{"id":819791,"date":"2025-08-08T17:22:11","date_gmt":"2025-08-08T13:22:11","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=819791"},"modified":"2025-08-08T17:22:11","modified_gmt":"2025-08-08T13:22:11","slug":"x%c9%99z%c9%99r%c9%99-caylarin-tokulm%c9%99sini-rusiya-%c9%99ng%c9%99ll%c9%99yir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=819791","title":{"rendered":"X\u0259z\u0259r\u0259 \u00e7aylar\u0131n t\u00f6k\u00fclm\u0259sini Rusiya \u0259ng\u0259ll\u0259yir"},"content":{"rendered":"<h3><strong>X\u0259z\u0259rin s\u0259viyy\u0259si d\u00fc\u015f\u00fcr: Rusiya inkar edir, region t\u0259bii f\u0259lak\u0259t\u0259 gedir; professor: \u201cKim z\u0259man\u0259t verir ki, Rusiya burada da t\u0259xribat etm\u0259y\u0259c\u0259k?!\u201d<\/strong><\/h3>\n<p><strong>T\u00fcrkm\u0259nistan\u0131n Avaza \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n iclasda Az\u0259rbaycan\u0131n ba\u015f naziri \u018fli \u018fs\u0259dov X\u0259z\u0259ryan\u0131 regionun \u00fczl\u0259\u015fdiyi ciddi ekoloji \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flara, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin s\u0259viyy\u0259sinin davaml\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259kib.<\/strong><\/p>\n<p>\u018f.\u018fs\u0259dov deyib ki, Prezident \u0130lham \u018fliyev X\u0259z\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 prosesin s\u0259b\u0259bl\u0259rini \u00f6yr\u0259nm\u0259k v\u0259 onun t\u0259sirini yum\u015faltmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dbirl\u0259r haz\u0131rlamaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 ekspert qruplar\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 add\u0131mlar at\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>X\u0259z\u0259r\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck m\u0259nfi t\u0259siri formala\u015fd\u0131ran Rusiya bir qayda olaraq problem\u0259 s\u0259thi yana\u015f\u0131r, n\u0259inki prosesin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 hans\u0131sa add\u0131mlar at\u0131r, h\u0259tta \u0259ksin\u0259, X\u0259z\u0259r\u0259 t\u00f6k\u00fcl\u0259n suyun 80-90 faizini t\u0259min ed\u0259n Volqa \u00e7ay\u0131ndan yeni kanallar\u0131n \u00e7\u0259kilm\u0259si planlar\u0131 qurur.<\/p>\n<p>Rusiya t\u0259r\u0259fi X\u0259z\u0259rd\u0259ki problemi bilavasit\u0259 t\u0259bii amill\u0259rl\u0259 \u0259sasland\u0131rma\u011fa v\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn oynad\u0131\u011f\u0131 m\u0259nfi rolu inkar etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Xat\u0131rladaq ki, Az\u0259rbaycan v\u0259 Rusiya d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 Rusiya t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259r v\u0259 ekologiya nazirinin m\u00fcavini Dmitri Tetenkin, Az\u0259rbaycan\u0131n ekologiya v\u0259 t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259r nazirinin m\u00fcavini Rauf Hac\u0131yev, el\u0259c\u0259 d\u0259 h\u0259r iki \u00f6lk\u0259nin apar\u0131c\u0131 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rinin daxil oldu\u011fu d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 i\u015f\u00e7i qrupu yarad\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Rusiya Su Ehtiyatlar\u0131 \u00fczr\u0259 Federal Agentliyin r\u0259hb\u0259ri Dmitri Kirillov jurnalistl\u0259r\u0259 bildirib ki, dayazla\u015fman\u0131n m\u00fcst\u0259sna olaraq Rusiyan\u0131n Volqan\u0131n t\u0259nziml\u0259nm\u0259sind\u0259ki f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirilm\u0259si \u201creall\u0131\u011fa uy\u011fun g\u0259lm\u0259y\u0259n\u201d yana\u015fmad\u0131r. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, sahilyan\u0131 \u0259razil\u0259rin ya\u011f\u0131nt\u0131lar\u0131, \u00fcmumi istil\u0259\u015fm\u0259si, buxarlanmas\u0131 v\u0259 deqradasiyas\u0131 m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r. Kirillov xat\u0131rlad\u0131b ki, be\u015f \u00f6lk\u0259nin \u0259razisind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n X\u0259z\u0259r d\u0259nizin\u0259 otuza yax\u0131n \u00e7ay t\u00f6k\u00fcl\u00fcr v\u0259 suyun ax\u0131n\u0131n\u0131n t\u0259nziml\u0259nm\u0259si h\u0259r yerd\u0259 apar\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00c7ay qollar\u0131 X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin s\u0259viyy\u0259sinin a\u015fa\u011f\u0131 sal\u0131nmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynad\u0131\u011f\u0131ndan, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 onlar\u0131n idar\u0259 olunmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si h\u0259ll edilm\u0259lidir. X\u0259z\u0259rin \u0259sas \u00e7aylar\u0131n\u0131n yerl\u0259\u015fdiyi Rusiya bu qollarda suvarman\u0131n davaml\u0131 s\u0259viyy\u0259sini saxlamal\u0131, ax\u0131d\u0131lan suyun k\u0259miyy\u0259t v\u0259 keyfiyy\u0259tin\u0259 n\u0259zar\u0259t etm\u0259lidir. D\u0259niz suyunu duzsuzla\u015fd\u0131raraq suvarmada istifad\u0259 ed\u0259n sahilyan\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259r duzsuzla\u015fd\u0131r\u0131lacaq su h\u0259cml\u0259rin\u0259 dair konkret normalar m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259lidil\u0259r.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, X\u0259z\u0259rin s\u0259viyy\u0259sinin enm\u0259si t\u0259kc\u0259 ekologiyaya deyil, iqtisadi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r\u0259 d\u0259 ciddi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Limanlara g\u0259mil\u0259rin yan almas\u0131 \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fib. M\u0259s\u0259l\u0259n, L\u0259nk\u0259ran\u0131n uzun ill\u0259r Liman \u015f\u0259h\u0259ri k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131n\u0131n da\u015f\u0131nmas\u0131nda m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131b. Lakin sahilboyu \u0259razil\u0259rin qurumas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 bu funksiyas\u0131n\u0131 itirib v\u0259 \u201cLiman \u015f\u0259h\u0259ri\u201d statusu faktiki olaraq m\u0259na k\u0259sb etmir.<\/p>\n<p>Tarixd\u0259n m\u0259lumdur ki, su ehtiyatlar\u0131n\u0131n d\u00fczg\u00fcn idar\u0259 olunmamas\u0131 b\u00f6y\u00fck ekoloji f\u0259lak\u0259tl\u0259r\u0259 yol a\u00e7a bil\u0259r. Sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Aral g\u00f6l\u00fcn\u0259 t\u00f6k\u00fcl\u0259n Amud\u0259rya v\u0259 S\u0131rd\u0259rya \u00e7aylar\u0131n\u0131n sular\u0131 k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 pamb\u0131q\u00e7\u0131l\u0131\u011fa y\u00f6n\u0259ldildiyind\u0259n g\u00f6l dem\u0259k olar ki, quruyub. Eyni hal Urmiya g\u00f6l\u00fcnd\u0259 d\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunub. Orada \u00e7ay sular\u0131n\u0131n \u0259sas\u0259n k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na y\u00f6n\u0259ldilm\u0259si s\u0259b\u0259bil\u0259 g\u00f6l\u00fcn s\u0259viyy\u0259si s\u00fcr\u0259tl\u0259 enib, bu is\u0259 h\u0259m ekosistemin pozulmas\u0131na, h\u0259m d\u0259 \u0259halinin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na v\u0259 sosial sabitliy\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rib. Quru duz t\u0259b\u0259q\u0259sinin \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lm\u0259si b\u00f6lg\u0259d\u0259n insanlar\u0131n k\u00f6\u00e7\u00fcn\u0259 v\u0259 etnik z\u0259mind\u0259 g\u0259rginliyin artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olub. Bel\u0259 ki, Urmiya \u0259traf\u0131nda h\u0259m az\u0259rbaycanl\u0131lar, h\u0259m d\u0259 k\u00fcrdl\u0259r ya\u015fay\u0131r.<\/p>\n<p>X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin s\u0259viyy\u0259sinin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259si h\u00fcquqi v\u0259 geosiyasi probleml\u0259r\u0259 d\u0259 z\u0259min yarada bil\u0259r. Bel\u0259 ki, X\u0259z\u0259rin h\u00fcquqi statusu h\u0259l\u0259 d\u0259 tam h\u0259llini tapmay\u0131b. Su s\u0259viyy\u0259si azald\u0131qca v\u0259 sahil x\u0259tti d\u0259yi\u015fdikc\u0259, d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131nda d\u0259niz s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcbahis\u0259l\u0259r yarana bil\u0259r. Bu is\u0259 neft yataqlar\u0131na dair iddialar\u0131n yenid\u0259n g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259lm\u0259si il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259 bil\u0259r. Bel\u0259 ki, Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan aras\u0131nda uzun ill\u0259r \u201cK\u0259p\u0259z\u201d (T\u00fcrkm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n \u201cS\u0259rdar\u201d) yata\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00f6vcud olmu\u015f m\u00fcbahis\u0259 bu kontekstd\u0259 xat\u0131rlanmal\u0131d\u0131r. Bu m\u00fcbahis\u0259nin \u0259sas\u0131nda Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n da\u011f\u0131lmas\u0131ndan sonra X\u0259z\u0259rin h\u00fcquqi statusunun qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259n qalmas\u0131 dayan\u0131rd\u0131. H\u0259r iki t\u0259r\u0259f yata\u011f\u0131n \u00f6z su s\u0259rh\u0259dl\u0259ri daxilind\u0259 oldu\u011funu iddia edirdi.<\/p>\n<p>Lakin 2021-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan v\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan \u201cDostluq\u201d adland\u0131r\u0131lan bu yata\u011f\u0131n birg\u0259 istismar\u0131 bar\u0259d\u0259 anla\u015fma memorandumu imzalayaraq \u0259h\u0259miyy\u0259tli ir\u0259lil\u0259yi\u015f\u0259 nail oldular. Bununla bel\u0259, \u0259g\u0259r X\u0259z\u0259rin su s\u0259viyy\u0259si daha da a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u0259rs\u0259 v\u0259 yeni sahil zolaqlar\u0131 yaranarsa, h\u0259min \u0259razil\u0259r\u0259 hans\u0131 \u00f6lk\u0259nin n\u0259zar\u0259t ed\u0259c\u0259yi yenid\u0259n m\u00fcbahis\u0259 predmeti ola bil\u0259r. Bu is\u0259 X\u0259z\u0259rin sektorlar\u0131n\u0131n yenid\u0259n b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fclm\u0259si z\u0259rur\u0259tini ortaya \u00e7\u0131xara v\u0259 yeni geosiyasi g\u0259rginlikl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>Ekoloji d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r turizm sah\u0259sin\u0259 d\u0259 m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. M\u0259s\u0259l\u0259n, X\u0259z\u0259rin dayazla\u015fmas\u0131 s\u0259b\u0259bil\u0259 Bak\u0131 bulvar\u0131nda g\u0259zinti \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan g\u0259mil\u0259rin dayanaca\u011f\u0131 d\u0259yi\u015fdirilib. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r bu q\u0259rar\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bi kimi m\u0259hz d\u0259niz s\u0259viyy\u0259sinin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259sini g\u00f6st\u0259rirl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>\u0130qtisadi co\u011frafiya \u00fczr\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssis, BDU-nun professoru \u00c7ingiz \u0130smay\u0131lov \u201cYeni M\u00fcsavat\u201da a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda bildirib ki, X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin s\u0259viyy\u0259sinin a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259si Az\u0259rbaycan da daxil olmaqla b\u00fct\u00fcn sahilyan\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn son d\u0259r\u0259c\u0259 aktual v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259li m\u0259s\u0259l\u0259dir:<\/strong><\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/images\/Gulnar11\/cingiz11.jpg\" \/><\/p>\n<p>&#8220;Bu proses iqtisadi, sosial v\u0259 ekoloji probleml\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olur, yeni t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r v\u0259 g\u0259rginlikl\u0259r yarad\u0131r. Rusiyan\u0131n bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 dair verdiyi r\u0259smi b\u0259yanatlar\u0131n elmi v\u0259 h\u00fcquqi \u0259sas\u0131 yoxdur. Son 300 il \u0259rzind\u0259 Rusiya X\u0259z\u0259r regionunda hegemonluq edib. H\u0259l\u0259 Birinci Pyotrun d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 &#8211; 1715-ci ild\u0259n d\u0259niz ekspedisiyalar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 \u015f\u0259rq sahili m\u0259nims\u0259nilib, 1722-ci ild\u0259 Maha\u00e7qala (ke\u00e7mi\u015f Petrovsk) kimi h\u0259rbi m\u0259rk\u0259zl\u0259r yarad\u0131l\u0131b. Rusiya \u0130ranla m\u00fcharib\u0259l\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 D\u0259rb\u0259nd\u0259 q\u0259d\u0259rki \u0259razil\u0259ri n\u0259zar\u0259t\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fc v\u0259 X\u0259z\u0259rin h\u0259m q\u0259rb, h\u0259m d\u0259 \u015f\u0259rq sahilin\u0259 sahib oldu. SSR\u0130-nin s\u00fcqutundan sonra is\u0259 b\u00f6lg\u0259d\u0259 yeni geosiyasi reall\u0131qlar formala\u015fd\u0131 v\u0259 bu, Rusiyan\u0131n maraqlar\u0131na z\u0259rb\u0259 vurdu&#8221;.<\/p>\n<p><strong>Professor qeyd edir ki, X\u0259z\u0259r\u0259 daxil olan 130-dan \u00e7ox \u015firin su m\u0259nb\u0259yi aras\u0131nda Volqa \u00e7ay\u0131 \u0259sas rola malikdir:<\/strong>\u00a0\u201c\u018fvv\u0259ll\u0259r bu \u00e7ay\u0131n X\u0259z\u0259r\u0259 daxil olan sular\u0131n 80 faizini t\u0259\u015fkil etdiyi g\u00f6st\u0259rilirdi. \u0130ndi bu r\u0259q\u0259mi 64 faiz kimi t\u0259qdim edirl\u0259r. Volqadan ba\u015fqa, Rusiyadan Samur v\u0259 Terek kimi bol sulu \u00e7aylar da X\u0259z\u0259r\u0259 t\u00f6k\u00fcl\u00fcr. Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razisind\u0259n \u0259sas\u0259n K\u00fcr, Qudyal, V\u0259lv\u0259l\u0259, Balad\u0131 \u00e7aylar\u0131 ax\u0131r, lakin \u00fcmumi sular\u0131n c\u0259mi 2 faizini t\u0259\u015fkil edir. \u0130ran t\u0259r\u0259find\u0259n S\u0259fidrud \u00e7ay\u0131, \u015f\u0259rq sahilind\u0259 is\u0259 Ural \u00e7ay\u0131 X\u0259z\u0259r\u0259 daxil olur v\u0259 onlar\u0131n pay\u0131 2-3 faiz civar\u0131ndad\u0131r. Bu is\u0259 o dem\u0259kdir ki, X\u0259z\u0259r\u0259 daxil olan sular\u0131n b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti Rusiyan\u0131n pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. H\u0259\u015ft\u0259rxan vilay\u0259tind\u0259 Volqan\u0131n mind\u0259n \u00e7ox qolu vasit\u0259sil\u0259 X\u0259z\u0259r\u0259 su daxil olur v\u0259 bu delta \u0259razisi Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259n geni\u015fdir. Burada neft, bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q, turizm v\u0259 \u0259kin\u00e7ilik sah\u0259l\u0259ri inki\u015faf edib v\u0259 b\u00fct\u00fcn bunlar birba\u015fa Volqa \u00e7ay\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Suyun b\u00f6y\u00fck hiss\u0259sinin suvarmada istifad\u0259si Volqan\u0131n s\u0259viyy\u0259sini azald\u0131r v\u0259 n\u0259tic\u0259d\u0259 bu, X\u0259z\u0259rin dayazla\u015fmas\u0131na t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir\u201d.<\/p>\n<p><strong>O qeyd edir ki, bu, \u0259sas amill\u0259rd\u0259n biridir, lakin t\u0259kc\u0259 bununla izah olunmamal\u0131d\u0131r:<\/strong>\u00a0\u201cBuxarlanma, iqlim d\u0259yi\u015fiklikl\u0259ri v\u0259 t\u0259bii d\u00f6vri eni\u015fl\u0259r d\u0259 proses\u0259 t\u0259sir edir. Haz\u0131rda h\u0259m enm\u0259 d\u00f6vr\u00fc, h\u0259m d\u0259 istil\u0259\u015fm\u0259 eyni anda ba\u015f verir. Lakin Volqa suyunun intensiv istifad\u0259si \u0259n vacib t\u0259siredici amildir\u201d.<\/p>\n<p><strong>\u018fn \u00e7ox z\u0259r\u0259rin X\u0259z\u0259rin \u015fimal hiss\u0259sind\u0259 &#8211; Qazax\u0131stan v\u0259 Rusiyan\u0131n sahil zonalar\u0131nda m\u00fc\u015fahid\u0259 olundu\u011funu bildir\u0259n \u0130smay\u0131lov \u0259lav\u0259 edib:<\/strong>\u00a0&#8220;H\u0259\u015ft\u0259rxan vilay\u0259ti Volqa v\u0259 X\u0259z\u0259rd\u0259n birba\u015fa as\u0131l\u0131d\u0131r. Suyun s\u0259viyy\u0259sinin enm\u0259si bu b\u00f6lg\u0259d\u0259 iqtisadi b\u00f6hran yarada bil\u0259r. Qazax\u0131standa is\u0259 \u0259sas neft-qaz yataqlar\u0131 h\u0259min sahild\u0259d\u0259 yerl\u0259\u015fir v\u0259 s\u0259viyy\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259si buruqlar\u0131n, g\u0259mil\u0259rin, boru sisteminin f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 ciddi mane\u0259 t\u00f6r\u0259d\u0259 bil\u0259r. Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259 reald\u0131r. Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259ri v\u0259 onun t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 &#8211; neft s\u0259nayesi, bal\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q, turizm, n\u0259qliyyat v\u0259 liman infrastrukturu &#8211; d\u0259nizl\u0259 s\u0131x ba\u011fl\u0131d\u0131r. S\u0259viyy\u0259nin d\u00fc\u015fm\u0259si iqtisadiyyata m\u0259nfi t\u0259sir ed\u0259c\u0259k&#8221;.<\/p>\n<p><strong>T\u00fcrkm\u0259nistan v\u0259 \u0130ran sahill\u0259rin\u0259 t\u0259sirin nisb\u0259t\u0259n az olaca\u011f\u0131n\u0131 bildir\u0259n professor deyib:<\/strong>\u00a0\u201cT\u00fcrkm\u0259nistanda \u0259halinin s\u0131xl\u0131\u011f\u0131 a\u015fa\u011f\u0131d\u0131r, ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri azd\u0131r, ona g\u00f6r\u0259 t\u0259sir m\u0259hdud olacaq. \u0130ran sahilind\u0259 is\u0259 \u0259hali s\u0131xd\u0131r, bu sahil zonas\u0131 \u00f6lk\u0259nin \u0259sas istirah\u0259t m\u0259rk\u0259zidir. Yay aylar\u0131nda buraya 15 milyona q\u0259d\u0259r insan g\u0259lir. Lakin ciddi infrastruktur ziyan\u0131 g\u00f6zl\u0259nilmir\u201d.<\/p>\n<p><strong>\u00c7ingiz \u0130smay\u0131lov Rusiyan\u0131n haz\u0131rk\u0131 davran\u0131\u015f\u0131n\u0131 da t\u0259nqid edib:<\/strong>\u00a0\u201c\u0130ndi Rusiya X\u0259z\u0259ryan\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 eyham vurur ki, bu problemi h\u0259ll etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ona m\u00fcraci\u0259t etsinl\u0259r. H\u0259m\u00e7inin Rusiyan\u0131n sahilyan\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rin birg\u0259 layih\u0259l\u0259rin\u0259, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn i\u015ftirak etm\u0259diyi t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r\u0259 q\u0131sqancl\u0131qla yana\u015fd\u0131\u011f\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. M\u0259s\u0259l\u0259n, Transx\u0259z\u0259r optik internet kabelinin d\u0259niz dibi il\u0259 \u00e7\u0259kilm\u0259si layih\u0259sin\u0259 q\u0131sqancl\u0131q g\u00f6st\u0259rir. Baltik d\u0259nizind\u0259 Danimarka il\u0259 \u0130sve\u00e7 aras\u0131nda ba\u015f ver\u0259n kabel z\u0259d\u0259l\u0259m\u0259 hadis\u0259si n\u00fcmun\u0259dir. Kim z\u0259man\u0259t verir ki, Rusiya burada da t\u0259xribat etm\u0259y\u0259c\u0259k? Rusiyan\u0131n bu \u0259razid\u0259 geosiyasi maraqlar\u0131 var v\u0259 bu maraqlar \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t edir. Odur ki, X\u0259z\u0259ryan\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259r Rusiyan\u0131n m\u0259suliyy\u0259tini qabartmal\u0131 v\u0259 vahid m\u00f6vqe il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259lidirl\u0259r\u201d.<\/p>\n<p><strong>Afaq M\u0130RAY\u0130Q,<\/strong><br \/>\n<strong>\u201cYeni M\u00fcsavat\u201d<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>X\u0259z\u0259rin s\u0259viyy\u0259si d\u00fc\u015f\u00fcr: Rusiya inkar edir, region t\u0259bii f\u0259lak\u0259t\u0259 gedir; professor: \u201cKim z\u0259man\u0259t verir ki, Rusiya burada da t\u0259xribat etm\u0259y\u0259c\u0259k?!\u201d T\u00fcrkm\u0259nistan\u0131n Avaza \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n iclasda Az\u0259rbaycan\u0131n ba\u015f naziri \u018fli \u018fs\u0259dov X\u0259z\u0259ryan\u0131 regionun \u00fczl\u0259\u015fdiyi ciddi ekoloji \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flara, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin s\u0259viyy\u0259sinin davaml\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259kib. \u018f.\u018fs\u0259dov deyib ki, Prezident \u0130lham \u018fliyev X\u0259z\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 prosesin s\u0259b\u0259bl\u0259rini \u00f6yr\u0259nm\u0259k v\u0259 onun t\u0259sirini yum\u015faltmaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dbirl\u0259r haz\u0131rlamaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 ekspert qruplar\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 add\u0131mlar at\u0131l\u0131r. X\u0259z\u0259r\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck m\u0259nfi t\u0259siri formala\u015fd\u0131ran Rusiya bir qayda olaraq problem\u0259 s\u0259thi yana\u015f\u0131r, n\u0259inki prosesin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":819792,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/86a3058738db08217a4c749075926b4d.jpg",640,427,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/86a3058738db08217a4c749075926b4d.jpg",640,427,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/86a3058738db08217a4c749075926b4d.jpg",640,427,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/86a3058738db08217a4c749075926b4d-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/86a3058738db08217a4c749075926b4d-547x365.jpg",547,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/86a3058738db08217a4c749075926b4d.jpg",640,427,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/86a3058738db08217a4c749075926b4d.jpg",640,427,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/86a3058738db08217a4c749075926b4d.jpg",640,427,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/86a3058738db08217a4c749075926b4d-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/86a3058738db08217a4c749075926b4d.jpg",640,427,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"X\u0259z\u0259rin s\u0259viyy\u0259si d\u00fc\u015f\u00fcr: Rusiya inkar edir, region t\u0259bii f\u0259lak\u0259t\u0259 gedir; professor: \u201cKim z\u0259man\u0259t verir ki, Rusiya burada da t\u0259xribat etm\u0259y\u0259c\u0259k?!\u201d T\u00fcrkm\u0259nistan\u0131n Avaza \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7iril\u0259n iclasda Az\u0259rbaycan\u0131n ba\u015f naziri \u018fli \u018fs\u0259dov X\u0259z\u0259ryan\u0131 regionun \u00fczl\u0259\u015fdiyi ciddi ekoloji \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flara, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin s\u0259viyy\u0259sinin davaml\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 diqq\u0259t \u00e7\u0259kib. \u018f.\u018fs\u0259dov deyib ki, Prezident \u0130lham \u018fliyev X\u0259z\u0259rl\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/819791"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=819791"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/819791\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":819793,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/819791\/revisions\/819793"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/819792"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=819791"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=819791"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=819791"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}