{"id":820325,"date":"2025-08-11T21:15:38","date_gmt":"2025-08-11T17:15:38","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=820325"},"modified":"2025-08-11T21:15:38","modified_gmt":"2025-08-11T17:15:38","slug":"travmatoloq-saglam-h%c9%99yat-t%c9%99rzi-h%c9%99r-gun-atilan-kicik-addimlarla-formalasir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=820325","title":{"rendered":"Travmatoloq: Sa\u011flam h\u0259yat t\u0259rzi h\u0259r g\u00fcn at\u0131lan ki\u00e7ik add\u0131mlarla formala\u015f\u0131r"},"content":{"rendered":"<p>Fiziki aktivlik insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259n vacib \u015f\u0259rtl\u0259rind\u0259n biridir. O, t\u0259kc\u0259 b\u0259d\u0259ni formada saxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, h\u0259m d\u0259 \u00fcmumi rifah\u0131 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmaq, enerji potensial\u0131n\u0131 y\u00fcks\u0259ltm\u0259k v\u0259 daha sa\u011flam h\u0259yat t\u0259rzi ke\u00e7irtm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn vacibdir. M\u00fct\u0259madi h\u0259r\u0259k\u0259t etdikd\u0259 orqanizmd\u0259 qan d\u00f6vran\u0131 yax\u015f\u0131la\u015f\u0131r, \u0259z\u0259l\u0259l\u0259r g\u00fccl\u0259nir v\u0259 \u00fcr\u0259k daha effektiv i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r. H\u0259r\u0259k\u0259t azald\u0131qca b\u0259d\u0259n passivl\u0259\u015fir, madd\u0259l\u0259r m\u00fcbadil\u0259si yava\u015flay\u0131r v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif sa\u011flaml\u0131q probleml\u0259ri yaranma\u011fa ba\u015flay\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, uzun m\u00fcdd\u0259t h\u0259r\u0259k\u0259tsiz qalan insanlarda \u00e7\u0259ki art\u0131m\u0131, oynaq probleml\u0259ri m\u00fc\u015fahid\u0259 oluna bil\u0259r. Bundan \u0259lav\u0259, idman etm\u0259k h\u0259m d\u0259 zehni sa\u011flaml\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn faydal\u0131d\u0131r. H\u0259r\u0259k\u0259t zaman\u0131 b\u0259d\u0259nd\u0259 xo\u015fb\u0259xtlik hormonlar\u0131 ifraz olunur, \u00f6z\u00fcn\u00fcz\u00fc daha pozitiv hiss etm\u0259niz\u0259 k\u00f6m\u0259k edir, stres azal\u0131r, yuxu rejimi normalla\u015f\u0131r v\u0259 \u00fcmumi h\u0259yat keyfiyy\u0259ti art\u0131r.<\/p>\n<p><a class=\"azertac-link\" href=\"https:\/\/azertag.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">AZ\u018fRTAC<\/a>\u00a0x\u0259b\u0259r verir ki, bu fikirl\u0259ri S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi Elmi-T\u0259dqiqat Travmatologiya v\u0259 Ortopediya \u0130nstitutunun travmatoloq-ortopedi Valid Novruzov s\u0259sl\u0259ndirib.<\/p>\n<p>O deyib ki, h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259k sa\u011flam qalmaq \u00fc\u00e7\u00fcn vacibdir. Lakin h\u0259r k\u0259sin b\u0259d\u0259n qurulu\u015funa v\u0259 sa\u011flaml\u0131q v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 f\u0259rqli f\u0259aliyy\u0259t n\u00f6vl\u0259ri daha uy\u011fun ola bil\u0259r. G\u0259zm\u0259k h\u0259r ya\u015fda olan insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n \u0259l\u00e7atan, daha y\u00fcng\u00fcl v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259siz m\u0259\u015fq n\u00f6v\u00fcd\u00fcr, x\u00fcsusil\u0259 oynaq probleml\u0259ri olan v\u0259 ya art\u0131q \u00e7\u0259kid\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn ideal se\u00e7imdir. Bundan \u0259lav\u0259, g\u0259zintini uzun m\u00fcdd\u0259t davam etdirm\u0259k daha \u0259lveri\u015flidir. Bu zaman yor\u011funluq v\u0259 z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259 riski azd\u0131r. \u00dcr\u0259k ritmi t\u0259dric\u0259n art\u0131r, b\u0259d\u0259n oksigenl\u0259 daha yax\u015f\u0131 t\u0259min olunur v\u0259 qan d\u00f6vran\u0131 normalla\u015f\u0131r. Qa\u00e7maq is\u0259 daha intensiv f\u0259aliyy\u0259t oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn kaloril\u0259rin tez yand\u0131r\u0131lmas\u0131na k\u00f6m\u0259k edir v\u0259 d\u00f6z\u00fcml\u00fcl\u00fcy\u00fc art\u0131r\u0131r. Lakin qa\u00e7\u0131\u015f oynaq v\u0259 s\u00fcm\u00fckl\u0259r\u0259 daha \u00e7ox y\u00fck sald\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00fczg\u00fcn idman ayaqqab\u0131s\u0131 se\u00e7m\u0259k v\u0259 texnikaya diqq\u0259t etm\u0259k vacibdir. \u018fg\u0259r m\u0259qs\u0259d sad\u0259c\u0259 sa\u011flam qalmaqd\u0131rsa, g\u00fcnd\u0259lik g\u0259zinti kifay\u0259t ed\u0259r. Yox, \u0259g\u0259r m\u0259qs\u0259d b\u0259d\u0259ni daha d\u00f6z\u00fcml\u00fc etm\u0259kdirs\u0259, o zaman qa\u00e7maq daha faydal\u0131 ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssis fiziki aktivliyin bir \u00e7ox x\u0259st\u0259likl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alma\u011fa k\u00f6m\u0259k etdiyini bildirib: \u201cM\u0259s\u0259l\u0259n, \u00fcr\u0259k-damar probleml\u0259ri h\u0259r\u0259k\u0259tsiz h\u0259yat t\u0259rzi il\u0259 birba\u015fa ba\u011fl\u0131d\u0131r. \u0130nsan n\u0259 q\u0259d\u0259r az h\u0259r\u0259k\u0259t edirs\u0259, damarlar\u0131nda qan d\u00f6vran\u0131 bir o q\u0259d\u0259r z\u0259ifl\u0259yir v\u0259 bu da y\u00fcks\u0259k qan t\u0259zyiqin\u0259, infarkt v\u0259 insult kimi probleml\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b ola bilir. H\u0259r\u0259k\u0259t h\u0259m d\u0259 \u00e7\u0259kinin normada qalmas\u0131na k\u00f6m\u0259k edir v\u0259 art\u0131q \u00e7\u0259kid\u0259n qaynaqlanan \u015f\u0259k\u0259rli diabet x\u0259st\u0259liyinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131r. S\u00fcm\u00fckl\u0259r v\u0259 \u0259z\u0259l\u0259l\u0259r d\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259tsiz qald\u0131qda z\u0259ifl\u0259yir. Bu da ya\u015fland\u0131qca sa\u011flaml\u0131q probleml\u0259ri yarada bil\u0259r. Fiziki aktivlik yaln\u0131z fiziki x\u0259st\u0259likl\u0259rin deyil, h\u0259m\u00e7inin psixoloji probleml\u0259rin d\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131r. Davaml\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 idman ed\u0259n insanlarda depressiya v\u0259 stres daha az olur. H\u0259r\u0259k\u0259t azald\u0131qca is\u0259 b\u0259d\u0259nd\u0259 art\u0131q enerji toplan\u0131r, bu da piyl\u0259nm\u0259y\u0259 s\u0259b\u0259b olur. \u00c7\u0259ki artd\u0131qca oynaq probleml\u0259ri, bel a\u011fr\u0131lar\u0131 v\u0259 dig\u0259r probleml\u0259r ortaya \u00e7\u0131xa bil\u0259r\u201d.<\/p>\n<p>Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, u\u015faqlar\u0131n enerjisi \u00e7ox oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fcn \u0259rzind\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259td\u0259 olmalar\u0131 h\u0259m fiziki, h\u0259m d\u0259 zehni inki\u015faflar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6n\u0259mlidir. A\u00e7\u0131q havada qa\u00e7maq, velosiped s\u00fcrm\u0259k v\u0259 \u00fczg\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fck kimi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r u\u015faqlar\u0131n h\u0259m \u0259yl\u0259nm\u0259sin\u0259, h\u0259m d\u0259 sa\u011flam b\u00f6y\u00fcm\u0259sin\u0259 k\u00f6m\u0259k edir. Eyni zamanda, komanda oyunlar\u0131 onlar\u0131n \u00fcnsiyy\u0259t bacar\u0131qlar\u0131n\u0131 v\u0259 birlikd\u0259 i\u015fl\u0259m\u0259 v\u0259rdi\u015fl\u0259rini inki\u015faf etdirir. Valideynl\u0259r u\u015faqlar\u0131n\u0131 passiv h\u0259yat t\u0259rzind\u0259n uzaq tutmal\u0131, a\u00e7\u0131q havada oynama\u011fa, idmana t\u0259\u015fviq etm\u0259lidirl\u0259r. \u201cYa\u015fl\u0131 insanlar is\u0259 idman\u0131 daha diqq\u0259tl\u0259 se\u00e7m\u0259lidirl\u0259r. Ya\u015fland\u0131qca b\u0259d\u0259n \u0259vv\u0259lki kimi \u00e7evik olmur v\u0259 b\u0259zi fiziki f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r riskli ola bil\u0259r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259, ya\u015fl\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n uy\u011fun idman n\u00f6vl\u0259ri oynaq v\u0259 s\u00fcm\u00fckl\u0259r\u0259 y\u00fck salmayan, lakin b\u0259d\u0259ni g\u00fccl\u0259ndir\u0259n m\u0259\u015fql\u0259rdir. G\u0259zinti \u0259n yax\u015f\u0131 se\u00e7iml\u0259rd\u0259n biridir, \u00e7\u00fcnki t\u0259hl\u00fck\u0259siz v\u0259 effektivdir. G\u00fcnd\u0259lik g\u0259zinti oynaq sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 qoruma\u011fa k\u00f6m\u0259k edir. Suda edil\u0259n h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r d\u0259 \u00e7ox faydal\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnki suyun d\u0259st\u0259yi il\u0259 b\u0259d\u0259n daha az y\u00fckl\u0259nir. Su aerobikas\u0131 v\u0259 ya \u00fczg\u00fc\u00e7\u00fcl\u00fck, b\u0259d\u0259n\u0259 \u0259lav\u0259 y\u00fck salmadan \u0259z\u0259l\u0259l\u0259ri g\u00fccl\u0259ndirir v\u0259 b\u0259d\u0259n elastikliyini qoruyur. H\u0259m\u00e7inin y\u00fcng\u00fcl dart\u0131nma h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri v\u0259 ya sad\u0259 gimnastika m\u0259\u015fql\u0259ri ya\u015fl\u0131 insanlar\u0131n daha sa\u011flam v\u0259 g\u00fcmrah qalmas\u0131na k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bil\u0259r. Yoqa v\u0259 meditasiya is\u0259 h\u0259m b\u0259d\u0259n\u0259, h\u0259m d\u0259 zehn\u0259 rahatl\u0131q verir. Ya\u015fl\u0131 insanlar h\u0259r\u0259k\u0259tsiz qald\u0131qca \u0259z\u0259l\u0259l\u0259r z\u0259ifl\u0259yir, buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 g\u00fcnd\u0259lik az da olsa, fiziki aktiv olmaq \u00e7ox vacibdir\u201d,- dey\u0259 V.Novruzov \u0259lav\u0259 edib.<\/p>\n<p>\u0130dman saatlar\u0131n\u0131n f\u0259rdi se\u00e7im oldu\u011funa diqq\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n travmatoloq bildirib ki, bu insan\u0131n g\u00fcnd\u0259lik rejimind\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r. \u201cS\u0259h\u0259r idman\u0131 madd\u0259l\u0259r m\u00fcbadil\u0259sini s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirir v\u0259 g\u00fcn\u0259 enerjili ba\u015flama\u011fa k\u00f6m\u0259k edir. S\u0259h\u0259r fiziki f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n insanlar g\u00fcn \u0259rzind\u0259 daha aktiv v\u0259 m\u0259hsuldar ola bilirl\u0259r. Ax\u015fam saatlar\u0131nda idman is\u0259 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 y\u0131\u011f\u0131lan stresi azaltma\u011fa k\u00f6m\u0259k edir. Ax\u015fam m\u0259\u015fq ed\u0259n insanlar g\u00fcn\u00fcn sonunda rahatl\u0131q hiss edir v\u0259 daha yax\u015f\u0131 yuxuya gedirl\u0259r. Lakin yatmazdan \u0259vv\u0259l m\u0259\u015fq etm\u0259k b\u0259zi insanlar\u0131n yuxu rejimini poza bil\u0259r. \u018fsas m\u0259s\u0259l\u0259 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 b\u0259d\u0259nin h\u0259r\u0259k\u0259tsiz qalmamas\u0131d\u0131r. \u0130st\u0259r s\u0259h\u0259r, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 ax\u015fam idman etm\u0259k insan\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k. Vacib olan b\u0259d\u0259ni passiv saxlamamaqd\u0131r. H\u0259r k\u0259s \u00f6z b\u0259d\u0259nin\u0259 uy\u011fun f\u0259aliyy\u0259t n\u00f6v\u00fcn\u00fc se\u00e7m\u0259li v\u0259 bunu v\u0259rdi\u015f hal\u0131na g\u0259tirm\u0259lidir. Bilm\u0259k vacibdir ki, sa\u011flam h\u0259yat t\u0259rzi h\u0259r g\u00fcn at\u0131lan ki\u00e7ik add\u0131mlarla formala\u015f\u0131r\u201d, &#8211; dey\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssis \u0259lav\u0259 edib.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Fiziki aktivlik insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259n vacib \u015f\u0259rtl\u0259rind\u0259n biridir. O, t\u0259kc\u0259 b\u0259d\u0259ni formada saxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, h\u0259m d\u0259 \u00fcmumi rifah\u0131 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmaq, enerji potensial\u0131n\u0131 y\u00fcks\u0259ltm\u0259k v\u0259 daha sa\u011flam h\u0259yat t\u0259rzi ke\u00e7irtm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn vacibdir. M\u00fct\u0259madi h\u0259r\u0259k\u0259t etdikd\u0259 orqanizmd\u0259 qan d\u00f6vran\u0131 yax\u015f\u0131la\u015f\u0131r, \u0259z\u0259l\u0259l\u0259r g\u00fccl\u0259nir v\u0259 \u00fcr\u0259k daha effektiv i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r. H\u0259r\u0259k\u0259t azald\u0131qca b\u0259d\u0259n passivl\u0259\u015fir, madd\u0259l\u0259r m\u00fcbadil\u0259si yava\u015flay\u0131r v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif sa\u011flaml\u0131q probleml\u0259ri yaranma\u011fa ba\u015flay\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, uzun m\u00fcdd\u0259t h\u0259r\u0259k\u0259tsiz qalan insanlarda \u00e7\u0259ki art\u0131m\u0131, oynaq probleml\u0259ri m\u00fc\u015fahid\u0259 oluna bil\u0259r. Bundan \u0259lav\u0259, idman etm\u0259k h\u0259m d\u0259 zehni sa\u011flaml\u0131q \u00fc\u00e7\u00fcn faydal\u0131d\u0131r. H\u0259r\u0259k\u0259t zaman\u0131 b\u0259d\u0259nd\u0259 xo\u015fb\u0259xtlik hormonlar\u0131 ifraz olunur, \u00f6z\u00fcn\u00fcz\u00fc&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":820326,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/17548984281181911194_1200x630.jpg",923,630,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/17548984281181911194_1200x630.jpg",923,630,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/17548984281181911194_1200x630.jpg",923,630,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/17548984281181911194_1200x630-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/17548984281181911194_1200x630-535x365.jpg",535,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/17548984281181911194_1200x630-840x573.jpg",640,437,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/17548984281181911194_1200x630.jpg",923,630,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/17548984281181911194_1200x630.jpg",923,630,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/17548984281181911194_1200x630-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/17548984281181911194_1200x630-923x620.jpg",923,620,true]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Fiziki aktivlik insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0259n vacib \u015f\u0259rtl\u0259rind\u0259n biridir. O, t\u0259kc\u0259 b\u0259d\u0259ni formada saxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, h\u0259m d\u0259 \u00fcmumi rifah\u0131 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131rmaq, enerji potensial\u0131n\u0131 y\u00fcks\u0259ltm\u0259k v\u0259 daha sa\u011flam h\u0259yat t\u0259rzi ke\u00e7irtm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn vacibdir. M\u00fct\u0259madi h\u0259r\u0259k\u0259t etdikd\u0259 orqanizmd\u0259 qan d\u00f6vran\u0131 yax\u015f\u0131la\u015f\u0131r, \u0259z\u0259l\u0259l\u0259r g\u00fccl\u0259nir v\u0259 \u00fcr\u0259k daha effektiv i\u015fl\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r. H\u0259r\u0259k\u0259t azald\u0131qca b\u0259d\u0259n passivl\u0259\u015fir, madd\u0259l\u0259r m\u00fcbadil\u0259si yava\u015flay\u0131r v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/820325"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=820325"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/820325\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":820327,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/820325\/revisions\/820327"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/820326"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=820325"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=820325"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=820325"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}