\u0259m pullar\u0131, h\u0259m d\u0259 z\u0259hm\u0259tl\u0259ri h\u0259d\u0259r gedir. B\u0259lk\u0259 t\u0259bli\u011fat yet\u0259rinc\u0259 deyil. Telekanallarda, sosial mediada bu istiqam\u0259td\u0259 sosial reklamlar, \u00e7arxlar olarsa, b\u0259lk\u0259 d\u0259 bu kimi neqativ hallar\u0131n da say\u0131 azalar?<\/strong><\/p>\n<p>-T\u0259bii ki, b\u0259zi hallarda m\u0259lumats\u0131zl\u0131q ba\u015f ver\u0259 bil\u0259r. Lakin son ill\u0259rd\u0259 b\u0259zi t\u0259hsil \u015firk\u0259tl\u0259ri v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc &#8220;ekspert&#8221; kimi t\u0259qdim ed\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rin f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 manipulyativ hallar m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. \u018fvv\u0259la qeyd ed\u0259k ki, bu \u015firk\u0259tl\u0259rin bir \u00e7oxu m\u00f6vs\u00fcmi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir v\u0259 \u0259sas m\u0259qs\u0259dl\u0259ri qazanc \u0259ld\u0259 etm\u0259kdir. Biz bu f\u0259aliyy\u0259tin \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 olmamas\u0131n\u0131 ist\u0259mirik. Sivil c\u0259miyy\u0259tl\u0259rd\u0259 bu c\u00fcr \u015firk\u0259tl\u0259r v\u0259 vasit\u0259\u00e7i qurumlar m\u00f6vcuddur v\u0259 onlar m\u00fc\u0259yy\u0259n sah\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259st\u0259k g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259rl\u0259r. Ancaq m\u0259s\u0259l\u0259 ondad\u0131r ki, bu c\u0259miyy\u0259tl\u0259rd\u0259 he\u00e7 bir t\u0259hsil \u015firk\u0259ti v\u0259t\u0259nda\u015fa bel\u0259 dem\u0259z. \u201cM\u0259n s\u0259nin \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0259bul alacam, esseni \u00f6z\u00fcm yazacam, t\u0259hsilin \u0259rzind\u0259 oxutduracam, m\u0259zun olandan sonra diplomunu tan\u0131td\u0131racam, s\u0259n\u0259 h\u0259rbi m\u00f6hl\u0259talacam\u2026\u201d T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, b\u0259z\u0259n Az\u0259rbaycanda bu c\u00fcr v\u0259dl\u0259r verilir v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 s\u0259n\u0259dl\u0259rin saxtala\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, manipulyasiyas\u0131 ba\u015f verir. V\u0259t\u0259nda\u015flar is\u0259 aldan\u0131r. Biz bel\u0259 hallar\u0131 m\u00fct\u0259madi olaraq aidiyy\u0259ti qurumlara t\u0259qdim edirik. Yax\u0131n g\u00fcnl\u0259rd\u0259 bel\u0259 bir konkret hal ya\u015fand\u0131: Sosial mediada bir ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259sind\u0259n \u0259ld\u0259 olunmu\u015f kvalifikasiya \u00fczr\u0259 \u0259ld\u0259 olunan tan\u0131nma \u015f\u0259had\u0259tnam\u0259si h\u0259min ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259sin\u0259 t\u0259l\u0259b\u0259 c\u0259lb olunmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 insanlar\u0131 inand\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn yay\u0131mland\u0131. Bu s\u0259n\u0259d bizim h\u0259r ay yekunla\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z ekspertizalardan biri idi v\u0259 art\u0131q \u015f\u0259xsi kabinet vasit\u0259sil\u0259 t\u0259qdim olunmu\u015fdu. Amma h\u0259min \u015f\u0259had\u0259tnam\u0259y\u0259 istinad ed\u0259n bir t\u0259hsil \u015firk\u0259ti, \u015f\u0259had\u0259tnam\u0259d\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n t\u0259hsil m\u00fcdd\u0259tini qeyd etm\u0259d\u0259n insanlar\u0131n h\u0259min m\u00fc\u0259ssis\u0259y\u0259 fiziki getm\u0259m\u0259si \u015f\u0259rti il\u0259 geni\u015f auditoriyan\u0131 h\u0259min ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259sin\u0259 c\u0259lb etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 bu s\u0259n\u0259di \u00f6z \u201cnailiyy\u0259ti\u201d kimi t\u0259qdim etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131. Bunun \u00f6z\u00fc manipulyasiya v\u0259 ictimaiyy\u0259ti \u00e7a\u015fd\u0131rmaq c\u0259hdidir. B\u00fct\u00fcn bunlara baxmayaraq, maarifl\u0259ndirm\u0259 istiqam\u0259tind\u0259 m\u00fcsb\u0259t d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r var. Amma q\u0259rar v\u0259 m\u0259suliyy\u0259t v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 qal\u0131r. Bu m\u0259suliyy\u0259t hissi c\u0259miyy\u0259timizd\u0259 tam oturu\u015fmay\u0131b, lakin m\u00fc\u0259yy\u0259n pozitiv ir\u0259lil\u0259yi\u015fl\u0259r m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. \u018fn b\u00f6y\u00fck problem ondan ibar\u0259tdir ki, b\u0259z\u0259n insanlar sad\u0259c\u0259 bel\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrl\u0259r: \u201cDiplomu m\u0259n\u0259 versinl\u0259r, siz onu tan\u0131y\u0131n\u201d. Amma bu bel\u0259 olmur. \u00c7\u00fcnki h\u0259r k\u0259s ist\u0259diyi yerd\u0259 t\u0259hsil almaqda azadd\u0131r \u2013 ist\u0259r \u00f6lk\u0259 daxilind\u0259, ist\u0259r xaricd\u0259. Bizim \u0259sas m\u00f6vqeyimiz budur: insan \u00f6z vaxt\u0131n\u0131 v\u0259 maliyy\u0259sini nec\u0259 v\u0259 hara x\u0259rcl\u0259yir? \u018fg\u0259r n\u0259tic\u0259d\u0259 \u0259ld\u0259 olunan diplom he\u00e7 bir real bacar\u0131q v\u0259 \u0259lav\u0259 d\u0259y\u0259r g\u0259tirmirs\u0259, biz bu prosesi d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259 bilm\u0259rik. Biz c\u0259miyy\u0259t olaraq m\u00fcsb\u0259t d\u0259yi\u015fikliyin ba\u015f verdiyini g\u00f6r\u00fcr\u00fck v\u0259 bunu a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 etiraf edirik. Amma ist\u0259yirik ki, bu t\u0259f\u0259kk\u00fcr d\u0259yi\u015fikliyi daha s\u00fcr\u0259tli v\u0259 daha geni\u015f miqyasda ba\u015f versin.<\/p>\n<p><strong>-Bizd\u0259 bir tendensiya da formala\u015f\u0131b ki, d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131nda y\u00fcks\u0259k v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fctl\u0259q xarici \u00f6lk\u0259nin diplomu olmal\u0131d\u0131r. Son d\u00f6vrl\u0259r\u0259 n\u0259z\u0259r yetirs\u0259k, v\u0259zif\u0259y\u0259 t\u0259yin olunan m\u0259murlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin xarici diplomlar\u0131 var. S\u0259hv etmir\u0259ms\u0259, sizin d\u0259 \u00fc\u00e7 bel\u0259 diplomunuz var. V\u0259zif\u0259y\u0259 t\u0259yin olunma\u011f\u0131n\u0131zda bu diplomlar\u0131n rolu olubmu? \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, bizim universitetl\u0259r niy\u0259 n\u00fcfuzunu itirib?<\/strong><\/p>\n<p>-\u00c7ox t\u0259xribat\u00e7\u0131 suald\u0131r (g\u00fcl\u00fcr). Amma a\u00e7\u0131q dan\u0131\u015faq \u2013xaricd\u0259 t\u0259hsil almaq he\u00e7 d\u0259 h\u0259r \u015fey dem\u0259k deyil. M\u0259n el\u0259 insanlar tan\u0131y\u0131ram ki, onlar xaricd\u0259 oxumay\u0131blar, amma bu g\u00fcn \u00f6lk\u0259d\u0259 n\u00fcfuzlu v\u0259zif\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, kifay\u0259t q\u0259d\u0259r bilik v\u0259 s\u0259ri\u015ft\u0259y\u0259 sahibdirl\u0259r. Bu o dem\u0259kdir ki, xaricd\u0259 t\u0259hsil almaq bir \u00fcst\u00fcnl\u00fck ola bil\u0259r, amma ilkin \u015f\u0259rt deyil. \u018fsas m\u0259s\u0259l\u0259 budur: xaricd\u0259 t\u0259hsil sad\u0259c\u0259 &#8220;palaza b\u00fcr\u00fcn\u00fcb el il\u0259 s\u00fcr\u00fcnm\u0259k&#8221; \u00fc\u00e7\u00fcn olmamal\u0131d\u0131r. \u018fg\u0259r yerli ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 siz\u0259 laz\u0131m olan t\u0259hsil proqram\u0131 t\u0259klif edilmirs\u0259, b\u0259li, o zaman xaricd\u0259 h\u0259min sah\u0259 \u00fczr\u0259 t\u0259hsil almaq m\u0259ntiqli add\u0131md\u0131r. Amma xaricd\u0259 t\u0259hsil ad\u0131 il\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n v\u0259 real olaraq t\u0259l\u0259b\u0259y\u0259 ciddi bilik v\u0259 bacar\u0131q qazand\u0131rmayan universitetl\u0259r d\u0259 az deyil. \u00dcmumilikd\u0259 is\u0259 zaman ke\u00e7dikc\u0259 c\u0259miyy\u0259tin t\u0259hsil\u0259 yana\u015fmas\u0131 da d\u0259yi\u015fib. G\u0259lin, son 20 ilin \u201ct\u0259hsilin\u0259 m\u00fcnasib\u0259t\u0259\u201d q\u0131sa n\u0259z\u0259r salaq, \u0259vv\u0259ll\u0259r insanlara sad\u0259c\u0259 \u201cD\u00f6vl\u0259t universitetind\u0259 oxumusan, yoxsa \u00f6z\u0259ld\u0259?\u201d \u2013 sual\u0131 verilirdi. \u018fg\u0259r kims\u0259 \u00f6z\u0259l universitetd\u0259 oxuyurdusa, o q\u0259d\u0259r d\u0259 xo\u015f qar\u015f\u0131lanm\u0131rd\u0131. Sonra m\u0259rh\u0259l\u0259 d\u0259yi\u015fdi: \u201cS\u0259n xaricd\u0259 oxumusan, yoxsa yerli universitetd\u0259?\u201d sual\u0131 \u00f6n\u0259 \u00e7\u0131xd\u0131. Kims\u0259 deyirdi ki, \u201cFilan \u00f6lk\u0259d\u0259 oxumu\u015fam.\u201d Qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259f universitetin ad\u0131n\u0131 soru\u015fmadan, sad\u0259c\u0259 \u00f6lk\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259\u0259ss\u00fcrat formala\u015fd\u0131r\u0131rd\u0131: \u201cAa, n\u0259 yax\u015f\u0131!\u201d Amma bu g\u00fcn art\u0131q bel\u0259 deyil. \u0130ndi insanlar sual\u0131 daha konkret qoyurlar, Hans\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259? Hans\u0131 universitetd\u0259? Hans\u0131 ixtisas \u00fczr\u0259? \u00c7\u00fcnki h\u0259r k\u0259s anlay\u0131r ki, m\u0259s\u0259l\u0259n, Amerikada 4000-d\u0259n \u00e7ox universitet var. Sad\u0259c\u0259 \u201cAmerikada oxumu\u015fam\u201d dem\u0259k yet\u0259rli v\u0259 ciddi cavab hesab olunmur. Y\u0259ni, zaman d\u0259yi\u015fib, yana\u015fmalar da d\u0259yi\u015fm\u0259lidir. Xaricd\u0259 t\u0259hsil bir se\u00e7imdir \u2013 amma m\u0259qs\u0259d olmamal\u0131d\u0131r. M\u0259n\u0259 g\u00f6r\u0259, hans\u0131 universitetd\u0259 oxudu\u011funuzdan daha \u00f6n\u0259mlisi, orada nec\u0259 oxudu\u011funuz, \u00f6z \u00fcz\u0259rinizd\u0259 nec\u0259 i\u015fl\u0259diyinizdir. \u0130nsan yaln\u0131z o zaman u\u011fur qazana bil\u0259r ki, se\u00e7diyi sah\u0259ni sevir, \u00f6z\u00fcn\u00fc inki\u015faf etdirir, \u0259lav\u0259 materiallara m\u00fcraci\u0259t edir, ara\u015fd\u0131rma aparmaqdan \u00e7\u0259kinmir. M\u0259n bu yana\u015fman\u0131 tam \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259yir\u0259m.<\/p>\n<p><strong>Afaq M\u0130RAY\u0130Q,<\/strong><br \/>\n<strong>Musavat.com<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u0259hsild\u0259 Keyfiyy\u0259t T\u0259minat\u0131 Agentliyinin (TKTA) \u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin s\u0259dri Tural \u018fhm\u0259dov Musavat.com-a geni\u015f m\u00fcsahib\u0259 verib. Son d\u00f6vrl\u0259r xaricd\u0259 t\u0259hsil alm\u0131\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin diplomlar\u0131n\u0131n tan\u0131nmamas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 c\u0259miyy\u0259td\u0259 yaranm\u0131\u015f naraz\u0131l\u0131qlara ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirib. H\u0259min m\u00fcsahib\u0259ni t\u0259qdim edirik. -Tural b\u0259y, Agentliyin yayd\u0131\u011f\u0131 son m\u0259lumata g\u00f6r\u0259 daha 46 n\u0259f\u0259rin diplomu tan\u0131nmay\u0131b. \u00dcmumilikd\u0259, 2024-c\u00fc ild\u0259 y\u00fczl\u0259rl\u0259 diplom \u00fczr\u0259 m\u0259nfi q\u0259rar verilib. Bu r\u0259q\u0259ml\u0259r narahatl\u0131q do\u011furur. Problemin \u0259sas s\u0259b\u0259bi n\u0259dir? TKTA hans\u0131 meyarlar \u0259sas\u0131nda bu q\u0259rarlar\u0131 verir? -Biz h\u0259r ay ictimaiyy\u0259ti m\u00fct\u0259madi olaraq m\u0259lumatland\u0131r\u0131r v\u0259 x\u0259b\u0259rdar edirik. T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259ti bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 yaln\u0131z \u201cdiplomun tan\u0131nmamas\u0131\u201d prizmas\u0131ndan yana\u015f\u0131r.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":819667,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/35a52503dd13f58610b86b9c18ab19c7.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/35a52503dd13f58610b86b9c18ab19c7.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/35a52503dd13f58610b86b9c18ab19c7.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/35a52503dd13f58610b86b9c18ab19c7-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/35a52503dd13f58610b86b9c18ab19c7-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/35a52503dd13f58610b86b9c18ab19c7-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/35a52503dd13f58610b86b9c18ab19c7.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/35a52503dd13f58610b86b9c18ab19c7.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/35a52503dd13f58610b86b9c18ab19c7-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/35a52503dd13f58610b86b9c18ab19c7.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"T\u0259hsild\u0259 Keyfiyy\u0259t T\u0259minat\u0131 Agentliyinin (TKTA) \u0130dar\u0259 Hey\u0259tinin s\u0259dri Tural \u018fhm\u0259dov Musavat.com-a geni\u015f m\u00fcsahib\u0259 verib. Son d\u00f6vrl\u0259r xaricd\u0259 t\u0259hsil alm\u0131\u015f \u015f\u0259xsl\u0259rin diplomlar\u0131n\u0131n tan\u0131nmamas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 c\u0259miyy\u0259td\u0259 yaranm\u0131\u015f naraz\u0131l\u0131qlara ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirib. H\u0259min m\u00fcsahib\u0259ni t\u0259qdim edirik. -Tural b\u0259y, Agentliyin yayd\u0131\u011f\u0131 son m\u0259lumata g\u00f6r\u0259 daha 46 n\u0259f\u0259rin diplomu tan\u0131nmay\u0131b. \u00dcmumilikd\u0259, 2024-c\u00fc ild\u0259 y\u00fczl\u0259rl\u0259 diplom \u00fczr\u0259 m\u0259nfi q\u0259rar verilib. Bu&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/819666"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=819666"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/819666\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":819668,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/819666\/revisions\/819668"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/819667"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=819666"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=819666"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=819666"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}