{"id":820590,"date":"2025-08-13T17:29:34","date_gmt":"2025-08-13T13:29:34","guid":{"rendered":"https:\/\/arantv.az\/?p=820590"},"modified":"2025-08-13T17:29:34","modified_gmt":"2025-08-13T13:29:34","slug":"x%c9%99st%c9%99lik-yayan-afrika-tutuqusulari-az%c9%99rbaycanda-sur%c9%99tl%c9%99-yayilir-zooloq-h%c9%99y%c9%99can-t%c9%99bili-calir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=820590","title":{"rendered":"X\u0259st\u0259lik yayan Afrika tutuqu\u015fular\u0131 Az\u0259rbaycanda s\u00fcr\u0259tl\u0259 yay\u0131l\u0131r &#8211; ZOOLOQ H\u018fY\u018fCAN T\u018fB\u0130L\u0130 \u00c7ALIR"},"content":{"rendered":"<p><strong>Bak\u0131 bulvar\u0131, Filarmoniya \u015f\u0259h\u0259rciyi, \u0130\u00e7\u0259ri\u015f\u0259h\u0259r v\u0259 \u0259traf \u0259razil\u0259rd\u0259 ya\u015f\u0131l tutuqu\u015fulara rast g\u0259lm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu qu\u015f boyunba\u011fl\u0131 tutuqu\u015fudur. Lat\u0131n dilind\u0259 \u201cPsittacula krameri\u201d adlan\u0131r. Ad\u0131ndak\u0131 \u201ckrameri\u201d hiss\u0259si avstraliyal\u0131 t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnas Vilhelm Henrix\u00a0Kramerin \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 verilib.<\/strong><\/p>\n<p>K\u0259nardan sevimli v\u0259 r\u0259ngar\u0259ng g\u00f6r\u00fcn\u0259n bu qu\u015f \u0259slind\u0259 ziyanverici qu\u015flar siyah\u0131s\u0131ndad\u0131r. S\u0259b\u0259b is\u0259 Psittakoz x\u0259st\u0259liyinin insana ke\u00e7m\u0259 riski v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na vurdu\u011fu ziyand\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130sraild\u0259 \u201cz\u0259r\u0259rli invaziv n\u00f6v\u201d hesab edil\u0259n, Hindistan v\u0259 Afrikada fermerl\u0259r\u0259 problem yaratd\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn say\u0131 azald\u0131lan boyunba\u011fl\u0131 tutuqu\u015fular \u00f6lk\u0259mizd\u0259 ilb\u0259il art\u0131r.<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/cdn.musavat.com\/news\/thumbnails\/22593a5dd13c28f33882b93eae3c31c8.jpg\" alt=\"TAH\u0130R.jpg (39 KB)\" width=\"512\" height=\"512\" \/><\/p>\n<p><strong>Zoologiya \u0130nstitutunun biologiya \u00fczr\u0259 elml\u0259r doktoru, dosent Tahir K\u0259rimov Musavat.com<\/strong>-a qu\u015flar\u0131n \u00f6lk\u0259mizd\u0259 yay\u0131lmas\u0131n\u0131n tarix\u00e7\u0259sini dan\u0131\u015f\u0131b:<\/p>\n<p>&#8220;\u0130\u015f adamlar\u0131ndan biri Afrikadan bu n\u00f6vd\u0259n olan 32 qu\u015fu \u00f6lk\u0259y\u0259 g\u0259tirm\u0259k ist\u0259yib. Lakin m\u00fcvafiq s\u0259n\u0259dl\u0259rin olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 g\u00f6mr\u00fck\u00e7\u00fcl\u0259r h\u0259min qu\u015flar\u0131 \u00f6lk\u0259y\u0259 buraxmay\u0131blar. \u0130\u015f adam\u0131 h\u0259min qu\u015flar\u0131 \u00f6lk\u0259y\u0259 g\u0259tir\u0259 bilm\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259bi\u0259t\u0259 burax\u0131b. \u0130ll\u0259r \u00f6nc\u0259 32 \u0259d\u0259d olan qu\u015flar\u0131n say\u0131 haz\u0131rda 1000-d\u0259n \u00e7oxdur v\u0259 Az\u0259rbaycanda yay\u0131lmaqdad\u0131rlar&#8221;.<\/p>\n<p><strong>T.K\u0259rimov deyib ki, tutuqu\u015fular yerd\u0259n 5-7 metr h\u00fcnd\u00fcrl\u00fckd\u0259, a\u011faclardak\u0131 oyuqlarda ya\u015fay\u0131rlar. Aprel-may aylar\u0131nda yumurtlay\u0131rlar:<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;S\u00fcr\u00fc d\u0259st\u0259l\u0259ri geni\u015fdir, \u0259n az\u0131 20-30 qu\u015fdan ibar\u0259tdir. Az\u0259rbaycanda faunan\u0131n bir hiss\u0259sin\u0259 daxil olublar v\u0259 h\u0259l\u0259 ki, b\u0259z\u0259kli qu\u015f kimi q\u0259bul olunurlar. Zoo ma\u011fazalarda da sat\u0131\u015f\u0131 m\u00f6vcuddur. B\u0259zi a\u011faclar\u0131n g\u00fcll\u0259rini v\u0259 meyv\u0259l\u0259rini yeyirl\u0259r. Paytaxtda k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na h\u0259l\u0259 ki, ziyan verm\u0259s\u0259l\u0259r d\u0259, Botanika ba\u011f\u0131ndak\u0131 qoz a\u011faclar\u0131nda qozlar\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259 yeyib bitirirl\u0259r&#8221;.<\/p>\n<p>Dosent vur\u011fulay\u0131b ki, qu\u015f Psittakoz x\u0259st\u0259liyinin da\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r. \u0130nsanlar qu\u015flarla yax\u0131n t\u0259masda olark\u0259n, onlar\u0131 evd\u0259 saxlayark\u0259n t\u00fcp\u00fcrc\u0259k, toz v\u0259 n\u0259cis vasit\u0259sil\u0259 yoluxa bil\u0259rl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>Boyunba\u011fl\u0131 tutuqu\u015fular\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259 artmas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bl\u0259rini izah ed\u0259n Tahir K\u0259rimov deyib ki, Az\u0259rbaycandak\u0131 ya\u015fay\u0131\u015f m\u00fchiti bu qu\u015flar \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015flidir:<\/strong><\/p>\n<p>&#8220;Yuvalar y\u00fcks\u0259kd\u0259, buda\u011f\u0131 az olan a\u011faclarda qurulur, bu s\u0259b\u0259bd\u0259n ilan v\u0259 dig\u0259r qu\u015flar yumurtalara \u00e7ata bilmir. Qidalanmalar\u0131 yax\u015f\u0131d\u0131r, t\u0259bii d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259ri dem\u0259k olar ki, yoxdur. H\u0259tta ala qar\u011fa kimi qu\u015flar da boyunba\u011fl\u0131 tutuqu\u015fu qar\u015f\u0131s\u0131nda aciz qal\u0131rlar. Tutuqu\u015fular\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 s\u0259s-k\u00fcy qar\u011falar\u0131 qorxudaraq uzaqla\u015fd\u0131r\u0131r. Bel\u0259 \u015f\u0259raitd\u0259 s\u00fcr\u0259tl\u0259 \u00e7oxal\u0131rlar&#8221;.<\/p>\n<p><strong>M\u0259nz\u0259r Novruzlu,<\/strong><br \/>\n<strong>Musavat.com<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bak\u0131 bulvar\u0131, Filarmoniya \u015f\u0259h\u0259rciyi, \u0130\u00e7\u0259ri\u015f\u0259h\u0259r v\u0259 \u0259traf \u0259razil\u0259rd\u0259 ya\u015f\u0131l tutuqu\u015fulara rast g\u0259lm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu qu\u015f boyunba\u011fl\u0131 tutuqu\u015fudur. Lat\u0131n dilind\u0259 \u201cPsittacula krameri\u201d adlan\u0131r. Ad\u0131ndak\u0131 \u201ckrameri\u201d hiss\u0259si avstraliyal\u0131 t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnas Vilhelm Henrix\u00a0Kramerin \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 verilib. K\u0259nardan sevimli v\u0259 r\u0259ngar\u0259ng g\u00f6r\u00fcn\u0259n bu qu\u015f \u0259slind\u0259 ziyanverici qu\u015flar siyah\u0131s\u0131ndad\u0131r. S\u0259b\u0259b is\u0259 Psittakoz x\u0259st\u0259liyinin insana ke\u00e7m\u0259 riski v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na vurdu\u011fu ziyand\u0131r. \u0130sraild\u0259 \u201cz\u0259r\u0259rli invaziv n\u00f6v\u201d hesab edil\u0259n, Hindistan v\u0259 Afrikada fermerl\u0259r\u0259 problem yaratd\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn say\u0131 azald\u0131lan boyunba\u011fl\u0131 tutuqu\u015fular \u00f6lk\u0259mizd\u0259 ilb\u0259il art\u0131r. Zoologiya \u0130nstitutunun biologiya \u00fczr\u0259 elml\u0259r doktoru, dosent Tahir K\u0259rimov Musavat.com-a qu\u015flar\u0131n \u00f6lk\u0259mizd\u0259 yay\u0131lmas\u0131n\u0131n tarix\u00e7\u0259sini dan\u0131\u015f\u0131b: &#8220;\u0130\u015f&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":820591,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/bbac8b22266b43b42dd9f2962308bc02.jpg",870,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/bbac8b22266b43b42dd9f2962308bc02.jpg",870,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/bbac8b22266b43b42dd9f2962308bc02.jpg",870,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/bbac8b22266b43b42dd9f2962308bc02-500x280.jpg",500,280,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/bbac8b22266b43b42dd9f2962308bc02-635x365.jpg",635,365,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/bbac8b22266b43b42dd9f2962308bc02-840x483.jpg",640,368,true],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/bbac8b22266b43b42dd9f2962308bc02.jpg",870,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/bbac8b22266b43b42dd9f2962308bc02.jpg",870,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/bbac8b22266b43b42dd9f2962308bc02-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/bbac8b22266b43b42dd9f2962308bc02.jpg",870,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Bak\u0131 bulvar\u0131, Filarmoniya \u015f\u0259h\u0259rciyi, \u0130\u00e7\u0259ri\u015f\u0259h\u0259r v\u0259 \u0259traf \u0259razil\u0259rd\u0259 ya\u015f\u0131l tutuqu\u015fulara rast g\u0259lm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu qu\u015f boyunba\u011fl\u0131 tutuqu\u015fudur. Lat\u0131n dilind\u0259 \u201cPsittacula krameri\u201d adlan\u0131r. Ad\u0131ndak\u0131 \u201ckrameri\u201d hiss\u0259si avstraliyal\u0131 t\u0259bi\u0259t\u015f\u00fcnas Vilhelm Henrix\u00a0Kramerin \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 verilib. K\u0259nardan sevimli v\u0259 r\u0259ngar\u0259ng g\u00f6r\u00fcn\u0259n bu qu\u015f \u0259slind\u0259 ziyanverici qu\u015flar siyah\u0131s\u0131ndad\u0131r. S\u0259b\u0259b is\u0259 Psittakoz x\u0259st\u0259liyinin insana ke\u00e7m\u0259 riski v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na vurdu\u011fu ziyand\u0131r. \u0130sraild\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/820590"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=820590"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/820590\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":820593,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/820590\/revisions\/820593"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/820591"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=820590"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=820590"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=820590"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}